Z kolei według ust. 4 ww. przepisu, w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1 (nieruchomość zamieszkała), a w części nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2 (nieruchomość, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z ust. 1-3, a więc dla nieruchomości zamieszkałej i dla nieruchomości niezamieszkałej.
W ocenie SKO wobec uchybienia obowiązkowi złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, pomimo ciążącego na właścicielu nieruchomości obowiązku ustawowego określonego w art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.z.p.g., prawidłowo organ I instancji, na podstawie art. 6j ust. 4 tej ustawy, uwzględniając dyspozycje art. 6j ust. 1-3 u.c.z.p.g. określił stronie opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2024 od nieruchomości mieszanej, tj. w części nieruchomości zamieszkałej oraz części nieruchomości niezamieszkałej z funkcją agroturystyki.
Według organu odwoławczego przyjęte przez organ I instancji stawki opłaty mają oparcie w aktach prawa miejscowego obowiązujących w okresach, za które określone zostały opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustalona przez organ I instancji łączna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z odsetkami wyliczona została prawidłowo, a sposób wyliczenia przedstawiony został czytelnie i wyczerpująco.
W skargach do tut. Sądu na powyższe decyzje organu odwoławczego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.
W uzasadnieniach skarg skarżący podniósł, że spotykają go represje po tym jak w 2019 r. zgłosił nielegalną budowę domku letniskowego zbyt blisko granicy jego nieruchomości. Według skarżącego sprawa ma również związek z blokowaniem przez niego planu zagospodarowania przestrzennego, gdzie większość działek znajduje się na terenach zalewowych. Skarżący zarzucił też, że SKO nie odniosło się do zeznań świadka, które w jego ocenie są oszczerstwem.
W odpowiedziach na skargi SKO wniosło o oddalenie skarg, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skargi są uzasadnione i musza skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji, jak także, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego co najmniej w znacznej części uchyleniu muszą ulec decyzje wydane przez organ I instancji. Organy przy ich wydawaniu naruszyły przepisy prawa procesowego.
W trakcie kontroli sądowej aktów wydanych przez organy administracji sąd bierze pod uwagę nie tylko zarzuty podniesione w skardze, ale także wszelkie naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które ujawnią się w trakcie prowadzonej kontroli.
W przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, z uwagi na co, sąd na aktualnym etapie postępowania ( pomimo, że jest ono długotrwałe ) nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia.
Kwestia ponoszenia opłat za odpady komunalne i odbiór ich przez gminę została uregulowana w przepisach ustawy i utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Przepis art. 6c ust. 1 tej ustawy stanowi, że gminy są zobowiązane odbierać odpady z nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy. Na mocy przepisu art. 6c ust. 2 mogą one także postanowić o odbieraniu odpadów z nieruchomości niezamieszkałych, na których powstają odpady komunalne. W takim przypadku konieczne jest wydanie odpowiedniej uchwały przez radę gminy, a także stworzenie systemu odbioru tego rodzaju odpadów. W Gminie [...], jak wynika z aktów prawa miejscowego – uchwał Rady Gminy podjęto się odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości na których nie zamieszkują mieszkańcy. W takim przypadku właściciele tego rodzaju nieruchomości są zobowiązani do uczestnictwa w systemie odbioru odpadów przez gminę i złożenia stosownych deklaracji określających ilość odpadów jakie będą przekazywane gminie celem ich odpowiedniej utylizacji.
Można zatem na tym etapie rozważań wskazać, że istnieje odrębny reżim prawny regulujący odbiór odpadów przez gminę z nieruchomości zamieszkałych i niezamieszkałych. Gmina ma prawo w sposób odmienny określić sposób i wysokość opłat za odbiór odpadów z takich nieruchomości.
Może się jednak zdarzyć tak, że nieruchomość będzie miała charakter nieruchomości zamieszkałej ( w części ) a także niezamieszkałej ( w pozostałej części ). W takim przypadku, nieruchomości mieszanych, wysokość opłaty będzie określana poprze zsumowanie opłaty z tytułu odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości zamieszkałej i nieruchomości niezamieszkałej. ( art. 6j ust. 4 ustawy ).
W przedmiotowej sprawie nieruchomość, której dotyczyły wydane decyzje określające wysokość opłaty za odbiór odpadów komunalnych ma charakter mieszany. W części ma ona charakter nieruchomości zamieszkałej ( części w której zamieszkuje skarżący ), zaś w części ma ona charakter nieruchomości niezamieszkałej ( to część, gdzie prowadzi on wynajem pokoi – agroturystykę ). Zauważyć przy tym jedynie trzeba, że spełnia on warunki udostępniania pokoi ( najmu ) w ramach agroturystyki, ze skutkami podatkowymi wynikającymi z innych ustaw. Tego rodzaje rozróżnienie charakteru nieruchomości, nawet obejmującej tylko jeden budynek jest prawidłowe na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kluczowy będzie bowiem w tym zakresie sposób w jaki wykorzystywana jest dana nieruchomość lub jej część, co generuje powstawanie odpadów komunalnych. Odpady te powstają bowiem w odmienny sposób dla oby typów nieruchomości niezależnie czy obejmuje ona jeden budynek czy tez kilka. Jeżeli część budynku nie jest zamieszkała, a wykorzystywana jest w inny sposób, to wówczas organ powinien przyjąć, że w tej części oplata za odbiór odpadów komunalnych jest określana jak dla nieruchomości niezamieszkałej.
Dalej należy wskazać, że organy przyjęły, że skarżący Z. P. jest jedynym właścicielem nieruchomości. W takim przypadku jest on osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty za odbiór odpadów komunalnych. W myśl art. 6h pkt 1 i 3 ustawy to właściciel nieruchomości zarówno zamieszkałej, jak i niezamieszkałej jest zobowiązany do ponoszenia opłaty, przez co należy rozumieć obowiązek zadeklarowania i uiszczenia opłaty w należnej wysokości.
Nie budzi zatem wątpliwości, że to skarżący jest zobowiązany do zapłaty opłaty za odbiór odpadów komunalnych z nieruchomości, w obu sposobach jej wykorzystania.
Kluczowe znaczenie dla tej części rozważań ma natomiast przepis art. 6i ustawy regulujący powstanie obowiązku w zakresie zapłaty opłaty za odbiór odpadów komunalnych. Przepis art. 6i ust. 1 stanowi mianowicie, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Powodem powstania takiego obowiązku jest zatem fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości mieszkańca. Trzeba przy tym podkreślić, że chodzi tutaj o faktyczne zamieszkiwanie. Przebywanie w danej nieruchomości. W takim przypadku za każdy miesiąc w którym dana osoba zamieszkuje w nieruchomości powstaje taki obowiązek. Podkreślić przy tym trzeba, że okresem za który powstaje dany obowiązek jest miesiąc. Obowiązek powstaje za każdy miesiąc osobno. Jeżeli mieszkaniec przestaje zamieszkiwać, to wówczas obowiązek zapłaty opłaty nie powstaje.
W przedmiotowej sprawie organy w tym zakresie prawidłowo określiły czas za który obowiązek zapłaty opłaty powstał i jego wysokość – odwołując się w tym zakresie do przepisów prawa miejscowego.
Nie jest kwestionowane w stanie faktycznym przez skarżącego, że w latach 2020 – 2024 , których dotyczą zaskarżone decyzje zamieszkiwał on w nieruchomości której dotyczą zaskarżone decyzje i zamieszkiwał w niej sam. Oplata powinna zostać zatem określona w wysokości odpowiadającej jednej zamieszkałej osobie. Tak też organy przyjęty powołując jako podstawę określenia wysokości opłaty sposób jej obliczania w sytuacji, gdy zamieszkuje na nieruchomości jedna osoba. Stosowna wysokość opłaty za poszczególne lata, która dla każdego z tych lat określona została w innej wysokości. I tak za rok 2020 w wysokości [...] zł ( łącznie dla kilku okresów z różnymi wysokościami stawek ), za rok 2021 [...], za rok 2022 : [...], za rok 2023 " [...] zł i za rok 2024 r. [...] zł. Tutaj podstawa wyliczenia polegała na przyjęciu iloczynu liczby miesięcy zamieszkiwania przez skarżącego na nieruchomości i wysokości stawki wynikającej ze stosownej, powołanej uchwały Rady Gminy [...].
W tym zakresie sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Z uwagi na łączne obliczenie wysokości opłaty, o której mowa w powołanym powyżej przepisie ta część decyzji musiała jednak również ulec uchyleniu.
Naruszenie przepisów postępowania dotyczy obliczenia wysokości opłaty za odbiór odpadów komunalnych za nieruchomości niezamieszkałej. W tym bowiem zakresie organ nie wykazał przesłanki – co do wszystkich miesięcy objętych opłatą, obowiązku ponoszenia takiej opłaty przez skarżącego.
Jak już wyżej była o tym mowa obowiązek zapłaty powstaje za każdy miesiąc, w którym powstały odpady. Jeżeli na danej nieruchomości niezamieszkałej odpady nie powstały to wówczas, nawet w sytuacji gdy Rada Gminy zdecydowała o obowiązku odbioru odpadów, to obowiązek zapłaty opłaty za odbiór tego typu odpadów nie powstanie.
W sytuacji, gdy oplata taka jest określana za kilkadziesiąt miesięcy rolą organu jest wykazanie, że za każdy taki miesiąc obowiązek powstał, bo na nieruchomości niezamieszkałej odpady takie powstały. Jest to oczywiście zadanie bardzo niekiedy trudne, jednak wobec stanowczego brzmienia przepisu art. 6i pkt 2 ustawy nie może być on pominięty. Przepis ten stanowi bowiem, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne. Dopiero ustalenie, że na danej nieruchomości powstały odpady komunalne daje podstawę materialnoprawną do przyjęcia, że obowiązek zapłaty powstał i określenia jej w oparciu o stosowne przepisy prawa miejscowego.
W przedmiotowej sprawie w decyzjach zarówno organu I, jak i II instancji zagadnienie to nie zostało należycie umówione i organy nie wykazały, że obowiązek taki – za każdy miesiąc z 60 miesięcy objętych decyzjami powstał.
Organy wykazały, że skarżący prowadził w niezamieszkałej części budynku agroturystykę – udostępniał pokoje turystom. Uzyskano oświadczenia i zeznania w charakterze świadka dwóch osób. Przeprowadzono oględziny w lipcu 2023 r. Z dowodów tych wynika, że skarżący udostępniał turystom pokoje i byli oni u niego w czasie oględzin w roku 2023 r. W orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się przy tym, że prowadzenie działalności gospodarczej w niezamieszkałej części nieruchomości ma ten skutek, że na obiekcie takim powstają odpady komunalne ( m.in. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 września 2024 r. I SA/Go 189/24 czy WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2021 r. I SA/Po 850/20 ). Sąd co do zasady zgadza się z tym stanowiskiem jednak nie sposób nie zauważyć, że różne rodzaje działalności mogą skutkować ich powstawaniem w odmienny sposób. Mogą być takie rodzaje działalności, które powstawania odpadów generować nie będą, jak także takie, które ich powstawanie będą generować tylko w sposób sezonowy. W przypadku zaistnienia takiej właśnie sezonowości, w niektórych miesiącach odpady takie mogą nie powstawać, podczas gdy w innych będą one powstawały. Rodzajem działalności o charakterze sezonowym jest udostępnianie pokoi turystom, którzy wszak w różnych miesiącach odmiennie korzystają z wypoczynku. Są zatem miesiące z tzw. " pełnym obłożeniem", ale także miesiące martwe, gdzie turyści nie korzystają z usług noclegu. Dlatego też nie jawi się jako adekwatny dowód z przeprowadzonych oględzin w miesiącu lipcu, który to miesiąc przypada na środek sezonu turystycznego i trudno na tej podstawie przyjąć, że w każdym miesiącu taki wynajem był świadczony.
Organy musza zatem w sposób szczegółowy wykazać, że w każdym miesiącu objętym decyzjami w rzeczywistości odpady powstały. Ich rozważania w tym zakresie, na obecnym etapie postępowania nie są wystarczające. Są lakoniczne i nie prowadzą do jednoznacznych ustaleń. Nie przesądzając zatem w żaden sposób tej kwestii sąd, na chwilę obecna zauważa, że nie zostało wykazane, że za każdy miesiąc objęty decyzjami powstał obowiązek zapłaty opłaty. Tylko bowiem spełnienie przesłanki ustawowej powoduje powstanie tego obowiązku. Uchwały Rady Gminy nie stanowią o jego powstaniu, a jedynie określają sposób obliczenia wysokości opłaty, jeżeli obowiązek taki powstał na podstawie przepisów ustawy.
Sad wskazuje przy tym, że przepis art. 6o ust. 1 ustawy śmieciowej wskazujący metodę określenia wysokości opłaty w przypadku nie złożenia deklaracji przez podmiot mogący być zobowiązany do zapłaty takiej opłaty. Przepis ten wskazuje zatem, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W ocenie sądu przepis ten może mieć zastosowanie do dokonywania ustaleń co do miesięcy kiedy na nieruchomościach takich , jak ta której właścicielem jest skarżący powstają odpady komunalne, w szczególności czy powstają one w każdym miesiącu, czy w każdym miesiącu dochodzi do wynajmowania turystom pokoi gościnnych, a tym samym -powstania odpadów komunalnych.
Przeprowadzenie dokładnej analizy tego zagadnienia pozwoli na ustalenie czy co do każdego miesiąca powstał do skarżącego obowiązek zapłaty opłaty za odbiór odpadów komunalnych.
Po dokonaniu stosownych ustaleń w tym zakresie, pogłębionej analizy powstania obowiązku zapłaty opłaty organ musi dokładne wskazać, w jaki sposób wyliczył opłatę za poszczególne miesiące/lata.
W poszczególnych latach organ I instancji dokonując obliczeń wysokości opłaty za odbiór odpadów na nieruchomości niezamieszkałej nie podał w sposób jednoznaczny w jaki sposób obliczył jej wysokość. W warunkach zmieniających się podstaw prawnych w zakresie prawa miejscowego nie wskazał jaką ilość worków za poszczególne miesiące przyjął jako podstawę obliczenia opłaty miesięcznej, a jedynie podał podstawy prawne w poszczególnych latach, zaś jest to niewystarczające do zrozumienia metody obliczenia opłaty. Organ II instancji je zaakceptował nie dokonując własnych obliczeń. Powołał jedynie podstawy prawne z aktów prawa miejscowego.
I tak za rok 2020 zastosowanie znalazły uchwały rady Gminy [...] o nr [...] z dnia [...]2016 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za pojemniki o określonej pojemności, uchwała [...] z 2019 w sprawie zmieniająca uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za pojemniki o określonej pojemności a także uchwała [...] z dnia 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za worek o określonej pojemności oraz zwolnienia z tej opłaty. Każda z nich wprowadzała inny sposób ustalenia opłaty i inne ilości worków/ pojemników do obliczenia opłaty. W sytuacji, gdy organ nie podał ile pojemników/worków przyjął jako mnożnik ceny za pojemnik/kontener nie jest możliwe przeanalizowanie prawidłowości dokonanego obliczenia. Samo podanie podstaw prawnych z tych uchwał nie jest wystarczające.
Za rok 2021 zastosowanie miała uchwała [...] zmieniająca uchwałę w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za worek o określonej pojemności oraz zwolnienia z tej opłaty. Podobnie za rok 2022.
W latach tych organ przyjął wysokość opłaty miesięcznej w kwocie [...] złotych. Jednak nie jest jasne ile worków i jakiej pojemności przyjął za podstawę obliczeń. Nie są podane bowiem mnożniki, a tylko iloczyn obliczenia.
Analogiczna sytuacja dotyczy lat 2023 i 2024. W tych latach obowiązywała uchwała [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za worek o określonej pojemności oraz zwolnienia z tej opłaty. Również ona przewidywała stawki za worek. W tym zakresie także organ nie wskazał ile i jakiej pojemności worków przyjął do obliczenia kwoty [...] należnej miesięcznie za odbiór śmieci z nieruchomości niezamieszkałej.
Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli prawidłowości obliczonej kwoty. Mnożniki o których mowa powinny zostać wskazane decyzjach, tak aby strona, a w razie konieczności sąd mogły posiąść wiedzę w jaki sposób zostały one obliczone. Samodzielnie kontroli tych obliczeń sąd nie jest w stanie dokonać z uwagi na rożne możliwości przyjęcia mnożników równania.
Brak tych elementów w uzasadnieniu decyzji, co zaakceptował organ II instancji prowadzi do przyjęcia, że nie zostały w sposób prawidłowy sporządzone uzasadnienia tych decyzji. W uzasadnieniu nie wykazano dlaczego przyjęto taka wysokość opłaty miesięcznej, która następnie została przyjęta jako podstawa opłaty rocznej ( po pomnożeniu przez liczbę 12 ).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, w sytuacji ponownego nałożenia obowiązku zapłaty opłaty na rzecz gminy precyzyjnie wskaże, w jaki sposób dokonał obliczenia opłaty miesięcznej. Ile i jakich worków przyjął do obliczenia opłaty.
W końcu naruszeniem prawa procesowego w zakresie sentencji decyzji jest dokonanie obliczenia odsetek za zwłokę co do każdej opłaty za odbiór śmieci.
W obowiązujących przepisach prawa brak jest podstawy do zawarcia w decyzji takiego rozstrzygnięcia.
Powołany już powyżej przepis art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przepis ten nie stanowi podstawy do określenia w decyzji także odsetek, gdyż o takiej możliwości nie wspomina. Dotyczy tylko i wyłącznie określenia wysokości opłaty.
Kwestia odsetek nie znajduje zatem uregulowania w ustawie aktualnie omawianej. Przepis art. 6q ust.1 stanowi, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że do kwestii odsetek , ich poboru i określania będą miały zastosowanie zasady określone w tej regulacji.
Przepis art. 53§1 o.p stanowi natomiast, że od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Stanowi on podstawę do naliczenia odsetek od zaległości z tytułu opłat za odbiór odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 55 § 1 o.p. odsetki za zwłokę są wpłacane bez wezwania organu. Oznacza to, że poza wyjątkami przewidzianymi wprost w przepisach ordynacji podatkowej ( np.: art. 53a § 1 o.p. ) w decyzji podatkowej , co należy zastosować odpowiednio ( wprost ) w sprawie niniejszej odsetki od zaległości z tytułu opłaty za odbiór odpadów komunalnych nie określa w decyzji ją określającej i rzeczą osoby zobowiązanej jest zapłacić odsetki od zaległości. Rolą organu natomiast w razie wątpliwości będzie wydanie stosownego postanowienia co do zarachowania wpłaty.
Brak jest podstawy prawnej do ustalania wysokości odsetek w decyzji określającej wysokość opłaty za odbiór odpadów, bowiem znajdująca odpowiednie zastosowanie w tym zakresie ordynacja podatkowa nie zawiera ku temu podstawy prawnej.
Wydając zatem ponownie decyzje w sprawie opłaty za odbiór odpadów komunalnych organ pominie ten element aktualnych decyzji.
Z tych względów sąd uchylił zaskarżone decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a. W ich skład wchodzi zwrot wpisów od poszczególnych spraw ( 5 *100 zł ).