Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia SKO, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organ sanitarny jako wierzyciel wydał na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. postanowienie,
w którym oddalił zarzut podniesiony przez stronę.
Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku
z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego wg ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym, wszczyna postępowanie egzekucyjne
z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią o której mowa w art. 26e § 1
pkt 4 albo 5 wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 2 u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). z kolei art. 33 § 2 u.p.e.a., enumeratywnie wymienia co może stanowić podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl natomiast § 2 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym - art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku.
Zarzut braku wymagalności obowiązku szczepień, a co za tym idzie – nieistnienie lub brak wymagalności obowiązku jest całkowicie niezasadny.
W celu realizacji zadań profilaktycznych przed chorobami epidemicznymi nałożonych na władze publiczne na mocy art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, w art. 5 u.z.z.z wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Stosownie do brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Zatem obowiązkiem podlegającym egzekucji jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz
art. 17 ust. 1 u.z.z.z. obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku
o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 u.p.e.a.). W sprawach dotyczących szczepień małoletnich dzieci jest rodzic dziecka, co do którego istnieje ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, który wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z., ponosi osoba która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.p.
Konkretyzacja omawianego obowiązku nastąpiła w przepisach u.z.z.z. zamieszczonych w rozdziale 4 - poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
Wykładnia zacytowanych wyżej regulacji prowadzi do konkluzji, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Zatem tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego.
Wydane na podstawie delegacji ustawowej (art. 17 ust. 10 u.z.z.z.) rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi
o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ponadto ramy wiekowe wymagalności poszczególnych szczepień. W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia zamieszczono ponadto szczegółowy schemat obowiązkowych szczepień dzieci
i młodzieży.
Ponadto na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. GIS ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Sąd wyjaśnia, że obowiązek szczepień małoletniej J. B. wynika
z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według Rozporządzenia MZ, które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku, w tym załącznika nr 1. Komunikat stanowi doprecyzowanie i powtórzenia treści załącznika nr 1.
W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w sposób odpowiadający zacytowanym wyżej regulacjom. W rozpoznawanej sprawie podmiotem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych małoletnich (wierzycielem) pozostaje PPIS, co wynika z art. 2, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.p.i.s.
Wierzyciel wystosował do zobowiązanej upomnienia opatrzone datą 17 marca 2021 r., nr [...] oraz 14 lutego 2024 r., nr [...], zawierające wezwania do wykonania obowiązków poddania obowiązkowym szczepieniom małoletniej córki.
Odpis tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem Wojewody [...] z 4 grudnia 2025 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia został doręczony skarżącej. Zobowiązana wniosła do wierzyciela zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Oddalając zarzut postanowieniem z 31 grudnia 2025 r. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a., organ I instancji oraz utrzymując je w mocy zaskarżonym postanowieniem organ II instancji nie naruszyły przepisów powołanych w zarzutach skargi ani innych przepisów, których naruszenie Sąd zobligowany jest uwzględnić
z urzędu. W świetle powyższych regulacji u.p.e.a., za zgodne z prawem uznać należało zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie PPIS, oddalające zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej
w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jako nieuzasadnione.
Z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania córki skarżącej szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego Rozporządzenia MZ i ogłaszanych corocznie Programów Szczepień Ochronnych.
Z akt administracyjnych wynika, że córka skarżącej, urodzona [...]
2020 r., w dniu wystawienia tytułu wykonawczego była zobowiązana do przyjęcia szczepienia przeciwko: gruźlicy, błonicy, krztuścowi, tężcowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniate, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
W podstawie prawnej wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz Rozporządzenie MZ.
Wojewoda [...] postanowieniem z 28 lipca 2025 r. umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej podania małoletniej szczepieniom ochronnym przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniate, z uwagi na wygaśnięcie obowiązku poddania się szczepieniom (z dniem ukończenia 5 roku życia dziecka).
W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku córki skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania określonych powyżej szczepień. Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności:
1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz
2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że kilkukrotnie wskazywano skarżącej, że to na opiekunach ciąży obowiązek poddania małoletnich dzieci szczepieniom ochronnym, ciągłe uzależnianie wykonania obowiązku od wezwania opiekunów przez konkretnego lekarza zwłaszcza w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiadał nawet wiedzy, czy jest to lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę nad małoletnią, świadczy
w ocenie Sądu, wyłącznie o chęci oddalenia w czasie wykonania obowiązku. Ponadto
w aktach sprawy brak jest zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu lekarskim,
w którym lekarz stwierdziłby medyczne przeciwskazania do wykonania szczepień.
Powyższe ustalenia świadczą o tym, że skarżąca uchylała się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom, pomimo wezwań ze strony inspekcji sanitarnej, jak też po otrzymaniu upomnień w tej sprawie. W rezultacie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniej.
Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia postanowienia obrazuje szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania postanowienia oraz wskazuje
i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Dotyczy to rozstrzygnięć organów obu instancji, przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia organu odwoławczego zawiera także ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w zażaleniu.
Podsumowując, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy i treść zaskarżonego postanowienie, zarzuty naruszenia przepisów procesowych i prawa materialnego przez organ nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.