W powołanej na wstępie interpretacji indywidualnej, stwierdzając nieprawidłowość stanowiska strony, dyrektor KIS podkreślił, że do momentu faktycznego przeniesienia własności działki, tj. do momentu podpisania umowy przyrzeczonej, ww. działka pozostaje własnością strony. Z kolei wnioskodawca oraz kupujący w przedwstępnej umowie zobowiązali się do czynności, których zrealizowanie warunkuje podpisanie umowy przyrzeczonej. W świetle tego uznać należy, że kupujący będzie dokonywał określonych czynności w związku ze sprzedażą działek powstałych z podziału działki nr [...]. Pomimo, że ww. czynności dokonywane będą przez przyszłego właściciela, to aby takie czynności mogły być poczynione, faktyczny właściciel nieruchomości musi wystąpić z wnioskiem lub udzielić stosownych pełnomocnictw potencjalnemu przyszłemu właścicielowi. Wnioskodawca udzielił kupującemu stosownego pełnomocnictwa, zatem fakt, że ww. działania nie będą podejmowane bezpośrednio przez stronę, ale przez osoby trzecie nie oznacza, że pozostają bez wpływu na sytuację prawną. Po udzieleniu pełnomocnictwa czynności wykonane przez osoby trzecie wywołają skutki bezpośrednio w sferze prawnej mocodawcy. Z kolei osoby trzecie, dokonując ww. działań, uatrakcyjnią działkę stanowiące nadal własność skarżącego. Działania te dokonywane za pełną zgodą, wpłyną generalnie na podniesienie atrakcyjności działki jako towaru i wzrost jej wartości. Tym samym, dokonując sprzedaży działek powstałych z podziału działki nr [...] strona nie będzie korzystała z przysługującego jej prawa do rozporządzania własnym majątkiem prywatnym, nie jest to bowiem typowe (zwykłe) rozporządzanie prawem własności. Do czasu zawarcia umowy przyrzeczonej działka będzie podlegała wielu czynnościom. Wszystkie te czynności z punktu widzenia podatku VAT zostaną "wykonane" w sferze prawnopodatkowej strony. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje okoliczność wykonywania ww. czynności przez potencjalnego nabywcę. W efekcie wykonywanych czynności dostawie będzie podlegały działki o zupełnie innym charakterze, jak w chwili zawarcia umowy przedwstępnej. Tym samym, podejmując ww. czynności, strona wykazała aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem.
Ponadto organ stwierdził, że w przypadku udostępniania ww. działki w celu jej uprawy osobie trzeciej w zamian za wyhodowane płody rolne, mamy do czynienia ze świadczeniem za wynagrodzeniem - usługi za usługę. W każdym z tych przypadków istnieje także bezpośredni konsument. W konsekwencji dzierżawa stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.t.u. i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Tym samym wypełnia ona określoną w art. 15 ust. 2 u.p.t.u. definicję działalności gospodarczej. Dzierżawa ww. nieruchomości spowodowała, że straciła ona charakter majątku prywatnego. Wykorzystywanie jej w sposób ciągły dla celów zarobkowych spowodowało, że była ona wykorzystywana w działalności gospodarczej, a nie wyłącznie w ramach majątku osobistego. Zatem podejmowane działania oraz dokonane czynności wykluczają sprzedaż działek powstałych z podziału działki nr [...] w ramach zarządu majątkiem prywatnym. Ww. sprzedaż będzie dostawą dokonaną w ramach prowadzenia działalności gospodarczej w myśl art. 15 ust. 2 u.p.t.u., a strona będzie działała jako podatnik VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Skoro zatem wystąpią przesłanki stanowiące podstawę uznania strony za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u., prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 tej ustawy, to czynność sprzedaży działek powstałych z podziału działki nr [...] będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.t.u.
W skardze na opisaną wyżej interpretację, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz orzeczenie o kosztach według obowiązujących przepisów, skarżący zarzucił jej naruszenie:
1. art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. przez uznanie, że w przedstawionym stanie faktycznym wnioskodawca wykonywał lub będzie wykonywał czynności opodatkowane w związku z jego działaniem jako podatnika podatku VAT;
2. art. 693 § 1 ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.; dalej: "K.c.") przez uznanie, że w przedstawionym stanie faktycznym wnioskodawca zawarł umowę dzierżawy na działkę nr [...] i otrzymywał z tego tytułu korzyści, a tym samym podjął działania jako podatnik VAT;
3. art. 2 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347/1, dalej: "dyrektywa 2006/112/WE") przez uznanie, że dyrektywa ma zastosowanie do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę;
4. art. 12 ust. 1 lit. b dyrektywy 2006/112/WE przez uznanie, że sprzedaż okazjonalna dokonana przez wnioskodawcę będzie miała związek z działalnością opodatkowaną, a wnioskodawca przez ten fakt może zostać uznany za podatnika.
Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący wskazał, że nie prowadził działalności gospodarczej w każdym rozumieniu tego pojęcia jako instytucji prawa wywołującego określone skutki podatkowe. Nie podejmował w stosunku do nieruchomości też żadnych czynności związanych z przygotowaniem do sprzedaży czy też nie otrzymywał korzyści z wydzierżawiania gruntów. Tym samym nie może być uznany za podatnika podatku VAT, a okazjonalna czynność sprzedaży działki nie stanowi działalności w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Skarżący wyzbywa się majątku osobistego, który posiada od 22 lat. Mając zaś na uwadze, że działalność gospodarcza cechuje się stałością i powtarzalnością, związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym oraz jest dokonywana w sposób ciągły dla celów zarobkowych, w przedstawionym stanie faktycznym do takiej działalności nie dochodziło na żadnym etapie zarządzania nieruchomością. W ocenie strony czynność zbycia nieruchomości mieści się w zakresie zarządu majątkiem prywatnym, a cel sprzedaży gruntu nie wpływa na obowiązek opodatkowania podatkiem VAT.
Odnosząc się do stanowiska organu, że strona oddała grunt w dzierżawę, skarżący wskazał, że ma wrażenie, iż niewłaściwie przedstawił relacje łączące go z inną osobą, które nazwał dzierżawą i tak uznał to organ dokonujący interpretacji. Jednak zawarta umowa nie była w istocie umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 § 1 K.c. Istotą tej umowy, wynikającą z powyższego przepisu jest zarobkowy cel zawieranej umowy - w zamian za możliwość korzystania z nieruchomości i pobierania pożytków dzierżawca jest zobowiązany płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. W rozpatrywanym przypadku wyglądało to inaczej i zawartą umowę należy uznawać nie za dzierżawę gruntu, lecz za umowę o usługi polegające na obróbce rolnej gruntów w celu zachowania właściwej kultury rolnej. Dlatego zaliczenie przez organ takiej umowy do umów dzierżawy o charakterze zarobkowym jest naruszeniem przepisów przez niewłaściwą wykładnię art. 693 § 1 K.c. i niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie. Użytkowanie działki nie straciło charakteru prywatnego i nie można uznać, że skarżący prowadzi działalność opodatkowaną związaną z ww. nieruchomością.
W ocenie strony warunkiem uznania sprzedaży nieruchomości za czynność objętą opodatkowaniem jest przypisanie jej cech właściwych działalności handlowej. Elementami wyróżniającymi taką działalność mogłyby być ponadstandardowe ulepszenia sprzedawanej rzeczy, prowadzenie aktywnego marketingu czy angażowanie dodatkowych środków w celu pozyskania kontrahenta, co potwierdza wyrok TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-213/24. Skoro w przedstawionym stanie faktycznym działka nr [...] nie była nigdy wykorzystywana do prowadzonej działalności gospodarczej, a wnioskodawca nie jest podatnikiem podatku VAT, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej, nie prowadzi czynności polegających na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych, nie będzie posługiwał się profesjonalnymi pełnomocnikiem przy sprzedaży nieruchomości, to objęcie go podatkiem VAT z tytułu sprzedaży działki jest sprzeczne z art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., a zaskarżona interpretacja indywidualna powinna zostać uchylona.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W doktrynie podkreśla się, że w świetle przytoczonego przepisu sąd bada prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie [por. A. Kabat, Komentarz do art. 57(a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.].
W ramach tak wyznaczonej kompetencji Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy planowana przez skarżącego sprzedaży działek powstałych z podziału działki nr [...], podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w szczególności czy dokonując tej sprzedaży skarżący działa jako podatnik tego podatku.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.t.u., podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W myśl art. 15 ust. 2 u.p.t.u., działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Powyższy przepis stanowi implementację art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE, zgodzie z którym podatnikiem jest każda osoba prowadząca samodzielnie i w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. Działalność gospodarcza definiowana jest jako wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie w sposób ciągły majątku rzeczowego i wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Dla oceny, czy skarżący, sprzedając działki, bezie działał jako podatnik podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. pomocne są kryteria określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10. W wyroku tym TSUE przyjął, że nie mogą być uznawane za dokonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności (pkt 36). Zdaniem TSUE, sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie ma charakteru decydującego. Zakres transakcji sprzedaży nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych (pkt 37). Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego (pkt 38). Inaczej jest natomiast w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112/WE. Taka aktywność świadczy o prowadzeniu działalności gospodarczej w tym zakresie. Trybunał jako przykład takich działań podał uzbrojenie terenu, wydzielenie dróg wewnętrznych oraz działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, stwierdzając przy tym, że stanowią one o takiej aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, które mogą wskazywać, że czynności sprzedającego przybierają formę zawodową (profesjonalną), a w konsekwencji zorganizowaną. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności (pkt 39-41).
W ocenie Trybunału, fakt prowadzenia takiej działalności uzasadnia uznanie podmiotu za podatnika VAT.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, po wspomnianym wyroku TSUE, ugruntowany został pogląd, że to, czy dany podmiot działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga oceny odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Każdorazowo należy zatem zbadać, jakie środki angażuje sprzedający w celu sprzedaży gruntu. Jeżeli środki te są podobne do tych, które wykorzystują handlowcy, wówczas strona sprzedając grunt, zachowuje się jak handlowiec (zob. np. wyroki NSA z: 22 czerwca 2017 r., I FSK 1773/15; 30 kwietnia 2021 r., I FSK 1269/18; 6 października 2022 r., I FSK 1912/18 wraz z cytowanym tam orzecznictwem – powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: publ. CBOSA). Oceniając działalność osoby sprzedającej nieruchomości trzeba uwzględnić wszystkie etapy tej aktywności. Ocena podejmowanych działań powinna uwzględniać działania na poszczególnych etapach aktywności sprzedającego w ich całokształcie, a nie wyłącznie osobno. Przede wszystkim powinno się uwzględnić te elementy aktywności, które łączą się z nakładami inwestycyjnymi wykraczającymi poza standardowe działania zarządu majątkiem prywatnym (por. wyroki NSA z: 9 października 2014 r., I FSK 2145/13; 3 marca 2015 r., I FSK 1859/13; 11 czerwca 2015 r., I FSK 716/14; 29 listopada 2016 r., I FSK 636/15). Istotne znaczenie mają obiektywne, a nie subiektywne przesłanki pozwalające odróżnić działania noszące cechy zawodowe, od tych, które mieszczą się w granicach dysponowania majątkiem prywatnym (por. wyroki NSA z: 24 listopada 2017 r., I FSK 172/16; 9 maja 2018 r., I FSK 1136/16). Jak wskazał NSA w wyroku z 4 lipca 2023 r. I FSK 427/23, a także z 16 stycznia 2025 r., I FSK 2198/21 przyjęcie, że dana osoba fizyczna, sprzedając działki budowlane, działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czego przejawem jest taka aktywność tej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną (np. nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze), przy czym na tego rodzaju aktywność "handlową" wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, zaangażowanie własnych środków na podniesienie wartości i atrakcyjności, uzbrojenie działki w celu zwiększenia ich wartości, a nie stwierdzenie jedynie faktu pojedynczych z tych okoliczności.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie prowadził jakichkolwiek działań marketingowych bądź choćby informacyjnych, które miałyby na celu profesjonalną sprzedaż nieruchomości rolnej będącej jego własnością. Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że to kupujący zwrócili się do niego z ofertą kupna nieruchomości, którą nabył na podstawie umowy sprzedaży 2003 r., ze środków finansowanych przez ojca. Skarżący nie podejmował żadnych aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami i nie angażował środków podobnych do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE. Podkreślenia wymaga, że dla terenu, na którym znajduje się nieruchomość nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, więc jedynie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy pozwalało właścicielowi nieruchomości, jak i przyszłym kupującym, na uzyskanie wiedzy, że nieruchomość rolna będzie mogła stać się nieruchomością budowlaną. Oczywistym też jest, że lepsze ceny uzyskują nieruchomości budowlane niż rolne. Natomiast podatnikowi wykonującemu zarząd majątkiem osobistym, który zamierzając zbyć ten majątek, dąży do uzyskania za sprzedawane jego składniki jak najlepszej ceny, nie można przypisywać działań profesjonalisty prowadzącego działalność gospodarczą. Również dokonanie podziału nieruchomości w celu jej nawet stopniowej sprzedaży mieści się w ramach zarządu majątkiem prywatnym skarżącego.
Nie można również tracić z pola widzenia kolejności wskazanych przez wnioskodawcę działań. Najpierw zostanie zawarta umowa przedwstępna, w której wyszczególnione zostaną warunki, od spełnienia których strony uzależniły zawarcie umowy przyrzeczonej. Wypełnienie tych warunków bezsprzecznie będzie wiązało się z podejmowaniem szeregu czynności prawnych czy technicznych, jak i z niezbędnymi nakładami finansowymi na ich dokonanie. Ponieważ umowa przedwstępna została zawarta z kupującymi, zainteresowanymi nabyciem nieruchomości należącej do skarżącego w celu stworzenia urbanistycznie spójnego terenu, z którego następnie zamierzają wydzielić działki budowlane wraz z wydzieleniem wewnętrznych dróg dojazdowych, stąd wypełnienie zastrzeżonych w umowie przedwstępnej warunków daje kupującym gwarancję nabycia nieruchomości, która na podjęcie takich działań będzie pozwalała. Należy bowiem pamiętać, że w chwili zawierania umowy przedwstępnej nieruchomość, której umowa ta dotyczy, jest nieruchomością rolną. Nie można zatem uznać skarżącego za podatnika podatku od towarów i usług jedynie na tej podstawie, że przed zbyciem zawrze umowę przedwstępną, jak i udzieli potencjalnym nabywcom nieruchomości pełnomocnictw celem dokonania czynności z nią związanych. W przeciwnym razie do wypełnienia tych warunków zobowiązany byłby skarżący, będąc jednocześnie zobligowanym do ponoszenia kosztów z tym związanych. Tego rodzaju dbałości o majątek prywatny nie można poczytywać za aktywność właściwą dla profesjonalisty prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami.
Ponadto zaznaczenia wymaga, że działania skarżącego nie wiązały się z dokonywaniem jakichkolwiek nakładów inwestycyjnych, bowiem nakłady te mają ponosić przyszli kupujący. Na aktywność w zakresie handlu nieruchomościami wskazywać musi pewien ciąg podejmowanych czynności, zaś w rozpoznawanej sprawie taki ciąg czynności nie występuje. Skarżący z własnej inicjatywy nie dokonywał bowiem żadnych nakładów finansowych na ww. nieruchomości, zaś działania podjęte z inicjatywy nabywców tej nieruchomości, służyć będą wyłącznie do realizacji ich własnych celów. Ponieważ w momencie zawarcia umowy przedwstępnej, nabywcy nie dysponowali jeszcze prawem do tej nieruchomości, nie mogli podejmować czynności przysługujących wyłącznie jej właścicielowi. Jednocześnie nabywca chciał się upewnić, czy na nieruchomości tej będzie mógł zrealizować swój zamierzony cel, co jest całkowicie uzasadnione (por. wyrok NSA z 23 lipca 2024 r., I FSK 1676/20). Skoro zatem konkretny podmiot, zainteresowany nabyciem nieruchomości, zawiera umowę przedwstępną, oferuje korzystną cenę, ale domaga się przy tym dokonania określonych czynności w celu upewnienia się czy nieruchomość ta spełnia jego wymogi, to nie można zgody skarżącego na taki rodzaj postępowania nabywcy utożsamiać z podjęciem przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u. Dostrzec przy tym należy, że czynności, których spełnienia domaga się nabywca, nie są podejmowane w celu poszukiwania kupującego przez skarżącego, lecz przez kupującego w celu realizacji jego własnych interesów.
Tym samym stwierdzić należy, że realia niniejszej sprawy istotnie różnią się od okoliczności leżących u podstaw powołanego przez skarżącego wyroku TSUE z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-213/24, w którym stwierdzono, że za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą można uznać osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje określone czynności w celu tej sprzedaży. W szczególności z opisu sprawy wynika, że nie dojdzie do powierzenia sprzedaży nieruchomości profesjonalnemu przedsiębiorcy, którego wynagrodzenie odpowiadałoby różnicy między cenami sprzedaży określonymi w umowie zlecenia a rzeczywistymi cenami sprzedaży (pkt 10 wskazanego orzeczenia). Udzielenie przez skarżącego pełnomocnictw w umowie przedwstępnej będzie ukierunkowane nie na podjęcie w jego imieniu aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami kończącymi się znalezieniem kupca i zawarciem umowy sprzedaży lecz jedynie na doprowadzenie do ziszczenia się warunków zawarcia umowy przyrzeczonej.
Nie można też uznać skarżącego za prowadzącego działalność gospodarczą podatnika VAT, twierdząc że "dzierżawa" nieruchomości, którą skarżący zamierza zbyć, spowodowała, iż straciła ona charakter majątku prywatnego. Zawarcie przez skarżącego, który w postępowaniu interpretacyjnym nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, umowy nazwanej przez niego w opisie stanu faktycznego umową dzierżawy, nie zwalnia organu od prawidłowej oceny tego opisu. Wyjaśnić w tym zakresie należy, że na mocy art. 693 § 1 K.c. przez umowę dzierżawy jedna strona umowy zobowiązuje się oddać rzecz do używania i pobierania pożytków (wydzierżawiający), natomiast druga strona umowy – do zapłaty umówionego czynszu (dzierżawca). Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów kodeksu cywilnego dotyczących dzierżawy. Natomiast skarżący, przedstawiając w opisie stanu faktycznego zawartą najpierw pisemnie a po jej zakończeniu ustnie "umowę dzierżawy gruntu", zwrócił uwagę, że nie uregulowano w niej postanowień co do wysokości i sposobu regulowania czynszu dzierżawnego i od "dzierżawcy" nie pobierał czynszu dzierżawnego ani żadnych innych kwot, które mogłyby stanowić zapłatę. Skarżący przekazał "dzierżawcy" działkę do uprawy w zamian za wyhodowane płody rolne. Zdaniem Sądu z tak przedstawionego opisu wynika, że zawarta między stronami umowa – bez względu na jej nazwanie przez strony – nie stanowiła umowy dzierżawy, o której mowa w przytoczonym wyżej art. 693 § 1 K.c., ponieważ skarżący przekazał ją osobie, z którą zawarł umowę do uprawy w zamian za wyhodowane płody rolne. Taki opis stanu faktycznego nie budzi wątpliwości, że to osoba, której przekazano grunt rolny uprawiała go i pozostawiała sobie płody rolne, które na nim wyhodowała. Z przedstawionego we wniosku opisu nie wynika, aby wyhodowane przez siebie na gruncie rolnym skarżącego płody rolne osoba ta miała przekazywać skarżącemu w formie np. czynszu dzierżawnego. Gdyby tak było, umowa ta również nie stanowiłaby umowy dzierżawy w rozumieniu ww. przepisu, ponieważ mimo uprawiania oddanej mu ziemi, podmiot ją uprawiający nie pobierałby z niej pożytków. Natomiast jeśli organ interpretacyjny nie miał jasności co do elementów zawartej przez skarżącego umowy, to mógł swoje wątpliwości wyjaśnić w trybie art. 14c § 1 w zw. z art. 169 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111). Zatem sklasyfikowanie omawianej umowy jako umowy dzierżawy, stanowi naruszenie art. 693 § 1 K.c.
Podkreślić również należy, że zawarcie przez skarżącego opisanej wyżej umowy również nie oznacza wykorzystywania jego osobistego majątku w działalności gospodarczej. Organ interpretacyjny powołuje się na odpłatność tej umowy – dzierżawca zobowiązał się do uprawy roli w zamian za wyhodowane płody rolne. Natomiast w odpowiedzi na skargę wskazuje, że w ramach spornej umowy obróbce rolnej podlegał grunt w celu zachowania właściwej kultury rolnej w zamian za wyhodowane płody rolne, co skutkuje uzyskaniem korzyści majątkowej po stronie skarżącego. Jednakże nawet gdyby przyjąć, że odpłatnością za możliwość uprawy gruntu rolnego i korzystania z wyhodowanych na nim płodów rolnych jest zachowanie właściwej kultury rolnej na tym gruncie, to takiej wyłącznie "odpłatności świadczenia" nie można uznać za przesądzającą o tym, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu u.p.t.u. Przy takim postawieniu sprawy każdy podmiot pobierający wynagrodzenie za jakiekolwiek świadczenia (nawet czynsz dzierżawny z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości) prowadziłby działalność gospodarczą. Zawarcie umowy dzierżawy może być natomiast przejawem działań o charakterze właścicielskim, nie zaś działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 23 lutego 2022 r., I SA/Op 550/21). Tym bardziej przejawem działań o charakterze właścicielskim jest dbanie o zachowanie właściwej kultury rolnej na posiadanych gruntach rolnych.
Zaznaczenia również wymaga, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność rozróżnienia sytuacji, kiedy najem czy też dzierżawa dokonywane są w ramach zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, a kiedy czynności te mogą być kwalifikowane jako prowadzenie działalności gospodarczej. Jeśli dany podmiot nie działa w sposób zorganizowany, nie wypracowuje jakiejkolwiek strategii podejmowanych czynności, nie dostosowuje przedmiotu najmu bądź dzierżawy pod kątem potrzeb potencjalnych najemców (dzierżawców), a jedynie zapewnia utrzymanie należytego stanu nieruchomości poprzez jej najem lub dzierżawę to nie można uznać, że takie składniki majątku nabyte jako majątek prywatny związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie Sądu osoba fizyczna może rozporządzać swoim majątkiem prywatnym, w tym zarówno zawierać umowy mieszczące się w zakresie zwykłego zarządu, jak i zbywać jego elementy, chociażby poprzez sprzedaż nieruchomości, a działania te należy oceniać jako racjonalne gospodarowanie swoim mieniem. W efekcie działania osoby fizycznej, w stosunku do stanowiących jej własność składników majątkowych (nieruchomości), wykazują cechy zorganizowania i ciągłości charakteryzujące działalność gospodarczą, gdy podejmowane przez nią czynności, związane z zagospodarowaniem tego mienia i jego rozporządzaniem, będą istotnie odbiegały od normalnego wykonywania prawa własności i w konsekwencji zbliżone będą to działalności profesjonalnej, jak podejmowana jest przez producentów, handlowców lub innych usługodawców. Przyjmując, w ślad za organem, że zawarcie umowy dzierżawy w każdych okolicznościach jawi się jako przejaw działalności gospodarczej, wykluczałoby zupełnie możliwość zawierania jakiekolwiek umów cywilnoprawnych mających na celu zwykłe administrowanie własnymi składnikami majątku, ponieważ ich właściciel każdorazowo naraziłby się na niebezpieczeństwo uznania takiej umowy za przejaw działalności gospodarczej. Brak jest zaś podstaw do kwalifikowania jako działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., podejmowanych przez podatnika czynności mieszczących się w zwykłym zarządzie własnym majątkiem, tzn. mających na celu prawidłowe gospodarowanie tym majątkiem oraz zaspokajanie swoich potrzeb. Działań z zachowaniem - normalnych w takich przypadkach - reguł gospodarności nie należy od razu utożsamiać z działalnością gospodarczą. Nawet jeśli podmiot osiąga pewien dochód w postaci czynszu dzierżawnego, a tym bardziej w postaci zachowania właściwej kultury rolnej gruntu oddanego innemu podmiotowi pod uprawę rolną. Zależnie od okoliczności, może być to bowiem dochód osiągany nie z tytułu prowadzenia działalności o charakterze zorganizowanym a dochód dodatkowy (uboczny) osiągany z tytułu posiadanego mienia. Wykładnia zaprezentowana przez organ, prowadzi w istocie do stwierdzenia, że każde opłatne udostępnienie majątku prywatnego bez względu na jego cel, charakter, skutkowałoby uznaniem danego podmiotu za prowadzący działalność gospodarczą. Natomiast na tle art. 15 ust. 2 u.p.t.u. samo wydzierżawienie nieruchomości podlegającej następnie sprzedaży nie może być kwalifikowane jako okoliczność przesądzająca o tym, że sprzedaż takiej nieruchomości nie następuje jako zwykłe odpłatne zbycie majątku prywatnego, tylko jako czynność dokonana w ramach działalności gospodarczej.
W świetle powyższych rozważań błędne było uznanie skarżącego za podatnika podatku od towarów i usług a zbycie objętej wnioskiem nieruchomości za działalność gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, zatem zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., w konsekwencji jak i art. 2 ust. 1 lit a oraz art. 12 ust. 1 lit. b dyrektywy 2006/112/WE, albowiem Dyrektor KIS dokonał niewłaściwej oceny co do ich zastosowania w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ oceni opisane we wniosku okoliczności faktyczne, uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę tych okoliczności, a następnie rozważy zasadność zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.
Z tych względów na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, orzekając o kosztach postępowania w oparciu o przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanego aktu.