W ocenie Naczelnika, nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje również fakt, że skarżący posiadają majątek nieruchomy o dużej wartości, który może posłużyć spłacie zaległości podatkowych.
Naczelnik stwierdził, że uznał, że jednorazowa spłata powyższego zobowiązania mogłaby przysporzyć skarżącym trudności, dlatego wyraził zgodę na zmianę decyzji ostatecznej z 22.10.2021 r., ale w wyższych kwotach rat
i krótszym okresie spłaty niż zaproponowane przez skarżących we wniosku
z 30.09.2022 r.
Zdaniem Naczelnika sytuacja finansowa i majątkowa skarżących potwierdza fakt, że mogą oni regulować raty w wyższej wysokości. Ze zgromadzonego materiału wynika, że zaistniały przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego Argumentem przemawiającym za pozytywnym załatwieniem wniosku był fakt, że skarżący wykazują chęć dobrowolnego uregulowania zaległego zobowiązania podatkowego.
Skarżący złożyli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że sytuacja finansowa i majątkowa podatników pozwala im na regulowanie rozłożonych rat
w wyższej wysokości niż wnioskowana, a tym samym w krótszym okresie, mimo że ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz okoliczności sprawy wynika wniosek przeciwny, co doprowadziło do naruszenia przepisu art. 253a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.; w skrócie: "o.p.")
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z 25 listopada 2022 r. – przywołaną na wstępie decyzją z 14 kwietnia 2023 r. – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu wskazał, że pismem z 14 lutego 2023 r. wezwał podatników do złożenia wyjaśnień oraz dokumentów dotyczących, m. in.:
- aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej podatników, z uwzględnieniem dochodów i wydatków wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowymi, a także do przedłożenia dokumentów potwierdzających osiągane dochody (w tym aktualne umowy najmu/dzierżawy przedstawiające miesięczny czynsz) oraz potwierdzające ponoszone wydatki,
- nieruchomości na M. ,
Strona nie udzieliła odpowiedzi.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dostateczną pomocą ze strony Skarbu Państwa jest udzielenie 11 rat po 20.000,00 zł, 12 rata - pozostała należność. Organ II instancji wskazał, że po złożeniu wniosku z 10 lipca 2019 r. do tej pory Naczelnik wydał cztery decyzje ratalne. We wniosku z 30 września 2022 r. dotyczącym rozłożenia na dalsze raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001 i 2013 wraz
z odsetkami za zwłokę, skarżący zaproponowali wysokość raty 5.000,00 zł, czyli niższej od poprzednich układów ratalnych:
- decyzja ratalna z 24 lipca 2019 r. - rata w wysokości ok. 18.760,00 zł,
- decyzja ratalna z 30 grudnia 2019 r. - rata w wysokości ok. 20.000,00 zł,
- decyzja ratalna z 7 grudnia 2020 r. - rata w wysokości ok. 10.000,00 zł,
- decyzja ratalna z 22 października 2021 r. - rata w wysokości ok. 10.000,00 zł.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżący powinni czynić starania, żeby raty były wyższe, a nie coraz niższe. Wskazał, że zaległości podatkowe za 2001 r. powstały 20 lat temu, w związku z tym kolejne obniżenie wysokości raty nie leży w interesie Skarbu Państwa, gdyż okres spłaty rozciągnąłby się na kolejne 7 lat i 5 miesięcy. Ponadto wskazał, że podatnicy są w wieku, który nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej, nie przedłożono bowiem żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że istnieją ku temu jakiekolwiek przeszkody.
Na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucili naruszenie:
a) art. 233 § 1 pkt 1 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania mogących mieć wpływ na treść wydanej decyzji, tj. art. 191 o.p., poprzez niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego i ustalenie, że nie zachodzą podstawy do rozłożenia zaległości podatkowej w zapłacie podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przez nas wnioskowany, mimo że rozłożenie na raty zaległości podatkowych zgodnie z ich wnioskiem jest uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym,
b) art. 67a § 1 pkt 2 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozłożenie na raty zaległości podatkowej zgodnie z wnioskiem, mimo że rozłożenie na raty zaległości podatkowych zgodnie z wnioskiem skarżących jest uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Skarżący wnieśli o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika;
2. zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreślili, że obecnie nie mają możliwości uiszczenia rat w wysokości wyższej niż 5.000 zł miesięcznie. Organ nie wziął pod uwagę, że spłacają jeszcze inne zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 29 sierpnia 2023 r. I SA/Po 498/23 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z uwagi na śmierć jednego ze skarżących: B. B..
Następnie postanowieniem z 22 maja 2025 r. WSA w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie, na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1
§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie
w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił m.in. art. 253a § 1 oraz art. 67a § 1 pkt 2 o.p.
Zgodnie art. 253a § 1 o.p. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.
Stosownie do art. 67a § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika,
z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek.
Sąd wskazuje, że z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzje w przedmiocie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie to nie wyraża się jednak w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu (por. wyrok NSA z 05.10.2017 r.,
II FSK 1169/17, wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. baza; w skrócie "CBOSA").
Legalność decyzji uznaniowych podlega ograniczonej kontroli. Sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym
i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej. Decyzja uznaniowa podlega jednak w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski
w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych graniach zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.
Należy wskazać, że na tle regulacji art. 67a § 1 o.p. ustawodawca odwołuje się do pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego".
Sąd wskazuje, że przesłanka "ważnego interesu publicznego" odnosi się do dyrektywy postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa. Organ rozpatrując sprawę, za każdym razem powinien również ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi) [por. wyrok NSA z 18.05.2017 r., II FSK 1134/15 oraz wyrok WSA
z 25.05.2017 r. I SA/Sz 1063/16, CBOSA].
O istnieniu ważnego interesu podatnika muszą decydować kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, wśród których szczególne znaczenie mają zdrowie, zagrożenie egzystencji, możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków. Nie bez znaczenia pozostają także okoliczności związane z powstaniem przedmiotowej zaległości podatkowej, które są istotnymi z punktu widzenia omawianej ulgi (por. wyrok WSA z 20.04.2017 r. I SA/Ke 33/17, CBOSA).
Ocena, czy przesłanki udzielenia ulgi podatkowej istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 o.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 o.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznyc(art.122o.p.). Ustalenia poczynione
w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 1 i § 4 o.p. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Uzasadnienie musi zawierać argumenty uzasadniające podjęcie takiego a nie innego rozstrzygnięcis.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa, a w szczególności art. 67a o.p.
W kontekście powyższego nie znajduje uzasadnienia także zarzut dotyczący naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego zastosowanie oraz art. 191 o.p. poprzez jego niezastosowanie. Wyrażona w art. 191 o.p. zasada swobodnej oceny dowodów polega na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Zasadność twierdzenia, że organ podatkowy naruszył zasadę z art. 191 o.p. wymaga wykazania, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał, że organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego.
Należy wskazać, że pismem z 14 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wezwał skarżących do złożenie wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów dotyczących, m. in.: aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej podatników; czy nadal posiadają nieruchomość na M. . Skarżący nie złożyli żądanych wyjaśnień oraz dokumentów.
Należy wskazać, że w sprawach dotyczących przyznania ulg
w spłacie zobowiązań podatkowych, ciężar dowodzenia tego, iż zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny obciąża tę stronę, która z tego faktu zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne. To oznacza, że to podatnik winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy takie okoliczności, które przemawiają za wystąpieniem ww. przesłanki.
Należy podkreślić, że skarżący nie wyjaśnili swojej sytuacji materialnej, nie udzielili odpowiedzi na zapytanie organu. Organ prawidłowo przeanalizował zarówno interes publiczny, jak i ważny interes podatnika, na podstawie materiału, którym dysponował. Wziął pod uwagę, że skarżący są właścicielami nieruchomości, z których czerpią dochody, jak również wysokość zadłużenia. Uznał, że zaproponowana wysokość raty nie daje gwarancji zaspokojenia zaległości podatkowych.
W ocenie Sądu, postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone zgodnie
z zasadami ogólnymi wyrażonymi w Ordynacji podatkowej, a nieudzielenie ulgi zgodnie z propozycją skarżących nie oznacza, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy, wydając zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.