Według ZUS nastąpiło wydłużanie okresu dochodzenia, odnośnie:
1. zaległości na FUS:
- za okres 12/2004 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 25 lutego 2005r., w którym zobowiązanemu doręczono upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej: NUS) postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3556 dni;
- za okres 02/2005 r. - 04/2005 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 25 maja 2005r., w którym zobowiązanemu doręczono upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3467 dni;
- za okres 5/2005 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 29 sierpnia 2005 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3371 dni;
- za okres 1/2006 - 2/2006 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 8 maja 2006 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r., tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3119 dni
- za okres 3/2006 - 4/2006 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia 19 czerwca 2006 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3077 dni;
- za okres 5/2006 - 3/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 26 kwietnia 2007r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2766 dni;
- za okres 4/2007 - 8/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 6 listopada 2007r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2572 dni;
- za 5/2005 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 29 sierpnia 2005r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3371 dni;
- za okres 1/2006 - 2/2006 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 8 maja 2006., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3119 dni;
- za okres 3/2006 - 4/2006 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia 19 czerwca 2006., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3077 dni;
- za okres 5/2006 - 3/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 26 kwietnia 2007 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2766 dni;
- za okres 4/2007 - 8/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 6 listopada 2007r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2572 dni;
2. zaległości na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
- za okres 11/2004 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 25 lutego 2005r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3556 dni;
- za okres 04/2005 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 25 maja 2005r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3467 dni;
- za okres 1/2006 - 2/2006 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 8 maja 2006 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3119 dni;
- za okres 3/2006 - 4/2006 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 19 czerwca 2006 r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 3077 dni;
- za okres 5/2006 - 3/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 26 kwietnia 2007r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2766 dni;
- za okres 4/2007 - 8/2007 bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od 6 listopada 2007r., w którym doręczono zobowiązanemu upomnienie przedegzekucyjne, na podstawie którego wszczęta została egzekucja administracyjna do 21 listopada 2014 r. tj. do dnia wydania przez NUS postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Tym samym okres dochodzenia należności za ten okres wydłużył się o 2572 dni;
Ponadto ZUS wyjaśnił, że na należności z tytułu składek za okres 11/2004 - 8/2007 do każdego miesiąca było prowadzone postępowanie przedegzekucyjne i niezwłocznie wdrożone postępowanie egzekucyjne. 21 listopada 2014 r. NUS wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kolejne postępowanie przedegzekucyjne do tego samego okresu zostało wszczęte zawiadomieniem nr [...] z 14 listopada 2016 r., doręczonym 7 grudnia 2016 r. i zakończone wydaniem decyzji nr [...] z 12 stycznia 2017 r., która uprawomocniła się 3 marca 2017 r. W celu dochodzenia należności Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. wystawił 20 marca 2017 r. tytuły wykonawcze, na podstawie których wszczęta została egzekucja administracyjna. Odpisy tytułów wykonawczych zostały do zobowiązanego wysłane adres zamieszkania, tj. [...] ul. [...].
Według Zakładu wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło w dniu wystawienia tytułów wykonawczych (egzekucja prowadzona przez Dyrektora ZUS) lub w chwili przekierowania tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego. Natomiast wszczęcie egzekucji następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zdarzeń: doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przez doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Organ wyjaśnił, że skierowana do zobowiązanego korespondencja zawierająca odpisy tytułów wykonawczych, pomimo dwukrotnego awizowania 20 i 30 marca 2017 r., została odesłana do Zakładu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W takiej sytuacji ma zastosowanie regulacja zawarta w art. 44 k.p.a. Organ zaznaczył, że w odniesieniu do płatników składek, źródłem danych adresowych są składane dokumenty zgłoszeniowe składane do ZUS i Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności. Ustalenie adresu, na który Zakład skierował zawiadomienie o wszczęciu egzekucji (tytuły wykonawcze) nastąpiło w oparciu o dokumenty zgłoszeniowe zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS. Na podstawie tych dokumentów ustalono, że od 1 kwietnia 2015 r. zobowiązany został zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę na podstawie dokumentu ZUS ZUA złożonego 31 marca 2015 r. przez płatnika składek [...] DORADCY FINANSOWI [...], w którym wskazano adres zameldowania, zamieszkania i korespondencyjny osoby ubezpieczonej [...] ul. [...] Wyrejestrowanie z ubezpieczeń nastąpiło 1 stycznia 2016 r. Adres ten był zgodny z danymi w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności (PESEL).
Zaznaczono, uwzględniając wniosek zobowiązanego organ przeprowadził postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia jego pobytu w kraju w latach 2015 - 2020. Z informacji przekazanej przez Straż Graniczną wynika, że 16 stycznia 2020 r. zobowiązany przekroczył granicę kraju (sprawdzeniem objęto okres od dnia 21 lutego 2015 r. do 21 lutego 2025 r). Z kolei wyjaśnień zobowiązanego wynika, że w 2015 r. wyjechał z kraju bez zamiaru powrotu do Polski. Jednakże w 2020 r. został zatrzymany na terenie Wielkiej Brytanii, przez lokalne władze w związku z listem gończym jaki w Polsce wystosował prokurator i przymusowo został wydany władzom polskim i przewieziony do kraju jako osoba aresztowana. Tymczasem z ustaleń ZUS wynika, że w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 31 grudnia 2015r. zobowiązany był zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez swojego ojca [...] DORADCY FINANSOWI [...]. Zakład kierując w 2017 r. korespondencję uczynił to w oparciu o dane wskazane w ostatnim zgłoszeniu do ubezpieczeń. Z akt administracyjnych wynika, że 20 marca 2017 r. pracownik Poczty Polskiej podjął próbę doręczenia zobowiązanemu przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych, jednak nikogo nie zastano, wobec czego w skrzynce pocztowej pozostawiono awizo. Ta sama sytuacja powtórzyła się 30 marca 2017 r. - co każdorazowo udokumentowano w formie adnotacji na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
Organ podkreślił, że dysponuje dowodem doręczenia, tj. kopertą ze zwrotnym poświadczeniem odbioru, na której widnieją pieczęcie i podpisy pracownika poczty przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz datą zwrotu pisma, a także z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu. Dodatkowo znajduje się adnotacja pracownika poczty ze wskazaniem gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Zatem doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z 20 marca 2017r. było za skuteczne w trybie art. 44 § 4 k.p.a.
W konsekwencji organ uznał, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia doręczenia upomnień przedegzekucyjnych 25 lutego 2005 r., 25 maja 2005 r., 29 sierpnia 2005 r., 8 maja 2006 r., 19 czerwca 2006 r., 26 kwietnia 2007 r., 6 listopada 2007 r. do 21 listopada 2014 r., tj. do umorzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS. Następnie wszczęcie postępowania egzekucyjnego 20 marca 2017 r. spowodowało, że bieg terminu przedawnienia uległ ponownie zawieszeniu do nadal. Okresu trwania postępowań egzekucyjnych nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia. Uwzględniając powyższe okoliczności Zakład stwierdził, że należności nie uległy przedawnieniu.
Jako uzasadnienie odmowy umorzenia zaległości ZUS wskazał brak wystąpienia przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz brak wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust.1 rozporządzenia z 2003 r.
Organ wskazał, że wobec ww. zaległości jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie wyczerpano możliwości przymusowego dochodzenia należności. Nie stwierdzono braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Aktualna sytuacja finansowa zobowiązanego nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w szerszej perspektywie czasowej. Zobowiązany uzyskuje stałe wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego, na który składają się świadczenia emerytalne jego rodziców oraz jego wynagrodzenie za pracę wynosi [...] zł (netto) i zapewnia kwotę minimum socjalnego. Posiadanie przez zobowiązanego zobowiązań finansowych, które nie są spłacane u osób fizycznych od 2018 r. w wysokości około [...] zł nie zwalnia go z obowiązku spłaty należności względem ZUS. Brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialna zobowiązanego uniemożliwia spłatę zobowiązania względem ZUS. W ocenie organu Istnieje możliwość wyegzekwowania należności z tytułu składek, chociażby niewielkimi kwotami np. w formie układu ratalnego, bez uszczerbku dla sytuacji materialnej zobowiązanego, zatem podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.
W skardze do tut. Sądu na w/w decyzję ZUS skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie:
1. art. 83 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 7, art.8, art.77 § 1, art.80, art. 41 i art. 44 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji podczas gdy w sprawie Sąd prawomocnie uchylił decyzję, także dokonano błędnej i zawężającej wykładni tych przepisów a także organ popełnił liczne błędy, przejawiające się na niezastosowaniu podstawowych zasad prawa administracyjnego w tym także wprost niewykonania wyroku z 5 grudnia WSA w Rzeszowie, I SA/Rz 498/24 m.in.:
a) zasada prawdy obiektywnej; zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, gdy po wydaniu kolejnego prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, od którego organ nie złożył środka zaskarżenia - wobec tego uznał go w pełni za zasadny, mimo tego ponownie wydał kolejną błędną decyzje, która stanowi powielenie wadliwego stanowiska organu, tak szeroko i precyzyjnie skrytykowany przez WSA w treści uzasadnienia wspomaganego wyroku. Sąd bardzo szczegółowo odniósł się do licznych błędów organu a Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dalszym ciągu i uporczywie powiela swoje "argumenty" które są jedynie pustą polemiką z właściwym rozstrzygnięciem sądu administracyjnego a tym samym pomimo wytycznych Sądu w dalszym ciągu zdaniem ww. stawia się ponad prawem;
b) art. 8 i 77 k.p.a. organ pomimo, że otrzymał od WSA wprost szczegółowe wytyczne dla przeprowadzenia postępowania i Sąd orzekający wskazał swoje stanowisko - sprzeczne ze stanowiskiem organu to ZUS w kolejnej decyzji uporczywie powiela swoje błędne stanowisko, ponownie narażając skarżącego na kolejne koszty nie tylko finansowe;
c) art. 80 k.p.a. swobodna ocena dowodów - organ ponownie, uporczywie naruszył zasady prawa administracyjnego, nie biorąc pod rozwagę dowodów pochodzących od innych organów - Straży Granicznej, wprost pomijając ten dowód i umniejsza jego znaczenie tylko aby wykazać swoje racje, w sytuacji gdy pismo Straży Granicznej posiada kluczowe znaczenia dla potwierdzenia faktu - nieprzebywania ww. w Polsce w roku 2017 r. kiedy to organ zarzuca doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania jako dowodu na przerwanie biegu przedawnienia - co faktycznie nie miało miejsca;
d) art. 41 k.p.a. przez bezpodstawnie zastosowanie art. 41 i 44 k.p.a. - wbrew wadliwemu stanowisku organu, wobec skarżącego nie toczyło się we wcześniejszym okresie tj. przed 2017 r. żadne postępowanie przed organem dlatego skarżący nie posiadał żadnego obowiązku zawiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania czy wskazania jego faktycznego przebywania. Organ wadliwie posługuje się przedmiotowymi przepisami i błędnie ustalonymi okoliczności faktycznymi, które z pewnością nie posiadają pokrycia w rzeczywistości i nie są zgodne z prawdą;
e) organ ponownie w odmowie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek - błędnie "rozbił" na dwie części w łącznej kwocie [...] zł. oraz kwotę [...] zł., pomimo że sąd orzekający w treści prawomocnego wyroku z 5 grudnia 2024 r., I SA/Rz 498/24, wprost stwierdził, że organ winien był wskazać łącznie kwotę ww. należności, czego organ ponownie nie zrobił,
2. art. 7, art.77 § 1, art. 80 i art.107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a., poprzez wydanie kolejnej błędnej decyzji, ponownie dotkniętej licznymi wadami, pomimo że sąd orzekający w sposób jasny, precyzyjny i bardzo szczegółowy wskazał liczne błędy organu, które nie zostały uzupełnione w drodze wewnętrznego postępowanie toczącego się ponownie bezpośrednio przed organem, przedmiotowe naruszenia, które w dalszym ciągu istnieją w treści nowej, zaskarżonej decyzji, a które to nie zostały przez organ usunięte. Organ nie wykonał zobowiązania sądu, tj. nie wskazał podstawy prawnej w oparciu o którą przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności, a następnie, uwzględniając wskazane przez sąd unormowania, organ nie ustalił i nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji datę początkowej i końcowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych konkretnych należności będących przedmiotem postępowania i ich daty końcowej. Ponadto, organ nie wskazał czy była to data wymagalności należności, czy początkiem biegu terminu przedawnienia jest dzień 1 stycznia 2012 r., oraz zdarzeń, które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia. Oran nie przedłożył w treści decyzji potwierdzeń odbioru dokumentów na które się sam powołuje, a więc nie wykazał wskazanych okoliczności a tym samym nie wykonał zobowiązania sądu w tym zakresie. Nie dołączono do decyzji ani odpisów ani oryginałów zawiadomień o wszczęciu postępowań, wydanych upomnień oraz dowody ich doręczenia, nie wykazując powyższych kwestii, organ ponownie nie wykazał, nie dołączył do treści decyzji dowodu na powiadomienie zobowiązanego o podjęciu jakiejkolwiek czynności egzekucyjnej. Kluczowe dla sprawy okoliczności nie zostały stwierdzone, potwierdzone żadnymi innymi dowodami, których organ po prostu nie przedłożył, organ nawet nie podjął jakiejkolwiek próby przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ nie wykazał wskazując aby doręczenie w trybie zastępczym tytułów wykonawczych z 20 marca 2017 r., uznanych za doręczone w trybie art.44 § 4 k.p.a. w 6 kwietnia 2017r. było skuteczne. Organ nie uzupełnił swojego postępowania, gdyż nie wykazał żadnym nowym dowodem - dokumentem, że wobec skarżącego w okresie po 2014 r. toczyło się nowe postępowanie, które faktycznie stanowiło by podstawę do zastosowania art. 44 k.p.a. w sytuacji gdy ww. wykazał że od 2015 r. przebywał na stałe poza granicami kraju do 16 stycznia 2020 roku, kiedy ww. przekroczył granicę (przyjechał do kraju) został zatrzymany i przymusowo przywieziony do Polski. Organ pomimo licznych wniosków dowodowych dotyczących zwrócenia się do Straży Granicznej o uzyskanie informacji o przekraczaniu granicy RP pomimo informacji złożonej do akt sprawy, iż jedynie uprawnione organy państwowe mogą wnioskować o takie informacji i skarżący nie był w stanie uzyskać samodzielnie takiej informacji, organ dokonał faktycznego "przemilczenia" tego wniosku dowodowego i nie wskazał przyczyn jego nieprzeprowadzenia, nie wskazał że nie ma ona znaczenia dla toczącego się postępowania, dowodu obejmującego ten wniosek, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że postanowienia o wszczęciu egzekucji były skutecznie doręczane skarżącemu i nie nastąpiło że nie doszło do przedawnienie roszczenia.
3. art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy organ błędnie uznał, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia, gdyż dłużnik nie został zawiadomiony o wykonaniu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, a w konsekwencji nastąpiło błędne uznanie przez organ, że przedawnienie roszczeń nie nastąpiło.
Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów: tłumaczenia PIT za 2017 r. pisma od pracodawcy skarżącego w Wielkiej Brytanii, opinii z 26 listopada 2019 r. podatki za 2015/2016 r. - na okoliczność wykazania, że skarżący w okresie od 2015 r. do 2017 r. na stałe przebywał w Wielkiej Brytanii z zamiarem stałego pobytu, pracował i odprowadzał podatki, organ nie doręczył mu postanowienia o wszczęciu egzekucji w sposób skuteczny i przez kilkanaście lat nie był w stanie wyegzekwować wierzytelności, a więc zaistniała przesłanka umorzenia należności wskazana w art. 29 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 14 października 2025 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić dowód z zawnioskowanych w skardze dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 9035 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.
W rozpatrywanej sprawie sporna jest w szczególności kwestia przedawnienia należności z tytułu składek. Według skarżącego Zakład błędnie uznał, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w sytuacji, gdy nie został on zawiadomiony o wykonaniu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, a w konsekwencji błędne uznał, że przedawnienie roszczeń nie nastąpiło. Skarżący argumentuje, że w okresie od 2015 r. do 2017 r. na stałe przebywał w Wielkiej Brytanii, a organ nie doręczył mu skutecznie postanowienia o wszczęciu egzekucji, zatem nie została spełniona przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia (sporna jest kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu korespondencji w zakresie postępowania egzekucyjnego). Na dowód powyższego skarżący wraz ze skargą przedłożył dokumenty, które zostały przez Sąd dopuszczone na podstawie 106 § 3 p.p.s.a.
W przekonaniu Sądu okoliczności tej nie można ustalić na etapie postępowania wywołanego skargą skierowaną do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że czynności postępowania wyjaśniającego muszą się w zasadzie zakończyć przed wydaniem zaskarżonej do sądu decyzji. Sąd administracyjny może bowiem jedynie przeprowadzić na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Jednakże wynikające z art. 106 § 3 p.p.s.a. uprawnienie do przeprowadzenia dowodów uzupełniających ma charakter odstępstwa od wspomnianych zasad. W trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które prowadziłyby do nowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy (por. wyrok NSA z 29 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 367/23). Sąd wprawdzie orzeka zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. na podstawie akt sprawy, nie może jednak "zastąpić" organu w formułowaniu uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, która podlega ocenie co do jej zgodności z prawem. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 27 marca 2025 r. III OSK 6562/21).
W konsekwencji Sąd nie może na podstawie akt sprawy zmodyfikować uzasadnienia decyzji, bądź też go uzupełnić co do faktów mających znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Zwrócić w tym kontekście należy uwagę, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Podobne sformułowanie kompetencji sądów administracyjnych zawarte zostało w art. 3 § 1 p.p.s.a., który również stanowi o kontroli działalności administracji publicznej. Sądy administracyjne kontrolują zatem działanie administracji publicznej, nie zaś "zastępują" tę administrację w sprawowaniu jej zadań, do których niewątpliwie należy wydawanie decyzji administracyjnych.
W kontrolowanej sprawie Sąd nie może zatem uzupełnić wywodów organu, gdyż zamiast skontrolować działanie Zakładu, dokonałby nowych ustaleń faktycznych i dokonał ich subsumcji do mającego w sprawie zastosowania przepisu prawa materialnego, czym naruszyłby w ten sposób swoje kompetencje.
Ponadto, zdaniem Sądu, organ nie zrealizował w pełni zaleceń WSA w Rzeszowie zawartych w wyroku z 5 grudnia 2024 r. I SA/Rz 498/24, czym naruszył art.153 p.p.s.a., stosownie do którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Obowiązkiem organu rozpoznającego ponownie sprawę było zatem wydanie decyzji uwzględniającej zalecenia sądu, m.in. do zgromadzenia w aktach administracyjnych sprawy stosownych dokumentów (odpisów albo oryginałów zawiadomień o wszczęciu postępowań, wydanych upomnień oraz dowodów ich doręczenia).
Sąd stwierdza, że akta administracyjne sprawy nie zawierają dokumentów, na które powołuje się Zakład w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. pisma Bieszczadzkiego Oddziału Staży Granicznej z 21 lutego 2025 r. oraz dokumentów wymienionych na str. 8-11 uzasadniania w/w decyzji, co uniemożliwia dokonanie skutecznej kontroli zaskarżonej decyzji i postępowania administracyjnego, w którym została ona wydana.
Rajcę ma również skarżący, że organ nie skorygował swego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym przez Sąd w w/w prawomocnym wyroku z 5 grudnia 2024 r., gdyż nie wydał jednego rozstrzygnięcia wobec całej należności, lecz nadal "rozbił" ją na dwie kwoty [...] zł i [...] zł, pomimo że sąd uznał to za niewłaściwe. Przypomnieć zatem należy, że przedmiotem wniosku i rozstrzygnięcia powinna być jedna należność, a co za tym idzie, organ winien wydać jedno rozstrzygnięcie wobec tej należności. Dopiero zaś w uzasadnieniu decyzji organ powinien przeprowadzić rozważania odnośnie do przesłanek umorzenia, opartych na różnych podstawach prawnych, zaś w dalszej kolejności ocenić spełnienie tych przesłanek w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
W ponownym postępowaniu organ powinien uwzględnić podniesione wyżej uwagi, przede wszystkim przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia spornej kwestii prawidłowości doręczenia skarżącemu korespondencji w zakresie postępowania egzekucyjnego, wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności uległy przedawnieniu, czy też nie oraz dołączyć do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej kwestii okoliczności faktyczne.
Ponadto jeżeli okoliczności faktyczne uległy już zmianie, niezbędna jest ich aktualizacja, o którą organ winien wystąpić do skarżącego. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący, jako inicjator postępowania ulgowego, powinien aktywnie uczestniczyć w dostarczeniu Zakładowi informacji, które mogą zaważyć na decyzji w sprawie przyznania mu oczekiwanej ulgi. W szczególności wykazanie okoliczności, o których mowa w rozporządzeniu z 31 lipca 2003 r. zasadniczo należy do zobowiązanego. Obowiązek współdziałania w ustaleniu takich okoliczności ciąży na nim również z mocy art. 7 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Na wniosek strony skarżącej Sąd, na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) zasądził na jej rzecz od organu zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 480 zł, którą stanowią koszty zastępstwa procesowego przez adwokata.