Uzasadnienie
Przedmiotem skargi B.P.(dalej: "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w {...}(dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 14 maja 2025 r. nr 1801-IOD.4102.52.2024 o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w {...}(dalej: "Naczelnik US") z dnia 13 grudnia 2024 r. nr 1807-SPV.4102.202.2023 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 rok.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
W 2018 roku skarżąca prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą T.D."B" B.P. w{...}, przede wszystkim w zakresie: "T" (PKD:{...}). W dniu 30 kwietnia 2019 r. skarżąca złożyła korektę zeznania PIT-36L za 2018 r., w której wykazała przychód z działalności gospodarczej w wysokości {...}zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości {...}zł, stratę w wysokości {...}{zł.
Naczelnik US postanowieniem z dnia 4 lipca 2023 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych (dalej: "PIT") za 2018 r. Sporządzono protokół badania ksiąg z 20 października 2023 r., w którym stwierdzono, że w 2018 r. skarżąca:
1) zawyżyła przychody (per saldo) o {...}zł, w tym o:
- {...}zł (in plus) - w związku z ujęciem dotacji/dopłat do biletów ulgowych, otrzymanych od Marszałka Województwa {...}- zwolnionych od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."),
- {...}zł (in minus) - z tytułu błędnego ujęcia do wyliczenia zysku ze sprzedaży autobusów zamortyzowanej wartości sprzedanych środków trwałych autobusów: RK{...}, RK{...}, RK{...}, gdzie prawidłowo należało ująć nieumorzoną wartość;
2) zawyżyła koszty uzyskania przychodów o{...}, w tym o:
- {...}zł w związku z ujęciem dotacji/dopłat do biletów ulgowych, otrzymanych od Marszałka Województwa{...}, które w myśl art. 23 ust. 1 pkt 56 ustawy nie stanowią kosztów,
- {...}zł - wydatki poniesione na cele inwestycyjne związane z budową budynku biurowego wraz z warsztatami samochodowymi i myjnią,
- {...}zł - różnicę pomiędzy zadeklarowanymi kosztami ({...}zł), a faktycznymi kosztami ujętymi w księgach podatkowych ({...}zł),
- {...}zł - wartość faktur wystawionych za zakup części samochodowych oraz innych towarów (farb, lakierów), które nie mają związku przyczynowo -skutkowego z uzyskanym przychodem lub służącym zachowaniu bądź zabezpieczeniu jego źródła i nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- {...}zł - wydatki za usługi warsztatowe, pozostające bez związku przyczynowo- skutkowego z przychodem i/lub z zachowaniem/zabezpieczeniem źródła przychodu, udokumentowane tzw. pustymi fakturami.
W związku z powyższym Naczelnik US nie uznał ksiąg podatkowych za dowód w rozumieniu art. 193 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm. - dalej Ordynacja podatkowa) - w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Nie szacowano jednak podstawy opodatkowania, ponieważ dane wynikające z ksiąg, uzupełnione dowodami uzyskanymi w postępowaniu pozwoliły na jej określenie (art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej).
Naczelnik US w decyzji z dnia 13 grudnia 2024 r. nr 1807-SPV.4102.202.2023 określił skarżącej w podatku dochodowym od osób fizycznych stratę podatkową za 2018 r. w kwocie {...}zł, stwierdzając, że z tytułu prowadzonej w 2018 r. działalności gospodarczej uzyskała opodatkowany przychód {...}zł oraz poniosła koszty uzyskania przychodów {...}zł. Analogicznie jak w protokole badania ksiąg, stwierdził zawyżenie przychodów (per saldo) o {...}zł oraz zawyżenie kosztów podatkowych o {...}zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 291 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak zawiadomienia kontrolowanego o sposobie załatwienia zastrzeżeń do protokołu, wskazującego w szczególności, które zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym,
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak jego wszechstronnej oraz wyczerpującej oceny, w efekcie czego brak prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz przyjęcie wadliwych ocen i wniosków płynących z materiału dowodowego zebranego w sprawie,
- art. 22 u.p.d.o.f. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że faktury ujęte w ewidencji nie dokumentują faktycznych zdarzeń, a co za tym idzie, nie stanowią podstawy do zaliczenia do podatkowych kosztów uzyskania przychodów, z uwagi na sprzeczność z materiałem dowodowym w sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor IAS decyzją z dnia 14 maja 2025 r. nr 1801-IOD.4102.52.2024 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS stwierdził, że w sprawie nie upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, albowiem termin ten - co do zasady upływał - z dniem 31 grudnia 2024 r., natomiast zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło 19 lipca 2023 r. w związku z prawidłowym doręczeniem skarżącej zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej. Z kolei postępowanie karne skarbowe dotychczas nie zostało prawomocnie zakończone.
Następnie Dyrektor IAS wskazał, że skarżąca nie kwestionowała w odwołaniu wysokości przychodów ujętych w rozliczeniu podatkowym za 2018 r. przez Naczelnika US, a także dokonanej przez ten organ korekty kosztów uzyskania przychodów w łącznej kwocie {...}zł (wyłączenia z kosztów podatkowych kwoty {...}zł stanowiącej różnicę pomiędzy ujętymi w księgach podatkowych a zadeklarowanymi kosztami, kwoty {...}zł stanowiącej dopłatę do biletów ulgowych od Marszałka Województwa {...}oraz wydatków na cele inwestycyjne w wysokości {...}zł). Przedmiotem sporu i rozstrzygnięcia w sprawie jest natomiast zasadność wyłączenia z kosztów w rachunku podatkowym wartości "wydatków na nabycie" tzw. części zamiennych i innych towarów ({...}{zł) oraz usług warsztatowych ({...}zł). Transakcje te zostały ocenione przez Naczelnika US jako niemające związku z przychodem i/lub jego źródłem, a dokumenty mające potwierdzać ich zakup - za nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń. Dyrektor IAS przypomniał, że organy podatkowe są obowiązane do badania nie tylko strony formalnej faktury, ale także okoliczności, w których miało dojść do zakupu towarów i usług. Sprowadza się to do kontrolowania czy faktura w istocie je potwierdza - czy doszło między stronami wskazanymi w tym dokumencie do rzeczywistej transakcji. Samo stwierdzenie, że podatnik nabywał towar/usługę nie obliguje organów podatkowych do zaliczenia spornych wydatków do koszów w sytuacji, gdy wydatki te nie były należycie udokumentowane.
Dyrektor IAS wskazał, że w toku kontroli i postępowania podatkowego szczegółowo przeanalizowano wydatki na zakup części zamiennych do pojazdów samochodowych, olejów oraz opon. Analiza ta polegała m. in. na porównaniu poszczególnych części według podanych na fakturach numerów katalogowych, kodów producenta EAN, kodów produktów oraz numerów handlowych z określonymi markami "pojazdów do których dedykowane były nabyte części samochodowe" (przy wykorzystaniu stron internetowych iParts.pl, lnterCars.pl); zweryfikowano także ilości i ceny nabytych w 2018 r. części zamiennych w odniesieniu do użytkowanych pojazdów. Dyrektor IAS podzielił stanowisko Naczelnika US, że skarżąca nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, że pomiędzy wydatkami w kwocie {...}zł (w zakresie części zamiennych), a przychodem firmy (ewentualnie zabezpieczeniem/zachowaniem tego źródła) zachodzi związek przyczynowo- skutkowy, określony w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., a ponadto, że sporne faktury - do wysokości zakwestionowanych kwot - mogą stanowić podstawę do rozliczenia kosztów. Dokumenty te dotyczą części zamiennych do samochodów osobowych innych niż posiadane przez firmę skarżącej i motocykli, a według poczynionych ustaleń (w tym zeznań świadków) w 2018 r. skarżąca nie prowadziła działalności polegającej na naprawach takich pojazdów czy też handlu częściami do nich. Zaznaczył przy tym, że Naczelnik US kierując się zasadą zaufania (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) zaliczył do kosztów podatkowych część wydatków wynikających z zakwestionowanych faktur, albowiem na podstawie zgromadzonych dowodów (m. in. zeznań świadków) ustalono (uprawdopodobniono), że ujęte w nich części zamienne (m. in. po przeróbkach) mogły być stosowane do pojazdów będących w posiadaniu firmy skarżącej. Dyrektor IAS podkreślił przy tym, że 94 % wartości faktur wystawionych przez firmę "I"uwzględniono w kosztach, ponadto w toku kontroli zakwestionowano faktury na zakup części na łączną kwotę {...}zł, po czym w wyniku ich weryfikacji w oparciu o dowody przeprowadzone w postępowaniu podatkowym (m. in. zeznania J.P. i innych świadków) z kosztów wyłączono ostatecznie kwotę {...}zł.
Szczegółowej weryfikacji poddano także racjonalność i zasadność wykorzystania w prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej towarów zakupionych w firmie "A" A.Z. w {...}za kwotę {...}zł. Pełnomocnik skarżącej podnosił w toku postępowania, że materiały malarskie zostały zużyte do naprawy pojazdów: poprawienia ich wyglądu wewnętrznego oraz do odnawiania zużytych elementów drewnianych w autobusach. Przesłuchany w sprawie świadek T.P. stwierdził jednak, że w autobusach elementy drewniane (sklejka) znajdują się wyłącznie w bagażniku, niemniej do ich konserwacji/malowania używano smolistego preparatu Bitex, który nie był przedmiotem nabycia w firmie"A". Ponieważ inni świadkowie zeznali, że materiały te mogły zostać wykorzystane do wykończenia biurowca, czy też malowania stołu konferencyjnego, Naczelnik US ustalił u kontrahentów, od których nabyto meble (F.P.U.H. "M" G.M. i "G"D.G. ), że stanowiły one towar gotowy do bezpośredniego użytku i nie wymagały malowania. Z kolei w biurowcu firmy położono panele i płytki, które nie wymagały malowania lakierem do parkietów; do zabezpieczania poddasza (malowania krokwi) użyto specjalnych farb (przeciwzapalnymi z odpowiednimi atestami), co wyklucza zastosowanie farb ujętych w spornych fakturach. Jeżeli natomiast chodzi o malowanie stołu, to okoliczności tej skarżąca w żaden sposób nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła. Dyrektor IAS uznał więc, że zeznania świadków dotyczące ewentualnego wykorzystania towarów zafakturowanych przez firmę "A" nie znalazły potwierdzenia w całokształcie zgromadzonych dowodów. Zeznania te były ogólnikowe, nie zawierały jakichkolwiek okoliczności, które pozwoliłyby organowi I instancji na uprawdopodobnienie związku "wydatków" z przychodem/jego źródłem. Dyrektor IAS uznał więc, że Naczelnik US zasadnie wyłączył z kosztów podatkowych kwotę {...}zł.
Wreszcie Dyrektor IAS wskazał, że w postępowaniu przeanalizowano także związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy usługami warsztatowymi (o wartości {...}zł) zafakturowanymi na rzecz firmy skarżącej przez P.H.U. "M" M.F. w {...} a przychodem/źródłem przychodu skarżącej. Dyrektor IAS podzielił stanowisko Naczelnika US, że firma "M" w rzeczywistości nie świadczyła na rzecz firmy skarżącej usług warsztatowych; ich wykonanie było jedynie pozorowane, w celu wprowadzenia do obrotu nierzetelnych faktur i ich uwiarygodnienia. Nieprawdopodobnym jest bowiem przewożenie na trasie K-D podzespołów (często dużych rozmiarów) wymontowanych przez mechaników zatrudnianych przez skarżącą z samochodów wyłącznie po to, by M.F. dokonał wzrokowej ich oceny (nie dokonując naprawy), a następnie przewiezienie tych podzespołów z powrotem do firmy skarżącej w celu ich naprawy przez mechaników, tym bardziej że mechanicy zeznali, że remontowali skrzynie biegów, silniki, mosty napędowe i mieli w tym zakresie doświadczenie i narzędzia. Żaden z nich nie wskazał, by korzystali z pomocy w diagnostyce tych podzespołów, nie wspomnieli też, by przygotowywali jakiekolwiek podzespoły do przewiezienia do{...}, do siedziby firmy "M". Ponadto M.F. twierdził, że diagnozował wyłącznie skrzynie biegów manualne, z kolei według wyjaśnień skarżącej - również skrzynie automatyczne. Nieprawdopodobny jest także sposób dokonywania zapłaty za usługi za pośrednictwem bratam M.F. . Za nierzetelnością "usług warsztatowych" zafakturowanych przez "M" przemawia także i to, że M.F. twierdził, że w większości diagnozował podzespoły do Mercedesa Sprintera, a 23 z 26 busów tej marki były to samochody nowe (najwyżej pięcioletnie) i podlegały specjalistycznym przeglądom w firmie S.Z."A" . Co więcej, samochody nowej generacji posiadają wbudowane urządzenia umożliwiające szeroko rozumianą diagnostykę pojazdu oraz komunikujące o wystąpieniu nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu (usterki, konieczności uzupełnienia płynów/olejów), dlatego nie sposób zaakceptować potrzeby zlecania wykonania diagnostyki "organoleptycznej/wizualnej" podzespołów takich pojazdów. Tym samym Dyrektor IAS stwierdził, że nie ma podstaw do zaliczenia wartości tych faktur w ciężar kosztów w rachunku podatkowym.