Uzasadnienie
I SA/Po 352/26
U Z A S A D N I E N I E
W dniu 18 marca 2026 r M. Z. złożył w Urzędzie Skarbowym w [...] wniosek o umorzenie zaległości podatkowej ,odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2012. W uzasadnieniu wskazał ,że z dniem 30 listopada 2022 r. nastąpiło przedawnienie należności objętych wnioskiem. We wniosku przywołano też orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r, o sygn. SK 40/12, w którym Trybunał uznał, że art.70 § 6 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z art.64 ust.2 Konstytucji RP. Tym samym w ocenie wnioskodawcy zobowiązanie wygasło, a zabezpieczone na nieruchomości strony wierzytelności Urzędu Skarbowego w [...] winny być wykreślone z księgi wieczystej .
W dniu 25 marca 2025 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wezwał stronę do dostarczenia dokumentów i informacji związanych z sytuacją życiową i finansową strony oraz wykazania zasadności udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań. Poinformowano w tym wezwaniu ,że w sytuacji nie uzupełnienia wniosku w wyznaczonym terminie zostanie on rozpatrzony na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ we własnym zakresie.
W dniu 28 kwietnia 2025 roku, decyzją o nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu organ wskazał na ustawowe przesłanki udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podnosząc ,że nie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Wskazano ,że strona do roku 2023 prowadziła działalność gospodarczą. Zobowiązania podatkowe , które są przedmiotem wniosku o umorzenie powstały w latach 2011- 2012 ,strona w latach 2014 -2024 nie uzyskiwała żadnych dochodów; jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości położonej w [...] ,a w księdze wieczystej tej nieruchomości znajdują się liczne wpisy hipoteki przymusowej , hipoteki umownej na rzecz wielu podmiotów .Ustalono też ,że strona jest właścicielem majątku ruchomego w postaci dwóch samochodów ciężarowych, dwóch przyczep i samochodu osobowego . Wskazano dalej w uzasadnieniu ,że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym , bo inicjowanym przez stronę .Strona w niniejszym postępowaniu jednak nie przedłożyła żadnych informacji o swoim stanie majątkowym i sytuacji rodzinnej. W świetle powyższego , organ dysponując danym uzyskanymi z urzędu uznał ,że nie było możliwości ustalenia , czy w okresie po likwidacji działalności gospodarczej wydarzyła się jakakolwiek szczególna okoliczność , na którą wskazuje orzecznictwo sadów administracyjnych ,a która uniemożliwia wywiązywanie się z obowiązków płatniczych wobec budżetu państwa. Zobowiązania podatkowe dotyczą lat 2011-2012 i do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie podjął jakichkolwiek kroków w celu ich zaspokojenia . Nie zaistniała również przesłanka interesu publicznego , bowiem wpływy z podatków stanowią dochód budżetu państwa , który przeznaczony jest na realizację różnych celów społecznych .
Z uwagi na niejednolitość orzecznictwa w kwestii zabezpieczenia zobowiązań podatkowych hipoteką przymusową na tle orzeczenia TK z 8 października 2013 , SK 40/12 organ uznał, że umorzenie zaległości byłoby przedwczesne i niezgodne z obowiązującymi przepisami Ordynacji podatkowej.
W dniu 19 maja 2025 r. strona złożyła odwołanie . Podkreśliła w nim, że pomimo ,iż Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził upływ terminu przedawnienia , to odmówił umorzenia zaległości podatkowych. Odwołujący po raz kolejny przywołując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r,sygn. SK 40/12 stwierdził, że niekonstytucyjna regulacja art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie może stanowić podstawy do działań podejmowanych przez organy podatkowe w imię interesu publicznego.
Po wniesieniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił się do M. Z. o przedłożenie dokumentów potwierdzających jego sytuację osobistą i majątkową , przesyłając jednocześnie druk oświadczenia o stanie majątkowym podatnika, druk oświadczenia o nieruchomościach i prawach majątkowych , które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych , które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego w terminie 7 dni od doręczenia wezwania .
Decyzją z dnia 28 listopada 2025 roku, o nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W odniesieniu do w/w orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 roku wyjaśnił, że wyrokiem tym nie stwierdzono niekonstytucyjności art.70 § 8 Ordynacji podatkowej .Moc wiążącą ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku , nie zaś w jego uzasadnieniu .W związku z tym dla określenie przedmiotu oceny konstytucyjności dokonywanej przez Trybunał zaznaczenie ma to ,co zawarto w sentencji swojego orzeczenia. W uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 listopada 2016 r, SK 40/12 dotyczącego wykładni wyroku wydanego do tej samej sygnatury akt zanegowano tezę o możliwości obejmowania tym wyrokiem również przepisu art.70 § 8 .Trybunał przyjął, że przedstawiona we wniosku wątpliwość dotyczy w istocie występującej rozbieżności pomiędzy treścią sentencji a uzasadnieniem oraz prawidłowości interpretacji wyroku z 8 października 2013 r, sygn. SK 40/12. Tym samym organ II instancji przyjął, że norma art.70 § 8 O.p , która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 roku obowiązuje do chwili obecnej i nie została wyeliminowana z obowiązującego porządku prawnego. Zdaniem organu powyższe zabezpiecza interes publiczny , gdyż pozostali wierzyciele mogą realizować swoje wierzytelności hipoteczne bezterminowo , do czasu pełnego ich zaspokojenia , natomiast państwo pozbawione jest takich możliwości. Ponadto organ uznał, że ustanowienie hipoteki nie pogarsza sytuacji podatnika , gdyż jego dług nie powiększa się o odsetki podatkowe . czyli zaległość pozostaje na tym samym poziomie. Pozwala to również na realizację zasady sprawiedliwości podatkowej , która polega na kształtowaniu podatków zgodnie z zasadą powszechności i równości .
Przywołano również wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r, sygn. II CSK 517/14, zgodnie z którym organy stosowania prawa nie mają kompetencji do orzekania o niekonstytucyjności przepisu ustawy i odmowy jego stosowania .
Odnosząc się natomiast do sytuacji finansowej i osobistej skarżącego organ uznał, że nie zaistniały przesłanki umorzenia należności. Strona jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości , na której ujawnione są wpisy hipoteki przymusowej , jest właścicielem kliku samochodów , za lata 2014-2024 brak informacji o uzyskiwanych dochodach , przy czym za lata 2014-2015 strona złożyła zeznania PIT 37 wykazując zerowe przychody i dochody , za pozostałe zaś lata nie odnotowano wpływu zeznań o wysokości osiągniętego dochodu. To na podatniku ciążyła inicjatywa dowodzenia istotnych okoliczności sprawy , to zainteresowany winien dołożyć wszelkich starań , aby wyjaśnić w pełni sytuację finansową ubiegając się o ulgę. Brak takich informacji utrudnił zatem pełne ustalenie stanu faktycznego sprawy w celu stwierdzenia , czy w okolicznościach sprawy ma zastosowanie art. 67 a O.p. Do dnia wydania rozstrzygnięcia strona nie przedłożyła żądanych przez organ dokumentów, pomimo odrębnych wezwań.