Wyrok WSA z dnia 17 czerwca 2025, sygn. I SA/Po 98/25

W niniejszej sprawie ukończenie czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, tj. sporządzenie protokołu opisu i oszacowania, nastąpiło 6 maja 2024 r., zatem termin do złożenia zarzutów upłynął 20 maja 2024 r. Zawiadomienie o terminie sporządzenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zawierało właściwe pouczenie o możliwości i terminie złożenia zarzutów oraz zostało skutecznie doręczone. Organ egzekucyjny prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W skardze na opisane wyżej rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia, skarżący zarzucił:

1. rażące naruszenie prawa procesowego, tj. przepisów u.p.e.a. przez przyjęcie, że uchybił terminowi do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania, w sytuacji, gdy Naczelnik doręczył protokół z tej czynności dopiero 21 maja 2024 r., a sprzeciw złożył w ustawowym terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu;

2. naruszenie przepisów Konstytucji RP w zakresie normy prawnej zawartej w art. 110u § 1 u.p.e.a (kwestia niezgodności z Konstytucją tejże normy) przez ograniczenie uprawnień dłużnika, co do możliwości złożenia zarzutów do protokołu opisu i oszacowania nieruchomości bez możliwości wnikliwego zapoznania się z operatem szacunkowym po jego doręczeniu w trakcie tej czynności, podczas gdy operat szacunkowy i protokół powinien być doręczony dłużnikowi korespondencyjnie, tak aby dłużnik miał 14 dni na zapoznanie się z ww. dokumentami;

3. błąd w ustaleniach faktycznych przez kompletne nierozważenie z urzędu czy w sprawie istnieje w ogóle podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę na niekonstytucyjność normy prawnej zawartej w art. 110u § 1 u.p.e.a. i wyraził prośbę, by Sąd przeanalizował ją w kontekście norm prawnych zawartych w ustawie zasadniczej, co do jego konstytucyjnych uprawnień. Podkreślił również, że protokół opisu i oszacowania został mu doręczony za pośrednictwem poczty, stąd pozostawał w przekonaniu, że od momentu doręczenia biegnie termin do złożenia zarzutów i w takim terminie 14 dni je złożył.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, strona nie zgodziła się z argumentem Dyrektora IAS, że Sąd nie może badać kwestii dopuszczalności prowadzonego przeciwko niej postępowania egzekucyjnego. Podkreśliła, że Sąd nie jest związany treścią i zakresem złożonej skargi. Ponadto wniosła o rozważenie z urzędu, czy postępowanie egzekucyjne nie powinno być umorzone z uwagi na przedawnienie.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest ocena, czy organ nadzoru prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio. Z ich wykładni wynika, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 K.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z powyższym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie art. 144 K.p.a. powyższy przepis znajduje zastosowanie również w przypadku zażaleń. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc, pierwszą czynnością jaką powinien podjąć organ po otrzymaniu środka zaskarżenia, jest zbadanie jego dopuszczalności i wniesienia w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność rozstrzygnięcia, wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek tego organu stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy środek zaskarżenia został wniesiony po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (podobnie WSA w Warszawie w wyrokach z 14 maja 2008 r., VII SA/Wa 333/08 i z 31 października 2008 r., VI SA/Wa 492/08 – wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA). Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia jest zatem obowiązkiem organu w każdym przypadku, gdy takie uchybienie wystąpi. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpatrzenia złożonego środka zaskarżenia, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a.

Odnosząc się zatem do zasadniczej w sprawie kwestii, tj. liczenia terminu do wniesienia zarzutów na czynność opisu i oszacowania wartości nieruchomości, przy odpowiednim zastosowaniu art. 134 K.p.a., Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły regulację zawartą w art. 110u § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. za determinującą kierunek załatwienia sprawy skarżącego. Przepis ten stanowi, że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Brzmienie przywołanej normy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, że termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, chociażby np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyroki: NSA z 8 września 2016 r., II FSK 92/15 oraz WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gd 1055/19). Termin ten biegnie od dnia ukończenia opisu i oszacowania, przez który należy rozumieć sporządzenie i podpisanie protokołu z tej czynności (zob. wyroki WSA w: Gliwicach z 8 marca 2018 r., I SA/Gl 1250/17; Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gd 1057/19; Gliwicach z 6 lipca 2020 r., I SA/Gl 462/20 i z 6 września 2023 r., I SA/GI 488/23; Poznaniu z 24 marca 2023 r., I SA/Po 571/22; Olsztynie z 7 lutego 2024 r., I SA/Ol 424/23 oraz wyroki NSA z: 23 lutego 2021 r., III FSK 2284/21; 28 maja 2024 r., III FSK 923/23).

Nie ulega wątpliwości, że w kontrolowanej sprawie ukończenie czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości nastąpiło z chwilą sporządzenia z niej protokołu, tj. 6 maja 2024 r., zatem czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął skarżącemu z dniem 20 maja 2024 r. Wynika to z treści art. 57 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Przy czym, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (art. 57 § 4 K.p.a.). Z kolei w § 5 powołanego przepisu ustawodawca wskazał zdarzenia mające wpływ na zachowanie terminu, stwierdzając w pkt 2, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Aby zachować termin, należało zatem wnieść zarzuty najpóźniej w dniu 20 maja 2024 r. Natomiast pismo zawierające zarzuty skarżącego do opisu i oszacowania zostało nadane w placówce pocztowej dopiero 4 czerwca 2024 r. W konsekwencji, wniesienie tych zarzutów 4 czerwca 2024 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego (określonego w art. 110u § 1 u.p.e.a.) terminu do skutecznego dokonania tej czynności. Natomiast ta okoliczność wykluczała możliwość merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny wniesionych przez skarżącego zarzutów.

Jednocześnie analiza akt administracyjnych dowodzi, że kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 K.p.a., organ egzekucyjny już w zawiadomieniu sporządzonym 19 marca 2024 r., doręczonym skarżącemu 4 kwietnia 2024 r., poinformował go nie tylko o terminie dokonania czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, ale i pouczył o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania w terminie 14 dni od dnia jego ukończenia. Tym samym z wystarczającym wyprzedzeniem skarżący posiadał wiedzę nie tylko o dacie dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości, ale i o momencie, w którym rozpoczyna bieg termin do wniesienia zarzutów na tę czynność. Pouczenie takie znalazło się również w protokole dokonanej czynności, tj. opisu i oszacowania z 6 maja 2024 r. Należy zgodzić się ze skarżącym, że protokół ten wraz z operatem szacunkowym doręczono skarżącemu 21 maja 2024 r. (organ egzekucyjny nadał te dokumenty dzień po dokonaniu opisu i oszacowania, tj. 7 maja 2024 r.), ale trzeba też podkreślić, że mimo prawidłowego zawiadomienia skarżącego o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości w tej czynności nie brał on udziału. Gdyby w niej uczestniczył osobiście, miałby możliwość zapoznać się nie tylko z protokołem opisu i oszacowania, ale i będącym jego załącznikiem operatem szacunkowym, a także rozwiać ewentualne wątpliwości dotyczące pouczenia o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w zaistniałym stanie faktycznym organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 110u § 1 u.p.e.a.. Prezentowane przez skarżącego stanowisko, jakoby termin do wniesienia zarzutów należało liczyć od dnia doręczenia mu protokołu z tej czynności egzekucyjnej, nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Z tych względów Sąd za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 110u u.p.e.a. W ocenie Sądu, zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru nie dopuściły się również naruszenia innych przepisów postępowania. Działały na podstawie i w granicach prawa, stosując obowiązujące przepisy oraz pouczając stronę o przysługujących jej prawach.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w skardze, Sąd wyjaśnia, że art. 110u § 1 u.p.e.a. odpowiada wzorcom konstytucyjnym. Ewentualną niezgodność powołanego powyższej przepisu z Konstytucją RP można by rozważać, gdyby czynność opisu i oszacowanie nie została zakończona w wyznaczonym terminie, zaś o nowym terminie strony nie zostały powiadomione. Przepis ten nie zawiera bowiem regulacji, jaka znajduje się w zdaniu drugim art. 950 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż opis i oszacowanie zostały ukończone w terminie podanym w zawiadomieniu (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2023 r., III FSK 1830/21 oraz 12 grudnia 2023 r., III FSK 574/22).

Na marginesie należy tylko wspomnieć, że termin wskazany w art. 110u § 1 u.p.e.a. jest terminem ustawowym i w razie jego uchybienia istnieje możliwość złożenia wniosku o jego przywrócenie, opierając wniosek o zastosowane odpowiednio (na podstawie art. 18 pkt 2 u.p.e.a.) przepisy art. 58 i art. 59 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu nierozważenia przez organ egzekucyjny podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podzielić należy zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko Dyrektor IAS, że ta kwestia nie była przedmiotem prowadzonego postępowania odwoławczego, które dotyczyło przecież stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania. Dodać też należy, że zagadnienie to nie mogłoby być rozpatrywane nawet wówczas, gdyby skarżący zarzuty do opisu i oszacowania złożył w terminie. Także i Sąd rozpoznający niniejszą skargę "dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego" prowadzonego wobec skarżącego w niniejszej sprawie nie może badać. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma zastosowania do rozpoznawanej sprawy). Regulacja ta oznacza, że w niniejszej sprawie Sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego postanowienia, a zatem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. To właśnie ww. przedmiot postępowania stanowi granice niniejszej sprawy. Z tych samych względów Sąd nie jest uprawniony przy rozpoznawaniu niniejszej skargi do jakiegokolwiek rozważania, czy są podstawy do prowadzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, bądź czy powinno ono być umorzone z powodu przedawnienia. Te kwestie reguluje u.p.e.a.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.