Wyrok WSA z dnia 12 lutego 2026, sygn. I SA/Rz 557/25

Mając na uwadze powyższe organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 września 2025 r. nr 350071D-XDE25.000480, odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów.

Postanowienie doręczono skarżącemu 9 września 2025 r.

K.J. nie zgodził się z rozstrzygnięciem ZUS i wniósł na nie zażalenie zarzucając organowi:

1. naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego,

2. naruszenie administracyjnego prawa procesowego, w tym art. 7, art. 10, art. 61a, art. 77, art. 81, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- nierealizowanie zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej,

- niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, gdyż przed wydaniem decyzji organ nie umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego,

3. absolutny brak podstaw faktycznych do zastosowania art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,

4. brak zebrania w sposób wyczerpujący i brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

5. prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób, który nie czynił zadość obowiązkom płynącym z art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że wniesiony zarzut jest obecnie środkiem prawnym, który może być wnoszony nie tylko we wstępnej fazie postępowania egzekucyjnego, ale w toku całego postępowania, a także przez określony czas po jego zakończeniu.

Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie uzasadnił wydanego postanowienia pod względem faktycznym ani prawnym, rozstrzygnięcie jest lakoniczne, niepełne i nie poddaje się weryfikacji.

Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uznanie zarzutów i w konsekwencji o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

Postanowieniem z dnia 24 października 2025 r., opisanym na wstępie, DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Następnie wyjaśnił, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w 2013 r, 2014 r, 2015 r. i 2017 r. czyli przed zmianą art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w lipcu 2020 r., natomiast zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zostały złożone do Dyrektora Oddziału ZUS pismami z dnia 10 marca 2025 r., 12 marca 2015 r. i 17 marca 2025 r. oraz 26 marca 2025 r., a więc po znacznym upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

DIAS podkreślił, że strona nie złożyła wraz z zarzutami wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor ZUS postanowieniem z 2 września 2025 r. zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o ww. tytuły wykonawcze.

DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny wprawdzie nieprawidłowo wskazał, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wynosi 7 dni od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy termin ten liczony winien być od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W ocenie organu odwoławczego uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie.

W skardze do tut. Sądu na postanowienie organu odwoławczego K.J. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w [...] z 2 września 2025 r. i w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego ww. tytułów wykonawczych lub uchylenia postanowienia DIAS z 24 października 2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 i art. 80 poprzez niezebranie materiału dowodowego i nie dojście do prawdy obiektywnej oraz rozdziału VIII k.p.a. o doręczeniach,

2. naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym poprzez błędną wykładnię przedawnienia się obowiązku oraz istnienia obowiązku,

3. naruszenie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych a to art. 24 mówiącego o przedawnieniu należności ze składek.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że zarzuty w sprawie egzekucji zostały złożone do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z opóźnieniem, gdyż nie otrzymał odpisów tytułów wykonawczych. Stwierdził, że złożył wraz z zarzutami wniosek o przywrócenie terminu do ich wniesienia zgodnie z art 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w terminie 7 dni licząc od daty, kiedy dowiedział się o istniejącej sytuacji. Podniósł, że pouczenia zawarte w odpisach tytułów wykonawczych były nieprawidłowe.

Zarzucił, że skoro organ egzekucyjny nie doręczył zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, to nie może dochodzić zobowiązania.

Skarżący podniósł także zarzut wygaśnięcia obowiązku.

Zarzucił również, że organy nie wykazały kto i kiedy doręczył zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, jakich zobowiązań dotyczą tytuły wykonawcze, za jakie okresy, kto składał deklaracje w oparciu o które wynikały zobowiązania, czy osoba ta posiadała od zobowiązanego stosowne umocowanie prawne.

W ocenie skarżącego organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, do czego były zobowiązane stosownie do art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł   o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona. Organ zasadnie uznał, że w sprawie należy odmówić wszczęcia postępowania w zakresie złożonych przez dłużnika K.J. zarzutów w egzekucjach administracyjnych toczących się przeciwko niemu na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w opisanych powyżej sprawach. Za prawidłowością zajętego przez organ egzekucyjny Dyrektora oddziału ZUS w [...] przemawia brzmienie powołanych przez niego przepisów.

Rozważania w sprawie należy rozpocząć od przedstawienia tych właśnie przepisów, a szczególności ustalenia jaki reżim prawny powinien zostać wzięty pod uwagę przy rozstrzyganiu dopuszczalności złożenia zarzutów w każdym czasie.

Problem ten pojawił się na skutek nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która miała miejsce na skutek ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2019 poz. 2020 ). Na mocy tej ustawy doszło do zmiany przepisów art. 27 i 33 u.p.e.a. dotyczących składania zarzutów przeciwko egzekucji, zwłaszcza w zakresie terminu w jakim te zarzuty należy złożyć. W myśl przepisów obowiązujących do dnia 30.07.2020r.a to art. 27 ust. 1 pkt 9 u.p.e.a. , termin do złożenia zarzutów przeciwegzekucyjnych wynosił 7 dni. Z przepisu tego wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że tytuł egzekucyjny zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wynika z niego, ze zarzuty takie musza być złożone w tym ściśle zakreślonym terminie.

Na skutek zmiany u.p.e.a. na mocy powołanej nowelizacji termin do złożenia zarzutów został zmieniony i aktualnie zarzuty takie mogą być złożone na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, o czym rozstrzyga przepis art. 33 § 5 u.p.e.a., który przewiduje, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Jak wynika z tego przepisu może być ona wnoszony nawet po zakończeniu tego postępowania, a w każdym razie po zakończeniu egzekwowania należności lub obowiązku.

Przepisy wprowadzający tę nowelizację rozstrzygnęły kwestie miedzytemporalną, odnośnie egzekucji wszczętych pod rządem starych przepisów lecz niezakończonych do dnia wejście w życie przepisów nowych. Przepis art.13 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. czyli ustawy zmieniające przewidywał w takim przypadku, że stosowane będą przepisy dotychczasowe. Innymi słowy mówiąc do końca egzekucji wszczętej pod rządami starej ustawy, o ile nie została ta kwestia uregulowana odmiennie w następnych przepisach intertemporalnych ( a nie została ) stosowane musza być przepisy dotychczasowe. Dlatego też w przypadku egzekucji prowadzonych przeciwko K.J. jako dłużnikowi wszczętych, tak jak w postepowaniu niniejszym przed dniem 30.07.2020 r. zastosowanie mają stare przepisy, co oznacza, ze nie posiada on uprawnienia do złożenia aktualnie, wiele lat po wszczęciu egzekucji zarzutów przeciwko egzekucji. Zarzuty takie są spóźnione i organ był zobligowany do odmowy wszczęcia postępowania.

Można w tym zakresie powołać wyrok NSA z dnia 19 listopada 2025 r. sygn. I GSK 1272/23, który stwierdził, że " Wniesienie zarzutów po terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Zwrot nie może być wszczęte należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa (przepisy prawa), którego interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Wniesienie zarzutów po terminie jest natomiast okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tego stanu organ nie ma możliwości ich merytorycznego rozpoznania." ( analogiczne stanowisko zaprezentował NSA z wyroku z dnia 4 lipca 2025 r. I GSK 375/24 ).

Sąd I instancji aprobując zajmowane przez NSA stanowisko uznał, że organ nie naruszył przepisu art. 61a § 1 i 61 § 5 k.p.a. i zasadnie odmówił wszczęcia postepowania w sprawie tych zarzutów.

Nie będą podlegać rozpatrzeniu wszelkie zarzuty złożone rzez K.J., jak także sąd nie będzie ich rozważał, gdyż aktualnie sprawa dotycząca tych zarzutów toczyć się nie może. Rozpatrywanie ich przez sąd byłoby działaniem poza granicami sprawy, w sytuacji, gdy sąd uznał, że organ nie naruszył prawa odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpoznania złożonych zarzutów. Nie można przy tym uznać, że aktualnie złożone pisma ( wskazane przez organ jako zawierające zarzuty ) stanowią uzupełnienie pism złożonych jeszcze wiele lat temu, które już podówczas stanowiły zarzuty przeciw egzekucyjne. Jeżeli bowiem organ nie reaguje odpowiednio na złożone podanie, pismo procesowe i inna aktywność procesową stron pomimo, że ma taki obowiązek to właściwą droga do zwalczania takiego sposobu procedowania przez organ jest złożenie skargi bezczynność, nie zaś uzupełnianie po latach pism procesowych.

Dłużnik może także rozważyć wystąpienie z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Ponieważ skarga w aktualnym układzie procesowym na uwzględnienie nie zasługiwała sąd ją oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.