Dyrektor KIS zauważył, że w analizowanej sprawie wnioskodawca jest akcjonariuszem spółki akcyjnej. W wyniku przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę z o.o. zachowana zostanie ekwiwalentność, czyli wartość akcji posiadanych przez wnioskodawcę będzie odpowiadała wartości udziałów w spółce przekształconej. W przyszłości możliwe jest wycofanie części środków ze spółki poprzez umorzenie udziałów lub ich sprzedaż. W istocie, w sytuacji przekształcenia akcje spółki przekształcanej staną się udziałami spółki przekształconej. Na gruncie przepisów prawa handlowego tak, jak trwa byt prawny spółki, a zmienia się jedynie jego forma prawna, tak na poziomie wspólników trwa ich uczestnictwo w spółce, a zmienia się jedynie forma prawa wspólnika do uczestnictwa w spółce. Przekształcenie nie jest więc momentem objęcia nowego prawa, ale kontynuacją prawa uczestnictwa współce w nowej formie. Z powyższych względów przekształcenie spółki nie jest, co do zasady, momentem podatkowym (zarówno w ujęciu przychodowym, jak i kosztowym). Moment przystąpienia do spółki akcyjnej był momentem uzyskania przez wnioskodawcę uprawnień wspólnika tej spółki. Sposób uzyskania przez wnioskodawcę udziałów spółki z o. o. powstałej z przekształcenia spółki akcyjnej nie jest objęciem tych udziałów w zamian za wkład niepieniężny. Wnioskodawca nie przeniósł bowiem własności swoich składników majątku na spółkę z o. o. w celu pokrycia jej kapitału zakładowego. Majątek, jaki uzyska spółka z o. o. na pokrycie swoich kapitałów będzie majątkiem spółki akcyjnej i stanie się majątkiem spółki z o. o. w wyniku przekształcenia. Czynność przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę z o. o. nie będzie wniesieniem wkładu niepieniężnego do spółki. Z tego względu nie ma podstaw, aby wnioskodawca rozpoznawał koszty uzyskania przychodów przewidziane dla takiej czynności. Podstawą prawną dla rozpoznania przez wnioskodawcę kosztów uzyskania przychodów jest art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. z uwagi na cel tego przepisu, tj. odsunięcie w czasie - do momentu utraty statusu wspólnika w spółce - rozliczenia kosztów bezpośrednio związanych z uzyskaniem praw wspólnika w spółce, w sytuacji, gdy uzyskanie tych praw nie skutkuje powstaniem przychodu po stronie wspólnika oraz akcentowaną zasadę kontynuacji bycia wspólnikiem spółek przy przekształceniach.
W analizowanej sytuacji pojęcie "wydatku na objęcie udziałów (akcji)" należy odnieść do wydatków na uzyskanie statusu wspólnika spółki akcyjnej. Fakt posiadania udziałów spółki z o.o. powstałej w wyniku przekształcenia jest bowiem wynikiem poniesienia tych pierwotnych wydatków i późniejszego przekształcenia formy prawnej uprawnień wynikających z poniesienia tych wydatków. Zatem, aby określić ten koszt zgodnie ze wskazaną wyżej regułą historyczną należy się cofnąć do pierwszego zdarzenia wynikającego z opisu sprawy, w związku z którym to zdarzeniem wnioskodawca został wspólnikiem spółki akcyjnej. Skoro wnioskodawca nabył akcje spółki odpłatnie za środki pieniężne na podstawie umów sprzedaży w 2016 r. i 2024 r., zdaniem Dyrektora KIS, będzie mógł ująć jako koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów - wydatki poniesione w celu nabycia akcji w spółce akcyjnej stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
W skardze na powyższą interpretację skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że kosztem uzyskania przychodu z tytułu umorzenia lub zbycia udziałów w spółce z o.o. powstałej z przekształcenia spółki akcyjnej będą wydatki na uzyskanie statusu wspólnika spółki akcyjnej, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu wynika, że kosztem uzyskania przychodu jest przypadająca na skarżącego wartość bilansowa majątku spółki akcyjnej (spółki przekształcanej) ustalona na moment przekształcenia w spółkę z o.o. (tj. wartość bilansowa majątku z dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych w spółce przekształcanej), jako wartość aktualnie i realnie wydatkowana przez skarżącego w zamian za udziały spółki z o.o. jako spółki przekształcanej.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. nie rozróżnia, czy udziały zostały objęte przy zawiązaniu spółki, czy przy przekształceniu. W związku z przekształceniem dochodzi do nabycia udziałów w spółce przekształcanej w zamian za majątek spółki przekształconej. Wydatkiem na nabycie udziałów jest zatem wartość akcji, które stanowiły podstawę nabycia udziałów w spółce przekształconej; ta wartość wynika z bilansu zamknięcia spółki przekształcanej, gdyż to jest ta właśnie wielkość ekonomiczna, której wyzbywa się wspólnik nabywający udziały spółki przekształconej, a nie jakakolwiek inna wartość, w tym odpowiadająca wydatkom poniesionym na nabycie lub objęcie udziałów lub akcji spółki ulegającej przekształceniu. Jednocześnie nie istnieje żadna inna metoda ustalenia wartości podatkowej udziałów obejmowanych w spółce przekształconej.
Zdaniem skarżącego, nie jest również trafna argumentacja organu wskazująca na systematykę ustawy i konstrukcję podatku PIT, wedle której zasady ustalania kosztu uzyskania przychodu mają zależeć od tego, czy przeniesienie składnika majątku w zamian za który otrzymywane są udziały wiązało się z opodatkowaniem (np. aport zorganizowanej części przedsiębiorstwa). Organ błędnie jako przykład zasady kontynuacji kosztu podaje art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., gdyż przepis ten w żaden sposób nie odwołuje się do tego, czy w związku z nabyciem zbywanego składnika majątku doszło do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu. Z kolei fakt wprowadzenia regulacji przewidujących zasadę kontynuacji kosztu historycznego w przypadku neutralnego podatkowo otrzymania składnika majątku potwierdza prawidłowość stanowiska skarżącego. Skoro ustawodawca wprowadził odrębne regulacje, wedle których kosztem uzyskania przychodów w przypadku zbycia udziałów objętych np. w ramach neutralnej podatkowo wymiany udziałów są wydatki na objęcie/nabycie udziałów wnoszonych w ramach wymiany (art. 23 ust. 1 pkt 38c u.p.d.o.f.), to świadczy to o tym, że takiej zasady nie można wyprowadzić z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. - stąd konieczna jest odrębna regulacja. Nie można zatem twierdzić, że z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wynika zasada kosztu historycznego - przeczy temu systematyka ustawy, na którą powołuje się organ.
Skarżący stwierdził, że jego stanowisko jest zgodne z utrwaloną i jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, która potwierdza, że wydatkiem na objęcie udziałów w spółce przekształconej jest wartość majątku spółki przekształcanej w dniu przekształcenia, przypadająca na wspólnika obejmującego udziały. Również w przypadku innych zdarzeń reorganizacyjnych, jak np. połączenia, w orzecznictwie wskazuje się w przypadku umorzenia udziałów w spółce przejmującej należy uwzględnić jako koszt uzyskania przychodów wartość rynkową spółki przejmowanej na dzień połączenia, a nie wysokość wydatków jakie udziałowiec faktycznie poniósł na objęcie udziałów w przejmowanej spółce z o.o.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Dyrektora KIS przyjęcie, jak proponuje skarżący, że wartość wszystkich składników aktywów jest kosztem uzyskania przychodów w momencie odpłatnego zbycia, jako wydatek na nabycie akcji, oznaczałoby potraktowanie przekształcenia jak sytuacji wniesienia wkładu w postaci przedsiębiorstwa do spółki przekształconej. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na uznanie wartości składników przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części za koszt uzyskania przychodów ze zbycia udziałów/akcji. Uzasadnieniem dla rozpoznania takich kosztów jest jednak okoliczność, że na moment wnoszenia wkładu jego wartość została rozpoznana przez podatnika jako przychód na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Ponadto, wniesienie wkładu, o którym mowa w powyższym przepisie wiąże się z faktycznym przesunięciem składników z majątku podatnika do majątku spółki.
Zdaniem Dyrektora KIS, argumenty przemawiające za prawidłowością stanowiska przedstawionego w skarżonej interpretacji wynikają również z analizy art. 22 ust. 1t u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r. (a więc w stanie prawnym, na gruncie którego wydano interpretację). W wyniku tej zmiany, ustawodawca doprecyzował, ujednolicił i usystematyzował problematykę kosztów podatkowych w następstwie zdarzeń restrukturyzacyjnych. Wprawdzie norma ta odnosi się wprost do skutków przekształcenia spółki niebędącej osobą prawną w spółkę, jednakże wyraża uniwersalną zasadę określania kosztów podatkowych w przypadku przekształceń. Co więcej, w przepisie mowa jest również o "kolejnych przekształceniach", a więc również dalszych przekształceniach spółki powstałej z przekształcenia spółki niebędącej osobą prawną w inne spółki.
Zdaniem Dyrektora KIS, co do zasady, kosztem uzyskania przychodów ze zbycia udziałów (akcji) w spółce przekształcanej są nierozliczone podatkowo wydatki wspólnika na nabycie lub objęcie prawa do udziałów/akcji w spółce przekształconej. Wydatki te określają wartość podatkową udziałów spółki przekształconej, a następnie - wobec braku możliwości ich rozliczenia na moment przekształcenia - wartość podatkową udziałów (akcji) spółki przekształcanej. Na ustalenie tej wartości podatkowej mają również wpływ zdarzenia z okresu posiadania praw udziałowych w spółce, które podlegały rozpoznaniu w rachunku podatkowym podatnika jako bezpośrednie skutki posiadania tych praw (dotyczy to sytuacji wspólników spółek niebędących osobami prawnymi), oraz kwestia wystąpienia przychodu na moment przekształcenia. W sytuacji, gdy na moment przekształcenia nie ustala się przychodu podatkowego, nie ma podstaw do określania lub podwyższania wartości "wydatków na objęcie lub nabycie" udziałów (akcji) spółki przekształcanej - należy sięgnąć do wartości podatkowej udziałów w spółce przekształconej, ustalanej na bazie kosztów historycznych poniesionych przez podatnika, w celu nabycia zbywanych przez niego udziałów (akcji) spółki przekształconej, wcześniej nierozliczonych i innych wartości wskazanych w art. 22 ust. 1t. Ten mechanizm zależności (korelacji) pomiędzy przychodem na moment przekształcenia, a kwestią ustalania kosztów odzwierciedla omawiany przepis art. 22 ust. 1t zdanie czwarte u.p.d.o.f. Jednocześnie, sposób ustalania kosztów uzyskania przychodu - jaki unormował ustawodawca w art. 22 ust. 1t u.p.d.o.f. - jednoznacznie eliminuje wartość emisyjną obejmowanych udziałów (akcji) w spółce przekształcanej czy wartość bilansową spółki przekształconej jako podstawy do ustalania kosztów uzyskania przychodów, na rzecz wartości podatkowej. W ocenie Dyrektora KIS, racjonalny ustawodawca nie różnicowałby zasady ustalenia kosztów podatkowych ze zbycia udziałów (akcji) spółki powstałej w wyniku przekształcenia lub przekształceń objętych bezpośrednio regulacją art. 22 ust. 1t u.p.d.o.f. i zbycia udziałów (akcji) spółki powstałej z przekształcenia spółki (przekształcenia, które nie jest elementem ciągu przekształceń, o których mowa w art. 22 ust. 1t u.p.d.o.f.). Dodatkowo zwrócił uwagę, że również w innych przepisach dotyczących kosztów uzyskania przychodów wartość podatkowa (wartość wynikająca z ksiąg podatkowych) funkcjonuje jako wyłączna podstawa ich określenia (art. 23 ust. 3f czy też art. 24 ust. 8b pkt 4 u.p.d.o.f.).
Dyrektor KIS wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są również poglądy potwierdzające prawidłowość stanowiska zawartego w skarżonej interpretacji, np. wyroki NSA z 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1259/15, z 16 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3570/13 oraz z 3 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3677/17, czy też wyrok WSA w Opolu z 15 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Op 306/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. (art. 146 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie niniejszych rozważań należy zwrócić uwagę na charakter postępowania wywołanego wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, cel wydania interpretacji indywidualnej i jej istotne cechy. Indywidualna interpretacja prawa podatkowego nie jest aktem administracyjnym, a więc nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach jej adresata. Jest to czynność, która nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tylko o nich się wypowiada. Polega ona bowiem wyłącznie na udzieleniu informacji, nie wiąże się z przyznaniem, stwierdzeniem albo uznaniem uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Interpretacja indywidualna ma zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym, a w przypadku uznania stanowiska wnioskodawcy za nieprawidłowe zawiera wskazanie stanowiska prawidłowego wraz z uzasadnieniem prawnym. Istotą interpretacji indywidualnej jest więc rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe (zob. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 40/16).
Dodać przy tym należy, że stosownie do treści art. 57a p.p.s.a., sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczenia się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarżący słusznie kwestionuje dokonaną przez Dyrektora KIS wykładnię przepisu art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
Zgodnie z tym przepisem, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, z wykupu przez emitenta obligacji, a także z umorzenia, odkupienia, wykupienia albo unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e, w części niezaliczonej w jakiejkolwiek formie do kosztów uzyskania przychodów.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się na sposobie ustalenia kosztów uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia (umorzenia, sprzedaży) udziałów spółki z o.o. objętych w wyniku przekształcenia spółki akcyjnej w spółkę z o.o.
Sąd stwierdza, że powyższe zagadnienie zostało już jednolicie i konsekwentnie rozstrzygnięte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na korzyść stanowiska skarżącego (zob. np. wyroki NSA: z dnia 3 września 2025 r., sygn. akt II FSK 1516/22, z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 425/25, z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt II FSK 821/22, z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt II FSK 80/22, z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt II FSK 623/24, z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II FSK 178/22, z dnia 1 września 2023 r., sygn. akt II FSK 1526/22, z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II FSK 587/22, z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II FSK 589/20, a także poglądy prawne z orzecznictwa przywołanego w tych judykatach). W powyższych orzeczeniach jednolicie przyjęto, że konstrukcja art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wykładanego w sposób kompleksowy ogranicza możliwość odkodowywania normy prawnej z niego wynikającej na podstawie pojęć użytych w zdaniu pierwszym, z pominięciem ich kontekstu normatywnego przewidzianego w zdaniu drugim. Skoro ustawodawca zadecydował mocą art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. o czasowym wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów m. in. wydatków na nabycie udziałów (akcji) i nie wyraził w przepisach tejże ustawy woli utworzenia regulacji prawnej, z której można byłoby wyprowadzić normę prawną odwołującą się do wartości historycznej tych wydatków, tj. "zamrożenia" ich wartości, to brak jest podstaw do dokonywania wykładni tego przepisu w sposób postulowany przez organ podatkowy, niekorzystny dla podatnika. Konieczności poszukiwania wartości historycznej wydatków, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., nie sposób wyprowadzić z wykładni językowej tego przepisu, korzystając przy tym pomocniczo z efektów wykładni systemowej oraz celowościowej. Oznacza to, że w świetle art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. kluczowe znaczenie dla określenia wysokości kosztów uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji) ma wartość wydatków podatnika rozumiana jako wartość ekonomiczna wcześniej poniesionych wydatków na nabycie udziałów (akcji), istniejąca w czasie uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji). Wówczas ujawnia się realna wartość ekonomiczna przeznaczona na nabycie zbywanych udziałów (akcji). Inaczej mówiąc, kosztem (wydatkiem) realnym, służącym nabyciu składnika majątkowego generującego przychód jest równowartość uszczuplenia majątkowego podatnika z dnia wskazanego przez ustawodawcę w zdaniu drugim wykładanego przepisu. Tylko w taki sposób można racjonalnie określić wartość "wydatku" jako kosztu uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia m.in. udziałów. Istotna jest zatem wartość bilansowa danego aktywa generująca przychód z jego zbycia (po przekształceniu). Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał już poglądy na tle art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Różnice w orzecznictwie, które występowały w przeszłości (m. in. orzeczenia powołane w odpowiedzi na skargę), stały się nieaktualne. Stanowisko organu mogłoby zostać zaakceptowane wyłącznie w następstwie ingerencji ustawodawcy, przez zmianę lub korektę omówionej zasady rozpoznawania kosztów uzyskania przychodów, wyrażonej w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.
Z powyższych względów Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia wskazanego w skardze przepisu prawa materialnego, dlatego na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organu będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa.