Wyrok WSA z dnia 02 czerwca 2026, sygn. I SA/Po 526/26

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika,

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych w podwójnej wysokości ze względu na skomplikowany charakter sprawy,

3. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzenie dowodu z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 26 sierpnia 2025 r., II K 622/24.

W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione w niej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym

i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług, i tym samym czy organ zgodnie z prawem odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Zgodnie z art. 75 § 1 o.p. jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku może złożyć wniosek

o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Jakkolwiek przepisy o.p. przyznają podatnikowi prawo do domagania się stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku w razie kwestionowania zasadności jego poboru, niemniej uprawnienie to może być realizowane tylko z poszanowaniem regulujących je przepisów proceduralnych, w tym - zwłaszcza - przewidzianego

w art. 79 § 2 o.p. ograniczenia co do czasu wszczęcia takiego postępowania. Okoliczność, że obowiązek ciążący na skarżącym nie podlega już egzekucji administracyjnej ze względu na jego przedawnienie nie niweczy prawidłowości jego określenia w decyzji wymiarowej, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z ustawy (por. wyrok NSA z 10.02.2026 r., II FSK 909/24, CBOSA).

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku (art. 79 § 2 o.p.). Jest to termin materialnoprawny, który nie może być ani odroczony, ani też przedłużony. Po jego upływie wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie wszczyna postępowania (por. L. Etel [w:] E. Bobrus-Nowińska, R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, uw. 2 do art. 79).

Z kolei zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się

z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

WSA w Poznaniu wyrokiem z 3 lipca 2019 r. I SA/Po 391/16 (prawomocny od 5.02.2020 r.) uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 23.12.2015 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora UKS z 13.10.2014 r. nr [...] określającą skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług od maja do grudnia 2009 r.

Zastosowane środki egzekucyjne na podstawie nadanego rygoru natychmiastowej wykonalności z 5.12.2014 r. decyzji nieostatecznej Dyrektora UKS

z 13.10.2014 r. określającej skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług od maja do grudnia 2009 r., o których został zawiadomiony 27 stycznia 2015 r. nie przerwały biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań, a także wniesiona 29 stycznia 2016 r. skarga na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 23.12.2015 r. zakończona wyrokiem WSA

w Poznaniu z 3 lipca 2019 r. I SA/Po 391/16 nie zawiesiła biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań.

W ocenie Sądu, za okresy od maja do grudnia 2019 r. nie zaistniały przesłanki wymienione w o.p., powodujące zawieszenie bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

Bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2010 r. został:

- zawieszony od 12.06.2015 r. do 14.09.2016 r. na skutek wystąpienia przesłanki

z art. 70 § 6 pkt 4 w zw. z art. 70 § 7 pkt 5 o.p., tj. od daty doręczenia zarządzenia zabezpieczenia do dnia zakończenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- przerwany 15.09.2016 r. na skutek wystąpienia przesłanki z art. 70 § 4 o.p.,

tj. zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego,

- zawieszony od 30.09.2016 r. do 5.07.2017 r. na skutek wystąpienia przesłanki

z art. 70 § 6 pkt 2 w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 o.p., tj. z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzją dotyczącą tego zobowiązania aż do dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.

WSA w Poznaniu wyrokiem z 31 maja 2017 r. I SA/Po 1528/16 oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora UKS z 26 czerwca 2015. Skarżący wniósł

o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 1 kwietnia 2020 r. odmówił wznowienia postępowania. Od tej decyzji skarżący również złożył odwołanie, w którego efekcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał decyzję z 25 listopada 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Postępowanie skargowe w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończyło się wydaniem wyroku NSA z 07 grudnia 2021 r., I FSK 2120/21, oddalającym skargę kasacyjną złożoną od wyroku WSA z 15 czerwca 2021 r. I SA/Po 85/21, którym oddalono skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 25 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 sierpnia 2016 r.

Sąd podziela stanowisko organu, że 5-letni okres przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług:

- za okres od maja do listopada 2009 r. uległy przedawnieniu 31.12.2014 r.,

- za grudzień 2009 r. uległy przedawnieniu 31.12.2015 r.,

- za okres od stycznia do lipca 2010 r. uległy przedawnieniu 23 czerwca 2022 r.

Skarżący utracił zatem prawo wystąpienia o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług odpowiednio:

- za okres od maja do listopada 2009 r. z upływem 31.12.2014 r.,

- za grudzień 2009 r. z upływem 31.12.2015 r.,

- za okres od stycznia do lipca 2010 r. z upływem 23 czerwca 2022 r.

Skarżący złożył wniosek o zwrot nadpłaty 4 września 2025 r. W związku

z powyższym organ słusznie zastosował art. 165a o.p. i odmówił wszczęcia postepowania, bowiem wniosek skarżącego z 4 września 2025 r. o stwierdzenie nadpłaty z tytułu nienależnie wyegzekwowanych (a przedawnionych) zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. i 2010 r. został złożony po ustawowym terminie. Żadne inne przesłanki nie mogą być brane pod uwagę.

Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania postanowienia oraz wskazuje

i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego zawiera także ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu.

Podsumowując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy i treść zaskarżonego postanowienie, zarzuty naruszenia przepisów procesowych przez organ nie zasługują na uwzględnienie.

Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego wskazać należy, że

w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez Sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których stanowi powołany art. 106 § 3 p.p.s.a.,

tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania

w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

W rozpoznawanej sprawie nie powstały jednak, zdaniem Sądu, istotne wątpliwości, które powodowałyby konieczność przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego w skardze dowodu z dokumentu. Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu. Brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegane jako naruszenia prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2023 r., II OSK 202/20, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, publ. CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.