Wyrok WSA z dnia 17 czerwca 2026, sygn. I SA/Po 551/26

J. N. wniósł do Sądu skargę podtrzymując zarzuty zawarte uprzednio w zażaleniu (w związku z ich uprzednim przytoczeniem nie ma potrzeby ich powtarzania), a ponadto zarzucił organowi odwoławczemu przekroczenie terminu na rozpatrzenie sprawy i niezawiadomienie strony o zwłoce organu oraz nieprawidłowe pouczenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Bezsporne jest, że w styczniu 2023 r. upłynął termin uiszczenia kwoty 50 zł tytułem mandatu karnego i w tym terminie wpłata nie wpłynęła. Nie jest sporne również, że 9 lutego 2023 r. Prezydent M. P. wystawił upomnienie na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 poz. 479), dalej: "p.e.a."., które doręczono 20 lutego 2023 r, a wpłata tytułem należności z mandatu nastąpiła 14 lutego 2023 r. Sporną natomiast pozostaje okoliczność kiedy upomnienie zostało wysłane.

Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia (art. 15 § 2 p.e.a.). Niemniej jednak, jeżeli wpłata została dokonana po wystawieniu upomnienia, ale przed jego wysłaniem, organ nie powinien już wysyłać wystawionego upomnienia, gdyż obowiązek został wykonany. Nie można wzywać do wykonania obowiązku już wykonanego. W sprawie istotna jest zatem okoliczność kiedy wysłano upomnienie: przed czy po dokonaniu wpłaty. Skarżący twierdzi, że wysłanie upomnienia nastąpiło 16 lutego, czyli 2 dni po dokonaniu wpłaty. Okoliczność ta nie wynika jednak z akt sprawy, a organ również jej nie ustalił (naruszając art. 122 o.p. stanowiący o obowiązku organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy). Zadaniem organu pierwszej instancji będzie ustalenie daty wysłania upomnienia ,ma to znaczenie bowiem dla oceny zasadności naliczenia kosztów upomnienia, a w konsekwencji ich zarachowania. Jeżeli wysłano je już po dokonaniu wpłaty i wierzyciel nie uwzględnił stanu zaległości, to brak nie było podstaw do wysyłania upomnienia i nie powstałby obowiązek ich uiszczenia (art. 15 § 2 p.e.a.). W konsekwencji, zgodnie z art. 62 § 1a o.p. nie byłoby też podstaw do stwierdzenia ,że na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, a tym samym uzasadnienia do zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet tych kosztów.

Dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia błędne powołanie przez organ odwoławczy jako podstawy prawnej wydanego postanowienia art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ani błędne pouczenie o prawie zaskarżenia decyzji (a nie postanowienia). Z kolei kontrola czy nastąpiło naruszenie terminu na rozpatrzenie sprawy może nastąpić w odrębnym postępowaniu tj. skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania..

Wobec tego Sąd w pkt I. sentencji orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143). Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów sądowych zapadło w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.