Organ II instancji stwierdził, że dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły (przedszkola) lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie z art. 168 ust. 4 u.f.p., wykorzystanie dotacji następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Przekazanie środków na rachunek beneficjenta nie oznacza wykorzystania dotacji. Wykorzystanie dotacji stanowi wydatek stanowiący zapłatę za zrealizowane zadanie, na które dotacja była udzielona. Oznacza to, że rozliczenie środków wydatkowanych z przyznanej dotacji oświatowej następuje w oparciu o konkretne dane i konkretne dokumenty źródłowe.
Zdaniem SKO na podstawie przedstawionych przez Spółkę dokumentów nie można wywnioskować w jakim zakresie czynności jej pracowników z P. dotyczyły szkoły w R.. W toku postępowania przed organem I instancji Spółka była wzywana do przedstawienia konkretnych dowodów na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska. Przedstawione przez nią dokumenty wskazujące na świadczenie na rzecz szkoły usług w zakresie szeroko rozumianej obsługi administracyjnej nie dają czytelnego obrazu rodzaju i zakresu tych świadczeń. W ocenie SKO organ I instancji w sposób właściwy dokonał analizy i wyprowadził na tej podstawie trafne wnioski, że Spółka nie udokumentowała w sposób należyty rzekomych wydatków ani ich wysokości.
Organ odwoławczy podkreślił, że to beneficjent dotacji powinien wykazać, że pokryty dotacją wydatek stanowił bieżący wydatek szkoły poniesiony na realizację zadania oświatowego.
W ocenie organu II instancji nie można przyjąć, że rozliczeniu z dotacji podlega samo zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej i finansowej szkoły, czyli stworzenie odpowiednich warunków, które gwarantują wykonanie obsługi szkół. Wówczas należałoby uznać, że spod kontroli organu dotującego wyłączona jest wysokość środków, z których pokrywane miałyby być konkretne koszty, a kontroli podlegałby sam efekt działań Spółki. Stałoby to w sprzeczności z zasadami gospodarowania środkami pochodzącymi z dotacji, podlegającymi reżimowi u.f.p.
Według SKO organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób nienaruszający zasad wyrażonych w przepisach k.p.a., a w prawidłowym uzasadnieniu decyzji organ w sposób niebudzący wątpliwości przytoczył fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wskazał w oparciu o jakie dowody je skonstruował oraz dokonał ich oceny prawnej (subsumpcji) wyjaśniając dlaczego nie podzielono stanowiska i argumentacji organu prowadzącego.
W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie specyfiki organizacyjnej skarżącego jako podmiotu prowadzącego wiele szkół oraz nieuwzględnienie charakteru pracy administracyjnej i informatycznej, których efekty nie zawsze podlegają formalnej dokumentacji, a wydatki związane z obsługą administracyjną, kadrową czy informatyczną mają z natury charakter pośredni i systemowy i ich przypisanie do konkretnej jednostki odbywa się przy zastosowaniu racjonalnych kluczy podziałowych, co jest powszechną praktyką rachunkową;
2) art. 15 k.p.a. - poprzez brak poczynienia przez organ odwoławczy żadnych własnych ustaleń faktycznych, a w uzasadnieniu decyzji ograniczenie się do ogólnikowej akceptacji rozstrzygnięcia zapadłego w I instancji, co świadczy o braku rzeczywistej kontroli instancyjnej;
3) art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób pozorny, niewyjaśniający dlaczego organ całkowicie odmówił wiary twierdzeniom skarżącego, a w szczególności bez wyczerpującego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, ograniczając się do ogólnego poparcia ustaleń poczynionych w decyzji organu I instancji, co spowodowało brak możliwości merytorycznego ustosunkowania się przez stronę do motywów decyzji organu odwoławczego;
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.f.z.o. w związku z art. 10 ust. 1 pkt 4 u.p.o.- poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydatki ponoszone przez organ prowadzący w zakresie obsługi administracyjnej, kadrowej i informatycznej nie mogą być finansowane z dotacji ponieważ nie mają bezpośredniego związku z kształceniem, wychowaniem i opieką, mimo że pozostają one w funkcjonalnym związku z realizacją zadań oświatowych, a przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b) wprost dopuszcza finansowanie z dotacji oświatowych wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.p.o.., które z natury nie mają bezpośredniego związku z kształceniem, co oznacza, że związek wydatku z procesem kształcenia może mieć charakter pośredni; przyjęcie przez organ odmiennego stanowiska doprowadziło zaś do wyeliminowania możliwości finansowania jakichkolwiek funkcji administracyjnych (księgowych, kadrowych), co pozostaje w oczywistej sprzeczności z wskazanymi przepisami.
2) art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 2 u.p.o.- przez ich niezastosowanie i pominięcie, że organ prowadzący jest ustawowo uprawniony do prowadzenia wspólnej obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej prowadzonych szkół i placówek, co implikuje możliwość rozliczenia z dotacji kosztów tej obsługi przy użyciu klucza podziałowego;
3) art. 44 ust. 3 u.f.p. - przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że centralizacja obsługi administracyjno-finansowej w siedzibie organu prowadzącego z rozliczeniem kosztów kluczem podziałowym jest nieoszczędna lub nieefektywna, podczas gdy jest ona rozwiązaniem tańszym niż zatrudnianie osobnych pracowników w każdej szkole.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała stanowisko organów, że każdy wydatek z dotacji oświatowej musi pozostawać w bezpośrednim związku z procesem kształcenia, wychowania i opieki nad uczniami, jako niezgodne z literalnym brzmieniem, wykładnią systemową i celowościową art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Podniosła, że art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.f.z.o. expressis verbis dopuszcza finansowanie z dotacji oświatowej wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.p.o. Zaznaczyła, że przepis ten w pkt 4 nakazuje organowi prowadzącemu zapewnienie obsługi administracyjnej (w tym kadrowej), finansowej (w tym w zakresie księgowym) i organizacyjnej szkoły. Zatem wydatki poniesione na realizację tych zadań nie wymagają wykazania bezpośredniego związku z procesem dydaktycznym.
Zdaniem skarżącej ustawodawca nie uzależnił możliwości finansowania z dotacji wydatków objętych art. 10 ust. 1 pkt 4 u.p.o. od warunku bezpośredniego oddziaływania na ucznia w procesie kształcenia wychowania i opieki. W orzecznictwie wskazuje się, że wydatki poniesione na zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły poniesione przez organ prowadzący szkołę należy zaliczyć do wydatków bieżących szkoły przeznaczonych na realizację jej zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Pomimo braku bezpośredniego związku z prowadzeniem procesu kształcenia, ostatecznym beneficjentem pracy danego pracownika jest uczeń.
Organ odwoławczy pomimo zaaprobowania w pierwszej części uzasadnienia decyzji, że dotacja oświatowa może być wykorzystana na wydatki organu prowadzącego określone w art. 10 ust. 1 u.p.o., a więc związek ten nie musi być bezpośredni, w dalszej treści uzasadnieni, usilnie wskazuje w ślad za organem I instancji, że zadania organu prowadzącego powinny mieć jednak ścisły związek z kształceniem uczniów. Trudno doszukać się tutaj spójności w przedstawionej argumentacji przedstawionej przez organ odwoławczy. Taka wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.
Skarżąca zaznaczyła, że analogicznie organ odwoławczy nie stwierdził w swojej decyzji, że kwestionuje możliwość sfinansowania z dotacji oświatowych nagród przyznanych pracownikom, lecz błędnie zakwestionował ten wydatek wyłącznie ze względu na stwierdzenie braku funkcjonalnego i bezpośredniego związku obowiązków realizowanych na poszczególnych stanowiskach przez pracowników, których nagrody zostało rozliczone z dotacji oświatowej - z kształceniem wychowaniem i opieką oraz lakonicznym uzasadnieniem ich przyznania. Organ odwoławczy nie wskazał w treści decyzji jak jego zdaniem powinno wyglądać pożądane uzasadnienie faktu przyznania nagrody, aby skarżący mógł ustosunkować się do stanowiska organu.
Ponadto skarżąca podniosła, że organ nie zweryfikował, czy usługi B. C. administratora sieci IT na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej realizowane były wyłącznie na rzecz T. T.E.w R., lecz przyjął, że o faktycznej realizacji usług decyduje wyłącznie treść umowy. W jej ocenie organ odwoławczy błędnie utożsamił brak określonego rodzaju dokumentów (np. raportów czynnościowych), z brakiem wykonania usług. Skarżąca podkreśliła, że realizacja zadań z zakresu IT nie jest możliwa do bezpośredniego udokumentowania, bo praca ta sprowadza się do zapewnia dostępów do oprogramowania, jego instalacją i aktualizowaniem, synchronizacją systemów informatycznych dla pracowników czy rozwiązywaniem błędów, komunikatów, braku dostępu do sieci itd. W przypadku usług informatycznych oraz administracyjnych ich wykonanie wynika z samego funkcjonowania systemów i organizacji pracy szkoły, co organ prowadzący udowodnił wykazując częstotliwość zajęć informatycznych prowadzonych w technikum.
Według skarżącej nawet przy założeniu, że nie wykazała w sposób pełny zakresu wykorzystania poszczególnych zasobów na rzecz konkretnej szkoły, organ nie był uprawniony do zakwestionowania wydatków w całości, bez próby ich proporcjonalnego ustalenia, co narusza zasadę proporcjonalności oraz zasadę prawdy obiektywnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje.
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska organu o obowiązku zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej przez skarżącą, jako podmiot prowadzący T. T. E.w R., niezgodnie z jej przeznaczeniem w łącznej kwocie [...] zł.
Organy zakwestionowały wydatkowanie przez skarżącą dotacji na wynagrodzenia i nagrody pracowników organu prowadzącego jako niemające - w ich ocenie - związku z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz wynagrodzenie administratora sieci LAN z uwagi na brak wykazania dla której szkoły prowadzonej przez organ prowadzący i w jakiej części wykonywał swoje obowiązki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji w całości zaakceptował stanowisko organu I instancji, który uznał poszczególne kwoty dotacji za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 251 ust. 4 u.f.p.
Według skarżącej organy niesłusznie zakwestionowały wydatki na wynagrodzenia i nagrody pracowników, ponieważ ustawodawca nie uzależnił możliwości finasowania z dotacji wydatków na obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną szkoły od warunku bezpośredniego oddziaływania na ucznia w procesie kształcenia, wychowania i opieki. Jej zdaniem wydatki poniesione przez organ prowadzący szkołę na zapewnienie obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkoły należy zaliczyć do wydatków bieżących szkoły przeznaczonych na realizację zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki w tym profilaktyki społecznej, co wynika z art. 35 u.f.z.o. zawierającego odwołanie do art. 10 ust. 1 pkt 4 u.p.o. Wydatki poniesione na realizację wymienionych w tym przepisie zadań mieszczą się w katalogu wydatków dozwolonych i nie wymagają wykazania bezpośredniego związku z procesem dydaktycznym. Ponadto według skarżącej organ błędnie utożsamił brak dokumentów z brakiem wykonania usług z zakresu IT. W jej ocenie realizacja zadań z zakresu IT nie jest możliwa do bezpośredniego udokumentowania, lecz wynika z samego funkcjonowania systemów i organizacji pracy szkoły, co organ prowadzący udowodnił wykazując częstotliwość zajęć informatycznych prowadzonych w technikum. Jednak nawet przy założeniu, że nie wykazała w sposób pełny zakresu wykorzystania poszczególnych zasobów na rzecz konkretnej szkoły, organ nie był uprawniony do zakwestionowania wydatków w całości, bez próby ich proporcjonalnego ustalenia.
Skarżąca zaznaczyła, że prowadzi kilkadziesiąt szkół i placówek na terenie całego kraju. Na podstawie art. 10 ust 2 u.p.o. prowadzi wspólną obsługę organizacyjną, administracyjną i finansową, zatrudnia w centrali w P. pracowników działu kadr, księgowości, administracji, nieruchomości, HR i organizacji szkół, których koszty wynagrodzeń są alokowane na poszczególne szkoły za pomocą klucza podziałowego (karty organizacji pracy), co pozwala na optymalizację kosztów. Pracownicy których wynagrodzenia i nagrody zostały przez organy zakwestionowane realizują zadania jednocześnie dla wszystkich szkół prowadzonych przez skarżącą.
Przechodząc do kontroli niniejszej sprawy należy wskazać, że stosownie do art. 221 ust. 1 u.f.p. podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań.
Zgodnie zaś z art. 252 ust. 1 u.f.p.:
1. Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
W myśl art. 252 ust. 5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Kwoty dotacji podlegające zwrotowi, w przypadku o którym mowa w wyżej wskazanym przepisie, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 u.f.p.).
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dotyczące w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, terminów załatwienia spraw, doręczeń, wezwań, protokołów, dowodów, decyzji i postanowień, odwołań oraz nadzwyczajnych trybów wzruszania rozstrzygnięć) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Określenie kwoty dotacji podlegającej zwrotowi (jeśli jej beneficjent nie dokona dobrowolnego zwrotu) następuje w drodze decyzji określającej kwotę dotacji do zwrotu oraz wskazującej początkowy termin naliczania odsetek, a przesłanką wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, m.in. że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Jeśli chodzi o zakres pojęcia "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem" w doktrynie przyjmuje się, że mamy odczynienia z nią wówczas, gdy dotacja została wydatkowana w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów aniżeli te, na które została udzielona bądź służyła pokryciu wydatków innych niż te, na które miała być wykorzystana (zob. M. Stawiński Komentarz do art. 252 w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019).
Dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem jest zatem dotacja wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona, bądź nie służąca pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana.
Sprawa niniejsza dotyczy prawidłowości wydatkowania przez skarżącą dotacji oświatowej udzielonej na 2021 rok, zatem zastosowanie znajdzie ustawa z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2021 r.
Zgodnie z art. 35 u.f.z.o:
1. Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki (...), w tym na:
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe (...).
Natomiast z art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe wynika, że organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2021 r. poz. 217), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa w art. 2 pkt 7 (...).
Zgodnie natomiast z art. 10 ust. w Prawa oświatowego, w celu wykonywania zadań wymienionych w ust. 1 organy prowadzące szkoły i placówki, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz art. 4-14a, mogą tworzyć jednostki obsługi ekonomiczno-administracyjnej szkól i placówek lub organizować wspólną obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną prowadzonych szkół i placówek, o której mowa w ust. 1 pkt 4.
Z powyższej regulacji wynika, że dotacja może być wykorzystana wyłącznie na cele wyszczególnione w powołanych przepisach, o ile wydatki takie służą realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a także na realizację zadań określonych w art. 10 ust. 1 Prawa oświatowego.
Przy czym, oceniając prawidłowość wykorzystania dotacji należy mieć na uwadze nie tylko to, czy dany wydatek realizuje ww. cele, ale także to, czy został dokonany z zachowaniem zasad ponoszenia wydatków ze środków publicznych.
Stosownie bowiem do art. 44 ust. 3 u.f.p. wydatki publiczne powinny być dokonywane: 1) w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: a) uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, b) optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów; 2) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań; 3) w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Podsumowując te część rozważań należy wskazać, że kontrolowana sprawa dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany był spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach o finansowaniu zadań oświatowych - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
W ocenie Sądu w kontekście tak zakreślonego stanu prawnego nieprawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że wykonywanie przez pracowników zadań z zakresu obsługi kadrowej, organizacyjnej i prawnej prowadzonej przez skarżącą placówki nie ma związku z działalnością w zakresie kształcenia, opieki i wychowania, co wyklucza ich finasowanie z dotacji oświatowej. Literalnie organ odwoławczy przytacza treść przepisów prawa wskazujących na możliwość rozliczania dotacją realizacji zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.o., tj. dotyczących zapewnienia warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wydatków, wymienionych w pozostałych punktach tego przepisu, wszak wyciąga z nich wniosek, że musi zachodzić bezpośredni związek tych zadań z procesem dydaktycznym.
Sąd nie podziela zatem stanowiska organu odwoławczego, że związek pomiędzy wykonywanymi przez pracowników skarżącej zadaniami wynikającymi z ustalonych dla nich zakresów czynności realizowanych w siedzibie organu prowadzącego różne szkoły na terenie całego kraju, a procesami kształcenia, wychowania czy opieki realizowanymi bezpośrednio przez te placówki oświatowe jest oddalony do tego stopnia, że wyklucza finansowania tych zadań z dotacji oświatowej. Nie budzi wątpliwości, że czynności wykonywane przez pracowników utworzonych przez organ prowadzący jednostek do obsługi administracyjnej, finansowej i organizacyjnej szkół, wymienionych w art. 10 ust. 2 u.p.o., w tym wypadku Centrali, są niezbędne dla wykonywania przez organ prowadzący zadań związanych z funkcjonowaniem szkoły, zaś ostatecznym beneficjentem ich pracy jest uczeń. Związek pomiędzy tymi zadaniami, a kształceniem, wychowaniem i opieką jest istotnie pośredni, co jednak nie wyklucza zgodnie z brzmieniem powołanych wyżej przepisów, ich finansowania z dotacji oświatowej. Nie budzi wątpliwości Sądu, że organ prowadzący posiada pewną swobodę kształtowania struktury organizacyjnej jednostki o której mowa w art. 10 ust. 2 u.p.o. i może powierzyć różny zakres zadań spośród wymienionych w art. 10 ust. 1 u.p.o. róznym pracownikom zatrudnionym w tej jednostce, które mają zapewnić warunki funkcjonowania kierowanych przez niego placówek oświatowych w tym w celu koordynacji i ujednolicenia tych warunków. To pod tym kątem, oraz oczywiście zasad gospodarowania środkami publicznymi wynikających z przytoczonych na wstępie przepisów ustawy o finasowaniu zadań oświatowych, powinna odbywać się weryfikacja zasadności rozliczenia z dotacji oświatowej wynagrodzeń pracowników zatrudnionych przez Spółkę w jej siedzibie (Centrali) w P.. Należy przy tym rozgraniczyć sferę związaną z funkcjonowaniem samej tej jednostki, od zadań odnoszących się bezpośrednio do szkół, które są prowadzone przez Spółkę.
Rację ma zatem skarżąca twierdząc, że ustawodawca nie uzależnił możliwości finansowania z dotacji wydatków objętych art. 10 ust. 1 pkt 4 u.p.o. od warunku bezpośredniego oddziaływania na ucznia w procesie kształcenia, wychowania czy opieki. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do wyeliminowania możliwości finansowania z dotacji jakichkolwiek funkcji administracyjnych (księgowych, kadrowych, obsługi prawnej), poza dydaktycznymi, co byłoby sprzeczne z brzmieniem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b u.f.z.o. w związku z art. 10 ust. 1 u.p.o.
Z przedstawionych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. b u.f.z.o. w związku z art. 10 ust. 1 u.p.o. i już tylko z tego powodu podlega uchyleniu.
Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że istotnym jest staranne udokumentowanie przez podmiot wydający dotacje czynności i związanych z nimi wydatków, w taki sposób, aby możliwe było powiązanie wydatku z realizowanym w ramach zadania celem. Ciężar dowodu w zakresie prawidłowości wykorzystania dotacji spoczywa bowiem na stronie, która jest beneficjentem takiej pomocy. To jej obowiązkiem jest wykazanie, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację w/w celów, w tym właściwe udokumentowanie wydatków poprzez przedłożenie dowodów je potwierdzających, na żądanie organu dotującego.
Brak takiej dokumentacji, z czym równoznaczne jest jej nieprzedłożenie organowi dotującemu, związanej z wydatkowaniem dotacji dla oceny zgodności jej wydatkowania z celami, na które została przeznaczona, obciąża negatywnymi skutkami beneficjenta dotacji (por. np. wyrok NSA z 3 września 2014 r. II GSK 916/13).
Tak więc konsekwencją nieprzedłożenia przez podmiot kontrolowany dowodów niezbędnych dla rozliczenia udzielonej dotacji, może być uznanie, że określone wydatki zostaną uznane za nieudokumentowane, co będzie jednoznaczne z oceną, że w tej części datacja została uznana za pobraną w nadmiernej wysokości.
Jednakże spoczywający na podmiocie wydającym dotację ciężar dowodu nie zwalnia organu z obowiązku dotarcia do prawdy obiektywnej i podjęcia stanowiska co do dotacyjnego zobowiązania zwrotnego po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania administracyjnego. Jeżeli między stroną a organem występuje różniąca co do istotnych dla sprawy okoliczności, to ma ona obowiązek przedstawienia konkretnych faktów potwierdzających jej stanowisko. Jako najbardziej zorientowana w okolicznościach faktycznych sprawy jej dotyczącej, powinna współpracować z organem w postępowaniu dowodowym.
Należy mieć przy tym na uwadze, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji nakazującej stronie zwrot dotacji oświatowej może zostać oparty na wynikach kontroli, ale może zostać zebrany także w toku postępowania administracyjnego finalizowanego decyzją o zwrocie tejże dotacji. Do czasu podjęcia decyzji zwrotowej strona może przedstawiać dowody oraz składać wnioski dowodowe, które podlegają ocenie przez pryzmat art. 78 § 1 k.p.a.
W kontekście przedłożenia przez stronę odpowiedniej dokumentacji Sąd dostrzegł sprzeczność w ustaleniach rozstrzygnięć organu I i II instancji, mianowicie SKO w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazało na brak w aktach zakresu obowiązków J; P.-B. zatrudnionej na stanowisku product manager i uznało, że w związku tym nie ma możliwości stwierdzenia, że wykonywała ona zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Natomiast z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że skarżąca przedstawiła zakres obowiązków tej pracownicy we wniosku dowodowym, a organ I instancji uznał, że faktycznie realizowała ona zadania związane z kształceniem, wychowaniem i opieką. Stwierdzona niespójność ustaleń organów powinna zostać wyjaśniona i należycie uzasadniona.
Niemniej jednak zasadniczym mankamentem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest ogólnikowość a częściowo nawet arbitralność oceny powiązania wykazywanych przez Spółkę czynności realizowanych przez jej pracowników z zadaniami organu prowadzącego wskazanymi w art. 10 ust. 1 u.p.o., do których wprost nawiązuje art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. określający zasady wykorzystania zgodnie z prawem dotacji oświatowej. Zdaniem Sądu oceny czy czynności poszczególnych pracowników pozostają w związku z celem na który dotacja oświatowa jest udzielana, należy dokonywać przez pryzmat kolejnych punktów od 1 do 7 przepisu art. 10 ust. 1 u.p.o.. konieczne jest przy tym uwzględnienie specyfiki niniejszej sprawy związanej z tym, że analizowani pracownicy nie są zatrudnieni bezpośrednio w dotowanej placówce oświatowej, lecz w wydzielonej jednostce (centrali), odpowiadającej za działalność wielu szkół czy oddziałów terenowych, obejmujących kilka szkół. Z tej perspektywy zrozumiałe jest, że niektóre zdania analizowanych pracowników, w pewnej mierze mogą pokrywać się z zadaniami realizowanymi bezpośrednio w placówkach oświatowych np. przez jej dyrektorów, ale w gruncie rzeczy je wspierających i koordynujących. Trzeba jednak wyraźnie oddzielić zadania poszczególnych pracowników służące funkcjonowaniu takiej jednostki (centrali) czy organu prowadzącego w ogólności od zadań służących, choćby pośrednio, funkcjonowaniu szkół, w tym wypadku T. T. E. w R..
Zupełnie też pominął organ odwoławczy, że skarżąca świadoma faktu, że zadania poszczególnych pracowników zatrudnianych w jej siedzibie, przypisane są do wszystkich lub niektórych tylko prowadzonych przez nią szkół (oddziałów) oferuje alokację do poszczególnych szkół na podstawie określonego klucza podziałowego.
Z uwagi na stwierdzoną przez Sąd wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia w kwestii zasad kwalifikacji do rozliczenia dotacją wydatków na wynagrodzenia pracowników Spółki zatrudnionych w Centrali wykonujących zdania z obsługi kadrowej, organizacyjnej i prawnej prowadzonych przez nią szkół, w tym dotowanej placówki oświatowej, ocena prawidłowości udokumentowania wydatków byłaby przedwczesna.
Skoro niewyjaśniona została kwestia zasadności finasowania z dotacji wynagrodzeń niektórych pracowników skarżącej zatrudnionych w Centrali, to nie jest przesądzona tylko z tego powodu możliwość przeznaczenia środków dotacyjnych na nagrody dla tych pracowników. Nadmienienia jednak wymaga, że zdaniem Sądu wydatki na nagrody dla poradników mogą być pokryte z dotacji oświatowej, ale jedynie wówczas gdy warunki przyznawania nagród powiązane są kształceniem, wychowaniem czy opieką realizowaną w danej placówce. Powiązanie nagród z celami z art. 35 u.f.z.o. wymaga wskazania zaś jakie dodatkowe zadania związane z procesem kształcenia stanowiły podstawę przyznania i wypłaty nagród (por. wyrok NSA z 23 listopada 2023 r. I GSK 1540/22). W przeciwnym razie nagroda ma charakter wyłącznie motywujący pracownika i nie może być pokryta z dotacji oświatowej, gdyż beneficjentem jej jest wyłącznie pracownik. Kwalifikacje wydatku na nagrodę pracowniczą, który może zostać pokryty dotacją determinuje zaś całokształt okoliczności danej sprawy począwszy od charakteru wykonywanej pracy, rodzaju i uwarunkowań jej udzielenia oraz uzasadnienia takiej decyzji pracodawcy. Organ odwoławczy tymczasem ograniczył się do zreferowania stanowiska organu I instancji i nie przedstawił w tym zakresie własnych rozważań i oceny zebranych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem zarzutów odwołania, co świadczy o tym, że nie wypełnił swych zadań jako organu procesowego zobowiązanego do ponownego przeprowadzenia postępowania w pełnym zakresie, co skądinąd słusznie akcentuje się w skardze.
Jeżeli zaś chodzi o ostatnią sporną kwestię, to o tyle trzeba zgodzić się z organem odwoławczym, że to po stronie podmiotu wykorzystującego dotację istnieje obowiązek przedstawienia organom dokumentów źródłowych umożliwiających ocenę prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji, a więc nie tylko faktu, że dany wydatek w odniesieniu do danej szkoły wystąpił ale też w jakiej wysokości. Wbrew oczekiwaniem skarżącej organ dotujący nie ma pola do dokowania jakichkolwiek szacunków w tym zakresie, i to podmiot dotowany bierze na siebie pełną odpowiedzialność za jednoznaczne udokumentowanie danego wydatku.
Reasumując uzasadnione okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, a także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego to jest art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 u.p.o. przez błędną jego wykładnię.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie przesądzając ostatecznego wyniku jej załatwienia, organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia stanowiska Sądu dotyczącego dopuszczalności co do zasady finansowania z dotacji wydatków na wynagrodzenia i nagrody dla pracowników wykonujących zadania z obsługi kadrowej, organizacyjnej i prawnej dotowanej placówki, rozpatrzenia sprawy w oparciu o całokształt zebranego materiału, uzupełnionego w razie takiej potrzeby i przy uwzględnieniu szczególnych zasad rozliczania dotacji, zajęcia stanowiska odnośnie ewentualnego zobowiązania zwrotnego i jego zakresu.
Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania w kwocie 4.165 zł obejmującej wpis od skargi (565 zł) oraz koszty zastępstwa prawnego radcy prawnego (3.600 zł) stosownie do § 14 ust.1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz.1935).