Wyrok WSA z dnia 10 czerwca 2025, sygn. I SA/Rz 153/25

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem DIAS rozpatrując zażalenie J.Ł. nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawa procesowego trafnie uznając, że zajęcie zabezpieczające przeprowadzono zgodnie z przepisami u.p.e.a.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniała żadna z wyżej wymienionych przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przy czym podkreślić należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżone postanowienia wydano na podstawie art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a. Przepisy te stanowią, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; albo 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga powinna określać zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Właściwym do rozpoznania skargi jest organ egzekucyjny, który może ją uwzględnić w całości lub w części albo oddalić, w zależności od tego, czy uznaje ją za zasadną czy niezasadną. W przypadku uwzględnienia skargi organ uchyla zaskarżoną czynność w całości lub w części albo usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.

Ustawa egzekucyjna nie wskazuje, które z przewidzianych w niej środków egzekucyjnych (zob. art. 1a pkt 2 i 12 u.p.e.a.) są mniej lub bardziej uciążliwe. Wynika z niej natomiast, że w danych okolicznościach zastosowany środek egzekucyjny ma być środkiem efektywnym, skutecznym, zmierzającym bezpośrednio do zaspokojenia wierzyciela. Takie polecenie ustawodawca zawarł w art. 7 § 2 u.p.e.a. Dlatego każdorazowo konieczne jest dostosowanie środka egzekucyjnego do rodzaju egzekwowanego obowiązku.

Należy tutaj zaznaczyć, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem o charakterze przymusowym, a ustawa egzekucyjna nie uzależnia podejmowania czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego i nie wymaga uzgodnienia z nim rodzaju zamierzonych czynności egzekucyjnych. Każde przymusowe działanie, którego skutecznym oddziaływaniem jest dotknięty zobowiązany, może być dla niego uciążliwe. Jak jednak wynika z literalnej treści art. 7 § 2 u.p.e.a., wyboru mniej uciążliwego środka egzekucyjnego można dokonać tylko w razie istnienia faktycznej możliwości wyboru między porównywalnie efektywnymi środkami ("a spośród kilku takich środków").

W ocenie Sądu organ prawidło ocenił zarówno - podniesioną przez skarżącego w ramach skargi na czynności zabezpieczające - uciążliwość dokonanego zajęcia zabezpieczającego wynagrodzenia za pracę w N. spółka z o.o. oraz uciążliwość zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym w Jarosławiu, odnosząc to do okoliczności badanej sprawy. Organ zasadnie wskazał, że kwota zabezpieczonych należności wynosiła [...] zł. Od zabezpieczonych należności naliczane są odsetki za zwłokę, które na dzień wystawienia zarządzeń zabezpieczeń wynosiły łącznie [...] zł. Na dzień rozstrzygania przez organ egzekucyjny, w wyniku zajęcia wynagrodzenia za pracę zabezpieczono kwotę [...] zł, zaś w wyniku zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zabezpieczono kwotę [...] zł. Zatem zabezpieczona przez organ egzekucyjny kwota łącznie stanowiła jedynie 0,84 % należności zabezpieczanych na podstawie zarządzeń zabezpieczeń o numerach: 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031140), 318000-СКK1-1.5001.141.2023 (27031225), 318000-CKK1-1.5001.141.2023 (27031319), 318000-СКK1-1.5001.141.2023 (27031320), 318000-СKK1-1.5001.141.2023 (27031227), 318000- СKK1-1.5001.141.2023 (27035755).

Prawidłowo organ przyjął, że zajęcia te nie dawały gwarancji zabezpieczenia zobowiązań. Takiej gwarancji nie dawało również dokonane zajęcie zabezpieczające 250 udziałów w N. spółka z o.o.

Odnośnie samych udziałów, to słusznie organ wskazuje w odpowiedzi na skargę, że uciążliwość co do zajęcia zabezpieczającego 250 udziałów w N.spółka z o. o. nie była przedmiotem badania przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy, ponieważ pełnomocnik strony - w piśmie z dnia 23 października 2024 r., będącym odpowiedzią na wezwanie organu egzekucyjnego do uzupełnienia wymogów formalnych skargi na czynności zabezpieczające - wskazał, że wątek zabezpieczenia udziałów w N. spółka z o.o. został przywołany w skardze na czynności zabezpieczające na poparcie tezy o niezasadności równoległego zastosowania/utrzymywania przez organ egzekucyjny innych zastosowanych w sprawie środków zabezpieczających.

Oznacza to, że organy nie miały obowiązku oceniać tej czynności zabezpieczającej. Niemniej jednak trzeba tutaj podzielić stanowisko organu, że wartość nominalna zajętych udziałów została dokonana na podstawie składanych przez stronę do Urzędu Skarbowego w [...] deklaracji oraz innych dokumentów związanych z działalnością spółki. Dane te potwierdzają wartość rynkową tych udziałów a jednocześnie wskazana w skardze na czynności zabezpieczające wartość udziałów nie znajdowała potwierdzenia w dokumentach związanych ze sprzedażą i zakupem udziałów w N.spółka z o.o. oraz sprawozdaniu z działalności tej spółki. Prawidłowe jest tutaj stanowisko organu, że dopiero ewentualna sprzedaż zabezpieczonych udziałów zweryfikuje ich wartość. Ponadto ewentualna sprzedaż egzekucyjna udziałów w trybie określonym w art. 96k u.p.e.a. wymaga najpierw pozytywnej decyzji sądu rejestrowego w tym zakresie, ponadto umowa spółki może ograniczać zbycie udziału - spółka w terminach i na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 18 ze zm.), ma prawo przedstawić osobę, która nabędzie udział. W przypadku zaś gdy umowa spółki nie zawiera ograniczeń zbycia udziału bądź nie doszedł do skutku ww. tryb sprzedaży zajętego udziału w przypadku gdy umowa spółki zawiera ograniczenia w tym zakresie - organ egzekucyjny sprzedaje zajęty udział, stosując odpowiednio przepisy rozdziału 6 oddziału 2 u.p.e.a. Przy czym stosownie do art. 96k § 4 u.p.e.a. jeżeli sąd rejestrowy dokonał oszacowania wartości zajętego udziału, organ egzekucyjny przyjmuje kwotę oszacowania jako cenę wywołania. Wskazać dodatkowo należy, że zajęcie udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego tytułu dokonywane jest zawiadomieniem, w którym wzywa się spółkę, aby żadnych należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Odnośnie zajęcia udziałów wskazać także należy, że nie wpływa ono bezpośrednio na działalność spółki. Formułując argumenty o uciążliwości zastosowanego środka skarżący stracił z pola widzenia, że zastosowany środek egzekucyjny dotyczy jego osoby, a nie spółki. Zajęto prawa korporacyjne skarżącego w spółce, ale nie ustanowiono żadnej formy zarządu nad przedsiębiorstwem tej spółki. Uciążliwości zastosowanego środka nie można było odnieść do działalności skarżącego. Zaskarżona czynność dotyczyła praw majątkowych, jakie mu przysługiwały w spółce i to tylko pewnego wycinka tych praw. Analizowane przepisy dotyczą bowiem zakazu zbywania i obciążania udziałów oraz pobierania wierzytelności, ale już nie takich uprawnień, jak prawo do kontroli, prawa głosu, udziału w zgromadzeniu wspólników, prawa zaskarżania uchwał. Zaznaczyć należy, że spółka jest odrębnym podmiotem prawnym, a zajęcie udziałów nie ma wpływu na bieżącą działalność spółki, w tym gospodarowanie składnikami majątkowymi (środkami trwałymi i towarami), ani na jej byt prawny. Na etapie postępowania egzekucyjnego, w którym wniesiona została skarga, organ egzekucyjny nie przystąpił jeszcze do czynności związanych ze sprzedażą udziałów, ale nawet jeżeli w przyszłości do takich czynności przystąpi, to procedura ta została - o czym był wyżej mowa - w ustawie egzekucyjnej w sposób gwarancyjny szczegółowo określona i toczy się pod kierownictwem sądu rejestrowego. Kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszego postępowania sądowego. Podkreślić jednak należy, że zajęcie udziałów w spółce w pierwszej kolejności powinno wiązać się z realizacją wierzytelności, jakie przysługiwać będą zobowiązanemu jako wspólnikowi, a sprzedaż egzekucyjna udziałów powinna być ostatecznością.

Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawę w wyniku zajęcia zabezpieczającego udziałów strony w N. spółka z o.o. organ egzekucyjny - na dzień wydania postanowienia - nie zabezpieczył żadnych środków.

Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, który to przepis rzeczywiście odnosi się do rozstrzygania na korzyść przedsiębiorcy wątpliwości co do stanu faktycznego, należy zauważyć, że chodzi w nim o wątpliwości niedające się usunąć. Nie dotyczy zatem sytuacji, gdy wątpliwości wynikające z dowodów o sprzecznej treści usuwane są na podstawie oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzącej do stwierdzenia, czy określona okoliczność została udowodniona (art. 191 Ordynacji podatkowej). Nie można się także zgodzić z twierdzeniem skarżącej o naruszeniu art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (przepis ten odnosi się do domniemania uczciwości przedsiębiorcy), bowiem regulacja ta ma zastosowanie jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, i w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego. Oznacza to, że organ zobowiązany jest rozstrzygnąć wątpliwości co do stanu faktycznego w danej sprawie na korzyść przedsiębiorcy wówczas, gdy stwierdzi, że nadal pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, mimo zgromadzonego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie organ zgromadził materiał dowodowy, który nie pozostawiał wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść podatnika. Tym samym wskazany przepis nie miał w sprawie zastosowania.

Reasumując z przedstawionych powyżej powodów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.