2. art. 122 O.p. - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności brak wskazania świadków, brak jednoznacznej identyfikacji pojemnika, w którym stwierdzono nieprawidłowości;
3. art. 123 § 1 O.p - poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, w tym w kontroli przeprowadzonej 11 lutego 2025 r.;
4. art. 187 § 1 O.p. - poprzez niewłaściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego, w szczególności oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na protokole z kontroli z 11 lutego 2025 r., piśmie z 13 lutego 2025 r. oraz dokumentacji fotograficznej, które nie pozwalają na jednoznaczną identyfikację pojemnika należącego do skarżącej spółki;
5. art. 190 § 1 O.p. - poprzez niezawiadomienie strony o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin w ramach czynności kontrolnych z dnia 11 lutego 2025 r.;
6. art. 191 O.p. - poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego w oderwaniu od całego materiału dowodowego, bez wykazania, że naruszenie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów zostało dokonane przez skarżącą spółkę;
7. art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. - poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i określenie podwyższonej opłaty za cały miesiąc, pomimo że ewentualne naruszenie miało charakter incydentalny i dotyczyło jedynie zdarzenia z 11 lutego 2025 r., co narusza zasadę proporcjonalności.
Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja została opata na dowodach, które nie dają gwarancji, że potwierdzają nieselektywną zbiórkę odpadów przez spółkę. Przedstawiciele spółki nie zostali poinformowani ani wezwani na czynności gromadzenia materiału dowodowego. Zawiadomienia spółki dokonano post factum, w efekcie czego nie mogła uczestniczyć w ustalaniu faktycznej zawartości pojemnika, który miał należeć do niej. W związku z tym nie ma pewności, że zdjęcia w aktach sprawy dotyczą odpadów zgromadzonych na nieruchomości przy ul. S. w J. w pojemniku należącym do spółki. Znajduje się na niej się 8 kontenerów na odpady, w tym 7 identycznych, należących do różnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Skarżąca podkreśliła, że pracownicy PGKiM dokonujący kontroli nie wskazali, w których dokładnie kontenerach stwierdzono nieprawidłowości, dokumentacja fotograficzna, stanowiąca jedyny dowód w sprawie. W jej ocenie załączona dokumentacja fotograficzna nie pozwala na jednoznacznie ustalić, w których kontenerach znajdowały się odpady zmieszane, nie zawiera wskazania daty ani godziny wykonania poszczególnych fotografii, nie została opatrzona podpisami osób sporządzających dokumentację, nie przedstawia oznaczeń pojemników, w których - według twierdzeń - stwierdzono brak segregacji odpadów. Z tego powodu, zdaniem Spółki, materiał dowodowy dołączony do akt sprawy nie może być podstawą decyzji organu podatkowego.
Zdaniem skarżącej organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, nie powołał żadnych świadków gromadzenia dokumentacji fotograficznej, którzy mogliby potwierdzić sposób i miejsce wykonania zdjęć. Z przedstawionych zdjęć poglądowych nie wynika jednoznacznie w którym konkretnie pojemniku na odpady stwierdzono nieprawidłowości oraz czy do stwierdzenia tych nieprawidłowości doszło przy segregacji odpadów właśnie na terenie przedmiotowej nieruchomości. Fakt ten uniemożliwia przypisanie sfotografowanych odpadów jednoznacznie do pojemnika należącego do skarżącej.
W ocenie skarżącej Burmistrz nie wykazał, aby doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych przez pracowników Spółki. Wbrew twierdzeniom organu, na nim spoczywał obwiązek udowodnienia wystąpienia nieprawidłowości w tym zakresie.
Ponadto według skarżącej skoro naruszenie obowiązku selektywnego zbierania odpadów miało charakter incydentalny organ naruszył zasadę proporcjonalności w zakresie współmierności, miarkowania oraz adekwatności środka zastosowanego przez organ do wagi i częstotliwości naruszenia.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczy ziszczenia się określonych przepisami prawa przesłanek uzasadniających określenie dla nieruchomości na której skarżąca prowadzi działalność gospodarczą opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za luty 2025 r. w wysokości podwyższonej, tj. wyższej od zadeklarowanej przez skarżącą w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 17 grudnia 2024 r., obowiązującej od 1 stycznia 2024 r.
W myśl art. 6ka ust. 1 ww. ustawy w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Z mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. dotyczy także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Z powyższego wynika, że pierwszą z przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W przypadku stwierdzenia tej okoliczności podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych). Wskazane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości.
Poza sporem pozostaje i nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżąca jako podmiot władający przedmiotową nieruchomością jest zobowiązana do selektywnego zbierania odpadów komunalnych – w świetle art. 5 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.
W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że nie segregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
Podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat jednostek samorządu terytorialnego.
Wedle ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska, wykładnia językowa art. 6ka u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji (por. wyroki NSA z 30 marca 2022 r. III FSK 4846/21, 4 lipca 2024 r. III FSK 1171/23). Podnoszona w skardze okoliczność, że stwierdzone naruszenie miało charakter incydentalny i dotyczyło jednego zdarzenia nie stanowi naruszenia art. 6ka u.c.p.g.
Jeżeli zaś chodzi o obowiązek powiadomienia o niedopełnieniu selektywnej zbiórki odpadów, to należy zaznaczyć, art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje w jaki sposób podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności - art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.( por. wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r. III SA/Wa 1293/24).
Obowiązujące przepisy nie określają terminu tego powiadomienia. Powinno zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego (wyroki NSA z: 28 października 2022 r. III FSK 803/22, 8 lutego 2023 r. III FSK 730/22).
W niniejszej sprawie odpady odebrano 11 lutego 2025 r., a skarżącą o braku selektywnej zbiórki odpadów powiadomiono pismem z 13 lutego 2025 r., doręczonym 19 lutego 2025 r. Zdaniem Sądu obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. został w niniejszej sprawie spełniony. Brak przy tym podstaw do oczekiwania skarżącej, że wcześniejsze poinformowanie właściciela ma umożliwić weryfikację poprawności segregacji odpadów. Z konstrukcji art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wynika bowiem, że poprawność odpadów jest weryfikowana przez organ administracji na etapie postępowania po jego wszczęciu, natomiast do zadań podmiotu odbierającego odpady komunalne należy w tym zakresie wyłącznie powiadomienie o przypadku niedopełnienia obowiązku segregacji.
W przekonaniu Sądu zasadne są natomiast zarzuty skargi, które odnoszą się do rzetelności dokonania przez organy oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej przez pracowników firmy wywozowej. Według Sądu, wbrew twierdzeniom organów, nie daje ona podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że zwizualizowane tą dokumentacją nieprawidłowości w zakresie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, odnieść należy do Spółki, tzn. że dotyczą należących do niej pojemników na odpady.
Należy wskazać, że na znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy dokumentacji fotograficznej wykonanej przez firmę wywozową widoczne są pojemniki w których zlokalizowano odpady zmieszane, lecz nie sposób ustalić, które z tych pojemników należą do skarżącej. Oznaczenia podmiotów na pojemnikach na większości fotografii są nieczytelne, zaś widoczne na dwóch zdjęciach (k.10 i 11 akt administracyjnych) wskazują na inny podmiot ("[...]"). Nie można też stwierdzić kiedy zdjęcia zostały wykonane, bo nie ma na ich informacji o dacie ich wykonania.
Według Sądu zarzuty skargi w tym zakresie należy uznać za zasadne, mając na względzie powołane w niej okoliczności co do znajdowania się na terenie przedmiotowej nieruchomości 8 pojemników na odpady należących do różnych podmiotów, czego organy nie zweryfikowały, a przynajmniej nie odniosły się w sposób należyty. Tymczasem jako niesporny ocenić fakt, że pod wskazanym adresem przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą, oprócz skarżącej, prowadzi jeszcze kilka innych podmiotów. W świetle zaoferowanego Sądowi aktami sprawy administracyjnej materiału dowodowego, nie można jednoznacznie wykluczyć, że pojemniki widoczne na zdjęciach należą do innego niż skarżąca podmiotu.
SKO w zaskarżonej decyzji nie odniosło się do argumentu skarżącej, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się pojemniki należące do innych podmiotów prowadzących w tym miejscu działalność gospodarczą oraz ze oznaczenia na pojemnikach nie wskazują na skarżącą. Z treści decyzji organów obu instancji nie wynika też czy wobec pozostałych podmiotów są prowadzone postępowania administracyjne w wyniku, których wywodzone są konsekwencje w postaci podwyższonej opłaty w wysokości identycznej jak wobec skarżącej, a mogącej dotyczyć odpadów pochodzących z tego samego pojemnika.
Słusznie podnosi skarżąca, że to na organie spoczywał obowiązek rzetelnego ustalenia czy odpady zmieszane rzeczywiście znajdowały się w pojemnikach należących do skarżącej. Organ nie może tego obowiązku przerzucać na skarżącą, oczekując od niej przedłożenia dowodów potwierdzających należyte wykonanie obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów. Tym bardziej, że wykazanie stanu z dnia kontroli, nie byłoby możliwe wobec powiadomienia skarżącej o stwierdzonych nieprawidłowościach w odstępie kilku dni od jej przeprowadzenia.
W ocenie Sądu należy przyznać rację skarżącej, że przy obecnym stanie materiału dowodowego organy nie wykazały niedopełnienia przez nią obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Nie sposób zatem uznać, że istnieją podstawy do zastosowania art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. to jest, że doszło do ziszczenia się przesłanek warunkujących wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej wynikającej ze wskazanej przez organy uchwały Rady Miasta.
Mając na względzie ten zarzut, jak i inne podnoszone względem prowadzonego przez organ postępowania Sąd uznał za konieczne przypomnieć, że w świetle art. 6q ust. 1 u.c.p.g. prowadząc postępowanie organy zobowiązane są do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej a zwłaszcza art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 tej ustawy. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do treści art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Reasumując należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.pa w konsekwencji także naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6ka ust. 3 u.c.p.g..
Mając to na uwadze, Sąd,, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., przy czym składał się na nie jedynie wpis od skargi (100 zł), gdyż strona działała osobiście.
Rozpoznając ponownie sprawę organy będą zobowiązane, z zapewnieniem czynnego udziału strony, wyjaśnić stan faktyczny zaistniały w sprawie, w tym przede wszystkim ustalić do kogo należały pojemniki widoczne na zdjęciach stanowiących załącznik do protokołu kontroli (k. 6, 9-11 akt administracyjnych) czy z pomieszczenia na pojemniki na odpady (k.9) korzystają też inne podmioty prowadzące działalność na przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] w J. Należy też ustalić czy w odniesieniu do ewentualnych innych korzystających z ww. pomieszczenia na pojemniki toczą się inne postępowania i zasądzane są również opłaty według podwyższonej stawki. Poczynione wyżej ustalenia dopiero będą mogły stanowić podstawę do wydania decyzji.