W ocenie skarżących jako spadkobiercy, wbrew przyjęciu w zaskarżonych decyzjach, w okresie objętym postępowaniem podatkowym - lata 2021, 2022 oraz 2023 nie byli właścicielami ani użytkownikami zależnymi działek nr{...}, nr{...}, nr{...}, nr{...}, nr {...}, nr {...} i nr {...} - zatem nie istnieje wobec nich obowiązek podatkowy. Zupełnie bez znaczenia ich zdaniem są tu przywołane w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o podatku i opłatach lokalnych określające istnienie obowiązku podatkowego - skarżący tego obowiązku nie podważają, ale stanowczo kwestionują aby ten obowiązek w całości czy w części obciążał bezpośrednio ich.
Skarżący zwrócili uwagę, że organy podatkowe zostały poinformowane, że przyjęli spadek po zmarłym T.H. z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe wyłącznie do wysokości wartości czynnej spadku. Poinformowali też, że wartość czynna spadku została ustalona poprzez sporządzenie spisu inwentarza przez Komornika Sądu Rejonowego w {...}D.K. - protokół spisu inwentarza z dnia 25 lipca 2022 rok sygn. akt {...}
Organy zostały też poinformowane przez skarżących, że Sąd Rejonowy w {...} postanowieniem z dnia 31 maja 2021 roku stwierdził, że skarżący po zmarłym T.H. nabyli spadek po ¼ . Zatem w ich ocenie za długi spadkowe odpowiada nie solidarnie a indywidualnie, do wysokości, po ¼, każdy z skarżących.
Podnieśli nadto skarżący, że organy podatkowe zostały powiadomione o tym, że całość aktywów po zmarłym T.H. została zajęta na poczet istniejącego długu przez Komornika Sądu Rejonowego w M.W. - i wszelkie roszczenia {...}{dotyczące aktywów spadku w ocenie skarżących winny być kierowane do aktywów po zmarłym podatniku - czyli do Komornika Sądu Rejonowego w {...}-M.W. ,
Końcowo zarzucili, że organ odwoławczy się nie ustosunkował do podnoszonego przez nich zarzutu, że przed śmiercią współmałżonka (spadkodawcy) podatek rozliczany był z łącznych dochodów, na co wskazuje wspólne zeznanie podatkowe.
Wywodząc powyższe skarżący stwierdzili, że nie ma żadnych podstaw ani prawnych ani formalnych, aby obowiązkiem podatkowym i to solidarnie obciążać spadkobierców, skoro spadkobiercy wykazali majątek z którego wszelkie roszczenia winny być zaspokojone.
W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, w pełni podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Podkreślenia na wstępie wymaga, że Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz.935, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji, Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 listopada 2025r. nr SKO.4140.239/2024, SKO.4140.240/2024, nr SKO.4140.241/2024 i nr SKO.4140.242/2024 w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2021–2024.
Na wstępie należy podnieść, że organy w swoich decyzjach odwołały się do właściwych przepisów prawa materialnego, które znalazły zastosowanie zarówno w sprawie wymiaru podatku rolnego, jak i podatku od nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1956 ze zm., dalej: u.p.o.l.), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlega m.in. własność oraz użytkowanie wieczyste budynków i gruntów lub ich części. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., podstawę opodatkowania stanowi: w przypadku gruntów – ich powierzchnia, natomiast w odniesieniu do budynków lub ich części – powierzchnia użytkowa. Przy czym, powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz części kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m – powierzchnię tę pomija się. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., wysokość stawek podatku ustalana jest przez rady gmin i zależy od rodzaju nieruchomości oraz jej przeznaczenia. Przepisy przewidują pięć stawek maksymalnych podatku od nieruchomości, obliczanych od powierzchni budynków, przy czym stawki te są zróżnicowane zarówno w zależności od przeznaczenia budynków, jak i ich faktycznego wykorzystania.
Stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w przypadku współwłasności nieruchomości stanowią one odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. W zakresie zasad odpowiedzialności solidarnej, art. 91 Ordynacji podatkowej odsyła do regulacji dotyczących zobowiązań solidarnych określonych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2024 poz. 1061, ze zm.). Zgodnie z art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego, kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może dochodzić spełnienia świadczenia w całości lub w części od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, przy czym zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych.
Natomiast zgodnie z art. 1 u.p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.r., podatnikami podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami oraz użytkownikami wieczystymi gruntów. Warunkiem koniecznym do uznania nieruchomości za podlegającą opodatkowaniu podatkiem rolnym jest jej sklasyfikowanie w ewidencji gruntów i budynków jako użytku rolnego (art. 1 u.p.r.). W przypadku gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, podstawę opodatkowania stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzaju i klasy użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz przynależności do określonego okręgu podatkowego. Dla gruntów niebędących częścią gospodarstwa rolnego podstawę opodatkowania stanowi liczba hektarów ustalona według danych z ewidencji. W podatku rolnym stosuje się stawkę kwotową uzależnioną od ceny żyta. Podatek rolny za dany rok podatkowy wynosi:
od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.r. – równowartość pieniężną 2,5 kwintala żyta,
od 1 ha gruntów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.r. – równowartość pieniężną 5 kwintali żyta,
przy czym wartość ta obliczana jest według średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Zgodnie z art. 3 ust. 5 u.p.r., w przypadku współwłasności nieruchomości stanowią one odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji, Sąd stwierdził, że organy podatkowe w niniejszych sprawach prawidłowo oparły ustalenia faktyczne dotyczące poszczególnych przedmiotów opodatkowania na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, co zostało odpowiednio udokumentowane w aktach sprawy, w tym przez informacje z rejestru gruntów. Dane liczbowe dotyczące powierzchni oraz klasyfikacji gruntów zostały przyjęte w takiej postaci, w jakiej wynikają z powyższych dokumentów. Sąd nie stwierdził jakichkolwiek rozbieżności między danymi wykorzystanymi do wymiaru podatku, w tym powierzchnią gruntów, ich klasyfikacją oraz zastosowanymi stawkami podatkowymi.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (EGiB) stanowią podstawę do wymiaru podatków, w tym podatku od nieruchomości. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 13 marca 2025 r., I SA/Rz 608/24; WSA w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2018 r., I SA/Gd 1248/17), organy podatkowe są związane danymi wynikającymi z ewidencji do czasu ich zmiany w trybie przewidzianym przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego. Ewidencja gruntów i budynków zawiera m.in. informacje dotyczące: gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych i klas bonitacyjnych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla danej nieruchomości; budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych oraz podstawowych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 p.g.k.).
O normatywnym charakterze danych ewidencyjnych świadczy również fakt, że w art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. wskazano, że przez użyte w ustawie pojęcie "użytki rolne" należy rozumieć grunty sklasyfikowane w ten sposób właśnie w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (u.p.r.) stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, z wyłączeniem tych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
W niniejszych sprawach organ podatkowy oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęły za podstawę wymiaru podatku (zobowiązania pieniężnego) dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, aktualne na dzień wydania decyzji. Dotyczy to zarówno powierzchni działek gruntowych jak i powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, co do którego organ nadzoru wydał pozwolenie na użytkowanie.
Co się tyczy wątpliwości skarżących związanych z powstaniem wobec nich obowiązku podatkowego wskutek dziedziczenia po zmarłym T.H. oraz przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza podkreślenia wymaga, że otwarcie spadku (śmierć spadkodawcy) nastąpiło w 2020 r. natomiast niniejsze sprawy dotyczą lat podatkowych 2021-2024, to jest w których skarżący byli już współwłaścicielami przedmiotów opodatkowania nabytych w drodze dziedziczenia. Nie ma tutaj mowy o sukcesji obowiązku podatkowego, który ciążył na spadkodawcy do daty jego śmierci. Skarżący jako spadkobiercy w dacie otwarcia spadku stali się podatnikami podatku od nieruchomości, wobec nabycia w drodze dziedziczenia udziału w prawie własności nieruchomości. Od tej daty, a nie daty wydania postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku ciąży obowiązek podatkowy, który może podlegać konkretyzacji poprzez wydanie i doręczenie decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne co też nastąpiło w niniejszej sprawie. Przedmiotem niniejszych spraw nie jest bynajmniej zakres odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Całkowicie bezzasadne są zatem twierdzenia skarżących jakoby nałożony na nich podatek w badanych sprawach (zobowiązanie pieniężne) powinna stanowić dług spadkowy a ich odpowiedzialność winna być ograniczona do wysokości wartości czynnej spadku. Nie ma też podstaw do tego, aby zwolnic skarżących z obowiązku podatkowego tylko z tego tytułu, że nieruchomości stanowiące przedmiot opodatkowania są obciążone lub toczy się wobec nich postępowanie egzekucyjne, bo takich zwolnień ustawy podatkowe nie przewidują.
Powtórzyć wypada w ślad za prawidłowym stanowiskiem organów podatkowych, że o nabyciu spadku, a co za tym idzie – praw do przedmiotów majątkowych wchodzących w jego skład – nie decyduje moment uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, lecz dzień otwarcia spadku tj. dzień śmierci spadkodawcy, co wynika z art. 925 w zw. z art. 924 K.c. Przepisy te znajdują zastosowanie w odniesieniu zarówno do dziedziczenia ustawowego jak i testamentowego. W niniejszej sprawie zatem już śmierć T.H. stanowiła okoliczność uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.p.o.l., niezależnie od wątpliwości skarżących w tym zakresie i sposobu przyjęcia spadku. Tym samym, skarżący stali się podatnikami podatku od nieruchomości i rolnego już wskutek otwarcia spadku dnia 3 lipca 2020 r. r. Instytucja stwierdzenia nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratywny i służy stwierdzeniu stanu istniejącego od chwili otwarcia spadku. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku pełni funkcję dowodu urzędowego stwierdzającego tytuł prawny spadkobiercy do nabytych w drodze spadku przedmiotów majątkowych i w tym zakresie legitymuje spadkobiercę wobec osób trzecich, które nie roszczą sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia (art. 1027 K.c.). Uzyskanie zatem takiego postanowienia nie stanowi materialnoprawnej przesłanki nabycia praw do spadku.
Stwierdzić należy też, że zaskarżone decyzje prawidłowo zostały skierowane do wszystkich współwłaścicieli opodatkowanych nieruchomości. Z mocy bowiem art. 3 ust. 4 u.p.o.l. (analogicznie art. 3 ust. 5 u.p.r.), jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie z art. 91 O.p., do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. W rezultacie, solidarna odpowiedzialność dłużników polega na tym, iż kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 § 1 K.c.). Zobowiązanie podatkowe obciążające dłużników w sposób solidarny nie zostaje zatem podzielone na tyle części ilu jest dłużników, bowiem każdy z nich ponosi odpowiedzialność za jego wykonanie w pełnym zakresie. Jeżeli z kolei jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, to treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych (art. 376 § 1 K.c.).
W świetle powyższego, dla wydania zaskarżonych decyzji i określenia kręgu podatników z tytułu podatku od nieruchomości i rolnego (łącznego zobowiązania pieniężnego) nie mogła mieć znaczenia wysokość udziałów podatników we współwłasności jak i okoliczność czy i jak był opłacany podatek za lata poprzedzające. Kwestie te mają doniosłość prawną jedynie na gruncie wewnętrznych rozliczeń między samymi współwłaścicielami.
W świetle powyższego stwierdzić przychodzi, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, w oparciu o wiążące dane z ewidencji gruntów i budynków. W sprawie nie stwierdzono uchybień mogących rzutować na ważność lub prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Ocena prawna dokonana przez organy obu instancji mieści się w granicach prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego i proceduralnego.
W ocenie Sądu postępowania podatkowe w badanych sprawach zostało przeprowadzone przez organy podatkowe w sposób prawidłowy, z poszanowaniem wszelkich zasad wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej. Działania organów doprowadziły do zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, który został poddany ocenie w sposób rzetelny i wnikliwy wedle zasady wynikającej z art. 191 O.p. Wyniki przeprowadzonej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji sporządzonych zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
W konsekwencji brak było podstaw do ingerencji sądu administracyjnego w treść zaskarżonych decyzji, a skargi podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu udzielonej obydwojgu skarżącym J.H. i T.H. przez wyznaczonego im pełnomocnika z urzędu – adwokata, Sąd orzekł w oparciu o przepisy § 23 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 8 pkt 1 i 2 oraz § 4 ust. 3 i § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2026 poz. 87 t.j.). Wynagrodzenie dla ustanowionego na rzecz każdego ze skarżących tego samego pełnomocnika z urzędu wyliczone zgodnie z w/w przepisami w wysokości po 885,60 zł Sąd miarkował po myśli art. 250 § 2 p.p.s.a. przyznając tylko część (50%) tego wynagrodzenia, uznając to za uzasadnione tym, że każda z 4 spraw połączonych do wspólnego rozpoznania jest tożsama, obowiązek podatkowy obydwojga skarżących był oparty na zasadzie solidarności, a jednobrzmiące skargi, w których podniesiono takie same zarzuty, zostały złożone przez skarżących jednym pismem procesowym.