Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że na podstawie art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, dalej jako O.p.) zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W myśl natomiast § 2 tego artykułu, jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, to zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Organ podkreślił, że skarżąca w dniu 04 czerwca 2024 r. zgłosiła do opodatkowania działki, nie wskazując przy tym żadnych współwłaścicieli nieruchomości. Organ pierwszej instancji postąpił zasadnie, ustalając skarżącej kwoty łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2019-2024 (skargi zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Po 465-470/25).
W skardze B. N., zastępowana przez zawodową pełnomocnik, wniosła o stwierdzenie nieważności obu decyzji wydanych w sprawie oraz zwrot kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzuciła naruszenie:
1) art. 247 § 1 pkt 4 oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez brak stwierdzenia ("niestwierdzenie") nieważności decyzji organu I instancji w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną Prezydenta Miasta P.;
2) art. 122 O.p. w wyniku niepodjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w szczególności pominięcia, że w sprawie podatku od nieruchomości/łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczącego tej samej nieruchomości za 2020 roku została wydana ostateczna decyzja administracyjna, a wynikające z niej zobowiązanie zostało przez skarżącą zapłacone w całości z zachowaniem ustawowego terminu;
3) art. 124 w związku z art. 210 § 1 punkt 6 O.p., w wyniku niewyjaśnienia adresatowi decyzji zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się przy załatwianiu sprawy, niewyjaśnieniu podstawy faktycznej ani prawnej wydanego rozstrzygnięcia;
Zdaniem skarżącej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo ponieważ:
a) w sentencji decyzji nie wskazano jakiej konkretnie nieruchomości dotyczy "łączne zobowiązanie pieniężne za 2020 roku", którego decyzja ma dotyczyć;
b) organy całkowicie pominęły, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za nieruchomość przy ulicy [...] (innej skarżąca nie posiada więc domniemywa że chodzi właśnie o tę nieruchomość) za 2020 rok zostało już zapłacone, przez skarżącą w 2020 roku, na podstawie wydanej w tym przedmiocie decyzji i w kwocie z tej decyzji wynikającej w wysokości 667 zł – co zdaniem strony skarżącej czyni obie wydane w sprawie decyzje nieważnymi;
c) w decyzji powołano się na wyrok Sądu Rejonowego P. wydany rzekomo wobec skarżącej dnia 12 września 2017 roku. Według wiedzy skarżącej orzeczenie takie nie istnieje;
d) skarżąca podnosi, że owszem Sąd Rejonowy P. wydał postanowienie w dniu 2 marca 2023 r., sygn. akt I Ns 400/08, którym:
I. zniósł współwłasność nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] i [...], stanowiącej działki nr [...] (o powierzchni 1 942 m2), [...] (o powierzchni 1 997 m2), [...] (o powierzchni 2 565 m2), i [...] (o powierzchni 329 m2), [...] (o powierzchni 266 m2), [...] (o powierzchni 2 245 m2), [...] (o powierzchni 15 m2), [...] (o powierzchni 3 136 m2), [...] (o powierzchni 46 180 m2), obręb W. numer arkusza [...] o łącznej powierzchni 58 675 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...], poprzez jej podział na dwie mniejsze nieruchomości stanowiące:
1. działki nr [...] o powierzchni 1 942 m2, nr [...] o powierzchni 1 997 m2 i nr [...] o powierzchni 40 067 m2, tj. nieruchomości o łącznej powierzchni 44 006 m2
2. działki nr [...] o powierzchni 2 565 m2, nr [...] o powierzchni 329 m2, nr [...] o powierzchni 266 m2, nr [...] o powierzchni 2 245 m2, nr [...] o powierzchni 15 m2, [...] o powierzchni 3 136 m2 i nr [...] o powierzchni 6 113 m2, tj. nieruchomości o łącznej powierzchni 14 669 m2, przy czym kształt i granicę tych obu nieruchomości określić zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez uprawnionego geodetę mgr inż. J. M., znajdującym się na karcie [...] stanowiącego załącznik do opinii w/w biegłego z dnia 27.03.2017 r., który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia;
II. przyznał na wyłączną własność nieruchomość określoną w pkt [...] na rzecz wnioskodawczym B. N.;
III. przyznał na wyłączną własność nieruchomość określoną w pkt [...] na rzecz uczestniczki postępowania spółki z o.o. z siedzibą w W..
e) Pełnomocnik podkreśliła, że postanowienie sygn. akt I Ns 400/08 zapadło dopiero w 2023 roku i oceniła, że postanowienie to w żaden sposób nie może dotyczyć zobowiązania w podatku do nieruchomości za 2020 rok. Skarżąca nie rozumie, a organ tego nie wyjaśnił, z jakich przyczyn ww. postanowienie z roku 2023 może mieć wpływ na podatek od nieruchomości/łączne zobowiązanie za 2020 rok, szczególnie w sytuacji gdy decyzja w przedmiocie tego zobowiązania za 2020 rok została wydana, doręczona i wykonana przez skarżącą w 2020 roku;
f) w decyzji nie wskazano podstawy prawnej ani faktycznej wyliczenia wymienionych w decyzji kwot, rzekomo należnego zobowiązania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Obie decyzje wydane w sprawie podlegają uchyleniu, bowiem naruszają prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy zgodności z prawem wymierzenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Organ I instancji ustalił wysokość zobowiązania podatkowego, uznając że na skarżącej ciąży obowiązek podatkowy w zakresie obu tych podatków. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Z kolei skarżąca wywodzi, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 rok zostało już przez skarżącą zapłacone i to w tym samym roku.
Na wstępie, oceniając przeprowadzone postępowanie podatkowe pod kątem prawidłowości zastosowania w nim przepisów proceduralnych i ze szczególnym uwzględnieniem podniesionych w skardze zarzutów, podkreślić należy że na organy podatkowe został nałożony obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 w zw. z 187 § 1 O.p.). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, o prawidłowości oceny decyduje to, czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 O.p.). Dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.). Przykładowy katalog dowodów wymieniony został w art. 181 tej ustawy. Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia. Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy który doprowadził do podjęcia określonych ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Przepis art. 210 § 4 O.p. obliguje organ, aby w uzasadnieniu faktycznym decyzji zawarte zostało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, zaś uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W kontrolowanej sprawie organy podatkowe uchybiły powyższym zasadom postępowania podatkowego i nie dołożyły starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy.
Decyzja organu I instancji pozbawiona jest merytorycznego uzasadnienia. Dopiero z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że asumpt do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego stanowiły:
. Informacja o gruntach oraz Informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych – obie podpisane przez skarżącą i złożone wraz z załącznikami w siedzibie organu w dniu 04 czerwca 2024 r.,
. postanowienie częściowe Sądu Rejonowego P. Wydział I Cywilny z 12 września 2017 r. sygn. akt: I Ns 400/08 dotyczące zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i [...] stanowiącej działki o łącznej powierzchni 58 675 m2, dla której była prowadzona księga wieczysta KW [...], poprzez jej podział na dwie mniejsze nieruchomości; jedna z tych dwóch mniejszych nieruchomości została przyznana na wyłączną własność skarżącej.
W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę stanowisko organów jest pochopne, z następujących powodów.
Odnośnie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości to w aktach sprawy znajduje się, jedynie, kserokopia ww. postanowienia częściowego Sądu Rejonowego P. Wydział I Cywilny z 12 września 2017 r. sygn. akt: I Ns 400/08. Organy nie udokumentowały, że ww. postanowienie częściowe jest prawomocne, jako wystarczający do wydania decyzji uznały skserowany dokument, który nie miał nawet klauzuli o zgodności z oryginałem. Skarżąca zaś zaprzecza istnieniu takiego orzeczenia, powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego P. z dnia 2 marca 2023 r. w sprawie I Ns 400/08, dotyczącej zniesienia współwłasności, którego jednak w aktach nie ma. Oznacza to, że organy obu instancji nie zadbały o prawidłowe udokumentowanie faktu powstania obowiązku podatkowego i daty powstania tego obowiązku.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. oraz zgodnie z art. 6a u.p.r. obowiązek podatkowy w podatku, odpowiednio: od nieruchomości oraz rolnym, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
W myśl przepisów art. 4 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące, między innymi, właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Tak samo ustawodawca określił w przepisach art. 3 u.p.r., że podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące, między innymi, właścicielami gruntów.
Na podstawie art. 4 O.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Okoliczności przesądzające o powstaniu obowiązku podatkowego muszą zatem wynikać z ustawy podatkowej. Ustalenie ich może nastąpić po analizie dwóch kategorii przepisów, których należy poszukiwać na gruncie każdej ustawy podatkowej. Pierwsza kategoria tych regulacji dotyczy zakresu podmiotowego i przedmiotowego podatku, druga zaś odnosi się do momentu, w którym obowiązek podatkowy zaczyna ciążyć i kiedy wygasa. W kontekście przepisów dotyczących zakresu podmiotowo-przedmiotowego ustawy należy ustalić, kto jest w danym podatku podatnikiem i od czego to świadczenie należy zapłacić (M. Popławski [w:] L. Etel (red.) Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany. Komentarz do art. 4, nb. 3. Lex).
Sąd stwierdza, że organy obu instancji zaniedbały tych ustaleń, co słusznie zostało wytknięte w skardze. Na podstawie akt sprawy dołączonych do skargi niemożliwe jest ustalenie kto był podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości należnego od przedmiotowych działek w 2020 roku, czy podatek rolny oraz podatek od nieruchomości zostały zapłacone za rok 2020. Organ, wymierzając w roku 2024 podatki za rok 2020, zaniedbał udokumentowania historii podatkowej przedmiotowych gruntów.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełni akta sprawy, ustalając w sposób nie budzący wątpliwości kto w 2020 roku był podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego za przedmiotowe nieruchomości oraz ustali, czy podatki te zostały zapłacone za rok 2020. Po czym będzie procedował w zależności od ustaleń, należycie udokumentowanych w aktach sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) P.p.s.a. jak w punkcie pierwszym wyroku, uchylając obie decyzje wydane w sprawie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118), uwzględniając wpis (105 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie (900 zł), razem 1 022 zł.