2. naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności:
- art. 121 § 1 O.p., w związku z art. 122 O.p.., przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa, w tym przez brak niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w zakresie dokumentów wymienionych wyżej w punktach b), c), e) i f),
- art. 180 § 1 O.p. przez brak dopuszczenia dowodu w zakresie ewentualnej awarii systemu komputerowego, co mogło być przyczyną ręcznej rejestracji w systemie PLDA (procedura wywozu), co powinno być przedmiotem ustaleń OLAF składającego zawiadomienie w tej sprawie, a brak takich ustaleń, co potwierdzają kolejne decyzje w sprawie jest dowodem na braki w ustaleniu stanu faktycznego i naruszenie art. 121 O.p., art. 122 O.p. oraz naruszenie art. 187 § 1 i 3 O.p., przez formalne, a nie merytoryczne dopuszczenie dowodów: dowodu z przelewu bankowego (to, że przelewu dokonała inna osoba, lecz w zgodnej wysokości, nie wyklucza tego, jako dowodu w sprawie), dowodu z faktur dowodzących, komu sprzedano towar, dowodu z oświadczenia nabywcy o odbiorze i wywozie towaru, dowodu z dokumentu potwierdzającego wywóz towaru, który wydał Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu, dowodu ze zgłoszenia celnego "P" S.A., w którym wskazano środek transportu towarów strony [...], który przewoził towary przez granicę polsko-ukraińską,
- przez brak zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji i pominięcie w procesie dowodzenia i ocenie stanu faktycznego okoliczności dowodów wymienionych wyżej,
- przez pominięcie okoliczności znanych organowi z urzędu, takich, jak przemyt towarów, zaniechanie odprawy celnej po stronie kupującego w zamian za gratyfikację co wykluczało obowiązek ewidencji towarów dla celów podatkowych, różne daty - różnica o jeden dzień, oświadczenia nabywcy i adnotacji ukraińskiego urzędu celnego o przekroczeniu granicy przez pojazd [...], co mogło być spowodowane oczekiwaniem na granicy, w tym na sprzyjające warunki.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że okoliczności na których organ celny oparł swoje rozstrzygnięcie są wątpliwe i niejednoznaczne. Zarzuciła, iż organ celny rozstrzygnął sprawę w sytuacji kiedy postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Regionalną w R. nie zostało zakończone. Podniosła również, iż brak jest podstaw do kwestionowania ręcznej rejestracji zwolnienia wywozu, gdy obowiązujące przepisy nie zabraniały takiego rozwiązania. Podkreśliła, iż organ pomija oświadczenie odbiorcy towaru, oraz fakt, że środek transportu o numerze rejestracyjnym [...] wjechał na teren Ukrainy. Z kolei brak odpowiedzi odbiorcy towaru na wezwanie organów celnych Ukrainy do złożenia wyjaśnień wytłumaczyła przypuszczeniem, iż odbiorca zakupione od eksportera towary mógł nie uwzględnić w swoich dokumentach finansowych i sprzedać je np. bez odprowadzenia stosownego podatku, co zdaniem strony nie powinno dziwić organu, ponieważ taka praktyka importerów ukraińskich, celem ograniczenia swoich zobowiązań publiczno-prawnych, jest powszechnie znana. Z kolei rozbieżności w dacie przekroczenia granicy przez pojazd o numerze rejestracyjnym [...] wyjaśniła mogącym wystąpić kilkugodzinnym postojem na granicy w porze wieczorowej/nocnej i oczekiwaniem w kolejce do przejścia granicznego.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
W ocenie organu odwoławczego, przedłożone przez skarżącą dokumenty nie potwierdzają wywozu, a jedynie zawarcie i realizację transakcji handlowej oraz dokonanie formalności celnych związanych z wywozem. Aby uznać dowody alternatywne za wystarczające, należy dowieść, że zachowana została tożsamość eksportowanych towarów z towarami, które znalazły się w obrocie handlowym na Ukrainie, dokąd miały trafić. Niezbędnym było zatem wykazanie powiązania pomiędzy polskim zgłoszeniem wywozowym, ukraińskim zgłoszeniem przywozowym oraz dowodami na sprzedaż towarów na rynku ukraińskim. Nie przedstawiono dowodów na to, że wywóz faktycznie miał miejsce. Dowody alternatywne powinny w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzać, że objęty zgłoszeniem celnym wywozowym towar opuścił obszar celny UE w tym samym stanie, co zadeklarowany w zgłoszeniu. Przedmiotem dowodzenia w postępowaniu nie była okoliczność zbycia towaru, ale opuszczenie przez niego obszaru celnego UE. Przedstawione przez stronę dokumenty nie wskazują miejsca przekroczenia granicy i nie zawierają jakiejkolwiek adnotacji urzędowej związanej z realizacją wywozu towarów. Bez względu na to, na kogo eksporter scedował obowiązek wywozu towaru poza obszar UE, to on jest odpowiedzialny za faktyczne wyprowadzenie towaru poza obszar celny Unii. Powinien być w stanie okoliczność tę wykazać, ale nie zdołał tego uczynić.
W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2025 r. skarżąca podniosła, że w odrębnie toczących się sprawach dotyczących unieważnienia zgłoszeń celnych wywozowych dokonywanych w imieniu skarżącej, organy celne wydawały decyzje o odstąpieniu od prowadzenia tych postepowań, dołączając na rozprawie wydruki decyzji NPUC-S w Przemyślu z dnia 15 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi okazały się niezasadne, gdyż kontrolowane decyzje okazały się zgodne z prawem i jako takie skargi podlegają oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w badanych sprawach decyzji i postępowania prowadzącego do ich wydania nie wykazała, aby odbyło się to w warunkach określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a., co obligowałyby Sąd do zastosowania środków w nich przewidzianych, w szczególności stanowiących podstawę uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. Zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, który oceniono w granicach skodyfikowanej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny. W uzasadnieniach przedstawiono ustalenia faktyczne, wymieniono dowody na których je oparto, wyjaśniono przyczyny i podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Z okoliczności faktycznych związanych z opisanymi w części sprawozdawczej uzasadnienia zgłoszeniami celnymi wynikało, że towary w nich wymienione zostały objęte procedurami celnymi wywozu. Miały opuścić terytorium Unii Europejskiej przez przejście graniczne w Polsce. Jednak przed wyprowadzeniem towaru dokonano zmiany urzędu wyprowadzenia z polskiego na granicy z Ukrainą na znajdujący się w Belgii. Miejsce docelowe eksportowych towarów mieściło się na Ukrainie. We wskazanym belgijskim urzędzie celnym towary nie zostały fizycznie przedstawione, a pomimo tego w systemie teleinformatycznym służącym obsłudze eksportu wygenerowane zostały komunikaty IE518 zawierające wyniki przeprowadzonych kontroli A2. Na ich podstawie urząd celny wywozu wygenerował komunikaty IE599, potwierdzające wywóz towarów poza obszar celny UE, które doręczono stronie. Z informacji, jakie otrzymała Krajowa Administracja Skarbowa, za pośrednictwem Prokuratury Regionalnej w R., od europejskiego OLAF wynikało, że podjęte przez administrację celną Belgii czynności kontrolne wykazały, że ww. procedury wywozu zostały zakończone w sposób nieprawidłowy. Wobec tego powiadomiono skarżącą, jako eksportera, oraz przedstawiciela celnego aby przedłożyli organom celnym dowody alternatywne dowodzące wyprowadzenia towarów poza obszar celny UE. Przedłożone dokumenty w ocenie organów nie potwierdzały takiego wywozu. Dlatego unieważniono wymienione zgłoszenia celne.
W przekonaniu Sądu, analiza zgromadzonych w aktach materiałów potwierdza ustalenia organów celnych, a zarzuty skarg okazały się nietrafne. Organy w dostateczny sposób wykazały, że zakończenie wymienionych procedur wywozu było nieprawidłowe i powstały wątpliwości co do tego, czy towary faktycznie opuściły obszar celny UE. Właśnie wskutek tych wątpliwości wynikających z niezachowania właściwych procedur podjęto czynności kontrolne, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych. U podstaw tych działań legły informacje od administracji celnej Belgii i OLAF, które prawidłowo potraktowano jako dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 P.c. Strona skarżąca nie podważyła zaś prawdziwości zasadniczego twierdzenia wynikającego z tego zawiadomienia, że towar faktycznie nie opuścił terytorium UE w stanie, w jakim znajdował się w czasie przyjęcia zgłoszenia przez administrację celną.
Naświetlając stan prawny, w jakim wydane zostały kontrolowane przez Sąd decyzje, wskazać należy, że podstawowym aktem prawnym określającym ogólne przepisy i procedury mające zastosowanie do towarów wprowadzanych na obszar celny Unii lub z niego wyprowadzanych jest Unijny Kodeks Celny. Wynika z tego aktu, że nadzór nad międzynarodową wymianą handlową Unii sprawują organy celne. Zgłoszenie celne to czynność, przez którą osoba wyraża zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną (art. 5 pkt 12 UKC). Jedną z nich jest wywóz, a obejmowane nią są towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii (art. 5 pkt 16 lit. c) oraz art. 269 ust. 1 UKC). Przedstawienie towarów organom celnym oznacza powiadomienie organów celnych o przybyciu towarów do urzędu celnego lub innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne oraz o dostępności tych towarów do kontroli celnych (art. 5 pkt 33 UKC). Organy celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole celne, które uznają za niezbędne (art. 46 ust. 1, art. 48, art. 267 ust. 1 UKC). Komisja Europejska została upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych, w których unieważnia się zgłoszenie celne po zwolnieniu towarów, o których mowa w art. 174 ust. 2 (art. 175 UKC). Towary, które mają zostać wyprowadzone poza obszar celny Unii, powinny być przedstawione organom celnym przy wyprowadzeniu (art. 267 ust. 2 UKC). Zwolnienie do wyprowadzenia udzielane jest przez organy celne pod warunkiem, że dane towary zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii w tym samym stanie, w jakim znajdowały się w momencie: a) przyjęcia zgłoszenia lub zgłoszenia do powrotnego wywozu; b) złożenia wywozowej deklaracji skróconej (art. 267 ust. 4 UKC).
W rozporządzeniu delegowanym Komisji UE nr 2015/2446 uregulowano szczegółowy tryb wymiany informacji pomiędzy organami celnymi w przypadku objęcia towaru procedurą wywozu poza obszar celny Unii. W art. 6 ust. 1 UKC postanowiono bowiem, że wszelka wymiana informacji między organami celnymi oraz między przedsiębiorcami a organami celnymi odbywa się za pomocą technik elektronicznego przetwarzania danych. Z art. 326 rozporządzenia wykonawczego wynika, że do przetwarzania i wymiany informacji dotyczących wyprowadzania towarów z obszaru celnego Unii wykorzystuje się systemy teleinformatyczne, zgodnie z art. 16 ust. 1 UKC (por. także art. 216 rozporządzenia wykonawczego). Z chwilą zwolnienia towarów urząd celny wywozu przekazuje dane zawarte w zgłoszeniu wywozowym zadeklarowanemu urzędowi celnemu wyprowadzenia, którym jest urząd celny właściwy dla miejsca, z którego towary opuszczają obszar celny Unii do miejsca przeznaczenia znajdującego się poza tym obszarem (art. 329 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Dane te są oparte na danych pochodzących ze zgłoszenia wywozowego, z uwzględnieniem jego ewentualnych sprostowań (art. 330 rozporządzenia wykonawczego). Przy czym, jeżeli urząd celny wyprowadzenia jest inny niż urząd celny wywozu, urząd celny wyprowadzenia informuje urząd celny wywozu o wyprowadzeniu towarów najpóźniej w dniu roboczym następującym po dniu, w którym towary opuściły obszar celny Unii (art. 333 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego).
Stosownie do treści art. 335 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli po upływie 90 dni od zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie zostanie poinformowany o wyprowadzeniu towarów, może zwrócić się do zgłaszającego o podanie informacji dotyczących daty, kiedy towary opuściły obszar celny Unii, oraz urzędu celnego wyprowadzenia, przez który to nastąpiło (innymi słowy, organ wszczyna postępowanie poszukiwawcze). Zgłaszający może z własnej inicjatywy poinformować urząd celny wywozu o datach, kiedy towary opuściły obszar celny Unii, oraz o urzędach celnych wyprowadzenia, przez które to nastąpiło (art. 335 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego). Jeżeli zgłaszający przedstawi urzędowi celnemu wywozu informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, może zwrócić się do urzędu celnego wywozu o poświadczenie wyprowadzenia. W tym celu urząd celny wywozu zwraca się o udzielenie informacji dotyczących wyprowadzenia towarów do urzędu celnego wyprowadzenia, który udziela odpowiedzi w terminie 10 dni. Jeżeli urząd celny wyprowadzenia nie udzieli odpowiedzi w podanym terminie, urząd celny wywozu informuje o tym zgłaszającego (art. 335 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego). Zgodnie natomiast z art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli urząd celny wywozu poinformuje zgłaszającego o tym, że urząd celny wyprowadzenia nie udzielił odpowiedzi w terminie określonym w ust. 3, zgłaszający może przedstawić urzędowi celnemu wywozu dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii. Dowody te może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich: a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Unii; b) dowód zapłaty; c) faktura; d) potwierdzenie dostawy; e) dokument podpisany lub uwierzytelniony przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Unii; f) dokument przetworzony przez organ celny państwa członkowskiego lub państwa trzeciego zgodnie z zasadami i procedurami mającymi zastosowanie w danym państwie; g) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na statki morskie, statki powietrzne lub instalacje morskie. Należy przy tym zaznaczyć, że ze względu na użycie przez prawodawcę unijnego zwrotu "w szczególności" katalog dowodów, które można przedstawić, uznać należy za otwarty. W związku z tym, dowodem w takim postępowaniu może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, stosownie do art. 180 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1.c.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że dowód taki musi pozwalać na identyfikację towaru tak, aby można było na jego podstawie jednoznacznie stwierdzić, że towar w nim wykazany jest tym, który został zgłoszony do procedury wywozu. Przedstawienie dokumentów wymienionych w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego nie przesądza jeszcze kwestii udowodnienia tego, że do wyprowadzenia towarów poza obszar UE doszło. Dokumentacja taka podlega ocenie organów celnych pod względem możliwości wykazania za ich pomocą prawidłowego zakończenia procedury celnej. Ustawodawca unijny wskazuje, że w oparciu o przedstawione dokumenty organ ma być przekonany o tym, że dowody te są dostateczne dla uznania faktu za dokonany. Konsekwencją nieprzedstawienia przekonywujących dowodów potwierdzających wywóz towaru poza obszar UE jest możliwość unieważnienia zgłoszenia celnego. Stosownie do art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego, jeżeli po upływie 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu, procedury uszlachetniania biernego lub powrotnego wywozu urząd celny wywozu nie otrzyma informacji o wyprowadzeniu towarów ani dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii, taki urząd może unieważnić dane zgłoszenie.
System teleinformatyczny wykorzystany w kontrolowanych sprawach (AES - system do kontroli eksportu) jest systemem, o którym mowa w ww. przepisach. Umożliwia on wymianę zgłoszenia wywozowego i wymianę informacji między urzędami celnymi na terenie Unii Europejskiej. Wywóz towarów poza terytorium Unii jest potwierdzany komunikatem IE599, który zawiera dane zgłoszenia z momentu zwolnienia zgłoszenia do procedury wywozu oraz informacje o potwierdzeniu wywozu lub zatrzymaniu towaru na granicy. Komunikat ten jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu, na podstawie danych z komunikatu IE518 otrzymanego od urzędu wyprowadzenia (zob. instrukcję w zakresie obsługi w Systemie AES, udostępnioną na stronie internetowej PUESC oraz znaczenie generowanych w systemie komunikatów). Komunikat IE599 zawiera informację o potwierdzeniu wywozu i stanowi dowód dokonania eksportu. Nie jest to jednak dowód bezwzględnie wiążący. Jeżeli bowiem organy administracji celnej powezmą wątpliwość, czy towar faktycznie opuścił terytorium UE w stanie nienaruszonym, mogą przeprowadzić postępowanie kontrolne (poszukiwawcze) i zażądać przedstawienia dowodów, które wywóz potwierdzą (tzw. dowodów alternatywnych, ponieważ moc dowodowa komunikatu IE599 została zakwestionowana, przez co nie stanowi on dowodu na faktyczny wywóz towaru poza granice UE). W okolicznościach kontrolowanych spraw belgijska służba celna nie była uprawniona do potwierdzenia wyprowadzenia towarów, ponieważ wywóz towarów zgłoszono w Polsce. Zamiast potwierdzenia wyprowadzeń towarów na podstawie dowodów alternatywnych powinna była ona poprosić podmiot przedstawiający te alternatywne dowody o zwrócenie się do polskiej służy służby celnej o stosowne informacje.
Wobec powyższego zachodziła konieczność ustalenia przez polski organ celny wywozu, czy towary faktycznie opuściły terytorium UE, ponieważ z uzyskanych informacji urzędowych wynikało, że rzeczone towary nie zostały fizycznie przedstawione w urzędzie wyprowadzenia (por. art. 331 rozporządzenia wykonawczego, odnoszącego się do przedstawienia towarów w urzędzie celnym wyprowadzenia). Upłynął już natomiast termin 150 dni od daty zwolnienia towarów do procedury wywozu, o którym mowa w art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego. Przedstawione przez stronę dowody zostały ocenione zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wespół z innymi dowodami, jakie zgromadzono, w tym dokumentami pochodzącymi od organów władzy publicznej innego państwa, do czego organy celne były uprawnione na mocy art. 86 P.c., w sposób wiarygodny wykazano, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona, a odnośnie do wyprowadzenia towaru z obszaru celnego UE nie przedstawiono wiarygodnego dowodu.
Organy celne zasadnie przyjęły, że dla prawidłowego przeprowadzenia procedury wywozu przesądzające znaczenie ma to, czy nastąpił faktyczny wywóz towarów poza obszar celny UE. Trafne jest spostrzeżenie organów, że mają one obowiązek honorować dokumenty (komunikaty) generowane przez system AES, ale nie są one dowodem wyłącznym i niepodważalnym, jeżeli istnieją dostateczne podstawy faktyczne wskazujące na to, że do takiego wywozu towaru poza obszar celny UE nie doszło (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2019 r. sygn. I GSK 994/16).
Wobec ustalenia, że procedura wywozu otwarta w Polsce nie została prawidłowo zakończona i towar nie opuścił obszaru UE, prawidłowe było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (poszukiwawczego) w celu zebrania dowodów alternatywnych, potwierdzających fakt wyprowadzenia towaru. W sytuacji, gdy organy celne nie dysponują jednoznacznymi dowodami na okoliczność faktycznego wywozu towarów, obowiązkiem eksportera jest wykazanie tego zdarzenia, ponieważ to on ponosi główną odpowiedzialność za dopełnienie wszystkich formalności związanych z zadeklarowanym wywozem towarów poza obszar celny UE. Dowody, o których mowa w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, powinny pozwolić organom celnym na identyfikację wywiezionego towaru z tym, który zgłoszonego do procedury wywozu. Powinny potwierdzać wywiezienie poza granice UE tego samego towaru, który został objęty zgłoszeniami wywozowymi. Natomiast ocena tego, czy przedłożone dokumenty są dostateczne dla potwierdzenia wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE, należy do organu celnego (por. art. 334 ust. 1 lit. c) rozporządzenia wykonawczego).
W przekonaniu Sądu, organy prawidłowo oceniły, że skarżąca nie przedstawiła dowodów dokumentujących rzeczywisty wywóz towaru poza obszar celny UE. Dokonana ocena przedłożonych przez skarżącą dowodów (faktur, dowodów zapłaty, dokumentów CMR,) okazała się prawidłowa, a wyciągnięte na ich podstawie wnioski trafne. Sąd podzielił stanowisko organów, że przedłożone dowody stanowiły tylko potwierdzenie zawarcia i realizacji transakcji handlowej oraz otwarcia procedur wywozu, ale samego wywozu towarów poza obszar celny UE nie potwierdzały. Jakkolwiek dokumenty prywatne (faktury, pisma) są wymienione w przepisach art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego, które zastępczo mogą zostać przedstawione w miejsce urzędowego potwierdzenia wyprowadzenia towarów, to jak już wskazano wyżej, jednak do organu celnego należy ich ocena i uznanie za dostateczne. Dokument taki musi pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, aby można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Ocena mocy dowodowej i wiarygodności dokumentów należy do organu celnego – urzędu celnego wywozu, ponieważ to on poświadcza wyprowadzenie towarów, a może tego dokonać, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego są dostateczne, co jednoznacznie wynika z art. 334 ust.1 lit. c) rozporządzenia wykonawczego.
W okolicznościach kontrolowanych spraw organy uznały przedstawione przez skarżącą dokumenty za niewystarczające, ponieważ nie dowodzą one wywozu towaru poza obszar UE. Eksporter nie przedstawił dowodu, że towary np. przeszły odprawę celną kraju trzeciego lub że znalazły się w legalnym obrocie towarowym na rynku kraju trzeciego, ani w jaki sposób opuściły obszar ceny Unii. Nie pozwoliły ustalić daty wywozu i miejsca (urzędu) faktycznego wyprowadzenia (por. art. 335 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego). Z przedłożonych dokumentów nie wynikało, że faktyczny wywóz poza obszar celny Unii miał miejsce.
Podkreślenia wymaga, że organy celne nie ograniczyły się do weryfikacji dokumentów przedłożonych przez stronę w aspekcie danych uzyskanych przez OLAF i belgijską służbę celną, lecz we własnym zakresie wystąpiły do właściwych organów administracji celnej w celu potwierdzenia twierdzeń strony i wiarygodności oferowanych przez nią dokumentów. W kontekście uzyskanych ta drogą informacji słusznie uznały organy w niniejszych sprawach, że oświadczenie odbiorcy, że zakupiony towar opuścił terytorium Polski 06.02.2019 r. i 20.02.2019 r. i został wywieziony przez firmę logistyczną z terytorium Unii Europejskiej nie stanowi wiarygodnego dowodu potwierdzającego prawidłowe dokończenie procedury wywozu, nie ustalono w szczególności faktu wwozu na terytorium Ukrainy towarów objętych badanymi zgłoszeniami celnymi czy dopuszczenia ich do obrotu. Mianowicie służba celna Ukrainy po sprawdzeniu elektronicznych baz danych nie potwierdziła faktu przywozu na obszar celny Ukrainy towarów wskazanych w przedmiotowych zgłoszeniach celnych i nie stwierdzono jakichkolwiek informacji o operacjach eksportowo-importowych z udziałem strony skarżącej i jej odbiorcy V.G.. Odbiorca ten nie figuruje nawet wśród podmiotów realizujących wymianę towarową z zagranicą, a wezwany do wyjaśnień w zakresie analizowanych procedur wywozu, nie udzielił żadnej odpowiedzi. Organy słusznie zwróciły uwagę na okoliczność, że z uzyskanych danych ze strony ukraińskiej wynika, że środek transportu o numerze rejestracyjnym [...], wskazany w badanych zgłoszeniach celnych wjechał na terytorium Ukrainy w dniach 7 i 21 lutego 2019 r., a więc w innych datach aniżeli wynikałoby z dokumentów oferowanych przez skarżącą, a przy tym korzystał z zielonego pasa ruchu, co oznacza, że nie posiadał towaru podlegającego zgłoszeniu przywozowemu.
Bezzasadne są zarzuty skargi, w których zarzuca organom celnym, że nie wzięły pod uwagę powszechnie znanej jej zdaniem okoliczności, że podmioty ukraińskie prowadzą nielegalną wymianę towarową z zagranicą, bez zgłaszania tego odpowiednim służbom czy organom. Godzi się zwrócić uwagę skarżącej, że to ona jako przedsiębiorca ponosi ryzyko swoich decyzji, w tym o doborze kontrahenta i o podjęciu z nim współpracy. Po wtóre, chcąc w ten sposób podważyć miarodajność i wiarygodność informacji udzielonej w sprawie organom celnym przez ukraińskie organy celne, nie może opierać się skarżąca na swoich domysłach czy przypuszczeniach, ale uprawdopodobnić przynajmniej, że odbiorca towaru nie deklarował organom celnym Ukrainy przywozu towaru na teren Ukrainy, czego poza gołosłownymi twierdzeniami nie uczyniła.
W odniesieniu do zarzutów skarg, należy wskazać, że to eksporter odpowiada za prawidłowe dopełnienie obowiązków wywozowych (zob. art. 15 ust. 2 pkt 1 lit. c) UKC), w tym śledzenie komunikatów celnych i monitorowanie, czy towar faktycznie opuścił obszar celny UE. Powinien tego dokonać zwłaszcza w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana urzędu celnego wyprowadzenia. W rozpoznawanych sprawach sytuacja ta wymagała wzmożonej czujności z uwagi na zmianę urzędu wyprowadzenia na belgijski urząd celny z polskiego, co spowodowało znaczne wydłużenie trasy przewozu towarów z Polski do Ukrainy i konieczność poniesienia znacznych dodatkowych nakładów. W razie wątpliwości, czy braku orientacji, jakie w takim przypadku należało podjąć czynności, skarżąca mogła zwrócić się ze stosownym zapytaniem do organu celnego na zasadach wynikających z art. 14 UKC.
Nie ulega jednak wątpliwości, że eksporter obowiązany był przedstawić dokumenty, które byłyby dla organów celnych przekonujące, że pomimo braku urzędowego potwierdzenia wywozu towar faktycznie opuścił obszar ceny UE. Wszak w art. 335 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego wskazano, że muszą to być "dowody świadczące o tym, że towary opuściły obszar celny Unii". Nie wystarczy zatem wskazać, że przedłożono dowody, które wymieniono w tym przepisie, skoro nie spełniają one podstawowego założenia tej regulacji. Obowiązek taki wynika również z powołanego już art. 15 ust. 1 UKC. Ma zatem podstawę prawną, która nie jest sprzeczna z art. 8 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Honorowanie komunikatów systemowych nie ma charakteru bezwzględnego i skoro organy celne Belgii wycofały się z tego potwierdzenia wskazując, że towar nie został im faktycznie przedstawiony, to eksporter powinien taki wywóz, gdziekolwiek by on nie nastąpił, wykazać stosownymi dokumentami jednoznacznie wskazującymi, gdzie, kiedy i jaki towar opuścił obszar celny Unii. Ciężar wykazania tej okoliczności leży na podmiocie inicjującym procedurę wywozu, nawet jeżeli w jego imieniu, ale na jego rzecz działał przedstawiciel bezpośredni. A skoro wywóz taki nie został udokumentowany, to organ celny obowiązany był unieważnić ww. zgłoszenia celne. Ziściły się bowiem warunki określone w art. 248 ust. 2 rozporządzenia delegowanego. Unieważnienie zgłoszenia celnego na tej podstawie prawnej następuje z powodu braku informacji o wyprowadzeniu towarów oraz braku dowodów potwierdzających, że towary opuściły obszar celny Unii.
Bezpodstawny jest zarzut wydania rozstrzygnięcia w sprawie unieważnienia zgłoszeń celnych w wywozie, w sytuacji, gdy brak jest rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w R. Wyjaśnić należy, że w przepisach prawa regulujących postępowanie celne nie sformułowano zasady związania organów administracji wyrokiem sądu karnego. Z przepisu art. 88 P.c. wynika, że zarówno postępowanie karne jak i postępowanie celne mogą być prowadzone równolegle, a więc mogą zapaść niezależne rozstrzygnięcia w sprawach.
Chybiona jest ponadto argumentacja skarżącej odwołująca się do postępowania organów celnych w analogicznych sprawach, w których NPUC-S decyzjami z dnia 15 maja 2025 r. odstąpił od prowadzenia postępowań w sprawie wskazanych tam zgłoszeń celnych. Skarżąca pomija, że decyzje na które powołuje się odnoszą się do zgłoszeń celnych dokonanych w innym czasie, a mianowicie w 2018 r. Tymczasem według art. 9 P.c. termin przechowywania dokumentów do celów kontroli celnej wynosi 5 lat. W przypadku badanych spraw termin ten jeszcze nie upłynął, a skarżąca miała zachowany prawny obowiązek do przechowywania dokumentów, które mogłaby przedstawić dla uniknięcia negatywnych dlań konsekwencji.
W przekonaniu Sądu organy celne w niniejszych sprawach przeprowadziły prawidłowe postępowanie w zakresie tak gromadzenia materiału dowodowego jak i jego następczej oceny nie naruszając w tym względzie wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego to jest art. 121 O.p., art. 122 O.p., art.. 189 § 1 O.p. i art. 187 § 1 i 3 O.p. i wynikających z nich zasad procesowych. W kontekście całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, szczególnie wynikających z informacji stwierdzonych przez OLAF, nieuzasadnionej ekonomicznie zmiany urzędu celnego wyprowadzenia oraz danych przekazanych przez ukraińskie służby celne wnioski organów celnych co do braku dowodu wyprowadzenia poza obszar celny UE towarów objętych badanymi zgłoszeniami celnymi nie są dowolne, respektują zasady logicznego rozumowania oraz wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.
Reasumując, w przekonaniu Sądu, organy celne dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów. Podjęto wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, umożliwiając eksporterowi wykazanie, że objęty zgłoszeniami towar został wywieziony poza obszar celny Unii. Ocena dokonanych ustaleń odpowiada prawu i nie narusza granic swobodnej oceny dowodów.
Z przedstawionych powyżej względów skargi zostały ocenione jako niezasadne i podlegające oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.