Uzasadnienie
1. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 września 2024 r., nr [...], uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 28 czerwca 2024 r., nr [...] i umarzające w całości postępowanie organu I instancji w przedmiocie skargi A. sp. z o.o. w K. (dalej jako: "strona", "zobowiązana", "spółka" lub "skarżąca") na czynność egzekucyjną.
1.1. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął egzekucję z należącej do spółki nieruchomości (działek nr [...] i [...]), położonej w K., w powiecie obornickim, dla której Sąd Rejonowy w O. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] Zajęcie doręczono stronie w dniu 14 marca 2023 r. W toku postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia 30 listopada 2023 r. organ y zwrócił się do spółki o udzielenie informacji koniecznych do ustalenia, czy egzekucyjna sprzedaż nieruchomości podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Pismem z dnia 27 grudnia 2023 r. strona udzieliła wyjaśnień w powyższym zakresie oraz zobligowała się do odszukania faktury zakupu przedmiotowej nieruchomości. Celem uzupełnienia udzielonej odpowiedzi oraz dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, kolejnym pismem z dnia 26 marca 2024 r. organ egzekucyjny zwrócił się do spółki o kolejne wyjaśnienia oraz wypełnienie formularza, pozwalającego na usystematyzowanie informacji w powyższym zakresie. Pismo doręczono spółce w dniu 12 kwietnia 2024 r., a w odpowiedzi na nie, spółka wskazała, że udzieliła już w tej sprawie odpowiedzi pismem z dnia 27 grudnia 2023 r.
Odrębnym pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. spółka wniosła skargę na czynność organu egzekucyjnego, zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 r. wezwano spółkę do uzupełnienia wniesionej skargi poprzez skonkretyzowanie zaskarżonej czynności egzekucyjnej zaznaczając, że w dacie 26 marca 2024 r. nie miały miejsca żadne czynności egzekucyjne. Jednocześnie organ pouczył, że brak ustosunkowania się zobowiązanej do wezwania spowoduje zakwalifikowanie pisma z dnia 19 kwietnia 2024 r. jako skargę na czynność egzekucyjną opisu i oszacowania nieruchomości, o której spółka została poinformowana w dniu 4 kwietnia 2024 r. zawiadomieniem z dnia 19 marca 2024 r. Pismem z dnia 16 maja 2024 r. ponownie wezwano spółkę do uzupełnienia wniesionej skargi poprzez wskazanie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W odpowiedzi na powyższe w dniu 12 czerwca 2024 r. spółka podtrzymała skargę na czynność egzekucyjną precyzując, że skarga dotyczy pisma organu egzekucyjnego z dnia 26 marca 2024 r., wzywającego do udzielenia wyjaśnień.
1.2. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r., powołanym na wstępie, organ I instancji oddalił skargę spółki z dnia 19 kwietnia 2024 r., uzupełnioną w dniu 12 czerwca 2024 r., na czynność egzekucyjną, którą zdaniem strony, jest pismo organu egzekucyjnego z dnia 26 marca 2024 r., wzywające do udzielenia wyjaśnień na okoliczność istnienia przesłanek, wpływających na zwolnienie sprzedaży w toku egzekucji nieruchomości z podatku od towarów i usług, w związku z toczącą się wobec spółki egzekucją z nieruchomości prowadzoną w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , wymienione w sentencji postanowienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji opisał przebieg toczącego się postępowania i wyjaśnił, że skarga została wniesiona w terminie 7 dni od dnia doręczenia spółce odpisu dokumentu, stanowiącego podstawę kwestionowanej czynności egzekucyjnej, a więc w terminie ukonstytuowanym w art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Zdaniem organu I instancji uzasadnienie skargi zmierza do wykazania, że środek egzekucyjny, w ramach którego dokonana została zaskarżona czynność organu egzekucyjnego stwarza realne zagrożenie upadłością spółki. Zajęta nieruchomość stanowi bowiem jedyne źródło zarobkowania i uzyskiwania dochodu dla zobowiązanej spółki, a jej ewentualna sprzedaż nie pozwoli na zaspokojenie egzekwowanych kwot. Uciążliwość, to w ocenie spółki, uniemożliwienie jej spłaty zobowiązań w całości, a w ostateczności jej unicestwienie i likwidację. Organ I instancji stwierdził, że środek egzekucyjny został skutecznie zastosowany w 2023 r. poprzez czynność zajęcia przedmiotowej nieruchomości oraz stosownego wpisu w dziale III księgi wieczystej. Nie podzielono twierdzeń strony, że aktywność organu egzekucyjnego w postaci zbierania w 2024 r. materiału dowodowego, zmierzającego do weryfikacji podatkowych konsekwencji sprzedaży nieruchomości utożsamiać można z czynnością egzekucyjną zdefiniowaną w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W ocenie organu zaskarżona czynność nie jest ani czynnością zmierzającą do zastosowania środka egzekucyjnego, ani też do jego zrealizowania.
1.3. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie strona domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I instancji w całości oraz uwzględnienia skargi z dnia 19 kwietnia 2024 r. i zastosowania mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W ocenie spółki pismo z dnia 26 marca 2024 r., doręczone spółce w dniu 12 kwietnia 2024 r., zmierzające do ustalenia, czy egzekucyjna sprzedaż nieruchomości podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, uznać należy za czynność egzekucyjną, w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., podlegającą zaskarżeniu, w trybie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
1.4. Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., opisanym na wstępie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w całości. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego, w dniu 14 marca 2023 r., tj. z chwilą doręczenia spółce zawiadomienia o zajęciu nieruchomości z dnia 27 lutego 2023 r. dokonano zajęcia nieruchomości, wzywając do zapłaty egzekwowanej należności. Wyjaśniono, że zastosowany środek egzekucyjny realizowany był poprzez wyznaczenie rzeczoznawcy majątkowego, w trybie art. 110s § 1 u.p.e.a., zawiadomienie uczestników o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, publiczne obwieszczenie o opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości oraz opis i oszacowanie wartości nieruchomości, poprzedzone jej oględzinami. Organ II instancji stwierdził, że czynność zajęcia nieruchomości nie jest jednak przedmiotem wniesionej skargi, gdyż spółka zaskarżyła czynność uboczną, pozostającą bez wpływu na zrealizowanie zastosowanego już w sprawie środka egzekucyjnego, jaką jest skierowanie do strony pisma z dnia 26 marca 2024 r., celem pozyskania informacji koniecznych do zbadania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług. Wyjaśniono, że powyższe wezwanie do udzielenia informacji, nie stanowi czynności egzekucyjnej, w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., ponieważ nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny został zastosowany kiedy dokonano zajęcia nieruchomości w 2023 r. Podkreślono, że na tą czynność organu egzekucyjnego strona nie wniosła skutecznie skargi, bo złożoną w dniu 22 marca 2023 r. skargę cofnięto pismem z dnia 6 października 2023 r. Zdaniem organu II instancji wniesienie skargi na czynność wezwania do udzielenia informacji jako czynność wtórną do zastosowanego uprzednio środka egzekucyjnego, nie znajduje umocowania w art. 54 § 1 u.p.e.a. Wprawdzie działania organu egzekucyjnego z tym związane odnoszą się do dokonanej czynności egzekucyjnej (zastosowanego środka egzekucyjnego), jednak same czynnością egzekucyjną nie są. Zbieranie informacji dotyczących ewentualnego opodatkowania sprzedaży nieruchomości podatkiem od towarów i usług jest obowiązkiem organu egzekucyjnego wynikającym bezpośrednio z zasady wyrażonej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."). Nie podzielono twierdzeń zobowiązanej, że aktywność organu egzekucyjnego w postaci zbierania materiału dowodowego, zmierzającego do weryfikacji podatkowych konsekwencji sprzedaży nieruchomości w toku egzekucji, można utożsamiać z czynnością egzekucyjną, zdefiniowaną w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Zakres informacji, o które organ egzekucyjny zwrócił się do strony pismem z dnia 26 marca 2024 r. odnosi się jedynie do oceny stanu faktycznego i prawnego, mającego wpływ na prawidłowe ustalenie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług, związanego z ewentualną sprzedażą nieruchomości. Pozyskanie powyższych danych, bądź ich brak pozostaje bez wpływu na zrealizowanie zastosowanego już środka egzekucyjnego. Organ II instancji stwierdził, że skoro wymieniona w skardze czynność nie stanowiła działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to organ egzekucyjny winien uznać, że nie mogła być ona przedmiotem skargi wniesionej, na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożona w tym przedmiocie skarga nie mogła inicjować postępowania, wobec czego organ winien był zastosować przepis art. 61a k.p.a. w związku z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. i orzec o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego należało zatem uchylić, a postępowanie pierwszoinstancyjne w zakresie wniesionej przez stronę skargi umorzyć, z uwagi na brak podstaw do zainicjowania postępowania w tej sprawie. Ponadto w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny zwrócił uwagę na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, który został podniesiony z upływem ponad roku od zastosowania czynności egzekucyjnej (termin do wniesienia skargi wynosi 7 dni od dnia 14 marca 2023 r.), stąd merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu uznano za niedopuszczalne.