w okresie wymagalności przedmiotowych składek, tj. przed upływem 5- letniego terminu ich przedawnienia (najstarsze składki przedawniały się 31 grudnia 2019 r.).
W przedmiotowej sprawie nastąpiło zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które będzie trwać do zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżąca zarzuciła:
1) rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności bezzasadną odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka Z. J. na okoliczność braku wspólnego zamieszkiwania ze skarżącą w okresie doręczeń oraz nieuwzględnienia okoliczności zawieszenia przez skarżącą prowadzonej działalności gospodarczej,
2) naruszenie art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie egzekucji na podstawie decyzji z dnia 7 listopada 2018 r., która nie została skarżącej skutecznie doręczona - brak informacji w uzyskanych przez skarżącą całości akt sprawy, aby decyzja taka została skutecznie włączona do obrotu prawnego,
3) naruszenie art. 43 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że doręczenie korespondencji matce skarżącej było skuteczne, podczas gdy osoba ta w spornym okresie nie spełniała ustawowej przesłanki "domownika", gdyż nie zamieszkiwała wspólnie ze skarżącą, co potwierdza przedłożone świadectwo pracy z [...],
4) naruszenie art. 43 k.p.a. w zw. z art. 46 § 1 k.p.a. poprzez uznanie doręczeń za skuteczne w sytuacji, gdy dwa potwierdzenia odbioru zostały podpisane jedynie nazwiskiem "J. " bez wskazania imienia osoby odbierającej, co uniemożliwia jednoznaczną identyfikację domownika,
5) wadliwe zastosowanie art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie fikcji doręczenia tytułów wykonawczych (tzw. podwójne awizo), podczas gdy skarżąca w dacie tej przebywała na stałe za granicą, oraz zawiesiła działalność gospodarczą, co czyni takie doręczenie bezskutecznym,
6) naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. poprzez blisko 5-letnią bezczynność organu, która utwierdziła skarżącą w przekonaniu o braku długów (potwierdzonym pozytywną weryfikacją w BIK przy staraniu się o kredyt),
7) naruszenie przepisów o doręczeniach (art. 42 k.p.a.) w zw. z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez prowadzenie egzekucji w oparciu o decyzję z 7 listopada 2018 r. która nigdy nie została skarżącej skutecznie doręczona, co oznacza, że nie weszła do obrotu prawnego, a należności objęte tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu,
8) wadliwość formalna adnotacji o awizowaniu (ZPO), poprzez uznanie za skuteczne doręczenia opartego na formularzu, który nie zawiera wskazania konkretnej daty, do której adresat może podjąć przesyłkę,
9) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu przez organ
w uzasadnieniu, że tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone w dniu
4 stycznia 2025 r. (strona [...] zaskarżonego postanowienia) i z tym dniem nastąpiło wszczęcie egzekucji, co przy jednoczesnym twierdzeniu o upływie terminu do wniesienia zarzutów w 2019 r. stanowi rażącą sprzeczność logiczną i prawną.
Skarżąca wniosła o:
1. przeprowadzenie dowodów z:
a) dokumentu: Odpis z Centralnej Ewidencji i informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) skarżącej na okoliczność: wykazania faktu zawieszenia działalności gospodarczej przez skarżącą w dniu 27.01.2017 r. oraz jej nieodwieszania aż do dnia 31.08.2023 r. (trwałe zaprzestanie działalności), zaprzestania aktywności życiowej i zawodowej skarżącej na terytorium kraju
w okresach, w których organ dokonywał prób doręczeń zastępczych, co
w połączeniu z przedłożonym świadectwem pracy z [...] definitywnie obala domniemanie skuteczności doręczeń pod adresem w K.,
b) dokumentu: Umowa pożyczki nr [...]. Na okoliczność: wykazania trudnej sytuacji materialnej skarżącej, konieczności posiłkowania się zewnętrznym finansowaniem w celu utrzymania płynności finansowej oraz wykazania, że zajęcie rachunku bankowego uniemożliwi terminową spłatę rat, co narazi skarżącą na dodatkowe sankcje finansowe
i wypowiedzenie umowy,
c) dokumentu: Wynik badania ultrasonograficznego (USG). Na okoliczność: wykazania stanu zdrowia skarżącej i konieczności podejmowania dalszej diagnostyki oraz leczenia;
2. uchylenie zaskarżonych postanowień obu instancji;
3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kosztów postępowania;
4. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (odblokowanie rachunku bankowego) ze względu na stan zaawansowanej ciąży skarżącej i konieczność zabezpieczenia środków na poród i opiekę nad dzieckiem.
W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.
WSA w Poznaniu postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r. I SA/Po 524/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Na wstępie należy zauważyć, że 25 marca 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 556 z późn. zm.). W myśl art. 11 ust. 6 ustawy zmieniającej do umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz skutków związanych
z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 25 marca 2024 r.) stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 u.p.e.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu od 25 marca 2024 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem,
w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2:
1) pkt 1-5;
2) pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1a u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji następuje z chwilą: doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Natomiast stosownie do art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej
- w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta)
- w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia,
w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Stosownie do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym na 4 stycznia 2019 r.), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności
z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 13 u.s.u.s., o wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniach, o których mowa w ust. 10-12, płatnik składek zawiadamia Zakład w terminie 7 dni od zaistnienia zmian, stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład.
Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca 28 listopada 2014 r. dokonała zgłoszenia ZUS ZFA, wskazując adres: ul. [...], [...]. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca, zgodnie z art. 36 ust. 13 u.s.u.s. poinformowała ZUS o jakichkolwiek zmianach – w tym adresowych.
Należy przyjąć, że ewentualne negatywne skutki niezastosowania się podatnika do obowiązku aktualizacji danych, w tym danych adresowych, obciążają tego podatnika. Skutkiem takim może być prawnie skuteczne kierowanie korespondencji przez organy podatkowe na adres widniejący w ewidencji, mimo że pod adresem tym podatnik już nie mieszka (por. wyroki NSA z: 14.08.2012 r., II FSK 104/11; 28.06.2017 r., II FSK 3102/15; 21.01.2022 r., I FSK 1495/18; 29.08.2024 r., III FSK 88/24; wszystkie powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. baza
w skrócie "CBOSA").
Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru (k. [...], [...], [...] akt adm.), wskazana jest data za pomocą pieczątki oraz podpis odbiorcy korespondencji. Doręczyciel zaznaczył, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi (matka), który podjął się oddania przesyłki adresatowi, a na awizach (k. [...] i [...] akt adm.), na których widnieje podpis "J. ", dodatkowo zaznaczył (Z. -[...]). Zdaniem Sądu to, że skarżąca nie przebywała pod wskazanym adresem z uwagi na pracę za granicą, a odbiorca korespondencji nie oddał przesyłki skarżącej, nie wywołuje skutku w postaci wadliwości doręczenia.
Według stanowiska ugruntowanego w orzecznictwie sądowym, dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposobów obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyroki NSA
z: 18.01.2017 r., I OSK 449/16; 28.01.2015 r., I FSK 1029/14; 6.10.2010 r.,
I OSK 1493/10; CBOSA).
W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie wskazały, że wszczęcie egzekucji nastąpiło 4 stycznia 2019 r., tj. w dniu doręczenia (w trybie art. 44 § 4 k.p.a.) tytułów wykonawczych z 17 grudnia 2018 r. (k. [...] akt adm.) i w tym dniu nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które trwać będzie do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności te są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego należy traktować, jako czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. (por. wyrok NSA z 11.03.2026 r., I GSK 1463/23; CBOSA).
Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania postanowienia oraz wskazuje
i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego zawiera także ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu.
Podsumowując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy i treść zaskarżonego postanowienie, zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez organ nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącej wskazać należy, że
w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez Sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których stanowi powołany art. 106 § 3 p.p.s.a.,
tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania
w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
W rozpoznawanej sprawie nie powstały jednak, zdaniem Sądu, istotne wątpliwości, które powodowałyby konieczność przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą w skardze dowodu z dokumentów. Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu. Brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegane jako naruszenia prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 30.01.2023 r., II OSK 202/20, CBOSA).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.