Po drugie skarżąca stwierdziła, że w przypadkach dokonywania zakupów towarów i usług, które zostaną przyporządkowane do kosztów działalności gospodarczej oraz do kosztów działalności mieszanej (kosztów wspólnych) posiada prawo do stosowania odpowiednich prewskaźników godzinowych, zarówno do kosztów działalności gospodarczej, jak i mieszanej, obliczonego na podstawie rejestru liczby godzin przepracowanych na rzecz danego rodzaju działalności jako iloraz godzin pracy w danym miesiącu przyporządkowanej do działalności, przy której przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, do sumy godzin pracy przepracowanych w tym samym miesiącu.
W interpretacji indywidualnej z 27 listopada 2023 r. organ uznał stanowisko F. w całości za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał przede wszystkim, że ustawa VAT nie przewiduje, aby do każdego przedsięwzięcia realizowanego przez podatnika stosować odrębny sposób określenia proporcji, obliczany za każdym razem na podstawie innych danych. Odnosząc się zaś do wskazanych przez F. metod kalkulacji zaproponowanych prewspółczynników, organ stwierdził, że metoda odliczenia podatku naliczonego na podstawie proporcji wyliczonej jako udział wydarzeń promujących produkty ekologiczne w ogólnej liczbie wszystkich wydarzeń nie gwarantuje, że przedstawiony sposób określenia proporcji może zostać uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej działalności i dokonywanych nabyć. Przedstawiony sposób nie jest w pełni obiektywny, nie jest zgodny z przepisami ustawy i oddaje jedynie ilość wydarzeń realizowanych w ramach działalności gospodarczej i poza działalnością gospodarczą, a nie specyfikę prowadzonej działalności, o której mowa w art. 86 ust. 2b ustawy VAT, oraz nie zapewnia obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane. Analogiczną ocenę organ wyraził w zakresie zaproponowanych przez F. prewskaźników godzinowych. Odnośnie prewskaźnika przychodowego organ wskazał z kolei, że współczynnik ten obliczany jest na podstawie danych: roczny obrót z działalności gospodarczej (licznik) w rocznym obrocie podatnika z działalności gospodarczej powiększonym o otrzymane przychody z innej działalności (mianownik). W mianowniku, w przychodach z innej działalności, należy uwzględnić również wartość dotacji, subwencji i dopłat o podobnym charakterze otrzymanych na sfinansowanie wykonywanej przez podatnika działalności innej niż gospodarcza. F. będzie mogła zastosować kryterium przychodowe przy wyborze sposobu określenia proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a i następne ustawy o VAT, obliczanej jako stosunek rocznego obrotu z działalności gospodarczej (opodatkowanej) do rocznego obrotu z działalności gospodarczej, powiększonego o otrzymane przychody z innej działalności niż gospodarcza (tj. z tytułu działalności statutowej wraz z dotacjami i darowiznami otrzymanymi na tę działalność), pod warunkiem, że ww. sposób określenia proporcji będzie najbardziej odpowiadał specyfice wykonywanej działalności i dokonywanych nabyć.
Reasumując organ podkreślił, że skarżąca nie może dokonywać odrębnego liczenia współczynnika proporcji w odniesieniu do różnych zakupów. Mnogość sposobów określenia proporcji, wykreowanych w dowolny sposób, spowodowałaby, że odliczenie podatku naliczonego byłoby nieczytelne.
W skardze wniesionej na powyższą interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 14c § 1 i § 2 w związku z art. 14b § 2, art. 14b § 1 w związku z art. 14h oraz art. 120 i art. 121 § 1 w związku z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), dalej "Ordynacja podatkowa", przez:
- brak przedstawienia prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym pomimo odrzucenia wszystkich opisanych sposobów określania proporcji (metod ustalania prewspółczynników VAT) w czterech różnych sytuacjach dotyczących obu sektorów działalności statutowej oraz działalności gospodarczej skarżącej,
- lakoniczne i niewyczerpujące przedstawienie uzasadnienia prawnego, które w istocie sprowadza się jedynie do przytoczenia treści podstawowych przepisów prawa podatkowego dotyczących zasad ustalania prewspółczynników VAT,
- brak przedstawienia oceny istotnych dla sprawy argumentów, brak ich rozważenia, a także nieuprawnione pominięcie istotnych elementów zdarzenia przyszłego, w tym przede wszystkim pełnego wyodrębnienia obu sektorów działalności (statutowej oraz gospodarczej), w wyniku czego, zgodnie ze specyfiką działalności oraz specyfiką nabyć, skarżąca powinna odrębnie rozpatrywać każde dokonane nabycie towarów i usług;
2) art. 86 ust. 2a w związku z art. 86 ust. 2b i ust. 2c ustawy VAT przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "ustawa VAT nie przewiduje więc, aby do każdego przedsięwzięcia realizowanego przez podatnika stosować odrębny sposób określania proporcji, obliczany za każdym razem na podstawie innych danych", w konsekwencji czego skarżąca de facto nie może wybrać sposobu określenia proporcji, który najbardziej odpowiada specyfice działalności oraz dokonywanych nabyć.
W rezultacie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 16 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę (sygn., akt I SA/Rz 77/24). Sąd zgodził się z organem, że zaproponowane przez F. prewspółczynniki nie odpowiadają w najlepszy sposób specyfice wykonywanej przez nią działalności i dokonywanych nabyć. Zdaniem sądu choć w orzecznictwie przyjęto, że podatnik może określić różne sposoby obliczenia podatku, zasadniczo wiąże się to z prowadzeniem przez niego różnorakich form działalności gospodarczej oraz działalności niepodlegającej opodatkowaniu (np. w przypadku jednostek samorządu terytorialnego). Skarżąca zaś nie prowadzi różnorakich form aktywności, a prowadzi działalność polegającą na propagowaniu zdrowej żywności w ramach działalności statutowej lub pozastatutowej, a także inne formy działalności gospodarczej. Nie są one przy tym aż tak bardzo zróżnicowane, aby konieczne było stosowanie odmiennych form obliczania sposobu określenia proporcji, a przynajmniej we wniosku oraz w skardze F. nie wykazała, aby zastosowanie tzw. różnych sposobów służyło najlepszemu określeniu takiej proporcji.
Sąd zgodził się z argumentacją organu również co do tego, że zaproponowane przez skarżącą sposoby określenia proporcji po pierwsze nie mogą zostać zastosowane z uwagi na ich wielość przy braku powodów przyjęcia takiej mnogości, a po drugie, oceniane indywidualnie, nie wykazują cech określonych w art. 86 ust 2a ustawy VAT. W odniesieniu do współczynnika zaproponowanego przez skarżącą w przypadku działań promocyjnych w zakresie rolnictwa ekologicznego i nie ekologicznego, ale opartego na systemach jakości, jak też prewspółczynnika opartego na metodzie godzinowej organ - zdaniem sądu - słusznie uznał te systemy za mało precyzyjne, a ich stosowanie za mogące prowadzić do uzyskania nieadekwatnego odliczenia podatku naliczonego. Oceniając jednostkowo metodę sposobu określenia proporcji odnoszącą się do prewspółczynnika przychodowego, sąd podzielił stanowisko organu, że współczynnik ten nie obejmuje wszystkich dotacji, subwencji i dopłat o podobnym charakterze, co może mieć wpływ na nieprawidłowe określenie tej proporcji. Zdaniem sądu organ wykazał, jakie wątpliwości wywołuje zaproponowana przez podatnika metoda i wskazał, że metoda przychodowa może mieć zastosowanie jednakże po dokonaniu jej modyfikacji przez inne określenie kwot zawartych w liczniku i mianowniku proporcji. Interpretacja w tym przypadku nie jest przy tym interpretacją warunkową.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez F. od tego wyroku Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2025 r. (sygn. akt I FSK 1576/24) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
W ocenie Sądu odwoławczego po pierwsze nie ma racji sąd I instancji, że możliwość stosowania kilku różnych sposobów obliczania proporcji mają tylko jednostki samorządu terytorialnego. Takiemu stanowisku przeczy treść art. 86 ust. 2a i 2b ustawy VAT, jak też broszura informacyjna Ministerstwa Finansów z dnia 17 lutego 2016 r.
Po drugie, zważywszy na zawarty we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej dość szczegółowy opis stanu faktycznego, na gruncie którego wynikły wątpliwości podatkowoprawne skarżącej, ocena sądu I instancji jawi się jako dokonana w sposób pobieżny, nieprzekonująco uzasadniona. Sąd nie sprecyzował, na czym opiera swoje stanowisko o niewystarczającym stopniu zróżnicowania form aktywności gospodarczej skarżącej. Sąd nie dokonał także samodzielnej oceny i nie wyjaśnił dlaczego propozycje skarżącej "nie wykazują cech określonych w art. 86 ust. 2a ustawy VAT", a jedynie powielił w tym zakresie ocenę organu, który stwierdził zasadniczo w sposób ogólny, że proponowane współczynniki nie są w pełni obiektywne, nie oddają specyfiki prowadzonej działalności gospodarczej, są mało precyzyjne. Ocena taka, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, również nie została w sposób wystarczający skonfrontowana z treścią wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
NSA wskazał, że rozpoznając ponownie skargę F. Sąd, winien uwzględnić ocenę prawną wskazaną przez NSA, dbając w szczególności o to, aby jego stanowisko, jako wynik kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej, było należycie uzasadnione w kontekście opisu stanu faktycznego zawartego we wniosku o wydanie tej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a. w związku z art. 146 p.p.s.a.).
Sąd był również związany, stosownie do art. 190 p.p.s.a., wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA w ww. wyroku z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt I FSK 1576/24.
W wyroku tym NSA uznał, że analiza przepisów ustawy VAT, w tym przede wszystkim art. 86 ust. 2a i 2b, prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie nakazał podatnikom stosowania wyłącznie jednego sposobu obliczenia proporcji (prewspółczynnika). Z przepisów tych wynika natomiast, że odliczenie VAT warunkowane jest "zakresem wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej", przy czym może być on różny w zależności od tego, z jakimi wydatkami (jaką grupą wydatków i z czym związaną) mamy do czynienia oraz czego (jakich sfer działalności) one dotyczą. Możliwe powinno być zatem zastosowanie kilku różnych metod sposobu określenia proporcji zależnie od różnorodności prowadzonych przez podatnika nabyć towarów i usług oraz zakresu ich wykorzystania w działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy VAT. Mając na uwadze, że zakres odliczenia powinien jak najbardziej odpowiadać wykorzystaniu danych wydatków do działalności gospodarczej, zasadne jest odrębne obliczenie prewspółczynników, stosownie do stopnia wykorzystania poszczególnych wydatków w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT.
Stanowisko powyższe potwierdza również treść broszury informacyjnej Ministerstwa Finansów z 17 lutego 2016 r. - Zasady odliczania podatku od towarów i usług przez podatników prowadzących działalność o charakterze mieszanym, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych od 1 stycznia 2016 r. W broszurze tej przewidziano wprost możliwość zastosowania kilku różnych metod w zależności od różnorodności prowadzonych przez podatnika rodzajów działalności lub w zależności od rodzajów dokonywanych nabyć, jeśli jest to uzasadnione ekonomicznie.
Z tego też względu stanowisko prezentowane przez organ w zaskarżonej interpretacji odnośnie braku możliwości stosowania kilku prewspółczynników należało uznać za nieprawidłowe.
Już ta okoliczność stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej interpretacji.
Jeżeli zaś chodzi o proponowane prewspółczynniki tj. indywidualny prewspółczynnik faktycznego udziału wydarzeń promujących produkty ekologiczne w ogólnej liczbie wszystkich wydarzeń oraz prewspółczynnik przychodowy w sytuacjach dokonywania zakupów towarów i usług przyporządkowanych do działalności statutowej, z wyłączeniem działalności ekologicznej to w żaden sposób nie naruszają one zapisów art. 86 ust. 2a VAT w zw. z art. 86 ust. 2b i ust. 2c ustawy VAT.
Ponadto w przypadku prewspólczynnika przychodowego w sytuacjach dokonywania zakupów towarów i usług przyporządkowanych do działalności statutowej, z wyłączeniem działalności ekologicznej nie można podzielić stanowiska organu, że skarżąca może stosować tę metodę, pod warunkiem, że najbardziej odpowiada ona specyfice działalności i dokonywanych nabyć. Określenie tego rodzaju warunku w interpretacji podatkowej jest wprost sprzeczne z treścią art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - co słusznie zarzuca w skardze skarżąca - z którego wynika dyspozycja jednoznacznej oceny stanowiska wnioskodawcy.
Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem organu, co do stosowania odpowiednich prewskaźników godzinowych w przypadkach dokonywania zakupów towarów i usług, które zostaną przyporządkowane do kosztów działalności gospodarczej oraz do kosztów działalności mieszanej (kosztów wspólnych).
Metody zaproponowane przez skarżącą umożliwiają ustalenie nie tylko samej liczby przepracowanych godzin, ale również proporcji miesięcznych (jako ilorazów godzin pracy z prawem do odliczenia w całości lub części, do sumy godzin pracy w danym miesiącu), które podlegać będą następnie zsumowaniu oraz podziale przez 12 miesięcy w roku kalendarzowym. Uzyskane wskaźniki proporcji obrazować będą średnioroczną liczbę godzin roboczych dotyczących pracy z prawem do odliczenia podatku naliczonego (koszty działalności gospodarczej oraz koszty mieszane), w ogólnej średniorocznej liczbie godzin roboczych przeznaczonych na prace niezależnie od ich rodzaju.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną interpretację.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).