Odnosząc się do zarzutu dokonania czynności egzekucyjnej przez organ nie posiadający statusu organu egzekucyjnego, organ wskazał, że z treści art. 19 § 8 wynika, że organem egzekucyjnym w egzekucji należności pieniężnych, poza wymienionymi w art. 19 § 1 do § 7, może być inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami. Taki organ egzekucyjny jest właściwy wyłącznie w zakresie egzekucji świadczeń pieniężnych, uprawniony jest do egzekwowania należności dla których ustalenia lub określania i pobierania jest właściwy oraz do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 a u.p.e.a z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości.
Organ wskazał m.in. na przepisy: ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 733, dalej: u.c.p.g.) i ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej: u.s.g.). Na podstawie powołanych przepisów organ stwierdził, że ZM GOAP w likwidacji, jest uprawniony do prowadzenia wobec strony postępowania egzekucyjnego i stosowania środków egzekucyjnych.
Odnosząc się natomiast do kwestii uregulowanej w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, organ podniósł, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest jednym z podstawowych środków egzekucyjnych, ocenianym powszechnie jako jeden z mniej uciążliwych. Cechą postępowania egzekucyjnego jest przymusowe doprowadzenie zobowiązanych do wykonania ciążących na nich obowiązków, z wykorzystaniem środków egzekucyjnych uregulowanych w ustawie. Zatem niezależnie od zastosowanego środka egzekucyjnego, zawsze wiąże się on z wystąpieniem określonych dolegliwości natury ekonomicznej. Ograniczenie lub brak możliwości korzystania z majątku mającego służyć zaspokojeniu wierzyciela jest zatem nieodłączną cechą postępowania egzekucyjnego. Nie jest więc możliwe stosowanie egzekucji, która nie będzie dla zobowiązanego w ogóle dokuczliwa w sensie finansowym.
Każda forma przymusowego wyegzekwowania należności jest dla zobowiązanych uciążliwa, jednakże w przypadku środków egzekucyjnych wymienionych w pierwszej kolejności w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. (tiret 4 - egzekucja z rachunku bankowego) nie można mówić o ich zbytniej uciążliwości. Jest to bowiem jeden z podstawowych środków egzekucyjnych z katalogu zawartego w ww. przepisie. Organ egzekucyjny nie działał więc dowolnie, lecz wybrał środek, który ma doprowadzić do wyegzekwowania należności.
W ocenie organu, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do rachunku, którego właścicielem jest współmałżonek, skierowane jest do majątku wspólnego. Ten zakres odpowiedzialności jest dopuszczalny zarówno w świetle przepisów art. 29 § 1 i 2 o.p., jak i art. 27e § 3 u.p.e.a.
Końcowo, odnosząc się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zażalenia, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 § 2 u.p.e.a. wniesienie zażalenia nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia.
Natomiast, jak stanowi art. 54 § 7 u.p.e.a. wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny lub organ sprawujący nadzór może z urzędu wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne.
Pismem z 22 lipca 2025 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając mu naruszenie przepisów:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez brak zastosowania przepisów: art. 84 w zw. z art. 31 ust.3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U z 1997 r. nr 78 poz. 483) w zw. z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., co doprowadziło do przekroczenia granic proporcjonalności między uciążliwością zastosowanego środka egzekucyjnego, a przyczynieniem się M. M. do powstania zaległości jej małżonka M. M. z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co miało wpływ na wynik sprawy.
2. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 80 § 1 u.p.e.a., w ten sposób, że zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonał Zarząd ZM "GOPA" w likwidacji, który nie jest organem egzekucyjnym, co z kolei jest przesłanką nieważności takiej czynności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia 9 czerwca 2025 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia 13 marca 2025 r. wydanego przez Zarządu Związku Międzygminnego "G. O. A. P." w likwidacji, z uwagi na brak właściwości organu I instancji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Nadto strona wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona ponownie podniosła, że egzekucję wobec skarżącej prowadzi podmiot do tego nieuprawniony i że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, ponieważ rzutuje na sytuację całej rodziny.
Uzasadniając powyższe strona odwołała się do zapisów Konstytucji RP i wskazała, że odpowiedzialność małżonka za zobowiązania publicznoprawne drugiego małżonka jest szczególną formą powinności publicznej, o której mowa w art. 84 Konstytucji RP. Jest to powinność odmienna od obowiązku podatkowego, której nałożenie, ze względu na swój charakter wtórny w stosunku do odpowiedzialności podatkowej (daninowej) małżonka, podlega ocenie z perspektywy zasady proporcjonalności, o której mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oznacza, że organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana, jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym, niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia ciężaru publicznego. Mając na względzie opisane wyżej okoliczności oraz zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zdaniem strony organy egzekucyjne w niniejszej sprawie miały obowiązek miarkowania wysokości zajętych środków pieniężnych na rachunku bankowym skarżącej. W każdym przypadku orzekania o zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien zatem przeanalizować i ocenić, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że dana osoba nie ponosi odpowiedzialności z uwagi na istnienie przesłanki rażącej niesłuszności. Przesłanka rażącej niesłuszności powinna być oceniona w odniesieniu do całokształtu towarzyszących sprawie okoliczności i nie powinna być ograniczona tylko do oceny sytuacji majątkowej, mieszkaniowej czy rodzinnej małżonków.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Materialnoprawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: (1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; (2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Stosowanie do art. 54 § 2 u.p.e.a. skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.).
W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że środek ochrony prawnej zobowiązanego, przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a., jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (np. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (np. wyroki NSA: z 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; z 27 listopada 2025 r. III FSK 994/24). W szczególności w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21).
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarga na czynność egzekucyjną wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny konkretnej czynności (w niniejszej sprawie - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.), zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego (tu - egzekucja z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte u.p.e.a.). Jest to zatem postępowanie obejmujące swoim zakresem jeden tylko, ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. Stanowi ono fragment postępowania egzekucyjnego.
W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Ponadto, skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a zakres wykorzystania skargi jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków zaskarżenia.
Podkreślenia wymaga, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w wyroku z 20 października 2021 r. o sygn. III FSK 247/21, że skarga na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Natomiast sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W ocenie Sądu, zważywszy na powyższe czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. należącego do strony dokonana została prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że czynność egzekucyjna została przeprowadzona prawidłowo i zgodnie z przepisami u.p.e.a. (zgodnie z art. 57 § 2 oraz art. 80 § 1-3 u.p.e.a.). Znajdujący się w aktach sprawy druk zawiadomienia jest zgodny ze wzorem określonym rozporządzeniem Ministra Finansów z 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 426) i zawiera wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego M. M. odebrała osobiście 22 kwietnia 2024 r.
Sąd wskazuje, że zarzut dokonania czynności egzekucyjnej przez Zarząd ZM GOAP w likwidacji nie jest podstawą skargi egzekucyjnej, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a.
Z uwagi jednak na fakt, że skarżąca podnosi tę okoliczność, Sąd stwierdza, że u.p.e.a. w art. 19 § 8 reguluje, że organem egzekucyjnym w egzekucji należności pieniężnych, poza wymienionymi w art. 19 § 1 do § 7, może być inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami. Taki organ egzekucyjny jest właściwy wyłącznie w zakresie egzekucji świadczeń pieniężnych, uprawniony jest do egzekwowania należności dla których ustalenia lub określania i pobierania jest właściwy oraz do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 a u.p.e.a. z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. Na podstawie przepisu art. 30 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, naczelnik urzędu skarbowego może powierzyć prowadzenie w jego imieniu niektórych spraw należących do właściwości tego organu, jednostce samorządu terytorialnego lub związkowi takich jednostek, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią. Powierzenie prowadzenia spraw następuje na podstawie porozumienia naczelnika urzędu skarbowego z jednostką samorządu terytorialnego lub związkiem takich jednostek. Tematyka odnosząca się do możliwości zawierania porozumień przez gminę (związki międzygminne) z organami administracji rządowej w sprawie wykonywania zadań publicznych z zakresu administracji rządowej została uregulowana w u.s.g. Stosownie do przepisów art. 8 ust. 1 i 2 u.s.g., wskazane organy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów. Zadania z zakresu administracji rządowej gmina może wykonywać również na podstawie porozumienia z organami tej administracji. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 2 pkt 11 do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia zadań, o których mowa w/w art. 8 ust. 2 i 2a ustawy. Do zgromadzenia związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy (art. 69 ust.3 u.s.g.)
Zgodnie z przepisem art. 13 pkt 6 lit. b ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), porozumienia podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Stosownie do brzmienia przepisu art. 3 ust. 2a ustawy z u.c.p.g., w momencie przystąpienia gminy do ZM GOAP zadania z zakresu gospodarowania odpadami tej gminy przechodzą na Związek. Stan taki trwa do momentu wystąpienia gminy ze Związku poprzez podjęcie stosownej uchwały przez organ stanowiący danej gminy - uczestnika ZM GOAP. Per analogiam wskutek wystąpienia ze ZM GOAP gmina - uczestnik ZM GOAP "odzyskuje" kompetencje w zakresie zadań przekazanych na rzecz ZM GOAP w ramach należącej do niej właściwości.
Na mocy przepisu art. 67 ust. 2 pkt 8 oraz art. 67b ust. 1 u.s.g., ZM GOAP podlega likwidacji na zasadach i w trybie określonych w Statucie ZM GOAP (Dz. Urz. Woj. W. . z 2021 r. poz. 8745, dalej: Statut). Ze Statutu wynika natomiast, że przesłanką likwidacji jest m.in. wystąpienie ze Związku wszystkich gmin (§ 34 ust. 1). Otwarcie likwidacji ustępuje po upływie okresu wypowiedzenia, w przypadku ZM GOAP nastąpiło to 1 stycznia 2022 r. Z kolei czas trwania likwidacji determinowany jest przez zakres spraw, które ZM GOAP musi zakończyć, tj. okresu trwania postępowań administracyjnych w toku - wydanie decyzji ostatecznej, okresu trwania postępowań sądowych - do prawomocnego zakończenia danej sprawy, okresu ściągnięcia wszystkich wierzytelności. Gminy tworzące ZM GOAP, w chwili otwarcia likwidacji, pozostają jego uczestnikami do czasu zakończenia likwidacji Związku.
W odniesieniu natomiast do możliwości prowadzenia postępowań podatkowych i administracyjnych po wystąpieniu gminy - uczestnika Związku należy zwrócić uwagę na art. 6q i 6qa u.c.p.g., który wskazuje, że Zarządowi ZM GOAP przysługują uprawnienia organów podatkowych i egzekucyjnych w stosunku do właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy występującej ze ZM GOAP, w zakresie ustalonej przez ZM GOAP opłaty za gospodarowanie odpadami, obowiązującej przed jej wystąpieniem. Przy czym organy egzekucyjne właściwe w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego pozostają właściwe do czasu zakończenia postępowania (art. 6qa ust. 4 u.c.p.g.).
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż zgodnie z art. 67 ust. 2b u.s.g. związek międzygminny nabywa osobowość prawną z dniem ogłoszenia statutu i nie traci jej wraz z otwarciem likwidacji. Dopiero po zakończeniu likwidacji związek składa do wojewody wniosek o wykreślenie związku z rejestru (art. 67b ust. 2 u.s.g.) i traci swój byt prawny. Po wykreśleniu ZM GOAP z rejestru gminy - uczestnicy będą ewentualnym adresatem żądań lub wniosków mieszkańców, w zakresie indywidualnych spraw, które były załatwiane w trakcie funkcjonowania ZM GOAP.
Wraz z przekazanym mieniem po likwidacji ZM GOAP (a nie w jej trakcie), poszczególne gminy staną się sukcesorami zlikwidowanego Związku, przejmując w odpowiednim zakresie (każda z gmin) jego prawa i obowiązki.
Stosownie natomiast do brzmienia art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a bezspornym jest, że uprawnienia organów podatkowych przysługują zarządowi związku międzygminnego. Zaległą opłatę za gospodarowanie odpadami należy traktować jako zaległość podatkową, która podlega ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe, skoro dokumenty będące podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczą okresu, w którym Związek jeszcze nie był postawiony w stan likwidacji to należy uznać, że właściwym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie jest organ egzekucyjny Związku czy Związku w likwidacji. Ponadto wszelkie wątpliwości związane z postępowaniami wszczętymi po 31 grudnia 2021 r. rozwiewa przepis § 34 ust. 13 Statutu, który stanowi o tym, że w okresie likwidacji likwidator (Zarząd Związku) wszczyna i prowadzi postępowania administracyjne oraz egzekucyjne dotyczące spraw wynikających z przekazanych do Związku zadań, w których obowiązek uiszczenia opłaty za odbiór i zagospodarowanie odpadów lub innych danin i należności publicznoprawnych na rzecz Związku powstał w okresie przed otwarciem likwidacji Związku lub dotyczy tego okresu, na podstawie aktów prawa miejscowego uchwalonych przez Zgromadzenie Związku lub przepisów powszechnie obowiązujących. Prowadzone postępowania administracyjne powinny zmierzać do wykonania zadań Związku przekazanych przez gminy przed otwarciem jego likwidacji. Kwestie związane z likwidacją Związku zostały określone w Statucie na mocy przepisu art. 67b ust. 1 u.s.g. i nie naruszają art. 6qa ust. 1, 2 i 4 u.c.p.g.
Z powyższego wynika zatem, że ZM GOAP w likwidacji, jest uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowania w jego toku środków egzekucyjnych.
Sąd nie podziela też zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W kontekście tego zarzutu, Sąd zauważa, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest jednym z podstawowych środków egzekucyjnych, ocenianym powszechnie jako jeden z mniej uciążliwych.
Cechą postępowania egzekucyjnego jest przymusowe doprowadzenie zobowiązanych do wykonania ciążących na nich obowiązków, z wykorzystaniem środków egzekucyjnych uregulowanych w ustawie. Zatem niezależnie od zastosowanego środka egzekucyjnego, zawsze wiąże się on z wystąpieniem określonych dolegliwości natury ekonomicznej. Ograniczenie lub brak możliwości korzystania z majątku mającego służyć zaspokojeniu wierzyciela jest zatem nieodłączną cechą postępowania egzekucyjnego. Nie jest więc możliwe stosowanie egzekucji, która nie będzie dla zobowiązanego w ogóle dokuczliwa w sensie finansowym.
Dążenie do zrealizowania celu egzekucji nie może polegać na stosowaniu środków dowolnych, a jedynie takich, które zostały wyszczególnione w ustawie. Każda forma przymusowego wyegzekwowania należności jest dla zobowiązanych uciążliwa, jednakże w przypadku środków egzekucyjnych wymienionych w pierwszej kolejności w art. la pkt 12 lit. a u.p.e.a. (tiret 4-egzekucja z rachunku bankowego) nie można mówić o ich zbytniej uciążliwości. Jest to bowiem jeden z podstawowych środków egzekucyjnych z katalogu zawartego w ww. przepisie. Organ egzekucyjny nie działał więc dowolnie, lecz wybrał środek, który ma doprowadzić do wyegzekwowania należności.
Zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego w przedmiotowej sprawie należy uznać zatem za uzasadnione. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że w przypadku zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych bank pozostawia właścicielowi rachunku do dyspozycji oznaczone kwoty wolne od zajęcia, zabezpieczając tym samym jego egzystencję. Zobowiązany będący właścicielem rachunku może swobodnie dysponować kwotą będącą nadwyżką ponad zajętą kwotę.
Podnieść także należy, że zarzut nadmiernej uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym owa uciążliwość polega, ale także wskazania innego składnika majątku, z którego egzekucja byłaby dla skarżącej mniej uciążliwa i jednocześnie równie skuteczna i efektywna, jak zaskarżony środek egzekucyjny. Środek taki nie został przez skarżącą wskazany. Wprawdzie strona wskazała, że egzekucja z rachunku bankowego stanowi dla niej zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jednak w ogóle nie wypowiedziała się w kwestii możliwości zaspokojenia wierzyciela z innego źródła.
Nie można przy tym zapominać, że o uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie skarżącej. Ponadto to do strony (jako zobowiązanego) należy wykazanie na czym ta uciążliwość polega i wskazanie innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. To bowiem strona ma największą wiedzę w tym zakresie. Ponadto jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 24 maja 2022 r., III FSK 246/22, specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe.
Konkludując, tym samym strona nie wykazała, że prowadzący postępowanie egzekucyjne organ miał możliwość zastosowania co najmniej kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do realizacji celu postępowania egzekucyjnego. Taka możliwość nie wynika także z dokumentów zebranych w aktach przedmiotowej sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła też, że to mąż prowadzi działalność gospodarczą, zatem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi w miejscu prowadzenia działalności przynależą do majątku osobistego M. M. i egzekucja tych zobowiązań powinna ograniczać się tylko do jego majątku. W opinii strony środek egzekucyjny skierowany do rachunku bankowego w [...] S.A., którego wyłącznym właścicielem jest skarżąca, jest krzywdzący, ponieważ jako małżonka zobowiązanego nie współdziałała w zarządzaniu majątkiem osobistym męża i co za tym idzie nie miała wpływu na powstanie zobowiązań objętych postępowaniem egzekucyjnym.
Odnosząc się do tego stanowiska, Sąd zauważa, że zgodnie z zapisem art. 6h pkt 1-3 u.c.p.g., opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić:
1) właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy:
2) osoby wymienione w art. 1 pkt 1 lit. b, jeżeli rada gminy podjęta uchwałę, o której mowa w art. 2a ust. 1;
3) właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2 - na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale.
Podkreślenia wymaga, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Podstawą wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja, którą powinien złożyć zobowiązany do opłaty. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty oraz wysokość opłaty (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji, obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. Id u.c.p.g). Zgodnie z art. 21 § 1 ust. 1 o.p., zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3 (art. 21 § 2).
W opinii Sądu, skierowanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do rachunku, którego właścicielem jest współmałżonek, skierowane jest do majątku wspólnego. Ten zakres odpowiedzialności jest dopuszczalny zarówno w świetle przepisów art. 29 § 1 i 2 o.p., jak i art. 27e § 3 u.p.e.a. Należy wskazać, że zgodnie z art. 29 § 1 o.p., egzekucja zobowiązań podatkowych, a do takich należą egzekwowane wobec zobowiązanego kwoty, które stanowią zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, prowadzona wobec osoby pozostającej w związku małżeńskim, obejmuje majątek osobisty podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Zasady funkcjonowania małżeńskiej wspólności majątkowej regulują przepisy ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 2809 ze zm., dalej: k.r.o). Zgodnie art. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Stosownie do art. 31 § 2 k.r.o., do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności: pobrane wynagrodzenia za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków, kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W art. 33 k.r.o. wymieniono z kolei składniki majątku osobistego każdego z małżonków. Należą do nich m.in. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków.
Zauważenia wymaga, że M. M., w złożonej 4 czerwca 2013 r. pierwszej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oświadczył, że na terenie wskazanej nieruchomości położonej w P., przy ulicy [...] powstają odpady związane z wykonywaną działalnością gospodarczą. Z akt sprawy wynika, że deklaracja została sporządzona według wzoru i zawierała pouczenie, że stanowi podstawę egzekwowania wynikającej z niej opłaty. Zatem wobec nieuiszczenia opłat za wskazane wyżej okresy, zasadnie wdrożono wobec małżonka M. M. - M. M. - egzekucję administracyjną, gdyż obowiązek był wymagalny. Bezspornym zatem jest fakt powstania obowiązku uiszczania opłat w wysokości zadeklarowanej przez zobowiązanego i wobec faktu nieuiszczenia opłat organ egzekucyjny zasadnie wszczął postępowanie egzekucyjne.
W skardze skarżąca zarzuciła, iż zgromadzone na rachunku bankowym środki stanowią osobisty dorobek strony, natomiast egzekwowane należności publicznoprawne są ściśle związane z osobistym majątkiem męża i jego działalnością.
Z chwilą wpłaty na rachunek bankowy środki pieniężne pochodzące z różnych źródeł (także z wynagrodzenia za pracę) stanowią majątek wspólny, nawet jeśli rachunek bankowy jest rachunkiem osobistym jednego z małżonków i tracą swój pierwotny charakter. Nie są już wierzytelnościami wobec zobowiązanych do tych wpłat, ale wszystkie składają się na ogólny stan rachunku bankowego, z którego egzekucja prowadzona jest wyłącznie na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. (nie jest to więc zajęcie innych wierzytelności pieniężnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 tiret 5 u.p.e.a.). Jeśli zaś środki znajdujące się na rachunku należą do majątku odrębnego małżonka zobowiązanego, rozumianego w zgodzie z art. 33 k.r.o. i z uwzględnieniem cytowanego już brzmienia art. 27e § 3 u.p.e.a., wówczas to rzeczą małżonka zobowiązanego jest wykazanie tej okoliczności, obowiązkiem zaś organu jest uwzględnienie z urzędu wyłączenia, o którym mowa w art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a (por. wyrok WSA w Lublinie z 09.10.2023 r. I SA/Lu 341/23).
Sąd zauważa, że argumentacja prezentowana przez skarżącą w skardze i na wcześniejszym etapie postępowania w przeważającej części nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności egzekucyjnej, lecz koncentruje się na kwestiach, nie podlegających ocenie w trybie rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną.
Sąd podkreśla, że w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być jedynie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na tę czynność ograniczać się musi do jedynie określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Nie budzi wątpliwości w piśmiennictwie i orzecznictwie, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a., jak zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji.
W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.