2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i 151 o.p., poprzez doręczenie decyzji na adres prywatny prezesa zarządu a następnie na skrzynkę ePuap mimo wyraźnego wniosku o prowadzenie korespondencji w sposób elektroniczny;
3) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i 146 o.p., poprzez zignorowanie faktu, że skarżąca wskazała adres elektroniczny w formie wielokrotnych oświadczeń kierowanych do organu I instancji;
4) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 121 § 1 o.p., poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a także poprzez ignorowanie zapadłych orzeczeń krajowych sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i ETS, naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W wyniku czego doszło do próby uwiarygodnienia niewłaściwych przesłanek w decyzji przez organ II instancji;
5) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 1. i art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorcy z dnia 6 marca 2018 r. przez skrajnie negatywną interpretację przepisów prawa, mającą na celu pokrzywdzenie przedsiębiorcy, unikanie polemiki prawnej w tym zakresie. W wyniku czego doszło do próby uwiarygodnienia niewłaściwych przesłanek w decyzji przez organ II instancji.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła szczegółową argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów, kwestionując sposób doręczenia decyzji w formie papierowej na prywatny adres prezesa zarządu. Przeważająca część uzasadnienia zarzutów skargi dotyczy merytorycznej decyzji z dnia 27 sierpnia 2020 r. w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacji podatkowej.
2.1. W odpowiedzi na skargę spółki, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację w sprawie.
3. Wyrokiem z dnia 12 października 2023 r., o sygn. akt I SA/Po 855/22, WSA w Poznaniu oddalił skargę strony. Z motywów orzeczenia wynika, że wprawdzie skarżąca poza adresem do korespondencji podanym w zgłoszeniach aktualizacyjnych NIP-8, tj.: ul. [...], [...], wskazała również adres elektroniczny do doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej, tj.; [...], jednak, z uwagi na błąd w jego wskazaniu, nie mógł być on wprowadzony do Centralnego Rejestru Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP). Tym samym organ nie dysponował adresem elektronicznym, a jedynie adresem do korespondencji. W świetle powyższego, Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów skargi, kwestionujących skuteczność doręczenia podatnikowi decyzji w formie papierowej na prywatny adres prezesa zarządu w sytuacji, gdy wniosek podatnika o doręczenie pism drogą elektroniczną nakazuje wydanie postanowienia w formie dokumentu elektronicznego i doręczenie tego postanowienia drogą elektroniczną. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w sprawie nie doszło też do naruszenia przepisu art. 233 § 1 pkt 1 o.p., bo zaskarżone postanowienie zostało wydane m.in. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., tym samym, organ II instancji nie oddalił skargi na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak twierdziła skarżąca. Podkreślono, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Dlatego, aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy był zobowiązany do wydania w pierwszej kolejności postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Z kolei odnosząc się do wniosków zawartych w skardze WSA w Poznaniu stanął na stanowisku, że z uwagi na sposób sformułowania wniosków, nie są one wnioskami o przeprowadzenie dowodu z dokumentów i nie podlegały rozpoznaniu.
4. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24 uchylił wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2023 r., o sygn. akt I SA/Po 855/22, przekazując sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu judykatu NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji miał obowiązek przedstawić "podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie", a ograniczył się do wskazania, kiedy i na jaki adres decyzja została wysłana. Nie wypowiedział się również co do tego, na jakiej podstawie próbę doręczenia pod ten adres uznaje za skuteczną w sensie prawnym i nie wskazał, jaki przepis o.p. stanowił podstawę prawną, umożliwiającą uznanie powyższego doręczenia za skuteczne oraz nie wskazał też z jaką datą uznaje doręczenie za skutecznie dokonane, co skutkowało w jego ocenie rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania. W ocenie NSA powyższe prowadzi do wniosku, że kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia nie była prawidłowa, a uzasadnienie nie spełnia wymogów ustawowych. W konkluzji NSA uznał, że nie jest w stanie dokonać merytorycznej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, ponieważ nie zajęto w nim jednoznacznego stanowiska co do kwestii doręczenia decyzji, która to kwestia jest kluczowa dla rozstrzygnięcia.
5. Pismem z dnia 5 czerwca 2025 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że uznał przesyłkę, zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r., za skutecznie doręczoną w dniu 1 września 2020 r., na podstawie przepisu art. 151a o.p. Wobec powyższego bieg terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji rozpoczął się w dniu 2 września 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje:
6. Skarga jako niezasadna, podlega oddaleniu.
Korzystając z kompetencji, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, przy czym w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma regulacja art. 190 p.p.s.a., z której wynika, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, co nie miało miejsca na gruncie niniejszej sprawy. Związanie WSA w Poznaniu wykładnią prawa, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, w toku ponownego rozpoznania sprawy, w rozumieniu powyższych przepisów oznacza, że obecnie Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem NSA w wyroku z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24 i obecny skład orzekający WSA w Poznaniu zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., o sygn. akt I OSK 426/08 – treść powołanych orzeczeń sądów administracyjnych dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: bazy CBOSA). Wobec powyższego stanowisko Sądu, który obecnie rozpoznaje skargę spółki na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2022 r., w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, co do zasady ma uwzględniać wykładnię prawa i wskazania wyrażone w orzeczeniu NSA z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a uregulowania w nim zawarte mają zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu w tożsamej sprawie.
6.1. Mając na uwadze powyższe należy zwrócić szczególną uwagę, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24, w niniejszej sprawie WSA w Poznaniu uprzednio nie wypowiedział się co do tego, na jakiej podstawie próbę doręczenia pod dany adres uznaje za skuteczną w sensie prawnym i nie wskazał, jaki przepis o.p. stanowił podstawę prawną umożliwiającą uznanie powyższego doręczenia za skuteczne, ani nie wskazał z jaką datą uznaje doręczenie za skutecznie dokonane, co skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania. Uwzględniając powyższe wskazania Sądu kasacyjnego, Sąd w składzie obecnie rozpatrującym sprawę ustalił, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r. pozostawił w aktach sprawy za skutkiem doręczenia z dniem 1 września 2020 r. Prawidłowo przesyłka została wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego, na adres do korespondencji wskazany w dokumentach [...], tj. [...], [...], skoro adres elektroniczny okazał się wadliwy. Nie ulega wątpliwości, że spółka utraciła tytuł prawny do posługiwania się adresem siedziby spółki w P. i organ nie miał możliwości ustalenia miejsca prowadzenia jej działalności. Dlatego też na podstawie art. 151a § 1 o.p. pismo skierowano do osoby fizycznej upoważnionej do reprezentowania spółki jako adresata, na adres do korespondencji w E.. Wobec stwierdzenia "błędnego adresu" osoby fizycznej upoważnionej do reprezentowania spółki, w sprawie zastosowano sposób doręczenia przewidziany w przepisie art. 151a § 2 o.p., czyli wobec niemożności ustalenia adresu osoby fizycznej upoważnionej do reprezentowania adresata, pismo pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Podstawę prawną przyjęcia skutku doręczenia powyższej przesyłki stanowił zatem przepis art. 151a o.p. W konsekwencji wobec zwrotu przesyłki do organu w dniu 1 września 2020 r., bieg terminu do wniesienia odwołania przez spółkę od powyższej decyzji rozpoczął się w dniu 2 września 2020 r. Powyższe stanowisko organu odwoławczego Sąd w składzie orzekającym aprobuje, realizując tym samym zlecenia zawarte w wyroku NSA z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24. Zdaniem Sądu, skoro powyższe wskazania zostały skierowane do WSA w Poznaniu, który ocenił stanowisko organu w powyższych kwestiach jako prawidłowe, nie było potrzeby uzupełnienia postępowania i uchylania zaskarżonego postanowienia, czego również nie uczynił NSA.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, organ odwoławczy zasadnie stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r., pozostawionej w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w trybie art. 151a o.p., w dniu 1 września 2020 r. Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie odwołanie wniesione w dniu 21 czerwca 2022 r. zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Wobec powyższego organ II instytucji prawidłowo, działając w oparciu o przepis art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 o.p. stwierdził w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Użycie w art. 228 § 1 pkt 2 o.p. przez ustawodawcę wyrażenia "stwierdza" oznacza, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po ustawowym terminie organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w powołanym przepisie. Wykładnia językowa powołanego przepisu wskazuje także na to, że na etapie wstępnego badania odwołania organ w rozpatrywanej sprawie obowiązany był ustalić datę doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r. oraz zbadać prawidłowość jej doręczenia i datę wniesienia odwołania. Porównanie tych dwóch dat w niniejszej sprawie wskazuje jednoznacznie, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14-tym dniu od dnia przyjęcia skuteczności doręczenia powyższej decyzji, co stanowi samoistną podstawę do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Ustawa nie nakazuje organowi badać innych jeszcze okoliczności uchybienia terminowi. Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organy przedłużany czy skracany. Dyspozycja przepisu art. 228 § 1 pkt 2 o.p. ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia, że doszło do naruszenia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu i nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., o sygn. akt II FSK 563/07). Innymi słowy, skoro odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r. skarżąca złożyła po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, to organ miał podstawy prawne do wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia.
Reasumując każde uchybienie terminu, bez względu na to jakiego rozstrzygnięcia dotyczy i bez względu na to, jaki w niniejszej sprawie miało przebieg postępowanie dotyczące uchylenia numeru identyfikacji podatkowej wobec spółki, powoduje niemożność rozpoznania spóźnionego odwołania. Co istotne z punktu widzenia interesu prawnego skarżącej, w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał także postanowienie z dnia 30 sierpnia 2022 r. przywracające ów termin do wniesienia powyższego odwołania, a następnie wydał decyzję z dnia 6 marca 2023 r., która jest wynikiem rozpoznania rzeczonego odwołania spółki. Sądowi z urzędu wiadomym jest również, że wyrokiem z dnia 15 lutego 2024 r., o sygn. akt I SA/Po 387/23, WSA w Poznaniu, rozpatrując skargę spółki od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 marca 2023 r., uchylił decyzję organów obu instancji, w przedmiocie uchylenia numeru identyfikacji podatkowej wobec spółki. Z powyższego wynika jednoznacznie, że w istocie nie doszło do pozbawienia spółki prawa do instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji i w efekcie odwołanie strony, wniesione w dniu 21 czerwca 2022 r., zostało już rozpoznane. Powyższe okoliczności Sąd w składzie orzekającym uznał za ważne, w świetle gravamen skarżącej, oceniając zarzuty skargi za bezzasadne.
6.2. W przedmiotowej sprawie nie mogło dojść do naruszenia przepisu art. 233 § 1 pkt 1 o.p., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżone postanowienie zostało wydane między innymi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew zatem twierdzeniom spółki, organ II instancji "nie oddalił skargi na decyzję" Naczelnika Urzędu Skarbowego. Nieuprawniony jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, które nie dotyczą przedmiotu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do wniosków sformułowanych w pkt 2-6 skargi, nie sposób uznać je za wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów i jako niespełniające wymogów określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd stwierdza, że nie podlegają rozpoznaniu. Sąd podziela stanowisko organu, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, jak i zatrudnieni w urzędzie pracownicy mają pełną wiedzę na temat przyznanych im pełnomocnictw i uprawnień, a Sądowi z urzędu wiadomo, że zaskarżone postanowienie zostało podpisane przez osobę umocowaną na podstawie aktualnego upoważnienia udzielonego przez organ odwoławczy (w aktach sprawy WSA w Poznaniu, o sygn. I SA/Po 779/21, znajduje się upoważnienie dla D. S.). Dodatkowo Sąd zauważa, że działając w granicach sprawy wywołanej skargą spółki na zaskarżone postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi, nie może objąć kontrolą sądową wszelkich działań organów podatkowych prowadzonych wobec skarżącej.
6.3. Na uwzględnienie nie zasługują twierdzenia skarżącej, że sposób prowadzenia postępowania naruszał zasady legalizmu, zaufania i prawdy obiektywnej, sformułowane w przepisach art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 o.p., co miałoby istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Zamierzonego rezultatu nie mogły osiągnąć zarzuty uchybienia przepisom postępowania dowodowego, m.in. art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 o.p. Ustalony bowiem w sprawie stan faktyczny nie jest sporny, nie wymaga wyjaśnienia czy uzupełnienia, a ocena poszczególnych dowodów i ich całokształtu nie przekracza granicy swobodnej ich oceny i przez to nie stała się ona dowolna. Nie sposób podzielić zarzutu uchybienia art. 210 § 4 o.p., albowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera konieczne elementy, a okoliczność, że strona nie podziela argumentów zawartych w tym postanowieniu, nie świadczy o jego wadliwości.
6.4. W tym stanie rzeczy Sąd, badając zaskarżone postanowienie przez pryzmat zgodności z prawem, po zrealizowaniu zaleceń zawartych w wyroku NSA z dnia 3 września 2024 r., o sygn. akt III FSK 609/24, nie stwierdził naruszeń prawa, które stanowiłyby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Reasumując, zarzuty i argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad proceduralnych tego rodzaju, że mogłyby one mieć istotny, a nie jakikolwiek, wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Z tych powodów zarzuty skargi, które w znacznej części stanowią polemikę z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2020 r., nie zasługują na uwzględnienie.
6.5. Mając na uwadze całokształt podniesionych okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., po uprzednim rozpoznaniu sprawy trybie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., oddalił skargę w całości jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.