Ponadto w piśmie Organ odwoławczy zamieścił skierowany do Sądu wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (na podstawie art. 106 ust. 3 P.p.s.a.),
tj.: pisma DIAS w Szczecinie z 16 maja 2025 r., nr 3201-IOA.0270.79.2025
(tłumaczenie robocze) i pisma szwajcarskiej administracji celnej z 28 maja 2025 r.,
nr 312.3-CHE-114.520.281/2023.041 (tłumaczenie robocze).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga spółki zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja
Organu odwoławczego i decyzja Organu I instancji z 2 października 2024 r.
nie są zgodne z prawem.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy organy podatkowe dla importowanego towaru – ciągnika siodłowego VOLVO [...] o numerze identyfikacyjnym [...]zadeklarowany kod TARIC 8701 1219 00) właściwie i w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu zastosowały w stosunku
do Skarżącej stawkę celną w wysokości 16 % w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 [...] z 1 lutego 2022 r.
i w konsekwencji zasadnie określiły także różnicę w kwocie podatku VAT z tytułu importu.
W ocenie Organu w rozpoznawanej sprawie – odmiennie od oceny Skarżącej - podjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zaś w toku postępowania zebrany został, rozpatrzony i oceniony cały materiał dowodowy zaś jego ocena nie nosiła znamion oceny dowolnej. Zupełny stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazywał na okoliczność negatywnej weryfikacji przez władze celne Szwajcarii posiadanego przez Skarżącą ww. świadectwa przewozowego uprawniającego do wnioskowanych preferencji celnych w związku ze zgłoszeniem celnym Skarżącej z 9 lutego 2022 r. o dopuszczenie do obrotu towaru. Tym samym brak było podstaw do przyznania Skarżącej wnioskowanej preferencji, co skutkowało zasadnością zastosowania stawki celnej w wysokości 16% oraz określenia kwoty należności celnych w wysokości 30770 zł a tym samym zasadnością określenia różnicy w wysokości 7077 zł między kwotą podatku VAT określoną w prawidłowej wysokości,
a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym.
Zarzuty skargi odnoszą się zarówno do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego jak i procesowego, bowiem w przeprowadzonym w sposób nieprawidłowy postępowaniu Skarżąca upatruje konsekwencji w postaci wadliwie zastosowanej normy prawa materialnego.
Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że analogiczne sprawy były już przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu. W wyrokach I SA/Sz 483/23 i I SA/Sz 491/23
z 20 grudnia 2023 r. oraz I SA/Sz 87/24 z 24 kwietnia 2024 r., Sąd przywołał argumentację uzasadniającą wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wraz
z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, którą to argumentację, uznając
ją za całkowicie uzasadnioną, Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę, podziela i przywoła poniżej.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokami z 14 maja 2025 r., I GSK 453/24, I GSK 454/24 i I GSK 1201/24 oddalił skargi kasacyjne w ww. sprawach.
W pierwszej kolejności należy zatem wskazać na zastosowanie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (UKC).
Stosownie do postanowień art. 77 ust 1 i 2 UKC w wyniku objęcia towaru nieunijnego procedurą dopuszczenia do obrotu, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, powstaje dług celny. Zgodnie z: art. 56 ust. 1 UKC podstawą należności celnych przywozowych i wywozowych jest Wspólna Taryfa Celna. Z art. 56 ust. 2 UKC wynika natomiast, ze Wspólna Taryfa Celna obejmuje między innymi: - Nomenklaturę scaloną towarów, określoną w rozporządzeniu (EWG) nr 2658/87 (a);
- konwencyjne lub zwykłe autonomiczne stawki celne, stosowane w odniesieniu
do towarów objętych Nomenklaturą scaloną (c);
- preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Unię
z niektórymi krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Unii
lub grupami takich krajów lub terytoriów (d).
Według art. 1 ust. 1 Protokołu 3 do Umowy EWG-Szwajcaria - na potrzeby wykonania umowy stosuje się dodatek I oraz odpowiednie postanowienia dodatku
II do Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych
reguł pochodzenia (zwanej dalej "konwencją") z uwzględnieniem ostatnich zmian, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wskazać należy, że podstawą stosunków między UE a Szwajcarią jest umowa o wolnym handlu z 1972 r. (Umowa EWG-Szwajcaria). Natomiast reguły pochodzenia są określone w Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Regionalna konwencja).
Z kolei wymogi dotyczące reguł pochodzenia określono w Dodatku
I do Regionalnej konwencji. Eksporterzy i importerzy muszą przestrzegać procedur pochodzenia. Procedury te są określone w tytule V (Dowód pochodzenia)
i tytule VI (Uzgodnienia dotyczące współpracy administracyjnej). Regulacje te w ogólnym sensie wyjaśniają np. w jaki sposób deklarować pochodzenie produktu, w jaki sposób ubiegać się o preferencje lub w jaki sposób organy celne mogą zweryfikować pochodzenie produktu.
Analizę przepisów prawa dotyczących dowodów pochodzenia i wzajemnej współpracy poprzedzić należy wskazaniem, iż stosownie do art. 2 ust. 1 Dodatku I
do Regionalnej konwencji - do celów wykonania odpowiedniej umowy następujące produkty uważa się za pochodzące z Umawiającej się Strony przy wywozie do innej Umawiającej się Strony:
a) produkty całkowicie uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony
w rozumieniu art. 4;
b) produkty uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony zawierające materiały, które nie zostały w pełni tam uzyskane, pod warunkiem że materiały te zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terytorium Umawiającej się Strony
w rozumieniu art. 5;
c) towary pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) w rozumieniu protokołu 4 do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Przy wywozie odpowiednio z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu(1) lub Norwegii (państwa EOG) do Umawiającej się Strony innej niż państwa EOG towary te uważa
się za pochodzące z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu lub Norwegii.
Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 Dodatku I do Regionalnej konwencji - postanowienia ust. 1 lit. c) mają zastosowanie, pod warunkiem że między Umawiającą się Stroną przywozu a państwami EOG mają zastosowanie umowy o wolnym handlu.
W myśl art. 15 ust. 1 lit. a) Dodatku I do Regionalnej konwencji - produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron przy przywozie do innej
Umawiającej się Strony korzystają z postanowień odpowiednich umów po przedstawieniu jednego z następujących dowodów pochodzenia, tj. świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku IIIa.
W przepisie art. 16 Dodatku I do Konwencji została uregulowana procedura wystawiania świadectwa przewozowego EUR.1 lub EUR-MED, i tak: świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED wystawiane jest przez organy celne Umawiającej
się Strony wywozu na pisemny wniosek eksportera lub na wniosek upoważnionego przedstawiciela działającego w imieniu eksportera (ust. 1 ), w tym celu eksporter lub jego upoważniony przedstawiciel wypełniają zarówno świadectwo przewozowe EUR.1
lub EUR-MED, jak i formularz wniosku, których wzory zamieszczone są w załącznikach IIIa i IIIb, formularze te wypełnia się w jednym z języków, w których sporządzona została odpowiednia umowa, oraz zgodnie z przepisami kraju wywozu, jeśli formularze wypełnia się odręcznie, wypełnia się je tuszem, drukowanymi literami, opis produktów zamieszcza się w przeznaczonym do tego polu bez pozostawiania pustych wierszy, jeżeli pole
nie jest wypełnione w całości, poniżej ostatniego wiersza opisu należy nakreślić poziomą linię, przekreślając puste miejsce (ust. 2).
Świadectwo przewozowe jest zatem dokumentem urzędowym wystawianym
przez organy celne kraju wywozu na pisemny sformalizowany wniosek eksportera. Eksporter występujący z wnioskiem o wystawienie świadectwa przewozowego EUR.1
lub EUR-MED jest zobowiązany do przedłożenia na każde żądanie organów celnych Umawiającej się Strony wywozu, gdzie wystawiono świadectwo przewozowe EUR.1
lub EUR-MED, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia przedmiotowych produktów i spełnienie pozostałych wymogów niniejszej Konwencji ust. 3 art. 16 Dodatku I do Konwencji).
W dalszych ustępach od 4 do 6 art. 16 Dodatku I do Konwencji zostały wskazane sytuacje, w których organy celne wydają świadectwo przewozowe.
Stosownie natomiast do art. 16 ust. 7 Dodatku I do Konwencji organy celne wystawiające świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów i wypełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji, w tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera
lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną, organy celne wystawiające świadectwo dopilnowują także, by formularze, o których mowa w ust. 2, były należycie wypełnione, w szczególności sprawdzają, czy pole przeznaczone na opis produktów zostało wypełnione w sposób wykluczający możliwość dodania fałszywych wpisów.
Zatem organy celne kraju wywozu już w chwili wydawania świadectwa przewozu podejmują działania mające na celu weryfikację statusu pochodzenia produktów.
Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 9 Dodatku I do Konwencji organy celne wystawiają świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED i udostępniają je eksporterowi od chwili faktycznego dokonania wywozu lub zapewnienia go.
Świadectwo przewozowe jest zatem wydawane i udostępniane eksporterowi.
Według art. 24 Dodatku I do Regionalnej konwencji - dowody pochodzenia przedkłada się organom celnym Umawiającej się Strony przywozu zgodnie z procedurami stosowanymi w tym państwie. Wymienione organy mogą żądać przedstawienia tłumaczenia dowodu pochodzenia oraz żądać, aby do zgłoszenia przywozowego zostało dołączone oświadczenie importera, że produkty spełniają warunki wymagane do stosowania odpowiedniej umowy.
Jednocześnie art. 27 Dodatku I do Regionalnej konwencji - stanowi, że dokumenty, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 21 ust. 5, wykorzystywane do celów potwierdzenia, że produkty objęte świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją pochodzenia mogą być uważane za produkty pochodzące Umawiającej się Strony i spełniające pozostałe wymogi niniejszej Konwencji, mogą składać się m.in. z:
1) bezpośredniego dowodu działań podejmowanych przez eksportera lub dostawcę, zmierzających do uzyskania przedmiotowych towarów, znajdującego
się np. w jego księgach rachunkowych lub wewnętrznych dokumentach księgowych;
2) dokumenty potwierdzające pochodzenie użytych materiałów, wystawione
lub sporządzone w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, gdzie takie dokumenty
są stosowane zgodnie z prawem krajowym;
3) dokumenty potwierdzające obróbkę lub przetworzenie materiałów w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, wystawione lub sporządzone w odpowiedniej Umawiającej się Stronie, gdzie takie dokumenty są stosowane zgodnie z prawem krajowym;
4) świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED lub deklaracje pochodzenia lub deklaracje pochodzenia EUR-MED potwierdzające status pochodzenia wykorzystanych materiałów, wystawione lub sporządzone w Umawiających
się Stronach zgodnie z niniejszą Konwencją;
5) odpowiednie dowody dotyczące obróbki lub przetworzenia przeprowadzonego poza odpowiednią Umawiającą się Stroną zgodnie z art. 11, potwierdzające, że spełniono wymagania zawarte w tym artykule.
W rozpoznawanej sprawie krajowy organ celny zwrócił się do szwajcarskiego organu celnego o dokonanie weryfikacji poszczególnych świadectw przewozowych wystawionych przez szwajcarski organ celny, w tym dotyczącego przywozu do kraju
ww. pojazdu przez Skarżącą już po jego przywozie do kraju.
Podstawę prawną takiego wystąpienia stanowi art. 32 Dodatku I do Regionalnej Konwencji, w którym uregulowane zostały zasady weryfikacji dowodów pochodzenia,
i tak:
- późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo
lub w każdym przypadku, gdy organy celne Umawiającej się Strony przywozu
mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów,
statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji (ust. 1);
- do celów stosowania ust. 1 organy celne Umawiającej się Strony przywozu
zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli
taką dostarczono, deklarację pochodzenia, deklarację pochodzenia EUR-MED.
lub kopie tych dokumentów organom celnym Umawiającej się Strony wywozu,
w odpowiednich przypadkach przedstawiając uzasadnienie wniosku
o przeprowadzenie weryfikacji. Wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe,
są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji (ust. 2);
- weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu.
W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (ust. 3);
- jeżeli organy celne Umawiającej się Strony przywozu podejmą decyzję zawieszającą przyznanie preferencyjnego traktowania w odniesieniu do danych produktów w oczekiwaniu na wyniki weryfikacji, oferują importerowi możliwość zwolnienia
tych produktów, z zastrzeżeniem podjęcia wobec nich wszelkich środków ostrożności, jakie uznają za niezbędne (ust. 4);
- organy celne wnioskujące o weryfikację są informowane o jej wynikach możliwe najszybciej. Wyniki takie jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące
z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej Konwencji (ust. 5);
- jeśli w przypadkach uzasadnionych wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia przedstawienia wniosku o weryfikację lub jeśli
odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację odmawiają przyznania prawa do korzystania z preferencji (ust. 6).
W związku z powyższym uznać należy, że późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia mogą być zatem przeprowadzane w dwóch sytuacjach: po pierwsze wyrywkowo i po drugie w sytuacji, gdy organy celne kraju przywozu będą miały uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tychże dokumentów, uzasadnione wątpliwości co do statusu pochodzenia produktów lub spełnienia innych wymogów konwencji. Innymi słowy weryfikacja nie odbywa się w każdym przypadku wystawienia świadectwa pochodzenia przez organy celne kraju eksportu, lecz wyrywkowo,
bądź w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości do autentyczności świadectwa pochodzenia, statusu pochodzenia produktów czy spełnienia innych wymogów konwencji.
Uwzględniając powyższe regulacje podkreślić należy, że zadaniem Organu
było przeprowadzenie postępowania, które wywołane zostało zgłoszeniem celnym Skarżącej, w sposób kompletny i wyczerpujący. Tak jak wskazano powyżej
postępowanie to miało na celu weryfikację, czy Skarżąca dokonując zgłoszenia
celnego na zasadzie preferencji celnej, potwierdziła we właściwy sposób uprawnienie
do skorzystania z preferencji, przedkładając wymagane i właściwe dokumenty,
w tym świadectwo przewozowe EUR.1.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważa, że w realiach analizowanej sprawy Organy powołały się jedynie na ogólną przesłankę przystąpienia do późniejszej weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR.1 (importowane towary były używane,
co wzbudziło podejrzenie utraty preferencyjnego pochodzenia) nie wskazując de facto podstaw swoich uzasadnionych wątpliwości dotyczących autentyczności przedłożonych przez Skarżącą dokumentów jak i statusu pochodzenia produktów lub spełnienia innych wymogów konwencji.
Sposób przeprowadzania weryfikacji uregulowany został w art. 32 ust. 2 i 3 Dodatku I do Konwencji, stosownie do których, do celów stosowania ust. 1 organy celne Umawiającej się Strony przywozu zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli taką dostarczono, deklarację pochodzenia, deklarację pochodzenia EUR-MED lub kopie tych dokumentów organom celnym Umawiającej
się Strony wywozu, w odpowiednich przypadkach przedstawiając uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe,
są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji (ust. 2).
Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu,
w tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (ust.3).
Weryfikacja zatem jest przeprowadzana przez organy celne kraju wywozu
po przedstawieniu stosownych informacji i dokumentów przez organy celne kraju przywozu produktów.
Z art. 32 ust. 5 Dodatku I do Konwencji wynika, że organy celne wnioskujące
o weryfikację są informowane o jej wynikach możliwe najszybciej, w sytuacji, gdy wyniki takie jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania Konwencji.
W przepisie tym zatem są uregulowane sytuacje, w których wyniki weryfikacji
są jednoznaczne i potwierdzają autentyczność świadectw pochodzenia i pochodzenie produktów.
Natomiast art. 32 ust. 6 Dodatku I do Konwencji PAN, stanowi,
że jeśli w przypadkach uzasadnionych wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia przedstawienia wniosku o weryfikację lub jeśli odpowiedź
nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację odmawiają przyznania prawa do korzystania z preferencji.
Cytowany powyżej przepis reguluje w jakiej sytuacji organy celne, które występowały z wnioskiem o weryfikację odmawiają prawa do przyznania preferencji. Skutek w postaci odmowy prawa do przyznania preferencji jest dla podmiotu, który
z tej preferencji przy przywozie produktów skorzystał jest daleko idący, z tego powodu przesłanki wystąpienia tego skutku powinny być precyzyjnie spełnione.
Przesłanki wystąpienia skutku w postaci odmowy przyznania prawa do preferencji wynikające z art. 32 ust. 6 Dodatku I do Konwencji są następujące:
- wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dowodu pochodzenia, statusu pochodzenia produktu lub spełnienia innych wymagań Konwencji,
- brak odpowiedzi organu kraju wywozu w terminie dziesięciu miesięcy,
- sytuacja, w której odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających
do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów,
- brak wystąpienia szczególnych okoliczności.
Organy pominęły w rozpoznawanej sprawie, że odpowiedź szwajcarskich władz celnych, na której bazowały przy wydaniu decyzji kwestionowanej przez Skarżącą,
w istocie rzeczy nie zawierała żadnych informacji odnoszących się do przeprowadzonego
dochodzenia, a tym samym do zakresu weryfikacji i stwierdzonych konkretnych przeszkód w jednoznacznym ustaleniu pochodzenia przedmiotu importu. Trzeba podkreślić, że szwajcarskie władze celne w swojej odpowiedzi nie wykluczyły w istocie preferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu. Szwajcarskie władze celne odpowiedziały tylko tyle, że w wyniku weryfikacji wskazano, że ww. pojazd
ma nieustalony kraj pochodzenia i tym samym dotyczący go dowód pochodzenia został wystawiony nieprawidłowo. Tym samym, w ocenie Sądu, nie ustalono jednoznacznie pochodzenia przedmiotu importu.
Odnosząc powyższe faktyczne okoliczności do analizowanego przepisu
w pierwszej kolejności wskazać należy, że w żadnym miejscu w wydawanych przez organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wskazano, jakie w przedmiotowej sprawie wystąpiły konkretnie uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dowodu pochodzenia czy statusu pochodzenia produktu a wskazano jedynie na fakt, że towar
był używany. Nie wskazano nawet czy przedmiotem wątpliwości organów celnych
jest autentyczność dowodu pochodzenia, czy też pochodzenie towaru. Wprawdzie
na etapie wystąpienia do organów celnych kraju wywozu organ celny kraju przywozu
nie ma obowiązku wskazywania uzasadnienia do wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, to jednak na etapie uznania, że podatnikowi należy odmówić prawa do skorzystania
z preferencji, aktualizuje się obowiązek wskazania uzasadnionych wątpliwości. Podkreślić należy, że nie są to jakiekolwiek wątpliwości, lecz wątpliwości uzasadnione
i dotyczące autentyczności dowodu pochodzenia lub pochodzenia produktu. Wątpliwości takie, jak i ich uzasadnienie, w ocenie Sądu, powinny być wskazane w decyzji przez organ celny kraju przywozu, wynika to jednoznacznie z przytoczonego powyżej
art. 32 ust. 6 Dodatku do Konwencji. Dopiero spełnienie przesłanki istnienia uzasadnionych wątpliwości pozwala na skorzystanie przez organy celne z daleko idącego skutku w postaci odmowy przyznania preferencji. Odmowa ta może wystąpić
w dwóch sytuacjach: braku odpowiedzi organu w terminie dziesięciu miesięcy
od wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, lub w sytuacji braku informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów. W rozpoznawanej sprawie treść odpowiedzi organu celnego kraju wywozu może klasyfikować sytuację Skarżącej jako drugi wymieniony wyżej przypadek, jednak organy nie wskazały de facto, czy chodzi tu o kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia czy też pochodzenia produktu.
Zdaniem Sądu, treść twierdzeń szwajcarskich władz celnych wymagała,
aby Organy przede wszystkim rozważyły, czy dotychczasowa odpowiedź władz szwajcarskich spełniała standardy Dodatku I do Regionalnej konwencji i może być uznana za wystarczającą, przesądzającą o niepreferencyjnym pochodzeniu
przedmiotu importu. Organy powinny, więc przeanalizować, czy tryb przeprowadzenia
późniejszej weryfikacji spełnia wymagania zawarte w Dodatku I do Regionalnej konwencji, a w dalszej kolejności, czy w świetle twierdzeń i dowodów oferowanych
przez Skarżącą - wystąpiły szczególne okoliczności, do których nawiązuje art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji.
W opinii Sądu ww. kwestie były kluczowe dla wyniku sprawy. Ich pominięcie
przez Organy świadczy o dowolności w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy.
Sąd zwraca uwagę, że czym innym jest stanowcze stwierdzenie, że ustalenia władz celnych przesądzają o braku preferencyjnego pochodzenia, a czym innym stwierdzenie, że dochodzenie nie pozwoliło na jednoznaczne uznanie, że pojazd
ma pochodzenie preferencyjne czy też że nie ustalono kraju pochodzenia pojazdu,
bez jakiegokolwiek omówienia, co konkretnie uwzględniało to dochodzenie.
Sąd wskazuje ponadto, że przepisy art. 32 ust. 2, ust. 3, ust. 5 Dodatku I
do Regionalnej konwencji wyraźnie stanowią o tym, że wszelkie uzyskane dokumenty
lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia
są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji. Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają
za stosowną. Natomiast wyniki weryfikacji jednoznacznie wskazują, czy dokumenty
są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej Konwencji.
Dostrzec należy, że o takich dokumentach, które podważałyby materialną rzetelność świadectwa pochodzenia EUR.1 rozpatrywanego przedmiotu importu,
nie wspominają ani Organy, ani odpowiedź szwajcarskich władz celnych.
Sąd również zaznacza, że zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawo celne
– do postępowania w sprawach celnych znajdują odpowiednie zastosowanie
przepisy Działu IV (Postępowanie podatkowe) Rozdziału 11 (Dowody) - z wyłączeniem
art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Dodać zatem należy, że z reguł obowiązujących w postępowaniu podatkowym wynika, że organ podatkowy dążąc do ustalenia prawdy materialnej jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 122
i art. 187 § 1 O.p.). Jako dowód organ winien dopuścić wszystko, co może przyczynić
się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 i art. 181 O.p.). Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ winien uwzględnić,
o ile przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba
że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 O.p.). Zebrane według powyższych reguł dowody, organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego, pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.).
Z uregulowań powyższych należy wyprowadzić wniosek, że organ podatkowy,
na którym z mocy ustawy ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, musi czuwać, jako dysponent tego postępowania, aby prowadzone przez niego postępowanie doprowadziło do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Stąd przeprowadzane postępowanie dowodowe musi mieć przymiot istotności i kompletności, co nie oznacza, że organ podatkowy jest zobowiązany prowadzić postępowanie dowodowe w sposób nieograniczony. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a rezygnacja
z przeprowadzania jakiegoś dowodu, czy odmienna od oczekiwań strony ocena dowodu nie musi automatycznie oznaczać naruszenia reguł postępowania dowodowego w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), oficjalności postępowania dowodowego,
czy swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).
W ocenie Sądu z powyżej przedstawionej analizy postępowania organów wynika, iż organy w rozpoznawanej sprawie nie sprostały powyższym wymogom postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Organy stwierdziły zaistnienie określonego faktu istotnego dla sprawy, tj. negatywnej weryfikacji przez władze Szwajcarii
ww. świadectwa podnosząc, że są stanowiskiem tym związane.
Jednak, jak wskazano powyżej oparcie się przez organy celne wyłącznie
na wyniku weryfikacji uzyskanego od organu celnego Szwajcarii jest co najmniej przedwczesne, skoro organy nie wykazały istnienia pozostałych przesłanek przewidzianych w art. 32 ust. 6 Dodatku I do Konwencji.
Sąd uznał zatem, że organy naruszyły wskazane w zarzutach skargi przepisy
art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, skutkiem czego było także nieprawidłowe zastosowanie
art. 32 ust. 6 Dodatku I do Konwencji. Organy miały bowiem obowiązek wziąć pod uwagę całokształt już zgromadzonego materiału dowodowego, rozważyć jego kompletność, zupełność. Dopiero na tej podstawie wyprowadzić adekwatne wnioski dotyczące pochodzenia przedmiotu importu w rozumieniu Dodatku I do Regionalnej konwencji.
Organ przeprowadzając ponowne postępowanie odwoławcze w niniejszej
sprawie zobowiązany będzie do uwzględnienia stanowiska prawnego przedstawionego przez Sąd. Tym samym rzetelnie ocenią z jednej strony normatywne wzorce, według których ustala się preferencyjne pochodzenie przedmiotu importu. Z drugiej zaś, wezmą pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej, rozpatrywanej sprawy, w szczególności przeanalizują, czy treść odpowiedzi szwajcarskich władz celnych uzasadnia odmowę przyznania prawa do korzystania z preferencji, według standardów ustanowionych w Dodatku I do Regionalnej konwencji. Przy czym Sąd podkreśla, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego Organ będzie miał szansę przeanalizować pismo szwajcarskich władz celnych z 28 maja 2025 r., nr 312.3-CHE-11.520.281/2023.041. Pismo to stanowi odpowiedź szwajcarskich władz celnych
na korespondencję skierowaną przez Organ odwoławczy z 16 maja 2025 r., a zatem
już po wydaniu zaskarżonej decyzji i wniesieniu skargi w rozpoznawanej sprawie. Komplet ww. korespondencji obejmującej pismo z 28 maja 2025 r. (w języku angielskim wraz z tłumaczeniem roboczym) oraz pismo Organu z 16 maja 2025 r.
(w języku angielskim wraz z tłumaczeniem roboczym), został złożony w Sądzie
przed terminem rozprawy. Organ powołane dokumenty nadesłał wraz z pismem
przewodnim, w którym zamieścił wniosek dowodowy oraz uzupełnienie argumentacji,
co do meritum sprawy. W tym zakresie Sąd rozpoznający sprawę podkreśla,
że na rozprawie przedmiotowy wniosek został na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. oddalony. Sąd wskazuje, że Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych
w sprawie, lecz kontroluje prawidłowość ich przeprowadzenia przez organ administracji, zaś celem uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym stanowi
art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie
z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA
z 14 maja 2025 r., II GSK 2313/21).
Z uwagi na powyższe przedwczesnym było odnoszenie się do zarzutów skargi
w pozostałym zakresie, w tym w szczególności naruszenia art. 30b ust. 1 i art. 33 ust. 2a u.p.t.u. oraz art. 56 ust. 1 i ust. 2 UKC, przepisów Taryfy Celnej UE i art. 2 i art. 3
ust. 2 Umowy UE-Szwajcaria.
Z powodów opisanych powyżej zaskarżona decyzja Organu odwoławczego
podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego (4.753 zł) uzasadnia art. 200,
art. 205 § 2, § 4, art. 209 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy
podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687). Obejmują one wpis od skargi (1.136 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł)
i opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).