Wyrok WSA z dnia 14 maja 2026, sygn. I SA/Po 467/26

W kwestii wniosków dowodowych wskazano, że są one bez znaczenia dla sprawy, gdyż skorzystanie z usług operatora pocztowego nie było jedyną drogą do wniesienia w terminie pisma procesowego.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej . Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 30 maja 2025 r. podczas gdy strona uprawdopodobniła, iż brak jest winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, gdyż 18 czerwca 2025 r. pełnomocnik nie miał możliwości wysłać przesyłki z uwagi na wcześniejsze nieplanowane zamknięcie placówki [...] S.A. przy ul. [...], wobec czego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia winien zostać uwzględniony, a tym samym niniejsze postanowienie winno ulec zmianie;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez uchylenie się od obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co implikuje, że postępowanie to nie było wyczerpujące i rzetelne, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie była logiczna i kompletna;

3) art. 191 O.p. poprzez dowolną i ukierunkowaną rażąco jednostronnie a nie swobodną i wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a także poprzez błędne i niezgodne z prawdą obiektywną ustalenie stanu faktycznego, zaś organ dokonał powierzchownej i do tego czynionej na tle niedostatecznie skumulowanego i rozważonego materiału dowodowego oceny, która nie spełnia wymagań co do konieczności dokonywania oceny swobodnej, logicznej, obiektywnej, uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego;

4) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia czynności dowodowych w zakresie umożliwiającym właściwe skoncentrowanie i następczą wszechstronną ocenę tak zebranego materiału dowodowego;

5) art. 21 § 2, art. 120 w zw. art. 121 § 1 O.p., tj. zasady legalizmu i zasady in dubio pro tributario poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (jednostronne ukierunkowanie postępowania oraz czynności dowodowe prowadzone w kierunku, który nie mógł służyć wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy), w tym pomijanie okoliczności korzystnych dla strony, a nadto niewyjaśnienie w sposób niezbędny do prawidłowego rozstrzygnięcia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez ustalenie błędnego stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej należało odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego US w K. z 30 maja 2025 r., nr [...] Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc, że uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia z uwagi na wcześniejsze nieplanowane zamknięcie placówki pocztowej.

Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie z kolei do postanowień art. 162 § 2 powołanego aktu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Jedną z zasadniczych przesłanek przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, co oznacza, iż uprawdopodobnienie wymaga wykazania danej okoliczności w stopniu mniejszym aniżeli jej udowodnienie, jednak ciężar takiego uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń. To strona, a nie organ podatkowy zna przyczynę, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu i to rolą strony jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Organ podatkowy ocenia zaś, czy wskazana przez stronę przyczyna spełnia kryteria ustanowione w art. 162 § 1 O.p., w szczególności, czy rzeczywiście strona przy dochowaniu należytej staranności nie mogła dochować terminu. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa [tak: wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., III FSK 679/23]. Podkreślić przy tym należy, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, Sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika [tak: wyrok NSA z 11 października 2023 r., III FSK 2880/21].

Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy dostrzec, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie kwestionuje podnoszonych przez stronę skarżącą trudności związanych z nadaniem pisma procesowego za pośrednictwem operatora pocztowego. Organ stoi jednak na stanowisku, że nie istniała przeszkoda do terminowego wniesienia zażalenia przy wykorzystaniu kanału doręczeń elektronicznych.

Zgodzić należy się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej , że radcowie prawni są zobowiązani do posiadania adresu do doręczeń elektronicznych. Stosownie bowiem do postanowień art. 2210 ust. 1 u.r.p., radca prawny wykonujący zawód jest obowiązany posiadać adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 tej ustawy.

Dostrzec również należy, że w świetle postanowień art. 144 § 5 O.p., doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.

Wskazać jednak należy na regulację wyrażoną w art. 168 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, podania wnosi się na piśmie lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu podatkowego.

W aktualnym stanie prawnym radcowie prawni, tak samo jak adwokaci oraz doradcy podatkowi nie mają obowiązku wnoszenia pism do organów podatkowych wyłącznie z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Wniesienie podania z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek pełnomocnika [por. postanowienie NSA z 14 lipca 2021 r., II GZ 229/21].

W konsekwencji fakt, że pełnomocnik skarżącej zdecydował się na wniesienie zażalenia w tradycyjnej formie pisemnej nie zaś w formie dokumentu elektronicznego nie może stanowić argumentu uzasadniającego negatywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. Za zbyt daleko idący należy zatem uznać pogląd Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uzasadniający odmowę przywrócenia terminu faktem możliwości terminowego wniesienia zażalenia przez pełnomocnika skarżącej przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej.

Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Wskazywana przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej możliwość terminowego wniesienia zażalenia za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej nie może uzasadniać odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skoro skorzystanie z tego rodzaju formy wnoszenia podań stanowi uprawnienie a nie obowiązek zawodowego pełnomocnika.

W toku powtórnego postępowania obowiązkiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej będzie powtórne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu z uwzględnieniem przedstawionej powyżej oceny prawnej. W tym zakresie obowiązkiem organu będzie w szczególności uwzględnienie, że skorzystanie przez pełnomocnika skarżącej z prawa do wniesienia zażalenia w tradycyjnej formie pisemnej, nie zaś w formie dokumentu elektronicznego nie może uzasadniać odmowy przywrócenia terminu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się: wpis od skargi w kwocie 100 zł, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).