2) art. 121 w zw. z art. 201 § 1 pkt 1 lit. a) i b) w zw. z art. art. 282a O.p. w. zw. z art. 94 ustawy o KAS, tj. poprzez prowadzenie kontroli podczas, gdy co do tego samego podatku oraz okresu prowadzone jest postępowanie podatkowe, które w przypadku zakończenia decyzją ostateczną organu nie będzie mogło być ponownie wszczęte, tym samym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. powinien zawiesić postępowanie do momentu zakończenia postępowania dotyczącego CIT za 2022 r. przed Naczelnikiem [...] Urzędu Skarbowego;
3) art. 217 § 2 w zw. z art. 124 O.p. w zw. art. 94 ustawy o KAS poprzez przedstawienie niedostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonego postanowienia, w tym w szczególności poprzez brak wyczerpującego wskazania realnych przyczyn przemawiających za odmową zawieszenia kontroli celno-skarbowej, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w zażaleniu z 10 marca 2025 r., a w konsekwencji sporządzenie uzasadnienia w sposób naruszający zasadę przekonywania strony o trafności zajętego stanowiska w sprawie;
4) art. 233 § 1 pkt 2 w zw. art. 94 ustawy o KAS poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie postanowienia wydanego przez organ pierwsze instancji, które to postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.
Pismem z 18 sierpnia 2025 r. skarżąca rozwinęła swoją dotychczasową argumentację oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z:
- pisma w sprawie wyrażenia zgody na zawieszenie postępowania podatkowego z 10 kwietnia 2025 r. wydanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. celem wykazania faktu, konkurencyjności postępowań prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. oraz Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego w P., zasadności zawieszenie postępowania prowadzonego przed Naczelnikiem Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego w P.,
- odpowiedzi skarżącej przesłanej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z 14 kwietnia 2025 r. celem wykazania faktu, braku wyrażenia zgody na zawieszenie postępowania, zasadności zawieszenia postępowania przed Naczelnikiem Naczelnika Urzędu Celno Skarbowego w P., potwierdzenia stanowiska skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika odmawiające zawieszenia prowadzonej względem skarżącej kontroli celno-skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2022 r. Skarżąca kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia stoi na stanowisku, że kontrola celno-skarbowa powinna zostać zawieszona.
Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym.
Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o KAS, w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej przepisy:
1) art. 3e, art. 12, art. 102 § 3, art. 135, art. 138, art. 139 § 4, art. 140 § 2, art. 141-143, art. 165b, art. 165c, art. 175-177,
2) działu IV rozdziałów 1, 2, 3a, 5, 6, 10, 11, z wyjątkiem art. 182-185, art. 189 § 3, art. 190 § 1, art. 193 § 6-8, art. 198 i art. 200, oraz rozdziałów 12, 14, 16, 22 i 23,
3) art. 281, art. 282a, art. 283 § 4 i 5, art. 284a § 5-6, art. 284ab § 1-3, art. 286 § 3, art. 286a § 1 i 2, art. 289, art. 290 § 4-6, art. 291a, art. 291d oraz działu VII
- Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio.
Jak stanowi zaś art. 94 ust. 2 ustawy o KAS, w zakresie nieuregulowanym do postępowania podatkowego, o którym mowa w art. 83 ust. 1, przepisy Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem art. 165, stosuje się odpowiednio
Stosownie z kolei do postanowień art. 201 § 1c pkt 1 O.p., organ podatkowy może zawiesić postępowanie: na wniosek lub z urzędu, gdy:
a) pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w § 1 pkt 2,
b) stan faktyczny lub zagadnienie prawne będące przedmiotem zawieszanego postępowania i innego postępowania w sprawach dotyczących tej samej strony są podobne, a pomiędzy tymi postępowaniami nie występuje związek, o którym mowa w lit. a.
Stosownie z kolei do postanowień art. 201 § 1d O.p., zawieszenie postępowania na podstawie § 1c może nastąpić pod warunkiem, że:
1) zgodę na zawieszenie postępowania wyrazi strona - w przypadku zawieszania postępowania z urzędu;
2) zawieszeniu postępowania nie sprzeciwiają się strony, które nie wystąpiły z wnioskiem o jego zawieszenie - w przypadku zawieszania postępowania na wniosek.
Dokonując wykładni art. 201 § 1c pkt 1 O.p. należy dostrzec, że w przepisie tym posłużono się sformułowaniem "może". Powyższe oznacza, że wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) i b) powołanego aktu daje organowi podatkowemu jedynie prawo nie zaś obowiązek zawieszenia postępowania podatkowego. Posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "może" świadczy o tym, że rozstrzygnięcie podejmowane na mocy analizowanego przepisu ma w istocie charakter uznaniowy. Co przy tym istotne uznanie w zakresie możliwości zastosowania analizowanych przepisów zostało pozostawione organowi podatkowemu. Mamy zatem do czynienia z fakultatywną podstawą zawieszenia postępowania podatkowego, co oznacza, że organ podatkowy może nie skorzystać z możliwości zawieszenia, jeżeli uzna, że okoliczności sprawy przemawiają za jej prowadzeniem. Co przy tym istotne sądowa kontrola rozstrzygnięć uznaniowych nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności [por.: wyrok WSA w Białymstoku z 7 lutego 2024 r., I SA/Bk 471/23].
Z informacji udzielonych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. w piśmie z 17 lutego 2025 r. wynika, że organ ten prowadzi postępowania podatkowe wywołane wnioskami skarżącej o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz za rok podatkowy obejmujący okres od 01 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.
W ramach odpowiedniego stosowania do kontroli celno-skarbowej postanowień art. 201 § 1c pkt 1 O.p. należy w pierwszej kolejności wskazać na różnice pomiędzy kontrolą celno-skarbową normowaną postanowieniami rozdziału 1 działu V ustawy o KAS, a postępowaniem podatkowym unormowanym w dziale IV O.p. Kontrola celno-skarbowa w przeciwieństwie do postępowania podatkowego nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym. Jak wynika z art. 82 ust. 1 ustawy o KAS kontrola celno-skarbowa kończy się doręczeniem wyniku kontroli. Wynik kontroli nie jest decyzją podatkową, nie rozstrzyga on w żadnym zakresie o prawach oraz obowiązkach podatnika. W szczególności wynik kontroli nie ustala, jak też nie określa wysokości zobowiązania podatkowego.
Istotne znaczenie w sprawie ma również to, że postępowanie o stwierdzenie nadpłaty wszczynane jest na wniosek. Wniosek ten wyznacza zakres i przedmiot postępowania. Intencją wnioskodawcy nie musi być przy tym zawsze kontrola i weryfikacja w zakresie całości samoobliczenia podatku za dany okres podatkowy, a tylko stwierdzenie nadpłaty z tytułu i na podstawie określonych, podatkowo znaczących, okoliczności, na które we wniosku i związanej z nim deklaracji się powołuje. Nie ma przy tym przeszkód prawnych, aby w trakcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy, kiedy jest to uzasadnione, wszczął z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Podkreśla się przy tym, że jeżeli w uzasadnionych przypadkach w czasie trwania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostanie wszczęte postępowanie podatkowe, to przedmiot rozstrzygnięć tych postępowań będzie nietożsamy, natomiast rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w następnej w stosunku do niego decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczą one tego samego okresu podatkowego [tak: uchwała NSA z 27 stycznia 2014 r., II FPS 5/13]. Dostrzec przy tym należy, że po wydaniu wskazanej uchwały NSA na grunt O.p. wprowadzono regulację wyrażoną w art. 79 § 1 powołanego aktu. Przepis ten stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. W razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie, w której został złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, żądanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu. Na gruncie przytoczonej regulacji stwierdza się jednak, że art. 79 § 1 zdanie drugie O.p. nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy kontrolę celno-skarbową wszczął inny organ niż ten, który jest właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Wynika to z brzmienia art. 79 § 1 zdanie pierwsze O.p., w którym wymienia się trzy procedury wyłączające możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, tj. postępowanie podatkowe, kontrolę podatkową i kontrolę celno-skarbową. Zdanie drugie tego przepisu odnosi się natomiast tylko jednej z nich, tj. do wszczęcia postępowania podatkowego. Tylko zatem w razie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie, w której został złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty, żądanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu. Wobec tego nie sposób zasadnie twierdzić, że art. 79 § 1 zdanie drugie O.p. znajdzie zastosowanie także w przypadku wszczęcia kontroli celno-skarbowej, która następnie zostanie przekształcona w postępowanie podatkowe. W takiej sytuacji nie ma bowiem podstaw do zastosowania tego przepisu, ponieważ wymaga on wszczęcia postępowania podatkowego, a nie - wszczęcia kontroli celno-skarbowej [tak: wyrok WSA w Lublinie z 6 sierpnia 2025 r., I SA/Lu 225/25].
Nie sposób zatem zgodzić się z argumentem skarżącej, że postępowanie podatkowe prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. w pełni wyczerpuje (pochłania) możliwość i zasadność prowadzenia kontroli w tym samym zakresie przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P.. Postępowanie podatkowe prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. dotyczy tylko i wyłącznie żądania stwierdzenia nadpłaty. Tymczasem przedmiotem kontroli celno-skarbowej wszczętej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego jest niejako ogół okoliczności istotnych dla weryfikacji prawidłowości rozliczenia przez skarżącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2022 r. Co więcej sama w sobie kontrola celno-skarbowa nie ma cech postępowania jurysdykcyjnego, a zatem bez przekształcenia jej w postępowanie podatkowe nie może ona zakończyć się wydaniem jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia wpływającego na sytuację prawną skarżącej. W konsekwencji powyższego kontrola celno-skarbowa nie jest w żadnej mierze konkurencyjna względem postępowania podatkowego wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Skoro kontrola celno-skarbowa nie kończy się wydaniem decyzji, a jedynie doręczeniem wyniku kontroli to nie sposób uznać aby w sprawie doszło do wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) O.p. W przepisie tym mowa jest bowiem o sytuacji, gdy pomiędzy postępowaniami (...) istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu.
Zgodzić należy się ze skarżącą co do tego, że ustalenia poczynione w sprawie dotyczącej nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2022 r. mogą być istotne również w trakcie kontroli celno-skarbowej dotyczącej wskazanego podatku za wskazany rok. Powyższe nie zmienia jednak w żadnej mierze tego, że zastosowanie dyspozycji art. 201 § 1c O.p. ma charakter fakultatywny, a nie obligatoryjny. W konsekwencji powyższego fakt, że ustalenia poczynione w sprawie dotyczącej nadpłaty mogą być istotne również w trakcie kontroli celno-skarbowej nie skutkuje w żadnej mierze obowiązkiem zawieszenia kontroli celno-skarbowej. Fakt, że postępowanie wywołane wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty ma węższy zakres od kontroli celno-skarbowej, która dotyczy niejako wszystkich okoliczności istotnych dla oceny prawidłowości zadeklarowania przez skarżącą zobowiązania podatkowego przemawia za brakiem zasadności zawieszenia tego rodzaju kontroli.
Wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji nie wywierają również pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z 10 kwietnia 2025 r., nr [...] jak i pismo skarżącej z 14 kwietnia 2025 r. będące odpowiedzią skarżącej na pismo wskazanego organu.
Fakt wystąpienia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. do skarżącej z wnioskiem o wyrażenie zgody na zawieszenie postępowania podatkowego wywołanego jej wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, jak i nieudzielenie przez skarżącą zgody na takie zawieszenie nie dowodzi w żadnej mierze konieczności zawieszenia kontroli celno-skarbowej. Jak wyjaśniono to powyżej regulacja wyrażona w art. 201 § 1c O.p. oparta jest na uznaniu administracyjnym. Przedmiotem kontroli celno-skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2022 r. są wszystkie zagadnienia istotne z punktu widzenia tego zobowiązania podatkowego. Postępowanie wywołane wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty ma węższy zakres, zakreślony każdorazowo treścią wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Jak wskazano powyżej wniosek o stwierdzenie nadpłaty wyznacza zakres i przedmiot postępowania, przy czym nie musi to być zawsze kontrola i weryfikacja w zakresie całości samo obliczenia podatku za dany okres podatkowy, a tylko stwierdzenie nadpłaty z tytułu i na podstawie wskazanych we wniosku okoliczności. Szerszy zakres kontroli celno-skarbowej względem postępowania podatkowego wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty przemawia za brakiem zasadności zawieszenia tego rodzaju kontroli z uwagi na fakt trwania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty.
Zamierzonego rezultatu nie mogą wywołać argumenty kwestionujące legalność prowadzonych kontroli. Na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W realiach niniejszej sprawy przedmiot kontroli Sądu stanowią wyłącznie rozstrzygnięcia organów podatkowych o odmowie zawieszenia kontroli celno-skarbowej. Przedsiębiorcy kwestionującemu podjęcie i wykonywanie przez organ kontroli czynności kontrolnych przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, na mocy art. 59 ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236 z późn. zm.).
Zamierzonego rezultatu nie mógł wywrzeć również zarzut naruszenia art. 217 § 2 w zw. z art. 124 O.p. w zw. art. 94 ustawy o KAS. Zaskarżone postanowienie zawiera elementy, o których mowa w art. 217 § 2 O.p. Zawiera ono zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Zaskarżone postanowienie czyni również zadość wymogom wypływającym z zasady przekonywania wyrażonej w art. 124 O.p. Dyrektor dokonał prawidłowej wykładni art. 201 § 1c pkt 1 O.p. oraz przekonująco wyjaśnił dlaczego za prawidłowe uznano nieskorzystanie przez organ pierwszej instancji z prawa do zawieszenia kontroli celno-skarbowej.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.