3. naruszenie art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
4. naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP przez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie zaszła podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie m.in. jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wiąże się z tym, że w sprawie nie jest przeprowadzana – celem jej merytorycznego rozpoznania – rozprawa, bowiem sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku o przeprowadzenie rozprawy Sąd wyjaśnia, że rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na zaskarżalne postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony. Równocześnie skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony skarżącej o rozpatrzenie niniejszej sprawy na rozprawie nie wiąże Sądu.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia Inspektora Sanitarnego jest przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organ sanitarny, jako wierzyciel, wydał na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie, w którym oddalił zarzuty podniesione przez skarżącego.
W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, a organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo rozpoznały wniesione zarzuty.
Zasadniczy zarzut strony skarżącej sprowadzał się do braku wymagalności obowiązku poddania małoletniej córki skarżącego szczepieniom ochronnym, który to zarzut organy sanitarne zasadnie uznały jako niezasługujący na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że ocena wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka strony skarżącej określonym szczepieniom ochronnym została dokonana na podstawie obowiązujących, w dacie wydania postanowień, aktualnych przepisów prawa. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było w stanie prawnym, który został ukształtowany rozporządzeniem w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a zatem zgodnie z zasadami praworządności (art. 6 k.p.a.).
Zaznaczenia wymaga, że w wystawionym tytule wykonawczym z 21 marca 2025r. wskazano na niepoddanie się szczepieniom ochronnym u małoletniego dziecka skarżącego, prawidłowo powołując w podstawie prawnej art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Należy bowiem zauważyć, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń zgodnie z którego treścią osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia.
W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad małoletnim, o czym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń. Realizację obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym konkretyzują przepisy rozdziału 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń (art.17-21f) regulującego szczepienia ochronne.
Minister Zdrowia wydał na mocy delegacji ustawowej, zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, najpierw rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 dalej "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r."), a następnie na skutek wyroku TK o sygn. SK 81/19, wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. i które określa dawki, wiek dziecka i termin wykonania szczepienia.
Szczepienia są realizowane w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program Szczepień Ochronnych w zależności od wieku dziecka. Dokonane w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych zróżnicowanie zarówno dolnej, jak i górnej granicy okresu objętego obowiązkiem poddania się szczepieniom ochronnym przeciwko poszczególnym chorobom wskazuje, iż regulacja określa okres powstania i wygaśnięcia obowiązku poddania się szczepieniom, a nie okres wymagalności obowiązku. Nadto wskazać należy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie natomiast obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego.
Prawidłowo organy sanitarne przyjęły, że wskazany obowiązek istniał i był wymagalny w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. A. urodzona [...] 2010 r. jest obecnie w 16 roku życia, a w chwili wystawienia tytułu wykonawczego tj. 21 marca 2025 r. miała ukończone 15 lat, zatem wierzyciel mógł domagać się wykonania obowiązku, gdyż szczepienie nie zostało wykonane w terminie określonym w obowiązującym schemacie, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Ze schematu tego wynika bowiem, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniej A. N. jest wymagalny do ukończenia 19 roku życia, a zatem nie uległ przedawnieniu. Nie było zatem podstaw do uchylenia postanowienia Inspektora Sanitarnego z dnia 4 listopada 2025 r. i umorzenia postępowania, o co wnosił pełnomocnik strony skarżącej w niniejszej sprawie.
Nadto zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że o możliwości przeprowadzenia szczepienia decyduje lekarz przeprowadzający kontrolne badanie kwalifikacyjne. Należy przy tym zauważyć, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwskazania lekarskie do szczepienia (por. wyrok SN z 8 stycznia 2016 r. o sygn. V KK 306/15, LEX nr 1963649).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że ojciec małoletniej nie stawił się do szczepienia dziecka w wyznaczonym terminie, mimo wezwań. Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiło stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego, a skarżący również z własnej inicjatywy nie dostarczył dokumentu wystawionego przez lekarza POZ o braku kwalifikacji do szczepień ochronnych z uwagi na określone przeciwskazania zdrowotne. Jednocześnie nie stawiając się na badanie kwalifikacyjne zrezygnował z możliwości ewentualnego ustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych dziecka.
Pomimo upływu terminu podania poszczególnych dawek szczepionek określonych w rozporządzeniu i upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania obowiązkowych szczepień, skarżący nie poddał małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, dokonał również oceny, czy rozporządzenie, którego przepisy stanowiły podstawę prawną nałożonego na stronę skarżącą obowiązku niepieniężnego poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zostało wydane w zgodzie z delegacją ustawową określoną w przepisie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń.
W tym celu Sąd zapoznał się z powszechnie dostępną dokumentacją urzędową opublikowaną na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji [...]).Z dokumentów procesu legislacyjnego wynika, że projekt rozporządzenia został poddany konsultacjom i zaopiniowaniu przez: Naczelną Izbę Lekarską, Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, Naczelną Radę Aptekarską, N. Instytut Zdrowia Publicznego, [...] Towarzystwo Pediatryczne, [...] Towarzystwo Wakcynologii oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Nadto w ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu zgłosili: pełnomocnik Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Wiedzy o Szczepieniach "[...]" z s. w P., F. W. S. oraz U. F. F.. W świetle powyższego Sąd przyjął, że uchwalając przedmiotowe rozporządzenie Minister Zdrowia nie tylko uwzględnił treść wyroku TK z 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19, ale i uwzględnił dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Sąd nie znajduje podstaw, by przyjąć, że stanowiska wskazanych wyżej podmiotów publicznych nie opierały się na danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań oraz aktualnej wiedzy medycznej popartych zaleceniami WHO.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Niezasadny jest w związku z tym zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji RP polegający na przekroczeniu delegacji ustawowej.
Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów należy wskazać, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 31 ust. 1, art. 47 i art. 68 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 3352/19 (publ.: publ. CBOSA) wskazano, że ustawodawca w art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożył na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W sposób oczywisty zwalczanie chorób epidemicznych obejmuje nie tylko ich leczenie, ale także zapobieganie ich rozpowszechnianiu się, także w drodze stosowania środków profilaktycznych, jakimi są obowiązkowe szczepienia.
W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) obowiązane jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka, jak i interes społeczny wymagają, aby rodzice dobrowolnie poddawali dziecko obowiązkowym szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń zapewnia Rzeczpospolita Polska (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). W analizowanym przypadku zachodzi zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, to jest badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka (por. NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK [...], publ.: jak wyżej).
W związku z powyższym, Sąd uznał za niezasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP.
Nadto za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. Jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Wyniki ustaleń faktycznych organy sanitarne przedstawiły w uzasadnieniach, które były prawidłowe, odpowiadały wymogom ustawy i odniosły się do kwestii wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka poszczególnym szczepieniom.
Reasumując zatem Sąd stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo rozpoznały zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.