Niedopuszczalna jest zatem egzekucja obowiązku, który nie jest wymagalny, wygasł lub nie istniał (obowiązujące w poprzednim stanie prawnym podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego). Zaliczamy tutaj obowiązek, który uległ przedawnieniu.
Kwestie przedawnienia należności objętej przedmiotowymi tytułami wykonawczymi regulują przepisy u.s.u.s. Stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2022 r.), bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem organu, orzecznictwo sądowoadministracyjne nie jest jednolite w zakresie wskazania pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Rozbieżność w tym zakresie polega na tym, że sądy wskazują, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która zawiesza bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.p.e.a. jest doręczenie upomnienia albo tytułu wykonawczego.
Wyniki przeprowadzonej przez organ egzekucyjny analizy dotyczącej przedawnienia dochodzonych należności przedstawia poniższe zestawienie. Wierzyciel - Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. (będący jednocześnie organem egzekucyjnym) skierował do strony:
- upomnienia z 3 lutego 2011 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 15 lutego 2011 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] z 22 marca 2011 r., a odpisy tytułów doręczono stronie 7 kwietnia 2011 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 15 lutego 2011 r.;
- upomnienia z 14 czerwca 2011 r. o nr od [...] do [...] które zostały stronie doręczone 21 czerwca 2011 r.; wobec braku zapłaty należności, wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do TW[...] z 4 lipca 2011 r., a odpisy tych tytułów zostały uznane za doręczone stronie z dniem 12 sierpnia 2011 r., w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 K.p.a.); zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 21 czerwca 2011 r.;
- upomnienia z 8 kwietnia 2011 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 13 kwietnia 2011 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do [...] 11 sierpnia 2011 r., a odpisy tych tytułów doręczone stronie 12 września 2011 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 13 kwietnia 2011 r.;
- upomnienia z 27 października 2011 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 2 listopada 2011 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do TW[...], od TW[...] do TW[...] z 1 lutego 2012 r., a odpisy tych tytułów zostały doręczone stronie 29 lutego 2012 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 2 listopada 2011 r.;
- upomnienia z 23 listopada 2012 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 28 listopada 2012 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr [...] od TW[...] do TW[...] z 15 stycznia 2013 r., a odpisy tych tytułów zostały doręczone stronie 23 stycznia 2013 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 28 listopada 2012 r.;
- upomnienia z 17 grudnia 2012 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 20 grudnia 2012 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do TW[...] z 20 lutego 2013 r., a odpisy tych tytułów zostały doręczone stronie 20 marca 2013 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 20 grudnia 2012 r.;
- upomnienia z 14 maja 2013 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 17 maja 2013 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do TW[...] z 6 czerwca 2013 r., a odpisy tych tytułów zostały doręczone stronie 12 czerwca 2013 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 17 maja 2013 r.;
- upomnienia z 29 lipca 2013 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 5 sierpnia 2013 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] z 22 sierpnia 2013 r., a odpisy tych tytułów zostały uznane za doręczone stronie z dniem 12 września 2013 r. w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 K.p.a.); zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 5 sierpnia 2013 r.;
- upomnienia z 10 marca 2016 r. o nr od [...] do [...], które zostały stronie doręczone 14 marca 2016 r.; wobec braku zapłaty należności wdrożono postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od TW[...] do TW[...] z 13 kwietnia 2016 r., a odpisy tych tytułów zostały doręczone stronie 18 kwietnia 2016 r.; zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem 14 marca 2016 r.
Organ egzekucyjny prawidłowo zatem uznał, że zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2009 r. do grudnia 2013 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2008 r. do grudnia 2013 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2008 r. do grudnia 2013 r. nie uległy przedawnieniu. Wobec braku uregulowania zaległości Dyrektor [...] Oddziału ZUS w P. skierował do strony upomnienia, które zostały stronie skutecznie doręczone. Następnie doręczono stronie tytuły wykonawcze i wszczęto egzekucję.
Na skutek doręczenia upomnień nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności (upomnienia zostały wystawione przed upływem 10 lat od daty wymagalności zaległości). Ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa nadal. Podjęte działania miały wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.
Podniesiono dalej ,że wprawdzie w zażaleniu strona wskazała, że ostatni tytuł wykonawczy wystawiono 13 kwietnia 2016 r., a prawo do emerytury strona nabyła w październiku 2020 r, niemniej jednak, doręczenie stronie tytułów wykonawczych i brak zakończenia postępowania egzekucyjnego sprawia, że postępowanie to jest w toku, a organ może w każdej chwili, zwłaszcza gdy podejmie informacje o tym, że zobowiązany dysponuje środkami, dokonać czynności mających na celu zaspokojenie wierzyciela. Strona nie wyjaśniła również jakie wątpliwości miała na uwadze odnośnie zaleceń Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zawartych w postanowieniu z dnia 9 lipca 2025 , co nie pozwala organowi odwoławczemu odnieść się szerzej do tego zagadnienia. W ocenie organu odwoławczego , organ I instancji w swym postanowieniu dokładnie wyjaśnił okoliczności sprawy i dokonał rzetelnej oceny sytuacji, zgodnie z zaleceniami Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Strona skorzystała z prawa skargi do WSA w Poznaniu.
W skardze strona:
1. zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. przez jego niezastosowanie;
2. wskazała, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono (str. [...]), że "orzecznictwo sądowoadministracyjne nie jest jednolite w zakresie wskazania pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek", a więc skoro nie jest jednolite, to również może być na korzyść skarżącego;
3. zarzuciła, że korespondencja w sprawie postanowień trwa od marca 2025 r., ale do dzisiaj skarżący nie dostał żadnego dokumentu z informacją jaka kwota będzie odciągana z emerytury, jak jest ustalana jej wysokość i kto o tym decyduje.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. [...]) pełnomocnik skarżącego uzupełnił argumentację skarżącego w ten sposób, że zarzucił naruszenie:
1. art. 29 ust. 1 i art. 15 ust. 1 p.e.a. oraz art. 18 p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., gdyż organ egzekucyjny nie dokonał prawidłowego zbadania dopuszczalności wszczęcia egzekucji, w szczególności nie uzyskał od Dyrektora [...] Oddziału ZUS w P. treści wszystkich kierowanych do skarżącego upomnień, a jedynie dowody doręczenia pism określonych jako upomnienia, wskutek czego nie zweryfikował treści poszczególnych upomnień, np. w zakresie dat, okresów, których dotyczyły i treści pouczeń w nich zawartych; przedłożenie wyłącznie rejestru dokumentów lub potwierdzeń odbioru przesyłek nie pozwala na weryfikację treści upomnień;
2. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., które miało wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że nie doszło do przedawnienia należności wskazanych w tytułach wykonawczych objętych zaskarżonym postanowieniem, podczas gdy z uwagi na brak udokumentowania treści upomnień nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, stąd należności są przedawnione;
3. art. 59 § 1 pkt 1 p.e.a. przez brak umorzenia postępowania egzekucyjnego wskutek przedawnienia należności.
Pełnomocnik skarżącego zakwestionował również prawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia, gdyż na znajdującym się w aktach sprawy wydruku dotyczącego tego doręczenia widnieje niepełny adres skarżącego (Osiedle [...]), bez wskazania numeru mieszkania.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd podziela argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu o braku przedawnienia należności z tytułu składek, co uniemożliwiło umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 p.e.a.
Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych.
Zasadnie wskazał organ drugiej instancji, że 25 marca 2024 r. weszła w życie nowela z 2023 r. W myśl art. 11 ust. 6 tej noweli do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 [p.e.a.] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą [nowelą z 2023 r.]. Prawidłowo zatem organ drugiej instancji uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 § 1 p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 25 marca 2024 r.
Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 p.e.a. w tym brzmieniu postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Jedną z okoliczności wypełniających przesłankę niedopuszczalności egzekucji z art. 59 § 1 pkt 1 p.e.a. jest przedawnienie należności.
Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych regulują przepisy u.s.u.s.
Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą okresu od sierpnia 2008 r. do grudnia 2013 r., a zatem składki stały się wymagalne od 11 września 2008 r. (za sierpień 2008 r.) do 11 stycznia 2014 r. (za grudzień 2013 r.).
W aktualnym stanie prawnym w myśl art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
Niemniej jednak w myśl art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378) przedawnienie należności z tytułu tych składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., następuje po upływie 10 lat, chyba że 5-letni okres przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r. nastąpiłby wcześniej na podstawie przepisów dotychczasowych.
Jeżeli zatem nie nastąpiłoby zawieszenie biegu terminu przedawnienia, najwcześniejsza z powyższych należności przedawniłaby się 1 stycznia 2017 r.
Przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd zgadza się z organem, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, było doręczenie skarżącemu wskazanych przez organ upomnień. Choć nie wszystkie upomnienia są w aktach administracyjnych, to jednak są w nich dowody doręczenia ich skarżącemu. W ocenie Sądu wystarcza to do uznania, że skutecznie podjęto czynności zmierzające do wyegzekwowania poszczególnych składek, o których dłużnik został zawiadomiony (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).Pełnomocnik skarżącego nie kwestionuje konkretnych treści upomnienia (uważa jednak ,że to organ winien zweryfikować tę treść ) ani nawet faktu jego doręczenia , tylko okoliczność ,że nie ma ich w aktach postępowania. Na gruncie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. przyjmuje się bowiem, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, rozumie się upomnienie wymienione w art. 15 § 1 p.e.a. W myśl tego ostatniego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Doręczenie upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu , zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta z domniemania prawdziwości, z którego wynikają dane adresata i termin doręczenia upomnienia , który z kolei pozwala przyjąć zachowanie przez organ 7 dniowego terminu do wszczęcia postępowania. Ponadto z załączonych do akt rejestru dokumentów wynikają dane takie jak: imię i nazwisko płatnika, okres i kwota zadłużenia. Skoro więc niespornym jest fakt ich doręczenia , to kwestią oczywistą jest okoliczność ,że ich oryginały znajdują się u płatnika. Natomiast organ w zaskarżonej decyzji , wbrew treści pisma procesowego z dnia 20 lipca 2026 roku dokonał odrębnej analizy każdego z nich.
Należy wyraźnie podkreślić, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).W istocie więc doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego można traktować jako swoiste zawiadomienie zobowiązanego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela lub z urzędu. W niniejszym postępowaniu , jak wynika z akt sprawy wszystkie tytuły wykonawcze doręczono skarżącemu przed 1 stycznia 2017 r, czyli przed ustawowym upływem terminu przedawnienia.
Zasadnie zatem organ uznał, że nie ma podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (w szczególności przedawnienie należności).
Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego zaskarżone postanowienie doręczono prawidłowo, gdyż na dokumencie jego doręczenia widnieje podpis skarżącego, a ponadto skargę na to postanowienie wniesiono do Sądu z zachowaniem terminu.
Wobec tego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.