Wyrok WSA z dnia 09 grudnia 2025, sygn. I SA/Po 255/25

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ podkreślił, że strona nie wyjaśniła w istocie, dlaczego skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do S. S.A. jest dla strony zbyt uciążliwe, w szczególności, że bank poinformował organ egzekucyjny o braku możliwości przystąpienia do realizacji zajęcia, ponieważ nie prowadzi rachunku dla strony. Zdaniem organu odwoławczego, skoro do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w S. S.A. nie doszło, to z oczywistych względów niezasadny jest zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Reasumując stwierdzono, że w wyniku zastosowania przedmiotowego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, organ egzekucyjny nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji. Wyjaśniono także, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną, wniesionej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., nie podlegają rozpoznaniu kwestie dotyczące zasadności prowadzenia egzekucji. Okoliczności takie mogą być podstawą wniesienia zarzutów w sprawie egzekucyjnej, sformułowanych w art. 33 § 2 u.p.e.a., z którego to środka strona również skorzystała.

2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie jest bezprawne, narusza i łamie prawo strony do obrony oraz Konstytucję. Zdaniem skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej bezprawnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Strona określiła zaskarżone postanowienie jako krzywdzące, a swoje zażalenie jako w pełni zasadne. Dodała, że leczy się psychiatrycznie i wymaga pomocy w sprawach urzędowych. Do skargi zostały załączone trzy kserokopie zaświadczeń lekarskich (z dnia 16 stycznia 2025 r. i z dnia 6 czerwca 2023 r.). W konkluzji skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi.

Pełnomocnik ustanowiony z urzędu w piśmie z dnia 15 października 2025 r. uzupełniając skargę, zarzucił naruszenie prawa i błędne przyjęcie, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo, w sytuacji gdy w ocenie skarżącej czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem prawa, a także z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz doszło do naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, mających istotne znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ winien zaspokoić się z innych składników majątkowych oraz, że nie doszło do prawidłowego doręczenia stronie dokumentów w sprawie, a prowadzona egzekucja pozbawia skarżącą środków do życia.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty w sprawie. Odpowiadając na pismo procesowe pełnomocnika skarżącej organ wyjaśnił, że skoro nie doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, to zastosowany środek egzekucyjny nie mógł być zbyt uciążliwy dla zobowiązanej i nie doszło też do zaspokojenia zaległości. Skarżąca nie wskazała również, do jakiej konkretnie ruchomości oczekuje skierowania egzekucji. Organ II instancji podkreślił, że postanowieniem z dnia 18 lipca 2025 r. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., z powodu bezskuteczności. Za bezpodstawne organ odwoławczy uznał twierdzenia strony skarżącej dotyczące braku prawidłowego doręczenia stronie dokumentów w sprawie, powołując konkretne daty potwierdzeń odbioru korespondencji. Nie podzielono także zarzutu uchybienia w sprawie przepisom proceduralnym, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył co następuje:

3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu lub czynności nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uznanie skargi za zasadną następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia prawu materialnemu (art. 145 § 1 p.p.s.a.), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

3.1. Badając zaskarżone postanowienie, według opisanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdza, aby w sprawie doszło do obrazy prawa materialnego, bądź naruszenia przepisów prawa procesowego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, które rodziłoby konieczność usunięcia owego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oraz na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

3.2. Materialnoprawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: (1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; (2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Stosownie do art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że środek ochrony prawnej zobowiązanego, przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a., jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (np. wyroki NSA z dnia: 25 sierpnia 2020 r., o sygn. akt II FSK 1324/18 i 17 maja 2022 r., o sygn. akt III FSK 583/21- wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. CBOSA). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego w oparciu o regulację z art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, a w szczególności w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., o sygn. akt III FSK 583/21).

3.3. Zdaniem Sądu, w ramach postępowania skargowego, przeprowadzonego na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonał w niniejszej sprawie właściwej oceny, przyjmując, że skarżona czynność egzekucyjna podjęta została zgodnie z wymogami określonymi w art. 80 u.p.e.a. Analiza zastosowanego środka egzekucyjnego wykazała, że czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spełnia warunki formalne, wynikające z tego przepisu i nie stanowi zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Przepis art. 1a pkt 12a tiret 4 u.p.e.a. stanowi, że środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych. Zatem organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Natomiast zgodnie z treścią art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia oraz kwoty, które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Przepis art. 80 § 3 u.p.e.a. stanowi, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

3.4. Zdaniem Sądu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane w niniejszej sprawie prawidłowo zawiadomieniem z dnia 4 marca 2024 r., które spełnia wymagania sformułowane w przepisie art. 80 u.p.e.a., co potwierdza treść zawiadomienia oraz znajdujące się w aktach sprawy dowody doręczenia zawiadomienia do banku oraz do strony skarżącej (wraz z odpisami tytułów wykonawczych). Brak jest zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczeń "wszystkich dokumentów w sprawie". Analizowane zawiadomienie zostało sporządzone na odpowiednim wzorze stanowiącym załącznik nr [...], przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i jest zgodne z art. 67 § 2, 2a i 2d u.p.e.a. W ocenie Sądu, powyższe zajęcie egzekucyjne odpowiada wymogom formalnym.

Wbrew twierdzeniom skarżącej zastosowany w sprawie środek egzekucyjny i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie sposób uznać za zbyt uciążliwy, skoro okazał się całkowicie bezskuteczny. S. S.A. poinformował bowiem organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku dla zobowiązanej, co oznacza, że żadna uciążliwość, rozumiana jako dolegliwość finansowa, czy utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu, po stronie skarżącej nie wystąpiło. Dokonując wyboru środka organ egzekucyjny uwzględnił cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Wbrew twierdzeniom skarżącej bezskuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, którego bank w istocie nie prowadził, nie mogło pozbawić skarżącej żadnych środków do życia.

3.5. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że zakwestionowane postanowienie jest niezgodne z prawem i krzywdzące, skoro nie narusza przepisów prawa i nie wywołało wobec strony żadnych negatywnych skutków. Co istotne w niniejszej sprawie niemożliwe jest skuteczne podważenie całej egzekucji i wszystkich czynności, jak oczekuje skarżąca. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony organ egzekucyjny nie zbagatelizował sprawy i nie mógł zadośćuczynić żądaniu skarżącej odwołania wszystkich zajęć oraz umorzenia wszystkich należności. Co jednak istotniejsze postanowieniem z dnia 18 lipca 2025 r. umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., z powodu bezskuteczności. W tym stanie rzeczy wspomniane wnioski strony dotyczące umorzenia egzekucji uznać należy za nieuprawnione.

Rację ma organ odwoławczy, który odnosząc się do wniosku strony o skierowanie egzekucji do ruchomości, podkreślił, że skarżąca nie wskazała, do jakiej konkretnie ruchomości oczekuje skierowania egzekucji, która jak wspomniano została umorzona. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że nie może odnieść skutku zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ egzekucyjny prawidłowo bowiem rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych skargą na czynność egzekucyjną złożoną przez skarżącą. Skarżąca nie przedstawiła zarzutów podważających prawidłowość oceny tego środka zaskarżenia, a przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zostały zastosowane przez organ egzekucyjny prawidłowo.

3.6. Reasumując Sąd stwierdza, że przy wydaniu zaskarżonych postanowień nie doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a. i k.p.a., a skarżąca nie zdołała podważyć poczynionych w sprawie ustaleń. Dokonaną przez organy obu instancji wykładnię i subsumcję powyższych przepisów uznać należy za prawidłową i w konsekwencji zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 120 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.