Uzasadnienie
Przedmiotem skargi C. M. (dalej podatnik/skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 27 sierpnia 2025 roku nr 1801-IOD.4102.29.2025, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w {...} z 9 maja 2025 r nr 1804-SPV-4102.274.2024 określającą podatek dochodowy od osób fizycznych za 2021 r.
Z uzasadnienia skarżonej decyzji oraz akt podatkowych wynika, że podatnik w 2021 r. prowadził działalność gospodarczą gospodarcza, prowadzona pod firmą "E" C. M. opodatkowaną na zasadach ogólnych (podatkowa księga przychodów i rozchodów, dalej: "p.k.p. i r.").
Na podstawie upoważnienia Naczelnika US w {...}z 19 czerwca 2023 r., przeprowadzono wobec podatnika kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczenia PIT z działalności gospodarczej m.in. za 2021 r. Na podstawie ustaleń kontroli i przeprowadzonej następczo postępowania podatkowego Naczelnik US w {...}decyzją z 9 maja 2025 r., 1804-SPV.4102.275.2024 (sprostowaną postanowieniem z 7 lipca 2025 r.), określił podatek w określił podatnikowi ten podatek w wysokości {...} zł.
Organ I instancji ustalił mianowicie błędne ujęcie w rachunku podatkowy kosztów to jest:
1) {...} zł - części (25 %) wydatków na eksploatację samochodów osobowych dla których podatnik nie prowadził ewidencji przebiegu pojazdu,
2) {...} zł - wartości faktury wg podatnika "omyłkowo" ujętej w kosztach podatkowych,
3) {..} zł - "wydatków na nabycie" materiałów/towarów, udokumentowanych fakturami nieodzwierciedlającymi według organu I instancji rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i nie mogących stanowić podstawy ujęcia wydatków w kosztach uzyskania przychodów.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem podatnik złożył odwołanie w którym podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego związanych z brakiem zebrania i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiały dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, a także całkowicie sprzeczne z doświadczeniem życiowym i logiką dokonanie oceny materiału dowodowego w zakresie dochowania przez podatnika wszelkiej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, a także świadomości i wiedzy na temat tego, by zakwestionowane faktury miały nie dokumentować rzeczywistych transakcji zakupu, pomimo że dotychczas zebrany materiał dowodowy analizowany z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska.
Dyrektor IAS w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym opisaną na wstępie decyzją z dnia 27 sierpnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał na wstępie, że pewne kwestie rozstrzygnięte przez organ I instancji są niesporne, gdyż odwołanie co do nich nie formułuje żadnych zarzutów a organ odwoławczy nie znalazł podstaw do skorygowania ustaleń w powyższym zakresie, zwłaszcza, że podatnik nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych ani dowodów, które mogłyby posłużyć innym ustaleniom.
Jak wskazał organ odwoławczy przedmiotem sporu i rozstrzygnięcia w sprawie jest zasadność wyłączenia z kosztów w rachunku podatkowym wartości faktur wystawionych przez;
1) FHU "E"M.G. , na kwotę {...} zł,
2) D.G."T" , na kwotę {...}zł,
Które to transakcje zostały ocenione przez organ I instancji jako nierzetelne, a faktury zakupu jako niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń/operacji gospodarczych.
Przywołując treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) trakującego o kosztach podatkowych organ odwoławczy podkreślił, że samo udokumentowanie wydatku nie jest jednak wystarczające do zaliczenia go do kosztów w rachunku podatkowym; konieczne jest wykazanie, że zdarzenie gospodarcze opisane w dokumencie stwierdzającym poniesienie wydatku rzeczywiście miało miejsce, wydatek został przez podatnika poniesiony w kwocie wskazanej na tym dokumencie oraz pozostaje w związku przyczynowo -skutkowym z uzyskanym przychodem lub służy zachowaniu bądź zabezpieczeniu jego źródła.
Przedstawiając przepisy prawa oraz wypowiedzi orzecznictwa sądowadministracyjnego Dyrektor IAS wyjaśnił, że nie można zmniejszać dochodu poprzez zaliczenie do kosztów wydatków dokumentowanych fakturami fikcyjnymi - nieodzwierciedlającymi stanu faktycznego, tj. sporządzonymi jedynie w celu udokumentowania czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca pomiędzy wskazanymi na nich podmiotami. W tym przypadku nie ma znaczenia świadomość (lub jej brak) takiego stanu rzeczy czy też ewentualny brak winy podatnika podatku dochodowego - kwestie te nie są istotne dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Decydujący jest obiektywny stan rzeczy. Samo stwierdzenie, że podatnik nabywał towar nie obliguje organów podatkowych do zaliczenia spornych wydatków do koszów w sytuacji, gdy wydatki te nie były należycie udokumentowane. Prócz faktury i ewentualnie dowodu zapłaty, podatnik powinien dysponować dowodami umożliwiającymi ocenę, że obrót (dostawa towaru) rzeczywiście miał miejsce między poniesionymi wydatkami a uzyskanym przychodem (źródłem przychodów). Za NSA (wyrok z 9 maja 2023 r., sygn. akt II FSK 2695/20), Dyrektor podkreślił, że organy podatkowe nie mają prawnego obowiązku poszukiwania dostawcy towarów, których koszty nabycia uwzględnił podatnik w swym rozliczeniu podatkowym. Obowiązek ten niepodzielnie spoczywa na podatniku. Takie poszukiwanie byłoby sprzeczne z zasadą prawdy materialnej. Natomiast możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów wymaga wykazania źródła pochodzenia towaru. Przyjęcie za koszt uzyskania przychodów wydatku wykazanego w fakturze wystawionej przez inny podmiot niż faktyczny dostawca towaru, gdy nie zostanie ujawnione rzeczywiste źródło pochodzenia towaru, prowadziłoby w istocie do akceptacji rozliczenia podatkowego opartego nie na rzeczywistym przebiegu operacji gospodarczej, lecz wyłącznie na dokumentach prywatnych, zaoferowanych przez podatnika.
Organ odwoławczy odniósł się ponadto do zasad prowadzenia dokumentacji obrazującej zdarzenia gospodarcze, wskazując, ze art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f. stanowi, że podmioty wykonujące działalność gospodarczą są obowiązane prowadzić podatkowa księgę przychodów i rozchodów (p.k.p.r.)., zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty) podstaw opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy. Zasady prowadzenia p.k.p.r. reguluje zaś rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów ((Dz. U. z 2019 r., poz. 2544 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie p.k.p.r.). W myśl § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, zapisy w księdze dokonywane są na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów. Podstawą zapisów są dowody księgowe (m.in. faktury lub inne dowody wymienione w § 13 i 14) stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierające co najmniej: wiarygodne określenie wystawcy lub wskazanie stron (nazwę i adresy) uczestniczących w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy.
W zakresie zaewidencjonowania w p.k.p. i r. wydatków na zakup towarów/materiałów, w tym budowlanych i instalacyjnych, udokumentowanych fakturami wystawionymi przez firmę D. "G" na kwotę netto {...} zł organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że transakcje te były nierzetelne, tzw. puste faktury bo firma D. "G" nie realizowała na rzecz podatnika żadnych realnych dostawy towarów, a nawet nie posiadała towarów. Wskazał przede wszystkim organ na pisemne oświadczenie D.G. z 28 lutego 2023 r. w którym zaprzeczył, by kiedykolwiek prowadził działalność gospodarczą i nigdy nie dokonywał żadnych transakcji, nic nikomu nie sprzedawał. O tym, że ma założoną firmę na swoje nazwisko dowiedział się w sierpniu 2022 r. w ZUS, załatwiając inne sprawy w związku z czym złożył wniosek o wyrejestrowanie firmy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i zawiadomił organy ścigania o o popełnionym na jego szkodę oszustwie. Organ odwoławczy ustalił, że dochodzenie w tej sprawie zostało umorzone postanowieniem z 7 grudnia 2023 r. (zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w {...} ) wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, ale zdaniem organu ani samo dochodzenie, ani fakt jego umorzenia "G" potwierdził swoje oświadczenie w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w toku kontroli celno-skarbowej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w {...} wobec M.G. Wynika z niego m.in., że nie zna i nigdy się nie posługiwał się numerem telefonu, jaki wykorzystywano "w działalności" zarejestrowanej na jego rzecz firmy, nie zna osoby M.G. i nigdy z nim nie współpracował, ale "takie nazwisko" słyszał w warsztacie samochodowym, gdy tam pracował, był to "znajomy znajomego. W odniesieniu do okazanego w/w świadkowi pełnomocnictwa sporządzonego w formie aktu notarialnego, którym miał upoważnić M. G (zam. w{...}) - na czas nieokreślony m.in. do reprezentowania jego osoby M.G" zeznał, że nie udzielał takiego pełnomocnictwa notarialnego i nigdy nie był w kancelarii notarialnej, która je sporządziła.
Z drugiej strony organ odwoławczy podkreślił, że również podatnik pytany o współpracę z firmą D.G . nie podał żadnych szczegółów i okoliczności współpracy, nie pamiętał lub nie kojarz "T" D.G. NIP {...} nie kojarzył tych okoliczności, a zeznał, że był w hurtowniach lub sklepach tych firm. Ponadto organ podkreślił, że w toku kontroli celno- skarbowej M. G. za okres styczeń - październik 2021 r. ustalono 26 kontrahentów/dostawców, którzy w analizowanym okresie mieli wystawiać faktury sprzedaży na rzecz firmy D. "G" "T", z których 21 firm zaprzeczyło takiej współpracy, a 5 firm nie udzieliło odpowiedzi.
W konsekwencji takich ustaleń organ odwoławczy skonstatował, że firma D.G. "T" nie prowadziła działalności gospodarczej i nie nabywała/nie posiadała w 2022 r. towarów/materiałów, które mogłaby sprzeda, a tym samym podatnik nie mógł ich nabyć; towary/materiały ujęte w spornych fakturach nie mogły pochodzić z firmy D. G, w konsekwencji wystawione przez nią faktury (na wartość netto – {...}zł są "puste", nie dokumentują faktycznych/rzeczywistych operacji gospodarczych i nie mogą dokumentować kosztów podatkowych.
W zakresie współpracy z firmą M. G. organ odwoławczy zauważył, że podatnik, oprócz wystawianych w 2022 r. na rzecz jego firmy 8 faktur dot. zakupu towarów/materiałów budowlanych (instancyjnych) na łączną kwotę {...}zł, nie przedłożył żadnych innych dokumentów, a pytany o współpracę szczegółów transakcji ani osób nie pamiętał, w tym w jakiej formie opłacane były faktury gotówką czy bezgotówkowo. Organ zwrócił uwagę, że firma FHU "E" M.G. została wpisana do CEIDG 13 maja 2019 r., a wykreślona 18 czerwca 2025 r. Jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej w CEIDG M. G. wskazał: {...} {...}, {...} nr{...} lok.{...} , podczas gdy na fakturach sprzedaży podawał adres: {...}{...}, {...} {...}- niezgłoszony do CEIDG.
Podkreślił organ, że w toku kontroli podatkowej, jak i w postępowaniu podatkowym M. G. był wzywany o przedłożenie wszelkiej dokumentacji oraz był wzywany do stawiennictwa w celu przesłuchania w charakterze świadka jednakże żadnych dokumentów nie dostarczył, złożył tylko oświadczenie, że przebywa w izolacji penitencjarnej, po której zobowiązał się uczynić żądaniom organu podatkowego czego jednak nie uczynił.
Na podstawie protokołu kontroli Naczelnika US {...}w zakresie VAT M. G.za okresy rozliczeniowe (1.11.2021 - 31.10.2023 r.) oraz w oparciu o przesłane przez M. G. pliki JPK_V7M organ ustalił, że w/w w analizowanym okresie wykazał zakupy od 18 dostawców oraz sprzedaż dla 28 kontrahentów (nadto sprzedaż detaliczną dla dwóch osób), jednak żaden z tych kontrahentów nie potwierdził, by M. G nabywał od nich materiały/towary budowlane, czy instalacyjne oraz żeby je sprzedawał. Nie posiadał majątku trwałego i ruchomego, zaplecza magazynowego, środków transportu, nie zatrudniał pracowników, nie nabywał żadnych usług, w tym transportowych, magazynowych itp., a w plikach JPK nie odnotowano transakcji kosztowych dotyczących: usług telekomunikacyjnych, opłat za media, czy usługi księgowe oraz żadnych kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników. W kontroli podatkowej prowadzonej przez Naczelnika US {...}, M. G. żadnej dokumentacji nie dostarczył. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Naczelnik US {...}stwierdził, że "M.G. w okresie 1.11.2021 r. - 31.10.2023 r. nie prowadził rzeczywistej działalności gospodarczej. Faktury wprowadzone do obrotu przez podatnika jako Firma Handlowo Usługowa "E" M.G. dokumentują sprzedaż, która w rzeczywistości nie miała miejsca i w dniu 3 stycznia 2025 r. wszczął wobec niego postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowego rozliczenia VAT od listopada 2021 r. do października 2023 r..
Analogiczne informacje i ustalenia co do M. G zawarto w wyniku kontroli celno-skarbowej w zakresie VAT za okresy od 1.01 do 31.10.2021 r. Ustalenia te zostały ostatecznie potwierdzone w decyzji Naczelnika {...}UC-S w {...}z 30 kwietnia 2025 r., {...}, w zakresie VAT za styczeń - październik 2021 r.
Dodatkowo w toku kontroli celno-skarbowej (wobec M. G. w zakresie VAT za: styczeń - październik 2021 r.) poddano analizie okoliczności generowania faktur przez M. G. oraz jego głównych dostawców (w tym firmę D. G. "T"). W tym celu wystąpiono do firm "C" SA ," I "SA oraz "W" Sp. z o.o. o informacje: czy M.G. i firmy, których faktury okazał do kontroli byli użytkownikami serwisów internetowych służących do wystawiania faktur. Weryfikując te informacje organ zauważył należy, że tak FHU "E" M.G., jak i "T" P.G. przy rejestracji na poszczególnych platformach podawały ten sam nr telefonu ({...} ); jako telefon kontaktowy widnieje on również na zgłoszeniu rejestracyjnym w zakresie VAT firmy D.G."T", przekazanym przez Naczelnika US w {...} oraz w CEIDG tej firmy. Z kolei adres email ({...}). który wskazano przy rejestracji firmy "T" P.G. na platformie erpxt.pl. - w CEIDG podała także firma "B" H.P.(jako adres poczty elektronicznej). Co więcej, firma "B" jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej i adres do doręczeń wskazała ten sam adres co adres firma M. G. "E" ({...},{...}). Według CEIDG, firma "B" rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej 6 maja 2019 r., a zaprzestania jej wykonywania 31 grudnia 2020 r. (wykreślenie z CEIDG – 27 stycznia 2021 r.); miała prowadzić działalność w zakresie: "R". Dodatkowo H. P. wskazana została jako osoba kontaktowa przy rejestracji firmy D. G. na platformie wfirma.pl; poza tym: w CEIDG firma "B" i "T" P.G. podały ten sam nr telefonu kontaktowego ({...}); D. G. przesłuchiwany w charakterze świadka zaprzeczył, by znał H.P. . W/w przesłuchiwana w charakterze świadka zeznała, że załatwianiem wszystkich spraw związanych z zakładaniem i prowadzeniem jej firmy zajmował się jej znajomy, któremu udzieliła pełnomocnictwa. Poznała M. G w mieszkaniu na os. {..}w którym mieszka jego ojciec i brat, gdzie pomagała im jako pomoc domowa.