Jak ponadto wskazał organ, pozostałe zarzuty, tj. nieuprawnione przetwarzania dokumentacji medycznej przez organ i pozbawienie strony prawa do udziału w postępowaniu, nie mogą stanowić samoistnego zarzutu egzekucyjnego – nie ma go w katalogu możliwych podstaw zarzutów, wskazanych w art. 33 § 2 ustawy.
W skardze na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając wewnętrzną sprzeczność stanowiska Inspektor Sanitarny oraz błędną ocenę charakteru aktualnego odroczenia.
W uzasadnieniu skargi, strona zarzuciła, m.in., że organ pomimo istnienia przesłanek wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, wadliwie ograniczył się do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz bezpodstawnie nie zastosował instytucji umorzenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.").
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektor Sanitarny z 27 lutego 2026 r. którym organ, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez stronę, uchylił postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z 20 stycznia 2026 r. w części tj. w pkt 1 i uznał w części zarzut braku wymagalności obowiązku ze względu na odroczenie terminu wykonania obowiązku oraz utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałej części.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Nie budzące wątpliwości ustalenia dokonane w przedmiotowej sprawie wskazują jednoznacznie, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego dziecko, wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie zostało poddane szczepieniom ochronnym.
Zasadnicze zarzuty strony skarżącej , jak oceniły organy w oparciu o składane w przez stronę skarżącą pisma, sprowadzały się do braku wymagalności obowiązku poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym oraz wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części. Zarzut braku wymagalności obowiązku, jak wskazał organ w uzasadnieniu postanowienia, strona oparła na istnieniu zaświadczeń lekarskich, wskazujących na przeciwwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, niespójność stanowisk organów, przedwczesne wystawienie tytułu wykonawczego.
W ocenie organów obowiązek wykonania szczepień ochronnych małoletniego nie wygasł i był wymagalny na dzień wystawienia tytułu wykonawczego .
Strona skarżąca kwestionuje stanowisko organu zarzucając, że organ pomimo istnienia przesłanek wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego bezpodstawnie nie zastosował instytucji umorzenia postępowania.
Zdaniem Sądu, rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) dalej u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
W myśl art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
W kontrolowanej sprawie, 31 października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący stronę skarżącą do poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Podstawę wydania tytułu wykonawczego stanowiło niedopełnienie obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na poddaniu małoletniego syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Jak wynika z akt sprawy, rodzice małoletniego byli informowani o konieczności wykonania wskazanego obowiązku. Z uwagi na nieskuteczność tej informacji wierzyciel wystosował upomnienie, w którym wezwał rodziców małoletniego do wykonania obowiązku.
Na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego podstawę prawną obowiązku stanowiły przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( Dz.U. z 2024 r. , poz. 924 ze zm) dalej u.o.z.z oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych ( Dz.U. z 2025 r. poz. 782 ze zm.)
Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika zatem z mocy prawa.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.z.z osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie.
Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.o.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.o.z.z.).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.o.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.o.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.o.z.z.).
Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.o.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.o.z.z.). Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 u.o.z.z. wynika zatem, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.o.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne (pkt 3), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał ww. rozporządzenie, które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). Rozporządzenie MZ weszło w życie z dniem 1 października 2023 r.
W związku z powyższym, w aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.o.z.z., skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego.
Wskazane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek, w tym dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi (pkt 2) oraz ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (pkt 4), jak i od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce (pkt 5).
W kontrolowanej sprawie bezsporne jest że syn skarżącego do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie został poddany szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule wykonawczym.
Co należy również podkreślić i co wynika z ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie, w związku z niedopełnieniem przez zobowiązanego obowiązków wykonania szczepień ochronnych u małoletniego syna oraz braku przedłożenia przez zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień lub o przesunięciu terminu szczepień dziecka, PPIS wystosował do skarżącego upomnienie znak [...], wzywając go do wykonania ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jednocześnie informując, że w razie niewykonania tego obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.
W związku z otrzymanym przez stronę zaświadczeniem o odroczeniu szczepień, PPIS zwrócił się do przychodni lekarskiej o informację dotyczącą małoletniego W. S. w kwestii szczepień ochronnych i obowiązek ten został odroczony do 12 kwietnia 2024 r.
Po upływie ww. terminu, pismem z dnia 26 września 2024 r. PPIS zwrócił się do lekarza z zapytaniem, czy w związku z ustaniem okresu odroczenia rodzice stawili się z małoletnim celem realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych.
Pismem z dnia 7 października 2024 r. lekarz A. J. poinformował, że rodzice nie stawili się z małoletnim na obowiązkowe szczepienie. Ponadto lekarz nie podał żadnej informacji , jak również nie załączył żadnego zaświadczenia wskazującego na istnienie przeciwwskazań do realizacji obowiązku szczepienia Do organu nie została również przekazana opinia dr A. N. z dnia 20 maja 2024 r.
31 października 2024 r. PPIS, jako wierzyciel skierował do Wojewody W. do egzekucji tytuł wykonawczy wystawiony na skarżącego.
Zatem, nie budzi wątpliwości, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były w stosunku do syna skarżącego obowiązkowe
i wymagalne.
Nadto, w przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ, co wskazano wyżej, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego brak było jakiejkolwiek informacji o przeciwwskazaniach do wykonania szczepień, jak również informacji, z której wynikałoby, że obowiązek szczepień został w stosunku do małoletniego odroczony.
W świetle powyższego, zasadnie organy uznały, że niewykonanie obowiązku stanowiło podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
W związku natomiast z faktem przedłożenia przez stronę w toku postępowania odwoławczego nowego zaświadczenia lekarskiego z 29 lipca 2025 r. z którego wynika, że stwierdzono przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego, zalecając konsultacje neurologiczną
i alergologiczną, zaś lekarz podstawowej opieki zdrowotnej odroczył obowiązek szczepień do dnia 29 lipca 2026 r., jak również zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza A. N., organ odwoławczy, uwzględniając w tym zakresie zażalenie wniesione przez stronę, uznał, że skoro obowiązek szczepień w dniu wydania postanowienia pozostawał odroczony, to zarzut braku wymagalności należało uznać za zasadny. Jednakże , jak dalej wskazał organ, postępowanie nie zostaje zakończone lecz jedynie wstrzymane do czasu ustania przyczyny uzasadniającej odroczenie.
Przez wymagalność obowiązku, o czym stanowi ww. art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu na odroczenie terminu wykonania, tak jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie.
Z przedstawionych wyżej względów, słusznie za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut wygaśnięcia obowiązku, wskazując, że brak wymagalności obowiązku, nie oznacza jego wygaśnięcia.
Wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części może nastąpić na skutek wystąpienia różnych okoliczności. Należą do nich wykonanie obowiązku w całości lub w części, umorzenie obowiązku w całości lub w części oraz przedawnienie.
Jak wskazał organ, dla małoletniego urodzonego [...] 2021 r. obowiązek dotyczący szczepień , na które został wystawiony tytuł wykonawczy wygaśnie, kiedy ukończy 19 lat, tj. [...] 2040 r. Zaświadczenie o odroczeniu nie powoduje wygaśnięcia obowiązku szczepienia, powoduje jedynie jego czasową niewymagalność. Obowiązek zatem nadal istnieje, choć w okresie skutecznego odroczenia nie podlega przymusowemu wykonaniu.
Słusznie również organ ocenił, że pozostałe zarzuty tj. nieuprawnione przetwarzania dokumentacji medycznej przez organ i pozbawienie strony prawa do udziału w postępowaniu nie mogą stanowić samoistnego zarzutu egzekucyjnego. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ prawidłowo wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy oraz ocenił zebrane dowody, w świetle prawidłowo zinterpretowanych, aktualnie obowiązujących przepisów prawa.
Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.