Charakter dochodu stanowiącego "ukryty zysk" wskazuje, że - co do zasady - ukrytym zyskiem są świadczenia, których wynikiem jest przysporzenie bezpośrednie lub pośrednie dla podmiotu powiązanego ze spółką będącą podatnikiem ryczałtu.
Umorzenie udziałów spółki w trybie art. 199 § 1 i § 4 Kodeksu spółek handlowych prowadzi do unicestwienia niektórych udziałów w kapitale zakładowym oraz praw związanych z tym udziałem. Wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów (akcji) jest bez wątpienia świadczeniem związanym z prawem do udziału w zysku, innym niż podzielony zysk, którego beneficjentem jest udziałowiec lub akcjonariusz.
Treść art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy o CIT wskazuje, że przykładowym świadczeniem kreującym dochód z tytułu ukrytych zysków jest wypłacone z zysku wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji), ze zmniejszenia wartości udziału (akcji), z wystąpienia wspólnika ze spółki, ze zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce.
Powołany przepis referuje do wypłaconego z zysku wynagrodzenia z tytułu m.in. umorzenia udziału (akcji), nie dokonując przy tym rozróżnienia na zysk wypracowany przed oraz po okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek. W związku z powyższym, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy o CIT, do dochodu z tytułu ukrytych zysków należy zaliczyć również wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji) wypłacone zarówno z zysku wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem, jak i przed okresem opodatkowania ryczałtem.
W związku z tym, dokonanie przez skarżącą umorzenia udziałów i wypłacenie z tego tytułu wspólnikom wynagrodzenia ze środków wniesionych na kapitał zakładowy przed rozpoczęciem opodatkowania ryczałtem, jako dochody z tytułu ukrytego zysku podlega opodatkowaniu ryczałtem.
W skardze M. sp. z o.o. w Ł. M., zastępowana przez dotychczasową pełnomocnik, zaskarżyła w całości opisaną interpretację indywidualną, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Pełnomocnik zarzuciła naruszenie:
1. przepisów art. 28m ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wypłacenie przez wnioskodawcę w okresie opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek (dalej: "Ryczałt") wynagrodzenia z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów sfinansowanego z wkładów na kapitał zakładowy dokonanych przez wspólników będzie skutkowało dla wnioskodawcy powstaniem dochodu z tytułu ukrytych zysków.
Zdaniem pełnomocnik skarżącej, z prawidłowej wykładni art. 28m ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT wynika, że:
a. wypłacenie w okresie opodatkowania Ryczałtem wynagrodzenia z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów sfinansowane w całości z wkładów dokonanych przez wspólników nie będzie skutkowało powstaniem dochodu z tytułu ukrytych zysków, ponieważ do powstania dochodu z ukrytych zysków nie może dojść w sytuacji, w której wynagrodzenie nie jest sfinansowane z zysku z okresu opodatkowania Ryczałtem;
b. skoro przepis art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT uznaje za ukryte zyski jedynie "wypłacone z zysku wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji), ze zmniejszenia wartości udziału (akcji), z wystąpienia wspólnika ze spółki, ze zmniejszenia udziału kapitałowego w spółce" – to wynagrodzenie wypłacane na rzecz wspólników skarżącej odpowiadające wkładom na kapitał zakładowy (niebędące wynagrodzeniem wypłaconym z zysku) nie stanowi dochodu z tytułu ukrytych zysków.
2. przepisu art. 28d ust. 1 pkt 2 ustawy CIT przez niewłaściwe (brak) zastosowania, polegające na uznaniu, że w każdej sytuacji wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów będzie podlegała opodatkowaniu Ryczałtem, pomimo, że z uwagi na treść art. 28d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT podatnik Ryczałtu jest zobowiązany wyodrębnić zysk z okresu opodatkowania Ryczałtem oraz wszystkich innych pozycji mających wpływ na wysokość kapitałów własnych, a tym samym zwrot wkładów dokonanych przez wspólników nie może skutkować opodatkowaniem w tym modelu. Natomiast, gdyby każda wypłata na rzecz wspólników miała skutkować opodatkowaniem Ryczałtem ww. przepis art. 28d ustawy o CIT byłby zbędny.
Uzasadniając pełnomocnik napisała, że w sprawie sporne jest czy wypłata przez skarżącą w okresie opodatkowania Ryczałtem wynagrodzenia z tytułu dobrowolnego umorzenia udziałów sfinansowanego środkami wniesionymi na kapitał zakładowy, a więc nie będącego zyskiem, będzie skutkowało powstaniem po stronie wnioskodawcy dochodu z tytułu ukrytych zysków, o którym mowa art. 28m ust. 1 pkt 2 Ustawy CIT oraz art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT. W interpretacji uznano, że wypłata wynagrodzenia z tytułu umarzanych udziałów będzie miała taki skutek, podczas gdy skarżąca stoi na stanowisku, że żaden ukryty zysk nie wystąpi.
W interpretacji dokonano błędnej wykładni spornych przepisów prawa materialnego, wprost sprzecznej z literalnym brzmieniem art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT. Pominięto bowiem frazę przepisu wskazującego, że opodatkowaniu jako dochód z tytułu ukrytych zysków podlega tylko wynagrodzenia wypłacone z zysku. A contrario opodatkowaniu Ryczałtem jako dochód z tytułu ukrytego zysku nie może podlegać wynagrodzenie z wkładów na kapitał zakładowy.
Dochód z tytułu ukrytych zysków może więc powstać wyłącznie w przypadku świadczenia wykonanego ze środków stanowiących zysk (a dokładnie zysk wypracowany w okresie opodatkowania Ryczałtem). Dla ustalenia, czy w sytuacji wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów wystąpi dochód z tytułu ukrytych zysków, istotnym jest więc rozróżnienie z jakich środków następuje umorzenie udziałów.
Gdyby racjonalny ustawodawca chciał uznać za dochód z ukrytego zysku każdą wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów (akcji) bez względu na źródło jej finansowania, to nigdy w treści art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT nie zawarłby zwrotu "z zysku'". Skoro zaś zwrot ten zawarł, to właśnie po to, aby nikt nie dokonywał nadinterpretacji zdania wprowadzającego do wyliczenia w art. 28m ust. 3 Ustawy CIT.
Skarżąca oceniła, że powyższy pogląd potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2026 r. II FSK 555/23.
Dalej pełnomocnik stwierdziła, że konstrukcja przepisów o ukrytych zyskach w Ryczałcie wskazuje na obowiązek ich ścisłego stosowania z uwzględnieniem przepisów o wypracowanym zysku (art. 28m ust.1 pkt 1 ustawy CIT). W tym celu ustawodawca przewidział obowiązek wyodrębnienia zysków powstałych przed okresem opodatkowania Ryczałtem od zysków powstałych w Ryczałcie. Mając na uwadze istotę dochodu z ukrytych zysków, jako podstawy opodatkowania w Ryczałcie, skoro umorzenie udziałów nie zostanie sfinansowane z zysków powstałych w Ryczałcie, to wypłata wynagrodzenia nie podlega opodatkowaniu Ryczałtem. Nie jest bowiem możliwa ukryta dystrybucja aktywa (zysku), które nie istnieje oraz nie stanowi źródła finansowania transakcji umorzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu treść art. 28m ust. 3 ustawy CIT wskazuje, iż za ukryty zysk uznaje się każde świadczenie, którego beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest wspólnik lub inny podmiot powiązany. Świadczenie ma być wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, innym niż podzielony zysk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej także: P.p.s.a.), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Na podstawie art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 146 § 1 i przy odpowiednim zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd uchyla zaskarżoną interpretację w razie stwierdzenia, że narusza ona przepisy prawa materialnego lub procesowego w sposób – odpowiednio - mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania.
Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej – w zakresie przewidzianym prawem – interpretacji podatkowej Sąd stwierdza, że oba zarzuty skargi okazały się zasadne.
Spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się wokół problemu, czy wypłata wynagrodzenia z tytułu nabycia przez spółkę udziałów własnych celem ich umorzenia będzie podlegała opodatkowaniu ryczałtem od dochodów. Przy czym, co istotne w sprawie, umorzenie udziałów własnych ma zostać sfinansowane ze środków wniesionych na kapitał zakładowy, a więc poprzez obniżenie kapitału zakładowego.
W pierwszej kolejności należy wskazać na art. 199 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18), zgodnie z którym udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). W myśl § 3 tego artykułu, za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia.
Umorzenie udziału oznacza jego prawne unicestwienie (likwidację), następuje na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział, chyba że za zgodą wspólnika umorzenie następuje bez wynagrodzenia (M. Dumkiewicz. Kodeks spółek handlowych. Komentarz aktualizowany, komentarz do art. 199 nb. 1, 3; Lex).
Ramy prawne sporu są następujące: przepisy regulujące ryczałt od dochodów spółek wprowadzone zostały ustawą z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2123) i weszły w życie z dniem 1 stycznia 2021 r., wprowadzając nowy reżim opodatkowania (nowododane art. 28c i nast. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). W tej formie opodatkowania bieżący wynik finansowy osiągnięty przez spółkę rozliczającą się ryczałtem od dochodów spółek - nie podlega opodatkowaniu. Dopiero wypłata zysku wspólnikom podlega opodatkowaniu, ryczałtem od dochodu spółki (tzw. estoński CIT).
Jeśli zatem środki finansowe wygenerowane przez spółkę nie zostaną rozdystrybuowane do udziałowców (w formie dywidendy lub transakcji równoważnej dla celów podatkowych, np. dystrybucji ukrytych zysków), a zostaną wykorzystane np. do finansowania bieżącej działalności gospodarczej, to nie będą podlegały bieżącemu opodatkowaniu. Ten system opodatkowania jest wysoce korzystny dla podatników i z tego względu ustawodawca nałożył na nich szereg ograniczeń, aby wyeliminować w sposób racjonalny dodatkowe wypłaty na rzecz wspólników lub udziałowców ponad podzielony zysk.
W ocenie Sądu zasadnie skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, art. 28m ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 z późn. zm., dalej jako ustawa CIT). Z przepisów tych wynika bowiem, że opodatkowaniu ryczałtem podlega dochód odpowiadający wysokości ukrytych zysków.
W art. 28m ust. 3 ustawy CIT znajduje się definicja legalna "ukrytych zysków", że należy przez to rozumieć świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio z podatnikiem lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem, w szczególności, między innymi: wypłacone z zysku wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji), ze zmniejszenia wartości udziału (akcji), z wystąpienia wspólnika ze spółki, ze zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce (art. 28m ust. 3 pkt 5).
W zaskarżonej interpretacji Dyrektor KIS wprawdzie zacytował kluczową w realiach tej sprawy treść art. 28m ust. 3 pkt 5 ustawy CIT (s. 8 interpretacji), że ukrytym zyskiem jest "wypłacone z zysku wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji)", ale dopuścił się błędu wykładni.
Uszło bowiem uwadze organu to, że powyższy przepis wprowadza w stosunku do wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziału dodatkowy warunek, którym jest źródło finansowania tego wynagrodzenia. Wynika z tego warunku, że ukrytym zyskiem w rozumieniu ustawy nie jest każde wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziałów ale wyłącznie takie, które zostało "wypłacone z zysku" (tak również WSA w Krakowie w wyroku z 12 kwietnia 2024 r. I SA/Kr 217/24; dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA).
W konsekwencji, w interpretacji zabrakło analizy wskazanego we wniosku źródła finansowania wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów własnych, którym są środki wniesione na kapitał zakładowy. Organ poprzestał (s. 8 interpretacji) na wskazaniu dwóch rodzajów zysku: (i) wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem, (ii) wypracowanego przed okresem opodatkowania ryczałtem. Środki wniesione przez udziałowców na kapitał zakładowy nie są natomiast zyskiem spółki, one mają posłużyć do wygenerowania zysku.
Skład orzekający w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym do opodatkowania dochodu z tytułu ukrytych zysków dochodzi w przypadku, gdy wynagrodzenie z tytułu umorzenia czy zmniejszenia wartości udziału wypłacane jest z zysku, a zatem a contrario: dochód z tytułu ukrytych zysków nie powstaje, jeżeli przedmiotowe wynagrodzenie nie jest wypłacane z zysku (wyrok NSA z 16 stycznia 2026 r. II FSK 555/23; wyrok dotyczący obniżenia kapitału zakładowego poprzez zmniejszenie wartości nominalnej udziałów, w drodze dobrowolnego umorzenia części wartości udziałów, związane z wypłatą wynagrodzenia dla wspólników; CBOSA).
Dalej Sąd wskazuje, że ocenia jako uzasadniony także drugi zarzut skargi, dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci art. 28d ust. 1 pkt 2 ustawy CIT. Zgodnie z tym przepisem ustawodawca zobowiązał podatników do wyodrębnienia w sprawozdaniach finansowych w kapitale własnym:
a. kwoty zysków niepodzielonych i kwoty zysków podzielonych odniesione na kapitały, wypracowanych w latach opodatkowania ryczałtem, oraz
b. kwoty niepokrytych strat poniesionych w latach opodatkowania ryczałtem.
Nie budzi wątpliwości Sądu stanowisko, że wymogi wskazane we wszystkich przepisach art. 28d ustawy CIT wymuszają na podatniku precyzyjną ewidencję zysków i strat wypracowanych w okresie opodatkowania ryczałtem aż do momentu ich pełnego rozliczenia, tj. pokrycia straty albo wypłaty dywidendy, i oddzielenie ich od tych, które wystąpiły przed okresem lub po okresie rozliczania w tym modelu (P. Małecki, M. Mazurkiewicz [w:] CIT. Podatki i rachunkowość. Komentarz, wyd. XVI; komentarz do art. 28(d) in fine; Lex).
Sąd zarzuca, że organ nie przeanalizował, czy wypłata wynagrodzenia za umorzone udziały ze środków odpowiadających wkładom na kapitał zakładowy, będzie miała wpływ na ewidencję zysków wypracowanych w okresie opodatkowania Ryczałtem.
Podsumowując Sąd stwierdza, że organ interpretacyjny dopuścił się błędu wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Zaskarżoną interpretację należało zatem uchylić podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.
Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni przedstawioną powyżej wykładnię prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając wpis (200 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnik strony skarżącej będącej radcą prawnym (480 zł) wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 118).