Wyrok WSA z dnia 14 sierpnia 2025, sygn. I SA/Po 892/23

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Pełnomocnik ustanowiony z urzędu pismem z 31 lipca 2024 r. uzupełnił skargę, wnosząc o:

1) wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji;

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji;

3) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Na wstępie należy zaznaczyć, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a."), dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli sądowej, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia go poprzedzającego.

Sądowi z urzędu znane jest, że wobec skarżącego toczyło się wiele postępowań w tym samym czasie, ponieważ Sąd rozpoznawał skargi na akty Samorządowego Kolegium Odwoławczego , m.in. na:

- postanowienie z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Po 655/24 o odrzuceniu skargi na postanowienie w przedmiocie kary porządkowej;

- postanowienie z 26 czerwca 2025 r., I SA/Po 60/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r.;

- wyrok z 14 sierpnia 2025 r., I SA/Po 61/25 o oddaleniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r.;

- postanowienie z 10 lipca 2025 r., I SA/Po 62/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r.;

- postanowienie z 10 lipca 2025 r., I SA/Po 63/25 o odrzuceniu skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.

W ocenie Sądu z akt administracyjnych nie wynika jednoznacznie

z wszczęciem jakiego postępowania podatkowego została nałożona na skarżącego przedmiotowa kara porządkowa.

W postanowieniu Burmistrza z 6 lipca 2023 r. wskazano, że kara pieniężna została nałożona w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i od nieruchomości za 2023 r. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że w toku prowadzonych przez organ podatkowy czynności sprawdzających stwierdzono niezgodności danych podanych w informacja przez podatnika ze stanem faktycznym przedmiotowej nieruchomości. W postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze z 12 października 2023 r. wskazano natomiast, że wobec skarżącego toczy się postępowanie podatkowe wznowieniowe w zakresie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym oraz w podatku od nieruchomości za 2023 r.

W aktach administracyjnych znajdują się wezwania skierowane do podatnika: z 18 stycznia 2023 r. oraz z 18 kwietnia 2023 r., jednak z ich treści nie wynika również, w związku z jakim toczącym się postępowaniem skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentacji technicznej budynku celem potwierdzenia danych zgłoszonych przez skarżącego do opodatkowania lub do dokonania pomiarów powierzchni użytkowej budynku, w przypadku braku dokumentacji technicznej.

Z treści orzeczenia o nałożeniu kary powinno jasno wynikać, w toku jakiego postępowania i w związku z jakimi okolicznościami została kara pieniężna nałożona. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest, aby postanowienia I i II instancji zawierały odmienną informację w tym zakresie.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 o.p. karą porządkową do 3.300 złotych mogą zostać ukarani strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności. Celem kary porządkowej jest dyscyplinowanie m.in. stron postępowania przez stosowanie wobec nich sankcji administracyjnej wyrażającej się w dolegliwości finansowej. Sankcja ta ma charakter uznaniowy, zarówno co do samego jej nałożenia, jak i wysokości. Organ podatkowy ma prawo nałożenia kary porządkowej tylko w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolnym.

Strona ma dwa środki prawne, które może złożyć po nałożeniu kary pieniężnej: zażalenie – art. 262 § 5 o.p. oraz wniosek o uchylenie postanowienia nakładającego karę - art. 262 § 6 o.p. Są to odrębne i niezależne od siebie środki prawne. Odmienny jest też tryb procedowania, a także przesłanki, które należy wziąć pod rozwagę.

Pismo, które organ uznał za zażalenie na postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia kary zawiera wyłącznie oświadczenie, że adresat zwraca pismo, ponieważ nie dotyczy jego osoby.

Należy wskazać, że zażalenie podobnie jak decyzja powinno zawierać zarzuty, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania (zażalenia) – art. 222 o.p. w związku z art. 239 o.p.

Z treści pisma skarżącego nie wynika, aby podatnik składał zażalenie na postanowienie. Nie zawiera zarzutów i wniosków, nie zostało skierowane do organu odwoławczego. W takiej sytuacji organ I instancji winien był zastosować art. 169 § 1 o.p. i wezwać skarżącego do usunięcia braków w terminie 7 dni, wskazując te braki i prawne możliwości zakwalifikowania pisma skarżącego. Organ nie powinien samodzielnie, bez uzyskania stanowiska skarżącego, dokonywać takiej kwalifikacji. Braki, o których stanowi art. 169 § 1 o.p, należy rozumieć szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, w tym także precyzyjnego określenia żądania.

W ocenie Sądu, akceptacja takiego stanu rzeczy przez organ II instancji narusza obowiązujące prawo.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowienie organu I instancji nie odpowiadają prawu.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz

art. 135 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt II sentencji), Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.