Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zgodził się ze skarżącą, że w dacie pierwotnego wszczęcia postępowania, tj. 04 lipca 2013 r., śledztwo nie mogło dotyczyć przyszłych zobowiązań podatkowych spółki, za luty 2016 r. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie można zgodzić się jednak ze stwierdzeniem, że pozostawało ono bez wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązań spółki w podatku VAT za miesiące objęte niniejszym postępowaniem. Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia wywołuje wszczęcie postępowania karnego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, które to postępowanie pozostaje w związku z dochodzonym zobowiązaniem podatkowym i obejmuje swoim zakresem działanie lub zaniechanie podatnika. Przedmiotowe działanie lub zaniechanie musi wiązać się z niewykonaniem konkretnego zobowiązania podatkowego, które podlegałoby przedawnieniu. Rozwiązania przyjęte w kodeksie karnym skarbowym (art. 134a § 2 Kks) obligują organy postępowania przygotowawczego do informowania o wszczęciu i prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe właściwe organy podatkowe lub celne, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego lub powstaniem długu celnego. Obowiązek ten dotyczy zarówno finansowych, jak i niefinansowych organów postępowania przygotowawczego, a także prokuratora.
Objęcie postępowaniem przygotowawczym jednego podmiotu umożliwia organom podatkowym bezproblemową realizację obowiązku zawiadomienia podatnika na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Jednak w przypadku śledztwa/dochodzenia prowadzonego przez organy postępowania przygotowawczego obejmującego wiele podmiotów i wiele okresów rozliczeniowych (zorganizowana przestępczość gospodarcza m.in. "karuzele podatkowe") pojawia się problem ustalenia, na którym jego etapie występuje początek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego konkretnego podatnika za konkretny okres rozliczeniowy, tj. w jakiej dacie następuje wszczęcie postępowania "w sprawie".
Jednostki Prokuratury w takich sytuacjach wskazują, że w toku wszczętego śledztwa nie jest wydawane postanowienie (czy inny akt), z którego treści wynikałoby, w jakiej dacie objęto śledztwem danego podatnika i konkretny okres rozliczeniowy. Równie trudne jest ustalenie daty zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdy wszczęcie postępowania nie dotyczyło czynu związanego z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, ale w następstwie czyn ten został objęty postępowaniem. Chodzi o sytuację, gdy w postanowieniu o wszczęciu postępowania przygotowawczego/śledztwa nie wskazano wszystkich czynów w rzeczywistości nim objętych, i to niezależnie od tego, czy chodzi o czyny znane organowi procesowemu w czasie wszczęcia postępowania i uzasadniające podjęcie tej decyzji, czy też czyny ujawnione później, w trakcie toczącego się postępowania. W praktyce zdarza się, że niejednokrotnie dopiero na późniejszym etapie postępowania przygotowawczego ujawniają się nowe okoliczności wskazujące, że zaistniał również czyn zabroniony, niewymieniony w postanowieniu o wszczęciu śledztwa czy dochodzenia, a związany na przykład ze zobowiązaniem podatkowym ciążącym na innym podatniku, czy za inny (kolejny) okres rozliczeniowy. Wówczas, zgodnie z § 106 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, śledztwo lub dochodzenie prowadzi się w stosunku do wszystkich czynów ujawnionych w jego toku. Co więcej, na mocy § 107 Regulaminu jednym postępowaniem przygotowawczym obejmuje się wszystkie czyny pozostające w związku podmiotowym lub przedmiotowym z czynem stanowiącym podstawę jego wszczęcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. sp. z o.o. w P. , zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie i umorzenie postępowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia, o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik zarzucił naruszenie:
1) art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1, art. 70c i art. 2a tej ustawy oraz w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców na skutek wydania decyzji organów obu instancji w warunkach przedawnienia zobowiązania podatkowego będącego przedmiotem rozstrzygnięcia tych decyzji, co było efektem bezpodstawnego uznania przez organy, że:
a) wobec tego zobowiązania podatkowego zaistniała przesłanka zawieszająca z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. tj. iż doszło do wszczęcia postępowania karnego skarbowego związanego z tym zobowiązaniem podatkowym, co dodatkowo nastąpiło w warunkach rozstrzygania wątpliwości prawnych na niekorzyść skarżącej,
b) organ I instancji prawnie skutecznie zrealizował swój obowiązek z art. 70c O.p., co pełnomocnik ocenił jako całkowitą dowolność (wręcz absurd) w świetle treści pisma sporządzonego na podstawie wskazanego przepisu, zgodnie z którą to treścią dnia 04 lipca 2013 r. miało mieć miejsce wszczęcie sprawy karnej skarbowej obejmującej zobowiązanie podatkowe spółki w podatku VAT za luty 2016 r.;
2) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, poprzez w szczególności:
a) zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
b) dowolną ocenę już zebranego materiału dowodowego, w tym dowolną ocenę, że wywóz poza granice kraju wytwarzanego przez spółkę oleju smarowego miał mieć charakter pozorny, w sytuacji gdy taki wywóz potwierdzili świadkowie, na zeznania których powoływały się na niekorzyść spółki organy obu instancji,
c) zaniechanie wyczerpującego ustalenia w zakresie tego, od którego dokładnie dnia zaistniała wskazywana przez organy obu instancji przesłanka zawieszająca z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., co dodatkowo nastąpiło w warunkach nie tylko rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść spółki (jako przedsiębiorcy), ale wręcz przyjmowania skrajnie niekorzystnego dla niej stanowiska,
d) niezasadne zbagatelizowanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej ewidentnego błędu organu I instancji polegającego na przyjęciu, że osobom związanym ze spółką (P. S. i R. S.) miały zostać przedstawione zarzuty karne dotyczące m.in. zobowiązania podatkowego spółki w podatku VAT za luty 2016 roku, a to na podstawie tej m.in. okoliczności organ I instancji wywodził o wiedzy skarżącej o zaistnieniu okoliczności mającej aktualizować przesłankę zawieszającą z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bez konieczności dopełnienia normy z art. 70c tej ustawy;
3) naruszenie art. 179 § 1 O.p. w zw. z art. 178 § 1 i art. 124 tej ustawy na skutek bezzasadnego wyłączenia z akt sprawy przez organ I instancji następujących dokumentów (wyliczenie na podstawie postanowień o wyłączeniu):
a) pismo Prokuratury Regionalnej w B. z 28 czerwca 2024 r., sygn. RP I [...],
b) postanowienie z 11 stycznia 2016 r. o wszczęciu śledztwa,
c) postanowienie z 11 stycznia 2016 r. o żądaniu wydania rzeczy, przeszukaniu dot. R. S.,
d) postanowienie z 03 kwietnia 2017 r. o żądaniu wydania rzeczy, przeszukaniu dot. P. S.,
e) postanowienie o przedłużeniu okresu śledztwa [...] wydane 20 sierpnia 2018 r. przez Prokuraturę Krajową,
f) zawiadomienie z 02 października 2019 r. o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe wystosowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. przez CBA Delegaturę w K.,
g) protokół przesłuchania świadka - J. B.,
- a przez to uniemożliwienie spółce prowadzenia w pełnym zakresie merytorycznej obrony własnych interesów prawnych w toku postępowania przed organami obu instancji, zwłaszcza że przedmiotowe wyłączenia dotyczyły kluczowych dokumentów z punktu widzenia ustalenia, czy w sprawie rzeczywiście doszło do zaistnienia przesłanki zawieszającej z art. 70 § 6 pkt 1 O.p.,
Naruszenia ujęte w zarzutach z ww. pkt 1.-3. miały zdaniem pełnomocnika istotny wpływ na wynik sprawy.
4) naruszenie art. 13 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 42 ust. 1, ust. 3 i ust. 11 ustawy o podatku od towarów i usług - na skutek uznania, iż w realiach sprawy, odnośnie analizowanych transakcji, zakwestionowane transakcje WDT należy uznać za transakcje krajowe,
Naruszenie ujęte w zarzucie z ww. pkt 4. miało zdaniem pełnomocnika wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi związanego z przedawnieniem zobowiązania podatkowego za luty 2016 roku.
Zgodnie z art. 70 § 1 O.p.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Mając na uwadze termin płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług wskazany w art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 z późn. zm., dalej jako ustawa VAT) należy stwierdzić, że przedmiotowe zobowiązanie podatkowe co do zasady ulegało przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2021 r.
Organy wywodzą jednak, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za luty 2016 r. uległ zawieszeniu, z powodu wskazanego w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Kontrolowana sprawa dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2016 roku. Argument skargi związany z przedawnieniem dotyczy tego, czy organ mógł zawiadomieniu z 14 października 2019 r. o wystąpieniu przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. [k. 3027 w zw. z k. 3430] skutecznie powołać się na fakt i datę wszczęcia postępowania przygotowawczego o przestępstwo skarbowego, z dnia 04 lipca 2013 r., a więc kilka lat przed powstaniem zobowiązania podatkowego.
Co istotne, wiedza organu podatkowego pochodzi z pisma Centralnego Biura Antykorupcyjnego z 02 października 2019 r. o prowadzeniu, pod nadzorem Prokuratury Regionalnej w B., postępowania przygotowawczego o przestępstwo skarbowe w zakresie skarżącej spółki, "którego popełnienie wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego za okres od 2013 do 2016 roku".
Stosownie do przepisu art. 70c O.p., organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
Z powyższych przepisów wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z mocy prawa i związane jest wyłącznie z czynnością zawiadomienia o wszczęciu, w określonym dniu, postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Wobec powyższego Sąd wskazuje, że w aktach sprawy nie ma postanowienia o wszczęciu postępowania karno-skarbowego dotyczącego zobowiązania za luty 2016 roku. Brak ten ma istotne znaczenie, bowiem w sytuacji, gdy zostanie wypełniony wymóg z art. 70c O.p., datą zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest dzień wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karno-skarbowego dotyczącego spornego zobowiązania –tj. za luty 2016r. To na tę datę należy dokonać oceny, czy wszczęte postępowanie karne pozostaje w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, którego bieg terminu ma ulec zawieszeniu. Wskazana data jest także kluczowa dla ustalenia, czy postępowanie karno-skarbowe zostało wszczęte instrumentalnie, t.j. jedynie w celu zwieszenia biegu terminu przedawnienia. Jeżeli zostanie ustalone, że organ wszczynając w tej dacie postępowanie karne zmierzał do realizacji celów właściwych dla postępowania karnego tj. ustalenia m.in. czy został popełniony czyn zabroniony oraz kto jest jego sprawcą, to nawet późniejsze odstąpienie od realizacji tych celów nie zniweczyłoby skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Braku w aktach dołączonych do skargi postanowienia o wszczęciu postępowania karno-skarbowego obejmującego zobowiązanie w podatku od towarów i usług za luty 2016 r., nie konwaliduje pismo od CBA z 02 października 2019 r. [k. [...]-[...]] wystosowane do Naczelnika P. [...] Urzędu Skarbowego w P., skoro CBA powołało się w tym piśmie na postępowanie przygotowawcze obejmujące okres "od 2013 do 2016 roku" a więc okres trzech lat i nie wiadomo nawet, czy śledztwo wszczęte 04 lipca 2013 r. sygn. akt Rp [...] obejmuje wszystkie miesiące z ww. trzyletniego okresu czasu, czy tylko poszczególne z nich, a jeżeli tak, to które.
Co więcej, jak napisano w dokumencie wyłączonym z akt postępowania podatkowego przeprowadzonego wobec skarżącej spółki tj. w piśmie Prokuratora Prokuratury Regionalnej w B. z 28 czerwca 2024 r. do Naczelnika P. [...] Urzędu Skarbowego w P., którego kserokopia została dołączona do akt sprawy przedłożonych Sądowi, "tutejsza jednostka nie dysponuje postanowieniem o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe wobec spółki D. P. sp. z o.o.", zaś organ I instancji został o tym fakcie poinformowany już w piśmie z 29 czerwca 2021 r.
Dalej Sąd wskazuje, że wprawdzie w aktach sprawy [k. [...]-[...]] jest postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 05 listopada 2021 r. o przedstawieniu M. W. zarzutu wystawienia i wprowadzenia do obrotu gospodarczego faktur VAT niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, których odbiorcą była skarżąca spółka, ale żadna z faktur nie dotyczy lutego 2016 r.
Z kolei w piśmie prokuratora Prokuratury Regionalnej w B. z 27 marca 2025 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej , stanowiącym informację o śledztwie o sygn. akt RP I [...], wśród spółek wymienionych jako rzeczywiście zarządzane przez osoby wchodzące w skład zorganizowanych grup przestępczych – nie ma skarżącej spółki.
Dalej Sąd wskazuje, że akt oskarżenia sygn. akt RP [...] z 26 lipca 2023 r. [kserokopia, k. [...]-[...]] wniesiony do Sądu Okręgowego w P. przeciwko P. S. – prezesowi zarządu skarżącej spółki, o branie udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, doprowadzenie Skarbu Państwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci zwrotu, na rzecz skarżącej spółki, podatku od towaru i usług, złożenie w P. [...] Urzędzie Skarbowym w P. deklaracji dla potrzeb podatku od towarów i usług, podejmowanie czynności mogących udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia oraz wykrycie środków płatniczych - dotyczy okresu od stycznia 2017 r. do sierpnia 2018 r., podczas gdy kontrolowana sprawa dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2016 r.
Co więcej, P. S. został wyznaczony prezesem zarządu skarżącej spółki dopiero w dniu 01 lipca 2016 r. (k. [...]). W aktach sprawy znajduje się zresztą oświadczenie R. S. z 11 grudnia 2024 r., że to on w między innymi w lutym i marcu 2016 r. był prezesem skarżącej spółki (k. [...]). Powyższe okoliczności wynikają także z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego (k. [...]-[...]).
Jak zgodnie oświadczyli obaj wyżej wymienieni (k. [...]) żadnemu z nich nigdy nie zostały przedstawione zarzuty przez Prokuraturę Regionalną w B., w szczególności w sprawie o sygn. nr RP I [...], które miałyby dotyczyć podatku VAT skarżącej spółki za luty 2016 roku.
Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Jej wydanie nie zostało poprzedzone podjęciem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z akt sprawy dołączonych do skargi nie wynika bowiem, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2016 r. Z akt sprawy nie wynika kiedy dokładnie, od którego konkretnie dnia, doszło do objęcia zobowiązania podatkowego spółki w podatku od towarów i usług za luty 2016 r. - postępowaniem w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Sprzeciw Sądu budzi zawiadomienie podatnika w trybie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. (k. [...]) wyłącznie na podstawie informacji uzyskanej od organu ścigania (k. [...]), który powołał się na postępowanie przygotowawcze o przestępstwo skarbowe, którego popełnienie ma wiązać się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego za okres od 2013 do 2016 roku, bez jakiegokolwiek dalszego dookreślenia.
Powyższe oznacza, że Sąd podziela zarzuty skargi, że na gruncie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji, nie wskazano konkretnie, od kiedy, zdaniem organów, ma trwać przesłanka zawieszająca. Niewątpliwie za taką datę nie można uznać dnia 4 lipca 2013r. wskazanego w zawiadomieniu z dnia 14 października 2019r , kiedy zobowiązanie podatkowe za luty 206r jeszcze nie istniało.
Przepis art. 70 § 6 zdanie wstępne O.p. wprost odwołuje się w zakresie zaistnienia poszczególnych przesłanek zawieszających do konkretnego punktu na osi czasu, którym jest "dzień". Również w zdaniu wstępnym § 7 tego artykułu ustawodawca odwołał się do "dnia", wskazał bowiem, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu: pkt 1 - prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Ustawodawca wyraźnie zakreśla, że każda przesłanka zawieszająca z art. 70 § 6 i § 7 O.p. O.p. istnieć może wyłącznie w konkretnych ramach czasowych, a punktami granicznymi takich ram jest okres od konkretnego dnia do konkretnego dnia, a taki konkretny dzień związany jest z ustawową istotą danej przesłanki zawieszającej. Zatem przedmiotowe przesłanki zawieszające nie mogą istnieć w obrocie prawnym, jeżeli nie są osadzone w takich konkretnych ramach czasowych. Nie można wywodzić o istnieniu danej przesłanki zawieszającej, jeżeli nie można wskazać konkretnego dnia, od którego miała ona zaistnieć i do którego miała trwać.
W toku powtórnego postępowania obowiązkiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa. Organ podejmie próbę uzupełnienia akt sprawy tj. ustali, czy zostało wszczęte postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wobec skarżącej spółki za zobowiązania w podatku od towarów i usług za luty 2016 r., po czym będzie procedował dalej, w zależności od ustaleń.
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby co najmniej przedwczesne.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanego aktu. Jako że skarżącej spółce przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na kwotę zasądzonych kosztów składają się opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (10 800 zł), należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Razem 10 817 zł.