W ocenie organu ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję , czy uznaje ją za spełnioną, czy też nie.
Organ wskazał, że strona pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, z którego dokonywane są przez komornika sądowego potrącenia w kwocie [...]zł miesięcznie, w ocenie organu jednak kontynuacja postępowania egzekucyjnego ze względu na ograniczenia ustawowe nie zagrozi egzystencji strony, gdyż pobierane świadczenie nie będzie mogło być przedmiotem zajęcia w całości, lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego, która to kwota nie jest progiem ubóstwa lecz kategorią socjalną, mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo-konsumpcyjne. Z oświadczenia strony wynika, że prowadzi 2 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie, z którego przez komornika sądowego dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł .
Organ stwierdził, że dochód gospodarstwa domowego strony w wysokości [...] zł (przed potrąceniami komorniczymi) jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego, określony w październiku 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 3.024,94 zł w II kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Organ wyjaśnił także, że do ceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego dłużnika należy przyjąć dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań.
Dalej organ wskazał, że stałe miesięczne wydatki oszacowane przez stronę są wprawdzie wysokie, jednak nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie strona musi ponosić ani też nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi.
Zdaniem organu zobowiązania cywilnoprawne zaciągane przez stronę były z uwzględnieniem możliwości finansowych, a przy tym storna godziła się na ich ewentualne negatywne skutki. ZUS wskazał dalej, że przepisy na podstawie których organ realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają go do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.
Organ wskazał także, że z jego ustaleń wynika również, że storna ma dwoje dorosłych dzieci i zaznaczył, że rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie, co wynika nie tylko z powodów moralnych i norm przyjętych przez społeczeństwo, ale i z przepisów prawa tj. z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809), która zawiera przepisy, z których wynika, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Przez wzajemne wsparcie należy rozumieć pomoc materialną oraz wsparcie w chorobie.
Dalej organ wskazał, że strona jest właścicielem nieruchomości na prawach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej, na której ZUS ma możliwość dokonać zabezpieczenia hipotecznego przedmiotowego długu. W ocenie organu zatem istnieje możliwość odzyskania należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że strona podjęła się spłaty należności w układzie ratalnym zawartym 21 listopada 2023 r. numer [...], z którego się wywiązuje, co świadczy o możliwościach finansowych do ponoszenia wysiłku celem regulowania zadłużenia. ZUS uznał, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, natomiast w przypadku nie wywiązywania się przez z warunków zawartej umowy ratalnej, istnieje możliwość przyłączenia się do egzekucji z świadczenia emerytalnego.
Organ wskazał także, że jego obowiązkiem jako wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie trudnych. Tym samym jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości egzekwowania długu, choćby w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne. Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. Umorzenie należności może być uzasadnione jedynie okolicznościami o charakterze obiektywnym, wyjątkowym i trwałym. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie takie okoliczności me zachodzą, ZUS bowiem upatruje szansę na wyegzekwowanie kontynuację spłaty należności w zawartym układzie nie rokuje w byłoby przedwczesne należności w przyszłości poprzez ratalnym.
Organ wskazał także, że umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.
Organ zaznaczył także, że odsetki za zwłokę są naliczane na w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, co wynika z treści 23 u.s.u.s., ustawodawca nie pozostawił więc swobody w zakresie naliczania odsetek. Zgodnie z art. 47 u.s.u.s. płatnik składek jest zobowiązany do opłacania składek w ścisłe określonych terminach, a od nieopłaconych składek pobiera się odsetki za zwłokę. Tym samym zarówno składki jaki i odsetki naliczone do dnia wpłaty włącznie podlegają spłacie przez osobę zobowiązaną.
W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie, skarżący zaskarżył decyzję w całości zarzucając jej:
- błędne przyjęcie przez organ, że jest on w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny spłacić całość zadłużenia wraz z odsetkami, gdyż wysokość odsetek znacznie przekroczyła wysokość niespłaconych składek,
- niezasadne przyjęcie dochodu gospodarstwa domowego przed dokonaniem potrąceń komorniczych, skoro wszystkie zobowiązania pochodziły z działalności gospodarczej, a nie z rozrzutnego trybu życia,
- nie uwzględnienie jego szczególnej sytuacji, która jest dużo trudniejsza aniżeli innych zobowiązanych,
- niezasadne odwołanie się do sytuacji materialnej jego dzieci, która w jego ocenie nie ma znaczenia w sprawie, a żadne z dzieci nie jest w stanie przeznaczyć dla niego miesięcznie jakichkolwiek kwot,
- niezasadne uznanie faktu opłacania bez opóźnień układu ratalnego jako argumentu na jego niekorzyść,
Do skargi skarżący dołączył faktury dotyczące opłat za gaz, za prąd oraz decyzję w sprawie zajęcia pasa drogowego.
załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, także z urzędu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
W piśmie z 24 kwietnia 20225 r. skarżący wskazał na dodatkowe okoliczności mające znaczenie dla oceny jego sytuacji majątkowej, to jest na konieczność sprawowania opieki nad zamieszkującą w odległym o 115 km od S. T. matka, której stan zdrowia się znacznie pogorszył.
Wraz z pismem z 15 maja 2025 r. skarżący przedłożył dalsze faktury za pobór prądu, gazu oraz wezwania do zapłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Działając w tak zakreślonych granicach procedowania należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny zasadności odmowy skarżącemu umorzenia należności odsetkowych, należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.
Zdaniem organu, w sprawie nie zachodziła całkowita nieściągalność ani inne ujawnione i stwierdzone przesłanki stanowiące podstawę umorzenia należności z tytułu składek.
Zdaniem skarżącego, organ nie rozważył w sposób wyczerpujący okoliczności związanych z jego sytuacją rodzinną oraz majątkową i realną możliwością spłaty zadłużenia.
Skarżący podniósł, że wywody organu w kontekście sytuacji osobistej skarżącego są nieadekwatne, oderwane od realiów tej sprawy. Nadto, organ niezasadnie dla ustalenia dochodu jego gospodarstwa domowego pominął zajęcia komornicze świadczeń emerytalnych, gdyż konieczność ich zapłaty wynika także z prowadzonej działalności gospodarczej.
Podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane
w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.
Przepis art. 28 ust.2 u.s.u.s. precyzuje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Zastrzeżenie to odnosi się do zaległych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i stanowi, że tego rodzaju zaległości mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w art 28 ust. 2 u.s.u.s. zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228, z późn. zm.),
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym,
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
Jak już wskazano powyżej, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).
W ustawie nie określono bliżej "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia
w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa
w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 rozporządzenia, to nie musi ona wywołać umorzenia należnych składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy organowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.
Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie k.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 k.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397).
Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.
Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.
Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należało podzielić stanowisko organu co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Organ w oparciu o dane, które sam uzyskał z posiadanych przez siebie dostępnych mu rejestrów, wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia 2 stycznia 2025 r., że: skarżący jest właścicielem na zadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej położonej w S. o powierzchni 0,0200 ha, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, z którego dokonywane są przez komornika sądowego potrącenia w kwocie [...]zł miesięcznie, żona skarżącego, z którą pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie, z którego przez komornika sądowego dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł .
Słusznie organ stwierdził, że dochód gospodarstwa domowego strony w wysokości [...] zł, przed potrąceniami komorniczymi, jest zdecydowanie wyższy niż poziom minimum socjalnego, określony w październiku 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 3.024,94 zł w II kwartale 2024 r. dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu co do tego, że do oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego dłużnika należy przyjąć dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań, bowiem to konkretne decyzje skarżącego o zaciąganiu zobowiązań skutkowały ich powstaniem. Okoliczność, że źródłem zobowiązań, które są regulowane za pośrednictwem egzekucji komorniczej jest także działalności gospodarcza pozostaje bez wpływu na fakt nieregulowania należności publicznoprawnych jakimi są składki na ubezpieczenie społeczne.
W analizowanym przypadku prawidłowo organ stwierdził, że nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek, które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tę w pełni podziela.
Oczywistym jest i nie wymaga głębszego uzasadnienia, że nie ziściła się przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Jak słusznie Organ wskazał w zaskarżonej decyzji przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 do 4b u.s.u.s. nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie skoro Skarżący nie prowadził działalności gospodarczej z tytułu której powstały zaległości, a na niego została przeniesiona odpowiedzialność po zmarłym bracie.
Słuszna jest również ocena, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., Skarżący bowiem posiada majątek, z którego możliwe jest przymusowe egzekwowanie należności ZUS. Nie zachodzi zatem w sprawie bezskuteczność egzekucji.
Realizując normę zawartą w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., pomimo braku całkowitej nieściągalności składek, organ ocenił również żądanie skarżącego z punktu widzenia wskazanych wyżej przesłanek zawartych w rozporządzeniu.
W rozpoznawanej sprawie organ dysponował materiałem dowodowym złożonym przez skarżącego, ponadto pozyskał informacje z dostępnych baz danych i rejestrów.
W ocenie sądu, organ dokonał właściwej oceny zebranego materiału i trafnie stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zaistniały podstawy do wnioskowanego przez niego umorzenia należności z tytułu składek.
Oceny tej nie sposób dokonać bez wskazania, że uzasadnione przypadki,
o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. to takie, które są wyjątkowe, szczególne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Umorzenie należności na powyższej podstawie prawnej ustawodawca dopuścił jedynie
w sytuacjach szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązywanie się strony z zobowiązań wobec ZUS (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1705/12).
Zdaniem sądu, organ prawidłowo ustalił, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia, określone w art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia.
Organ w sposób prawidłowy ocenił wynikającą z danych zebranych w postępowaniu oraz przedstawionych przez skarżącego sytuację majątkową skarżącego, biorąc także pod uwagę uzyskane przez niego samodzielnie dane i w ocenie sądu, w prawidłowy sposób dokonał ich oceny, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko. Przede wszystkim organ dokonał prawidłowej analizy dochodów skarżącego i jego małżonki, stwierdzając, że aktualny miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe skarżącego i jego małżonki w wysokości około [...] zł się na wyższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 20 października 2024 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w II kwartale 2024 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 3.024,94 zł. Podkreślenia wymaga, że nawet po uwzględnieniu potrąceń komorniczych dochód małżonków C. nadal przekracza wskazane powyżej minimum socjalne, kształtuje się bowiem na poziomie [...] zł
Organ wykazał, że w przedmiotowej sprawie nie została dowiedziona przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ poczynił staranne ustalenia co do stanu zdrowia skarżącego.
Prawidłowo zatem przyjęto w sprawie, że skarżący nie wykazał aby zaistniały szczególne, wyjątkowe okoliczności mogące być podstawą uwzględnienia wniosku. Nie ulega wątpliwości, że organ wystąpienie takiej sytuacji ocenia w odniesieniu do szerokiego zakresu ubezpieczonych wśród których znajdują się osoby występujące o umorzenie należności, skarżący natomiast odnosi się wyłącznie do własnej sytuacji majątkowej.
Prawidłowo także organ wskazał na istnienie obowiązku alimentacyjnego, który jak wynika z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w pierwszej kolejności spoczywa na zstępnych.
Sąd zatem nie miał wątpliwości, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw aby uznać, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący jest na tyle wyjątkowa, iż uzasadnia uwzględnienie jego wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS.
W ocenie sądu, organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny,
a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ rozważył wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w jego posiadaniu. Stan faktyczny sprawy, będący podstawą rozstrzygnięcia, nie budzi wątpliwości. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z oceną jego sytuacji majątkowej
i osobistej, w tym zdrowotnej, nie oznacza, że decyzja jest wadliwa. Organ ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie doszło do naruszenia zarzucanych przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Ponadto wskazać należy, że skarżący musi zdawać sobie sprawę z tego, że umorzenie należności z tytułu składek stanowiłoby wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w badanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji wyjątkowych, wręcz krytycznych, gdy np. ze względu na wiek, stan zdrowia, stan majątkowy i dochodowy oraz inne względy społeczne niemożliwe jest wywiązanie się dłużnika ze zobowiązań wobec ZUS, to negatywne dla Skarżącego rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.
Wskazać także należy, że wbrew twierdzeniom skargi organ w istocie nie uznał okoliczności wykonywania przez skarżącego układu ratalnego jako argumentu przeciwko skarżącemu, organ wskazał jedynie że wykonywanie tego układu potwierdza możliwości płatnicze skarżącego, co należy uznać za wniosek prawdziwy.
Odnosząc się do załączonych do skargi oraz do pisma z 15 maja 2025 r. faktur za prąd i gaz wskazać należy, że dowody powstały już po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie mogły być zatem przedmiotem oceny organu, którego rozstrzygnięcie ocenia obecnie sąd administracyjny, w konsekwencji wniosek o przeprowadzenie dowodu z tych faktur w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. podlegał oddaleniu, dowody te nie są bowiem dowodami uzupełniającymi, a tylko z takich dokumentów mógłby przeprowadzić dowód sąd administracyjny.
Wskazać w tym miejscu należy, że wszelkie nowe okoliczności zaistniałe po wydaniu kontrolowanej decyzji organu mogą być przedmiotem ewentualnego kolejnego wniosku zobowiązanego o umorzenie odsetek, uwaga ta dotyczy konieczności ponoszenia wydatków związku z koniecznością opiekowania się członkiem rodziny na co wskazywał skarżący w piśmie z 24 kwietnia 2025 r., a także ewentualnego zakończenia postępowania o ogłoszenie upadłości skarżącego.
Nie znajdując podstaw do uwzględnia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.