- że zajmowana przez podatników powierzchnia gruntów od ul. R. w R. (obr. [...] – R.Z.) jest większa niż 4 m2;
- a gdy podatnicy będą twierdzić, że tę większą powierzchnią (tj. 32 m2) władają na zasadzie samoistnego posiadania (czyli w charakterze właściciela) organy powinny zbadać i ustalić na jakiej działce to władanie będzie miało występować i czy rzeczywiście nosi cechy samoistnego (właścicielskiego) posiadania gruntu. W tym zakresie brak jest jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, co nie pozwala sądowi na podjęcie próby ocen stanowiska organów.
Skarżący podniósł, że dołączył do odwołań dowody, które całkowicie zostały pominięte przez organ odwoławczy, w tym kopię pisma MZD w R. z 3.11.2023 r. ([...], L.d.: [...]) i kopię strony tytułowej geodezyjnego operatu technicznego opracowanego 27.11.2023 r. przez J.S., wprowadzonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w GODGiK w R. pod nr [...] (ten operat zawiera projekt podziału nieruchomości drogowej związany z projektowaną przebudową ul. R. w R., w tym projekt podziału działki nr [...] w obr [...] w R., a przez to nowe granice pasa drogowego.
W zakresie zarzutów dotyczących kwestii współwłasności oraz współposiadania samoistnego spornych gruntów podniósł skarżący, że w decyzjach nie przeanalizowano i nie oceniono w pełni stanu faktycznego na dzień wydania decyzji oraz nie zamieszczono właściwych, konkretnych, zindywidualizowanych i prawidłowych uzasadnień faktycznych oraz prawnych.
Skarżący wskazał, że sprawa z zakresu aktualizacji informacji (danych) w ewidencji gruntów, co do działek nr [...] i nr [...] w obr. [...] w R. i nie jest prawomocnie zakończona. Na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z 8 sierpnia 2023 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy wprowadzenia prawidłowych zmian do ewidencji gruntów Miasta R., co do działki nr [...] w obr. [...] w R., PWINGiK w R. wydał ostateczną decyzję z 26 sierpnia 2025 r. (nr [...]), którą uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Od wymienionej decyzji strona złożyła skargę z 2.10.2025 r. do WSA w Rzeszowie (sygn. akt II SA/Rz 1412/25). Skarżący wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta R. z 8 sierpnia 2023 r. (nr [...]) dotyczyła odmowy wprowadzenia prawidłowych zmian do ewidencji gruntów Miasta R., co do działki nr [...] w obr. [...] w R. uwidocznionych w zał. nr 1 do zawiadomienia Prezydenta Miasta R. z17.11.2022 r. (tj. wycofaniu go z obrotu prawnego i ewidencyjnego) i wprowadzeniu prawidłowej oraz zgodnej ze stanem faktycznym aktualizacji.
W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargi nie są zasadne.
Na wstępie należy wskazać, że – zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonych decyzji w świetle przywołanych przepisów prawa., Sąd stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw.
Podkreślić należy również, że – z mocy art. 153 p.p.s.a. – organy obu instancji oraz Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę działają w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyroku tutejszego Sądu. Mianowicie decyzje organów obu instancji wydane zostały w warunkach, w których organy te (a za nimi także Sąd) pozostawały związane wytycznymi do dalszego postępowania, wynikającymi z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 252/23, który uchylił wcześniejsze decyzje SKO w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2023 r. i z dnia 22 marca 2023 r.
Wobec powyższego, granice rozpoznania niniejszej sprawy wyznacza art. 153 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oczywiście zgodzić się należy ze skarżącym, ze wzmiankowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organy podatkowe, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.
Sąd nie stwierdził jednak w niniejszych sprawach podstaw do uwzględnienie stanowiska skarżącego jakoby organy podatkowe nie dopełniły wiążących wskazań wynikających z poprzedniego wyroku tut. Sądu. Godzi się zauważyć, że wskazania te dotyczyły przede wszystkim sfery ustaleń faktycznych związanych z faktyczną powierzchnią działki nr [...], gdyż w poprzednim postępowaniu organy podatkowe przyjęły do opodatkowania podatników powierzchnię tej działki wynoszącą 36 m2, podczas gdy z zalegających w aktach administracyjnych dokumentów i podanych tam danych rejestrowych wynikało, że działka ta wynosi 4 m2. W konsekwencji Sąd uchylając pierwotne decyzje SKO nakazał wyjaśnienie losów pozostałej powierzchni 32 m2 w/w działki, oczywiście w kontekście zasadności opodatkowania podatników także co do tej powierzchni. Przede wszystkim organy podatkowe zobowiązane zostały więc do ustalenia na jakiej działce znajduje się owa "brakująca powierzchnia". W dalszej kolejności Sąd wskazał, że dla ustalenia podatku od nieruchomości z tytułu posiadania samoistnego, konieczne byłoby dokonanie dalszych ustaleń, czy podatnicy nie będąc właścicielami spornego gruntu w rzeczywistości władają nimi jak właściciele. Tak więc ewentualne badanie statusu podatników ze względu na samoistność posiadania determinowana była ustaleniami co do wzmiankowanych wyżej "brakujących 32 m2", które objęte były granicami działki nr [...]. Tyle tylko, że nie budzące wątpliwości ustalenia organu co do charakteru działki, w obręb której obecnie wchodzi sporny grunt, zdaniem Sądu w obecnym składzie czynią zbędnymi dokonywanie takich ustaleń.
W kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów istotna jest bezspornie ustalona przez organy okoliczność, że działka rolna [...] położona w obrębie [...] o pow. 1,2274 w obrębie której znajduje się sporny grunt o pow. 32 m2, co do którego skarżący konsekwentnie domaga się uznania jego statusu jako podatnika i w konsekwencji ustalenie względem niego obowiązku podatkowego, została w całości sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako droga. Informacje w tym zakresie zostały sprecyzowane w piśmie Miejskiego Zarządu Dróg w R., które potwierdza dane rejestrowe i wyjaśnia dodatkowo, że działka nr [...] w całości zajęta jest pod pas drogowy drogi publicznej powiatowej (ulica R. w R.).
W zawiadomieniu o zmianie danych ewidencyjnych z dnia 17 listopada 2022 organ ewidencyjny powiadomił organ podatkowy, że po opisanych w zawiadomieniu zmianach powierzchnia działki podatników nr [...] w miejsce dotychczasowych 0.0036 m2 wynosi 0,0004 m2. Taka też powierzchnia została przyjęta do opodatkowania.
Warto zaznaczyć, że skarżący stoi na stanowisku, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne, jak i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie wymaga wyczerpującego i wszechstronnego zebrania przez organy geodezji i nadzoru w znacznym stopniu nowych i istotnych dowodów, na które powoływał się już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Lektura stanowiska i argumentów skarżącego wskazuje jednak, że chodzi tutaj o toczące się z inicjatywy skarżącego postepowanie przed organem rejestrowym w zakresie aktualizacji informacji (danych) w ewidencji gruntów, co do działek nr [...] i nr [...] w obr. [...] w R. Których prawidłowość skarżący kwestionuje. Są to jednak zdaniem Sadu postulaty kierowane do innego organu niż organ podatkowy, to jest właściwego w zakresie prowadzenie ewidencji gruntów i budynku. Jakkolwiek obie te kompetencje (właściwości) inkorporuje ten sam organ, jednak sprawowane są w różnych, niezależnych od siebie procedurach.
Poza tym wypada zauważyć, że jak sam podkreśla skarżący sprawa z zakresu aktualizacji danych w ewidencji gruntów, co do w/w działek nie jest prawomocnie zakończona, co oznacza, że wiążące są aktualne dane z ewidencji gruntów i budynków na których oparły się organy podatkowe w badanych sprawach. Niemniej jednak należy zauważyć, że po pierwsze Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego wydał decyzję o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, której domagał się skarżący, a po drugie jego skarga na tę decyzje ostateczną została, już po wywiedzeniu skarg w niniejszych sprawach, oddalona wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 24 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 1412/25.
Należy wskazać, jak to już wyjaśnił skarżącemu organ odwoławczy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony i jednolity jest pogląd, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i organy te nie mają kompetencji do ich zmiany w postępowaniu podatkowym; zmiana taka jest możliwa tylko w odpowiednim, odrębnym postępowaniu administracyjnym i wywiera skutki na przyszłość (por. wyrok NSA z 12 października 2021 r., III FSK 385/21, czy z 22 lutego 2022 r., III FSK 4707/21). Należy dodać, że jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 odstępstwo od tej zasady może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy ewidencja gruntów i budynków nie klasyfikuje kategorii istotnych podatkowo, względnie, gdy dane z ewidencji gruntów i budynków mogą zostać skonfrontowane i pozostają w sprzeczność, z danymi z innych rejestrów publicznych.
W rozpoznawanych sprawach nie zachodzi żaden z wyjątków wskazanych w wymienionej uchwale, bowiem zarówno zastosowana w odniesieniu do spornych gruntów klasyfikacja ewidencyjna spornego gruntu - droga (dr) nie budzi wątpliwości w sprawie, jak i skarżący nie dostarczył żadnych dowodów urzędowych wskazujących na odmienny stan rzeczy. Dane te zawarte w ewidencji były więc na podstawie art. 21 ust. 1 p.g.k. wiążące dla wymiaru podatków, a zatem organy podatkowe były zobowiązane do ich uwzględnienia.
W związku z tym słusznie organ I instancji zwrócił uwagę skarżącego, że w świetle art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają również grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż utrzymanie dróg publicznych lub eksploatacja autostrad płatnych. Dla właściwego odczytania pojęcia "grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych" niezbędne jest odwołanie się do legalnej definicji "drogi publicznej", jak też regulacji jej dotyczących, zawartych w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Drogą publiczną wedle art. 1 tej ustawy jest droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi publiczne, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.p., ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe oraz drogi gminne. Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (art. 2a ust. 2 u.d.p.), zaś drogi krajowe - Skarbu Państwa (art. 2a ust. 1 u.d.p.). Zaliczenie do danej kategorii dróg następuje w drodze rozporządzenia Ministra właściwego do spraw transportu (drogi krajowe - art. 5 ust. 2 u.d.p.) lub uchwały właściwej jednostki samorządowej (drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne – odpowiednio art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 2 i art. 7 ust. 2 u.d.p.). Aby droga była uznana w świetle prawa za publiczną musi stanowić własność organu publicznoprawnego i musi zostać zaliczona w drodze aktu prawnego do danej kategorii dróg.
Dodać należy, że "pas drogowy" – w rozumieniu komentowanego art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. - to kategoria nawet szersza niż "droga", a jego wytyczenie poprzedza lokalizację drogi. W judykaturze zauważa się, że pas drogowy obejmuje nie tylko jezdnię, jako twór fizyczny, ale także jej otoczenie związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, tj. w normalnych warunkach nieprzeznaczone do ruchu drogowego, ale umożliwiające prawidłowe utrzymanie tego ruchu (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2420/19). W świetle przytoczonego przepisu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. wyłączone z opodatkowania zostały zatem nie tylko budowle w postaci dróg publicznych, lecz również grunty i inne budowle zlokalizowane w pasie drogowym.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszych spraw stwierdzić należy, że bezpodstawnie skarżący domagał się opodatkowania go podatkiem od nieruchomości także w zakresie części działki stanowiącej drogę publiczną i będącą własnością gminną i już tylko z tego powodu zbędne było badanie w sprawach opodatkowania skarżącego podatkiem od nieruchomości za za 2021 czy 2022 rok, czy włada on spornym gruntem i jaki jest charakter tego władztwa.
Niezależnie od powyższego godzi się zauważyć, że uzurpowanie sobie praw właścicielskich względem gruntu, których to praw posiadacz gruntu nigdy nie może uzyskać wbrew właścicielowi (a taka sytuacja występuje w przypadku posiadania przez osoby trzecie gruntów skarbu państwa czy gminy) na których zlokalizowana jest droga publiczna, nie może być postrzegane jako posiadanie samoistne kreujące status podatnika podatku od nieruchomości. Obojętne, czy taka ocena dokonywana jest w sprawie o zasiedzenie przed sądem powszechnym czy w sprawie podatkowej. Zrównanie pozycji właściciela i posiadacza samoistnego na gruncie postępowań podatkowych w zakresie podatku od nieruchomości jest podyktowane tym, ze posiadacz samoistny nie tylko, że postrzegany jest jako osoba, której prawa właścicielskie przysługują, ale jednocześnie takie prawo obiektywnie może uzyskać. Tymczasem nie jest kwestionowane, że nieruchomość przeznaczona pod drogę publiczną może stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (art. 2a u.d.p.). Ustawowe wyłączenie nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną z obrotu oznacza niedopuszczalność zmiany jej właściciela na inny prywatny podmiot. W konsekwencji tego, posiadanie samoistne takiej nieruchomości przez podmiot niepubliczny nie może prowadzić do jej nabycia przez zasiedzenie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III CSK 323/14, LEX nr 1730705). Jednocześnie organy podatkowe ustaliły, że podatnicy w analizowanych latach podatkowych nie korzystali umownie lub bezumownie ze gruntów, będących w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg w R.
Przechodząc natomiast do omówienia zarzutów natury procesowej co do zasady zgodzić się należy ze skarżącym, ze SKO naruszyło przepisy prawa związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania odwoławczego. Ewidentnym wyrazem wadliwości tej fazy postepowania jest to, że organ odwoławczy w warunkach wręcz przewlekłości postępowania nie powiadamiał skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminach ustawowych jak też nie umożliwił skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich stawianych orzeczeniu organu I instancji zarzutów jak też dołączonych do odwołania dowodów (dokumentów). Pomimo tego jednak Sąd doszedł do przekonania, że te uchybienia, choć poważne, nie miały jednak wpływu na treść zapadłych w sprawie decyzji. Godzi się zauważyć, że wszelkie zarzuty natury merytorycznej skarżącego podnoszone już w odwołaniu od decyzji organu I instancji wiążą się – jak wyżej wyjaśniono - ze sferą dowodów i ustaleń faktycznych irrelewantnych w sprawie. Zauważyć należy, że skarżący pomimo wskazanych wyżej uchybień organu odwoławczego ostatecznie nie został pozbawiony prawa do wniesienia skarg do sądu administracyjnego, w których mógł przedstawić całą swoją argumentację i stanowisko oraz odnieść się do wskazanych przez siebie dowodów. Zważywszy jednak na to, że skarżący koncentruje się na okolicznościach irrelewantnych dla rozstrzygnięcia sprawy i pomija jej istotę, stwierdzić należy, że w razie ewentualnego uchylenia zaskarżonych decyzji wydane byłyby decyzje tej samej treści. Ewentualne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji byłoby zatem niecelowe i stwarzałoby złudne nadzieje dla skarżącego. Z tych powodów Sąd nie uznał stwierdzonych uchybień procesowych za istotne jak tego wymaga przepis art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Natomiast w realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy trafnie ocenił postępowanie organu I instancji w kontekście realizacji zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz przysługujących jej uprawnień z art. 178 § 1 O.p.. Godzi się zauważyć, że skarżący miał stworzoną sposobność wypowiedzi w toku prowadzonych postępowań podatkowych przed organem I instancji i z tych uprawnień korzystał. Organ podatkowy powiadomił strony postępowania o zakresie przeprowadzonych dowodów (dopuszczonych w sprawie) a jednocześnie zapewnił stronom możliwość wypowiedzenia się w sprawie oraz zapoznania się z aktami sprawy określając precyzyjnie, że akta sprawy będą dostępne w określonych dniach i godzinach wskazując nawet numer telefonu do kontaktu. W świetle art. 178 § 1 i 3 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów oraz prawo żądania wydania kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy. Jednakowoż wbrew oczekiwaniom strony, nie może być ona bierna przy realizacji tych uprawnień. Rola organu podatkowego kończy się na zapewnieniu stronie możliwości skorzystania z tych uprawnień, uzyskania żądanych materiałów, czy dokumentów, w tym utrwalenia na własny użytek materiałów zawartych w aktach sprawy przez np. robienie notatek, wykonywanie kopii czy odpisów, a z akt sprawy nie wynika aby organ odmówił stronie tych uprawnień. Klarownie w toku postępowania organ podatkowy wskazał stronie w jakich warunkach te uprawnienia mogą być realizowane i bynajmniej nie było jego obowiązkiem dostarczania odpisów dokumentów na adres zamieszkania, gdyż to w ocenie tut. Sądu wykracza poza obowiązki procesowe organu.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi tyczących naruszenia przepisów postępowania związanych z brakiem przeprowadzenia dalszych dowodów, których domagała się strona, Sąd stwierdza, że organy podatkowe podjęły niezbędne czynności dowodowe i zgromadziły materiał wystarczający do wydania decyzji, zaś postępowanie dowodowe w tym zakresie zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł wskazanych w art. 121 § 1, art. 122, art. 191, art. 187 §1 O.p. Oczekiwania skarżącego co do przeprowadzania dalszych dowodów na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia spraw podatkowych były bezpodstawne, gdyż obowiązkiem organów wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy niezbędnych do rozstrzygnięcia a nie przeprowadzanie wszelkich możliwych dowodów zgłaszanych przez strony postepowania.
Z tych wszystkich względów, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.