Wyrok WSA z dnia 29 lipca 2025, sygn. I SA/Rz 203/25

W ocenie SKO nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu określone w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: k.p.a. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku. Nie wystąpiła żadna nadzwyczajna okoliczność, która byłaby usprawiedliwieniem dla dokonania uchybionej czynności. Działanie użytkowników wieczystych cechowało niedbalstwo, gdyż żona skarżącego nie zapoznała się z treścią kierowanego również do niej pisma Starosty oraz nie poinformowała o fakcie otrzymania przesyłki skarżącego (drugiego z adresatów pisma).

W skardze do tut. Sądu na powyższe postanowienie SKO skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono błędną wykładnię przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, co skutkowało ustaleniem, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że niedbalstwo w postaci niezapoznania się z treścią pisma i niepoinformowania o tym skarżącego można przypisać wyłącznie jego żonie. Skarżący zachował należytą staranność – zapoznał się z treścią operatu szacunkowego, sporządził uwagi i w prawidłowym terminie złożył w organie wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto nieruchomość błędnie potraktowano jako wykorzystywaną w majątku osobistym małżonków, co spowodowało skierowanie korespondencji na adres zamieszkania, nie zaś na adres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej.

W ocenie skarżącego, organ wykazał się nadmierną surowością, zamykając mu drogę do złożenia odwołania.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 329), dalej: p.p.s.a., lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy ziszczenia się określonych przepisami prawa przesłanek uzasadniających przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości.

Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin.

Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącej i uniemożliwiało dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przy braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323).

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kierowanie zatem pism procesowych w jednej kopercie do obojga małżonków, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, stanowi naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism.

Jak wynika z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie (art. 40 § 3 k.p.a.).

Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że doręczenie pisma w postępowaniu jedną przesyłką obojgu małżonkom jest sprzeczne z treścią wskazanego wyżej art. 40 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 2 lutego 2000 r. II SA/Kr 298/2000, z 29 maja 2003 r. II SA/Gd 1735/2000).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nieprawidłowo doręczono pismo adresowane do użytkowników wieczystych skarżącego i jego żony w jednej przesyłce listowej. Żona skarżącego nie przekazała pisma skarżącemu, mylnie sądząc, że dotyczy ono innej sprawy, skutkiem czego skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią pisma w czasie umożliwiającym złożenie wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej w obowiązującym terminie.

W przekonaniu Sądu skarżący uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu było przez niego niezawinione. W związku z tym należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące przywrócenie terminu.

Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ uwzględni powyższe uwagi Sądu.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 580 zł obejmującej wpis od skargi (100 zł), oraz koszty zastępstwa prawnego radcy prawnego (480 zł) stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

Na mocy art. 225 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Należny wpis w niniejszej sprawie wynosił 100 zł, natomiast skarżący uiścił bez wezwania kwotę 200 zł.