Wyrok WSA z dnia 17 lutego 2026, sygn. I SA/Po 767/25

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący, zarzuciwszy naruszenie art. 169 § 4 i art. 67b § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 37 ust. 7 u.p.s.p.p. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do ich zastosowania i pozostawienia wniosku z 23.05.2025 r. bez rozpatrzenia, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem co do zasady, jednak kwestionuje podstawę prawną (przesłanki) rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie. Zaznaczył, że na poparcie stanowiska, że mimo iż to Skarżący wystąpił z wnioskiem o ulgę w spłacie zobowiązań i formalnie jest jej adresatem – faktycznym beneficjentem pomocy publicznej miałaby być Spółka – organy nie odwołały się do żadnego przepisu prawa. Zgodnie z wydaną decyzją na podstawie art. 116 o.p. Skarżący stał się podmiotem zobowiązanym, odpowiadającym za własne, wynikające z niej zobowiązania, które obowiązany jest uiścić. Wobec treści art. 67c § 2 o.p. beneficjentem pomocy w zw. z wnioskowaną pomocą może być tylko osoba trzecia, Spółka nie może być takim beneficjentem takiej pomocy, bowiem nie jest ona jej udzielana, tylko osobie odpowiadającej za własne wynikające z decyzji zobowiązania. Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, zatem art. 37 u.p.s.p.p. nie może znaleźć zastosowania w sprawie; uprawnienie do ubiegania się przez Skarżącego, jako osobę trzecią w rozumieniu o.p., o ulgę – wynika z art. 67c § 2 w zw. z art. 67a § 1 pkt 1 o.p. i wymaga pominięcia art. 67b o.p. Udzielenie ulgi Skarżącemu w żaden sposób nie przysparza korzyści Spółce, bowiem nie korzysta ona z dobrodziejstwa pomocy i nie jest jej beneficjentem. Znajduje to oparcie w art. 116 o.p. w zw. z art. 366 § 1 k.c. i art. 91 o.p. Przyznanie ulgi nie wpłynie na sytuację Spółki jako dłużnika solidarnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Przedmiotem kontroli, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jest w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 01.09.2025 r., [...], [...], uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 13.06.2025 r., [...], [...] o pozostawieniu podania M. G. bez rozpatrzenia w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych szczegółowo wymienionych w postanowieniu po rozpatrzeniu zażalenia i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Podstawę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej w skrócie "o.p.").

Skarżący wystąpił do organu, na podstawie art. 67a § 1 o.p., z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych. Zgodnie z powołanym przepisem, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Jak zaś stanowi przywołany art. 67b o.p.:

Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a :

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis ;

3) które stanowią pomoc publiczną:

a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

f) na szkolenia,

g) na zatrudnienie,

h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

i) na restrukturyzację,

j) na ochronę środowiska,

k) na prace badawczo-rozwojowe,

l) regionalną,

m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

§ 2. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. a, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna albo w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.

§ 3. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3 lit. b-l mogą być udzielane jako pomoc indywidualna zgodna z programami rządowymi lub samorządowymi albo udzielane w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.

§ 4. (uchylony)

§ 5. (uchylony)

§ 6. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzeń, inne niż określone w § 1 pkt 3 lit. a-l, przeznaczenia pomocy udzielanej w formie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a , oraz szczegółowe warunki udzielania tych ulg dla określonych przez Radę Ministrów przeznaczeń wraz ze wskazaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, mając na uwadze dopuszczalność i warunki udzielania pomocy państwa określone w przepisach prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 67c § 2 o.p. przepisy art. 67a oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od spadkobierców podatnika lub płatnika oraz osób trzecich.

Istota sporu sprowadza się do kwestii, czy organy zasadnie w niniejszej sprawie uznały, że beneficjentem rozłożenia na raty zaległości podatkowych będzie podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Jak wskazał NSA w wyroku z 14.06.2016 r., II FSK 1501/14, Ordynacja podatkowa definiuje pojęcie podatnika (art. 7 § 1 i § 2), płatnika (art. 8) i inkasenta (art. 9). Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Pojęcie osoby trzeciej nie zostało zdefiniowane w podobny sposób. W rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej uregulowano jednakże zasady i zakres odpowiedzialności osób trzecich, określając także zakres podmiotowy tej odpowiedzialności poprzez wyliczenie podmiotów uznanych za osoby trzecie. Osobą trzecią jest m.in. członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 116 § 1 o.p.). Odpowiada on (po spełnieniu przesłanek z art. 116 § 1 o.p. i gdy jednocześnie nie wykazał okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w tym przepisie) za zaległości podatkowe spółki solidarnie ze spółką. Z mocy art. 107 § 2 pkt 1 o.p. członek zarządu jako osoba trzecia odpowiada także za podatki niedobrane albo pobrane, ale niewpłacone przez spółkę będącą płatnikiem lub inkasentem (dotyczy to również zaliczek- art. 3 pkt 3 lit. a). o.p.). Odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej za podatki niedobrane lub pobrane, ale niewpłacone przez spółkę jako płatnika, jest zatem niewątpliwie, z mocy powołanego art. 116 § 1 w zw. art. 107 § 2 pkt 1 o.p., odpowiedzialnością osoby trzeciej za zobowiązania płatnika (za cudzy dług), a nie odpowiedzialnością płatnika za jego własne zobowiązania. Należnością przypadającą od osoby trzeciej są zaległości podatkowe podatnika, podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz oprocentowanie tych zaliczek, koszty postępowania egzekucyjnego, w odniesieniu do których wydano decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej solidarnie z podatnikiem lub płatnikiem za te zobowiązania.

Należy przypomnieć, że w przypadku odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

W konsekwencji organy uznały, w ocenie Sądu zasadnie – że w realiach niniejszej sprawy – gdy Skarżący jest (jedynym, jak wynika z KRS Spółki) członkiem zarządu Spółki, w dalszym ciągu prowadzącej działalność gospodarczą – rzeczywistym beneficjentem rozłożenia zaległości podatkowej na raty będzie Spółka.

Organ I instancji wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 169 § 1 i 4 o.p., w myśl których jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (§ 1). Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (§ 4).

Z kolei jak stanowi wskazywany przez organ II instancji art. 155 o.p., organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy (§ 1). Organ podatkowy obowiązany jest dołożyć starań, aby zadośćuczynienie wezwaniu nie było uciążliwe (§ 1a). Jeżeli osoba wezwana nie może stawić się z powodu choroby, kalectwa lub innej ważnej przyczyny, organ podatkowy może przyjąć wyjaśnienie lub zeznanie albo dokonać czynności w miejscu pobytu tej osoby (§ 2).

Na marginesie warto zauważyć, że zarzut skargi w postaci naruszenia art.169 § 1 i 4 o.p., podniesiony już w zażaleniu, został uwzględniony przez organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, czego skutkiem jest uchylenie postanowienia pierwszoinstancyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi ze wskazaniem, że należało zastosować art. 155 o.p., wzywając zarówno wnioskodawcę, jak i beneficjenta pomocy, w związku z art. 39 u.p.s.d.p.p. Ponadto organ winien zweryfikować czy sprawozdania finansowe Spółki zostały złożone do KRS i są dostępne w systemie teleinformatycznym Ministerstwa Sprawiedliwości Rejestrów Sądowych, a w sentencji wskazać, że dotyczy zaległości wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 16 marca 2022 r. nr [...], [...] o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Jednocześnie, choć dopiero w odpowiedzi na skargę, DIAS wskazał, że nieprzekazanie wymaganych informacji nie powoduje pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, bowiem dopuszczalne jest udzielenie ulgi przyjmując w zakresie otrzymanej przez Spółkę (beneficjenta) pomocy de minimis dane dostępne w aplikacji SHRiMP lub w systemie SUDOP, a odnośnie sytuacji majątkowej Spółki umożliwiającej określenie stopy referencyjnej dane będące w posiadaniu urzędu skarbowego, np. zeznania podatkowe lub sprawozdania finansowe.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.