Organ zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny podkreślił szczególnie istotną ze względów społecznych i medycznych kwestię zapobiegania chorobom zakaźnym, że wyrok TK nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynikało z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień, celem ochrony zdrowia publicznego.
Obecnie schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, zostały podane w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782, dalej jako Rozporządzenie z 2023 r.). W przypadku niewykonania obowiązkowych szczepień właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest uprawniony, jako wierzyciel obowiązku, do żądania jego wykonania. Obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z obowiązującym schematem, który konkretyzuje liczbę dawek, wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania a jego niezrealizowanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2025 r. poz. 1675, dalej jako u.z.z.z.ch.z.u.) lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej, po czym w przypadku braku przeciwwskazań podawana jest szczepionka. Odmowa poddania dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu oznacza odmowę wykonania szczepienia obowiązkowego. Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym przez lekarza POZ badaniu kwalifikacyjnym, które wydawane jest na prośbę rodzica (jest to rodzaj indywidualnej dokumentacji zewnętrznej przeznaczonej na potrzeby pacjenta korzystającego ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym nie wystawia się bez potrzeby pacjenta - wynika to z celu i definicji tego rodzaju dokumentacji medycznej), nie przedstawiła zaświadczenia o przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień stwierdzonych u małoletniego syna, brak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej, której poddane zostało dziecko, z podstawą do odroczenia w czasie szczepień ochronnych, znajdującego się w karcie pacjenta w zadeklarowanej przychodni lekarza rodzinnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. B. wniosła o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzuciła, w ślad za zażaleniem:
a) braku wymagalności obowiązku,
b) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
c) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
d) naruszenie art. 21 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Uzasadniając zarzut skargi braku wymagalności obowiązku napisała, że z przepisów wskazanych w tytule wykonawczym: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), art. 17 u.z.z.z.ch.z.u., przepisów Rozporządzenia z 2011 r. – zdaniem skarżącej jednoznacznie wynika, że na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka, do 19 roku życia. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł, ponieważ dziecko miało w dniu wydania tytułu wykonawczego 14 lat.
Odnośnie zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym to zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.z.u., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to, spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego. Badanie kwalifikacyjne w ustawie nie zostało określone jako obowiązkowe, zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje prawo do odmowy wykonania tego badania.
Odnośnie zarzutu skargi prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ to przepisy u.z.z.z.ch.z.u. nie przewidują możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Wynika to z faktu, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny - wynika on wprost z przepisów prawa. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego zdaniem skarżącej brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda.
Odnośnie zarzutu skargi naruszenia art. 27 §1 u.p.e.a. skarżąca wskazała na powołanie się w rubryce [...] na akt normatywne, których przepisy zostały wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 uznane za niezgodne z Konstytucją, w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako P.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.
[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił zaskarżone postanowienie w całości i oddalił zarzut w postaci braku wymagalności obowiązku szczepień oraz umorzył postępowanie organu I instancji w pozostałej części. Co istotne, organ wyższego stopnia słusznie uznał argumenty zażalenia za bezzasadne; postanowienie organu I instancji było bowiem wadliwe, ale z powodów wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, innych niż wskazane w zażaleniu. Sąd w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Sądu organ II instancji trafnie stwierdził, że trzy z czterech zarzutów podniesionych przez skarżącą w obecnym stanie prawnym nie mogą być podniesione w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.), bowiem katalog zarzutów jest enumeratywny ("Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest"). Przy czym w zaskarżonym postanowieniu zacytowano treść art. 33 § 2 u.p.e.a. (s. [...] uzasadnienia).
Prawo podniesienia zarzutów: (i) zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, (ii) zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, (iii) zarzutu naruszenia art. 21 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - służyło do czasu nowelizacji art. 33 u.p.e.a., dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1270), na podstawie której cały art. 33 u.p.e.a. od 30 lipca 2020 r. otrzymał nowe brzmienie.
Od tego czasu prawo podniesienia tych zarzutów już nie służy. Powtórzenie ich w skardze, jako argumentów skargi, nie może prowadzić do ich oceny przez sąd administracyjny, bowiem rolą Sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Sąd stwierdza, że ta część zaskarżonego postanowienia jest zgodna z prawem.
Dalej Sąd wskazuje, że organ II instancji trafnie orzekł, oddalając zarzut w postaci braku wymagalności obowiązku szczepień.
Zaskarżone postanowienie (a także uchylone w całości postanowienie organu I instancji) – zostały wydane na podstawie obowiązujących w ich datach wydania przepisów prawa, tj. m.in. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 782) określającego schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży ze względu na wiek, w którym powstaje obowiązek szczepienia, liczbę dawek oraz termin wykonania.
Wspomniany w skardze i zażaleniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 nie zmienił zapatrywania w kwestii "braku wymagalności obowiązku szczepień". Zarówno przed, jak i po wydaniu przez Trybunał tego wyroku prawodawca nie posługiwał się i nie posługuje się nadal konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjmuje, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie oraz z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika więc z mocy przepisów ustawowych, egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie wywołuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (wyrok NSA z 20 stycznia 2026 r. II GSK 1440/25; Lex).
Warto podkreślić, że omawiany wyrok Trybunału z 9 maja 2023 r. SK 81/19 nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym czy też do zasad ustalania terminu wymagalności tego obowiązku, lecz jedynie do zgodności z Konstytucją formy prawnej określania tego terminu oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych – którą to formą powinno być rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia, nie zaś komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego. Będący przedmiotem orzekania TK komunikat ogłaszany przez GIS jest w istocie dokumentem technicznym, precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, dotyczące sposobu wykonania obowiązków określonych w ustawie.
Pomimo, iż TK stwierdził niezgodność art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch.z.u. we wskazanym zakresie, to jednak w żaden sposób nie zakwestionował obowiązkowych szczepień ochronnych.
Obowiązek szczepień wobec małoletniego był wymagalny zarówno na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wszczęcia postepowania egzekucyjnego (Rozporządzenie z 2011 r.) jak i pozostaje wymagalny na gruncie przepisów Rozporządzenia z 2023 r., obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia organu I instancji, uchylonego w całości zaskarżonym postanowieniem.
Jako niezrozumiały Sąd ocenia argument skargi, że dziecko nie miało wykonanego lekarskiego badania kwalifikacyjnego, bowiem rodzic nie zgadza się na wykonanie tego badania, zatem spełnienie obowiązku szczepień jest niemożliwe.
Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch.z.u. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Dopiero w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (ust. 5 art. 17).
W myśl § 11 Rozporządzenia z 2023 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Jak wskazuje się w judykaturze, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 marca 2026 r. II SA/Sz 16/26 i wymienione tam orzecznictwo; Lex).
Na marginesie Sąd wskazuje na posiadaną z urzędu wiedzę, że nieprawomocnym wyrokiem z 03 marca 2026 r. V SA/Wa 3119/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. B. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 13 sierpnia 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. WSA w Warszawie uznał w ten sposób, że postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego odpowiada prawu. Niniejsza sprawa dotyczy zgodności z prawem zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień oraz umorzenie postępowania organu I instancji w pozostałej części – także odpowiadają prawu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.