Organ odwoławczy zauważył, ze podatnicy doprowadzili do zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotu opodatkowania i zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2023 r. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. zawiadomił Wójta Gminy [...] o zmianie dotyczącej zmiany użytku gruntowego w działce nr [...] położonej w obrębie [...] zmieniającą klasyfikację gruntu o powierzchni 0,8283 użytek Bi czyli inne tereny zabudowane na Br-Ps V grunty rolne zabudowane , jak również o aktualizacji danych ewidencyjnych budynków nr 1 i 2.
W ocenie organu datą dokonania zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu kierowanym przez organ ewidencyjny do organu podatkowego i dopiero z tą datą - dokonania zmiany w ewidencji - grunty zmieniają swój charakter dla celów podatkowych. To właśnie zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków jest podstawowym dokumentem, w oparciu o który organ podatkowy powinien ustalać moment, z którym należy łączyć zaistnienie skutków prawnopodatkowych. Data zmiany, a nie data sporządzenia zawiadomienia, jego doręczenia, czy też data dokumentu, na podstawie którego dokonywana jest zmiana, powinna być przez organy podatkowe uwzględniana.
Podkreślił dalej organ odwoławczy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U.z 2023, poz. 70 ze zm., dalej: u.p.o.l.) obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zmiana danych w ewidencji skutkuje zatem ex nunc, tj. na przyszłość, a nie z mocą wsteczną, to jest na okres poprzedzający zmianę , tak jak się tego domagają podatnicy
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach badanych spraw nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowań podatkowych zakończonych ostatecznymi decyzjami Wójta Gminy [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za lata 2020-2023 rok, wskazana przez wnioskodawców.
Zaznaczył przy tym, ze w postępowaniu procesowym w trybie wznowieniowym, organ może oceniać sprawę ponownie, ale tylko w takim zakresie, jaki wynika z branej pod uwagę przesłanki wznowienia. Z uwagi na to, że w postępowaniu nadzwyczajnym - prowadzonym na wniosek strony, strona ta wyznaczyła granice w jakich ma przebiegać ocena ostatecznej decyzji podatkowej, Kolegium nie znalazło podstaw do wyjścia poza te granice i do badania z urzędu (w postępowaniu wszczętym na wniosek) innych przesłanek wznowienia postępowania, niż wynikające ze sformułowanych zarzutów.
Skarżący, nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciami organu II instancji złożyli jednobrzmiące skargi do WSA w Rzeszowie.
Zaskarżonym decyzjom zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na brak istnienia przesłanek z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.,
b) art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przez przyjęcie, że powołane we wniosku o wznowienie okoliczności faktyczne - oczywiście błędny wpis do ewidencji gruntów i budynków powstały na etapie prac modernizacyjnych, nie stanowi przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, podczas gdy okoliczności zostały potwierdzone zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2023 r. Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartografii w L., który poprawił błąd i przywrócił poprzednią klasyfikację gruntów i budynków znajdujących się na działce nr [...] położonej w [...], a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) poprzez brak rzetelnego rozważenia okoliczności faktycznych sprawy i dokonanie przez organ błędnej oceny istnienia przesłanek w przedmiocie wznowienia postępowania;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ do zinterpretowania stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony postępowania, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;
c) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób istotnie podważający zaufanie do organu z powodu zignorowania faktu, że to na wskutek błędów i naruszeń przy odnowieniu danych w ewidencji gruntów i budynków doszło do nieuzasadnionego obciążenia skarżących podatkiem od nieruchomości;
Wywodząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji, oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji a następnie uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 5.10.2022 r. i umorzenie postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za poszczególne lata 2020, 2021, 2022 i 2023, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarg skarżący podnieśli tożsame argumenty jak prezentowane w postepowaniach podatkowych.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi zostały oddalone w całości, bowiem pozbawione były uzasadnionych podstaw.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 23 kwietnia 2025 r., wydane w postępowaniu wznowieniowym, w ramach którego odmówiono skarżącym uchylenia ostatecznych decyzji Wójta Gminy [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na lata 2020 – 2023.
Nakreślając ogólnie zasady prowadzenia spraw w trybach nadzwyczajnych, wpierw podkreślić należy, że z art. 128 O.p. wynika zasada trwałości decyzji ostatecznych. Stanowi ona, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych. Wznowienie postępowania podatkowego, uregulowane w przepisach art. 240 O.p. i następnych, jest jednym z wyjątków od przywołanej zasady. Generalnie rzecz ujmując w trybie nadzwyczajnym, w ramach postępowania wznowieniowego umożliwiono stronom wzruszenie ostatecznych decyzji obarczonych istotnymi uchybieniami, taksatywnie wymienionymi przez ustawodawcę w art. 240 § 1 O.p. Celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było taką wadą i kolejno wydanie jednego z rozstrzygnięć z art. 245 § 1 O.p.. Postępowanie to toczy się zatem w ściśle określonych ramach prawnych i jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy wystąpiły przesłanki do wznowienia.
Decyzje ostateczne, które skarżący starają się wzruszyć, zapadły w postępowaniach podatkowych, w których podstawę ustaleń stanowiły - zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. - dane z ewidencji gruntów i budynków. Jak słusznie podnoszą organy podatkowe w niniejszych sprawach, dane te stanowią, między innymi, podstawę wymiaru podatków. Regulacja ta, pomimo że nie została umieszczona w ustawie podatkowej, to ma jednak istotne znaczenie dla konstrukcji podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Dokumenty wydawane na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków mają moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., a więc stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Jak podnosi się dość powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, organy podatkowe co do zasady są związane danymi z ewidencji gruntów i budynków. Weryfikacja takich danych jest możliwa tylko w wyjątkowych sytuacjach, ale zasadniczo konieczne jest wtedy przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu, o którym mowa w art. 194 § 3 O.p. (por. uchwałę NSA z 18 listopada 2013 r. sygn. II FPS 2/13, a także wyroki z 5 czerwca 2014 r. sygn. II FSK 1647/12, z 26 września 2014 r. sygn. II FSK 3099/12, z 4 sierpnia 2017 r. sygn. II FSK 897/17, wyrok z 1 grudnia 2022 r. sygn. III FSK 1238/21). Organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por.m.in. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, Lex nr 489351). Oznacza to, że co do zasady, o sposobie kwalifikacji gruntu, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, leśnego i rolnego decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków.
Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 P.g.k.). O znaczeniu niejako normatywnym tych danych świadczy także to, że w art. 1a ust. 3 pkt 1 u.p.o.l. wskazano, że przez użyte w ustawie określenia użytki rolne rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast art. 1 ustawy o podatku rolnym stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.
Słusznie zatem stwierdziło Kolegium w niniejszych sprawach, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące, a ich podważenie bądź zmiana mogą nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. Stanowisko takie zgodne jest z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której jednoznacznie wynika, że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą (np. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2632/10, z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt III SA 2466/01).
Ostateczne decyzje wymiarowe organu podatkowego, których dotyczy wniosek o wznowienie (poza decyzja dotyczącą 2023 r. ) zostały wydane w oparciu o dane ewidencyjne ustalone wskutek zakończonej w 2019 roku na terenie Gminy [...] modernizacji ewidencji gruntów i budynków, zatwierdzone ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] informacją nr 2/2019 Starosty L.z dnia [...] listopada 2019 r.. Dane te, w odniesieniu także do nieruchomości skarżących nr ew. [...] obowiązywały w dacie wydawania w/w decyzji wymiarowych. Dopiero w lipcu 2023 r. do organu podatkowego I instancji wpłynęło zawiadomienie starosty z dnia 27 lipca 2023r. dotyczącej zmiany użytku gruntowego na w/w nieruchomości z klasyfikacji gruntu - użytek Bi, na użytek - inne tereny zabudowane Br-Ps V. Notabene to zawiadomienie wywarło skutek w odniesieniu do roku podatkowego 2023 r., gdyż w następstwie tegoż organ I instancji decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. na podstawie art. 165 § 5 pkt 1 O.p. zmienił własną decyzję ostateczną z dnia 2 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości.
Chronologię powyższych zdarzeń odnieść należy do postulowanej przez skarżących przesłanki wznowieniowej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotne jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Zmianę danych ewidencyjnych w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie sposób uznać za nowe dowody czy okoliczności w powyżej przedstawionym ujęciu.
W nawiązaniu do stanowiska skarżących odnośnie "sprostowania", czy przywrócenia prawidłowych danych ewidencyjnych, wprowadzonych w odniesieniu do ich nieruchomości wskutek oczywistego błędu, czy pomyłki, wypada zauważyć, że art. 24 ust 2b P.g.k. stanowi, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b; albo
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
W tym ostatnim przypadku decyzja administracyjna na podstawie, której dokonano zmian w ewidencji gruntów i budynków obejmujących m.in. nieruchomości skarżących, a co za tym idzie wpis do ewidencji zmienionych danych wywiera, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, skutek na przyszłość. W kontekście podnoszonej przez skarżących przesłanki wznowieniowej ( z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.) organy podatkowe decyzji w przedmiocie zmiany danych ewidencyjnych, na których opierały się organy podatkowe w postępowaniach głównych (wymiarowych) nie mógł uznać za nowe dowody czy nowe okoliczności w znaczeniu jakim stanowić one mogą podstawę wznowieniową. Nie ma też znaczenia z jakich powodów doszło do zmiany danych w ewidencji, skoro i tak zmiany te wywierają skutki prawne na przyszłość. Inaczej byłoby, gdyby zmiany te (aktualizacja) nastąpiła w drodze czynności materialno-technicznych.
Niezależnie od tego co dotychczas rozważano godzi się zauważyć, że specyfiką niniejszych spraw jest to, że skarżący te same okoliczności faktyczne podnosili w stosunku do prawomocnych decyzji ostatecznych w sprawie wymiaru podatku od w/w nieruchomości (zobowiązania pieniężnego) za te same lata podatkowe we wcześniejszym wnioskach o wznowienie, które jak wskazują organy zakończyły się wydaniem ostatecznych decyzji odmawiających uchylenia decyzji zapadłych w postępowaniu głównym. W ocenie Sądu organy podatkowe winny tę okoliczność rozpatrzyć przez pryzmat przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowań wznowieniowych w niniejszych sprawach. Wszak uprzednio rozpatrzone zostały wnioski skarżących o wznowienie, w których podali te same podstawy faktyczne (bezpodstawna zmiana klasyfikacji i przeznaczenia ich działki) powołując się na przesłankę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 7 O.p. Obecnie zaś w kontekście tych samych okoliczności faktycznych powołali się inną przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ale co wymaga podkreślenia, także podlegającą uwzględnieniu (badaniu) przez organ postępowania wznowieniowego z urzędu. Tymczasem przeszkodą skutkującą decyzją odmawiającą wznowienia postępowania może być m.in. wskazanie w kolejnym wniosku tych samych podstaw oraz okoliczności faktycznych, które były już przedmiotem innego postępowania wznowieniowego rozstrzygniętego inną decyzją ostateczną, a dotyczącego tej samej decyzji dotychczasowej (zob. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1282/08). Zauważyć należy, że przepisy Ordynacji podatkowej nie wykluczają możliwości ponownego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, ale rozpoznanie tego wniosku będzie możliwe tylko wówczas, gdy stan faktyczny, na którym wniosek jest oparty i okoliczności go uzasadniające będą każdorazowo różne. Skoro jednak organ podatkowy wszczął postępowanie wznowieniowe w niniejszych sprawach, bezprzedmiotowe staje się rozważanie obecnie czy były podstawy do odmowy wszczęcia takiego postepowania, a poza tym w kontekście treści zaskarżonych decyzji wydanych w oparciu o art. 245 § 1 pkt 2 O.p. – zbędne.
Nie mogły odnieść skutku podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego oparte na Kodeksie prawa administracyjnego, bowiem uwagi skarżących umknęło, że w niniejszej sprawie podatkowej, choć w trybie nadzwyczajnym, zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem przepisów działów IV i VIII. Z kolei art. 2 § 1 pkt 1 O.p. stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe.
O braku rzetelności oraz zrozumienia charakteru omawianego nadzwyczajnego trybu postępowania przez skarżących świadczy to, że w petitum każdej ze skarg sformułowano każdorazowo wobec Sądu żądanie uchylenia decyzji ostatecznej (za 2023 r. błędnie podano oznaczenie takiej decyzji) i następczo umorzenie postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości, co nie tylko wykracza poza kompetencje Sądu, ale także ramy postępowania wznowieniowego.
Powyższe nie zwalnia jednak Sądu z oceny sprawy (postępowania) z punktu widzenia odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej, wedle której organy podatkowe – z uwzględnieniem specyfiki trybu nadzwyczajnego - zobowiązane są do ustalenia wszystkich faktów i okoliczności, które są niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 122 O.p.), rozpatrzeć je w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 w zw. z art. 121 § 1 O.p.), a następnie ocenić je zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.). Zasad tych jednak w ocenie Sądu organy podatkowe w niniejszych sprawach nie naruszyły ustalając istotne okoliczności sprawy i fakty, wyjaśniając skarżącym dostatecznie powody swojego rozstrzygnięcia oraz jego podstawę prawną. Respektowały przy tym zasadę legalizmu (art. 120 O.p.) oraz zasadę przekonywania (art. 124 O.p.). Nie można upatrywać naruszenia w/w zasad w odmiennym od oczekiwań skarżących rozstrzygnięciu badanych spraw.
Z podanych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji