Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a na skutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozstrzygnięcie sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe dla importowanego towaru – naczepy z plandeką SCHWARZMULLER SPA 3/E o numerze identyfikacyjnym [...] (zadeklarowany kod TARIC 8716 3980 00) właściwie i w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu zastosowały w stosunku do skarżącej stawkę celną w wysokości 2,7% w związku
z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 No T 0204285 z 28 czerwca 2022 r. i w konsekwencji zasadnie określiły także różnicę w kwocie podatku VAT z tytułu importu.
Sąd wyjaśnia, że analogiczne sprawy były już przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego sądu m.in. w wyrokach I SA/Sz 518/23 I I SA/SZ 519/23 z 6 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z 14 maja 2025 r. I GSK 412/24 oraz I GSK 410/24 oddalił skargi kasacyjne organu w ww. sprawach. Stąd też w dalszych rozważaniach przedstawiona zostanie argumentacja częściowo zbieżna z prezentowaną już przez sąd w analogicznych sprawach.
W pierwszej kolejności należy zatem wskazać na zastosowanie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (UKC).
Stosownie do postanowień art. 77 ust 1 i 2 UKC w wyniku objęcia towaru nieunijnego procedurą dopuszczenia do obrotu, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, powstaje dług celny. Zgodnie z: art. 56 ust. 1 UKC podstawą należności celnych przywozowych i wywozowych jest Wspólna Taryfa Celna. Z art. 56 ust. 2 UKC wynika natomiast, ze Wspólna Taryfa Celna obejmuje między innymi: - Nomenklaturę scaloną towarów, określoną w rozporządzeniu (EWG) nr 2658/87 (a);
- konwencyjne lub zwykłe autonomiczne stawki celne, stosowane w odniesieniu do towarów objętych Nomenklaturą scaloną (c);
- preferencyjne środki taryfowe określone w umowach zawartych przez Unię z niektórymi krajami lub terytoriami znajdującymi się poza obszarem celnym Unii lub grupami takich krajów lub terytoriów (d).
Według art. 1 ust. 1 Protokołu 3 do umowy zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Konfederacją Szwajcarską Dz.U.UE.L.1972.300.191 ze. zm. - umowa EWG-Szwajcaria), na potrzeby wykonania umowy stosuje się dodatek I oraz odpowiednie postanowienia dodatku II do Regionalnej Konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (zwanej dalej "konwencją") z uwzględnieniem ostatnich zmian, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wskazać należy, że podstawą stosunków między UE a Szwajcarią jest umowa o wolnym handlu z 1972 r. (umowa EWG-Szwajcaria). Natomiast reguły pochodzenia są określone w Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Regionalna konwencja).
Z kolei wymogi dotyczące reguł pochodzenia określono w Dodatku I do Regionalnej konwencji. Eksporterzy i importerzy muszą przestrzegać procedur pochodzenia. Procedury te są określone w tytule V (Dowód pochodzenia)i tytule VI (Uzgodnienia dotyczące współpracy administracyjnej). Regulacje te w ogólnym sensie wyjaśniają np. w jaki sposób deklarować pochodzenie produktu, w jaki sposób ubiegać się o preferencje lub w jaki sposób organy celne mogą zweryfikować pochodzenie produktu.
Analizę przepisów prawa dotyczących dowodów pochodzenia i wzajemnej współpracy poprzedzić należy wskazaniem, iż stosownie do art. 2 ust. 1 Dodatku I do Regionalnej konwencji - do celów wykonania odpowiedniej umowy następujące produkty uważa się za pochodzące z Umawiającej się Strony przy wywozie do innej Umawiającej się Strony:
a) produkty całkowicie uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony w rozumieniu art. 4;
b) produkty uzyskane na terytorium Umawiającej się Strony zawierające materiały, które nie zostały w pełni tam uzyskane, pod warunkiem że materiały te zostały poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu na terytorium Umawiającej się Strony w rozumieniu art. 5;
c) towary pochodzące z Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) w rozumieniu protokołu 4 do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Przy wywozie odpowiednio z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu lub Norwegii (państwa EOG) do Umawiającej się Strony innej niż państwa EOG towary te uważa się za pochodzące z Unii Europejskiej, Islandii, Liechtensteinu lub Norwegii.
Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 2 Dodatku I do Regionalnej konwencji - postanowienia ust. 1 lit. c) mają zastosowanie, pod warunkiem że między Umawiającą się Stroną przywozu a państwami EOG mają zastosowanie umowy o wolnym handlu.
W myśl art. 15 ust. 1 lit. a) Dodatku I do Regionalnej konwencji - produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron przy przywozie do innej Umawiającej się Strony korzystają z postanowień odpowiednich umów po przedstawieniu jednego z następujących dowodów pochodzenia, tj. świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór zamieszczony jest w załączniku IIIa.
W przepisie art. 16 Dodatku I do Konwencji została uregulowana procedura wystawiania świadectwa przewozowego EUR.1 lub EUR-MED i tak: świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED wystawiane jest przez organy celne Umawiającej się Strony wywozu na pisemny wniosek eksportera lub na wniosek upoważnionego przedstawiciela działającego w imieniu eksportera (ust. 1 ), w tym celu eksporter lub jego upoważniony przedstawiciel wypełniają zarówno świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED, jak i formularz wniosku, których wzory zamieszczone są w załącznikach IIIa i IIIb, formularze te wypełnia się w jednym z języków, w których sporządzona została odpowiednia umowa, oraz zgodnie z przepisami kraju wywozu, jeśli formularze wypełnia się odręcznie, wypełnia się je tuszem, drukowanymi literami, opis produktów zamieszcza się w przeznaczonym do tego polu bez pozostawiania pustych wierszy, jeżeli pole nie jest wypełnione w całości, poniżej ostatniego wiersza opisu należy nakreślić poziomą linię, przekreślając puste miejsce (ust. 2).
Świadectwo przewozowe jest zatem dokumentem urzędowym wystawianym przez organy celne kraju wywozu na pisemny sformalizowany wniosek eksportera. Eksporter występujący z wnioskiem o wystawienie świadectwa przewozowego EUR.1 lub EUR-MED jest zobowiązany do przedłożenia na każde żądanie organów celnych Umawiającej się Strony wywozu, gdzie wystawiono świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia przedmiotowych produktów i spełnienie pozostałych wymogów niniejszej Konwencji ust. 3 art. 16 Dodatku I do Konwencji).
W dalszych ustępach od 4 do 6 art. 16 Dodatku I do Regionalnej konwencji zostały wskazane sytuacje, w których organy celne wydają świadectwo przewozowe.
Stosownie natomiast do art. 16 ust. 7 Dodatku I do Regionalnej konwencji organy celne wystawiające świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zweryfikowania statusu pochodzenia produktów i wypełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji, w tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną, organy celne wystawiające świadectwo dopilnowują także, by formularze, o których mowa w ust. 2, były należycie wypełnione, w szczególności sprawdzają, czy pole przeznaczone na opis produktów zostało wypełnione w sposób wykluczający możliwość dodania fałszywych wpisów.
Zatem organy celne kraju wywozu już w chwili wydawania świadectwa przewozu podejmują działania mające na celu weryfikację statusu pochodzenia produktów.
Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 9 Dodatku I do Regionalnej konwencji organy celne wystawiają świadectwo przewozowe EUR.1 lub EUR-MED i udostępniają je eksporterowi od chwili faktycznego dokonania wywozu lub zapewnienia go.
Świadectwo przewozowe jest zatem wydawane i udostępniane eksporterowi.
W rozpoznawanej sprawie krajowy organ celny zwrócił się do szwajcarskiego organu celnego o dokonanie weryfikacji poszczególnych świadectw przewozowych wystawionych przez szwajcarski organ celny, w tym dotyczącego przywozu do kraju ww. pojazdu przez skarżącą już po jego przywozie do kraju.
Podstawę prawną takiego wystąpienia stanowi art. 32, który w ust. 1 stanowi, że późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne Umawiającej się Strony przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji.
W związku z powyższym uznać należy, że późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia mogą być przeprowadzane w dwóch sytuacjach: po pierwsze wyrywkowo i po drugie w sytuacji, gdy organy celne kraju przywozu będą miały uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tychże dokumentów, uzasadnione wątpliwości co do statusu pochodzenia produktów lub spełnienia innych wymogów konwencji. Innymi słowy weryfikacja nie odbywa się w każdym przypadku wystawienia świadectwa pochodzenia przez organy celne kraju eksportu, lecz wyrywkowo, bądź w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości do autentyczności świadectwa pochodzenia, statusu pochodzenia produktów czy spełnienia innych wymogów konwencji.
Uwzględniając powyższe regulacje podkreślić należy, że zadaniem organu było przeprowadzenie postępowania, które wywołane zostało zgłoszeniem celnym skarżącej, w sposób kompletny i wyczerpujący. Tak jak wskazano powyżej postępowanie to miało na celu weryfikację, czy skarżąca dokonując zgłoszenia celnego na zasadzie preferencji celnej, potwierdziła we właściwy sposób uprawnienie do skorzystania z preferencji, przedkładając wymagane i właściwe dokumenty, w tym świadectwo przewozowe EUR.1.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważa, że w realiach analizowanej sprawy organy powołały się jedynie na ogólną przesłankę przystąpienia do późniejszej weryfikacji świadectwa pochodzenia EUR.1 (importowane towary były używane, co wzbudziło podejrzenie utraty preferencyjnego pochodzenia), nie wskazując de facto podstaw swoich uzasadnionych wątpliwości dotyczących autentyczności przedłożonych przez skarżącą dokumentów jak i statusu pochodzenia produktów lub spełnienia innych wymogów konwencji.
Sposób przeprowadzania weryfikacji uregulowany został w art. 32 ust. 2 i 3 Dodatku I do Konwencji, stosownie do których, do celów stosowania ust. 1 organy celne Umawiającej się Strony przywozu zwracają świadectwa przewozowe EUR.1 lub EUR-MED oraz fakturę, jeżeli taką dostarczono, deklarację pochodzenia, deklarację pochodzenia EUR-MED lub kopie tych dokumentów organom celnym Umawiającej się Strony wywozu, w odpowiednich przypadkach przedstawiając uzasadnienie wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji (ust. 2).
Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu, w tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną (ust. 3).
Weryfikacja zatem jest przeprowadzana przez organy celne kraju wywozu po przedstawieniu stosownych informacji i dokumentów przez organy celne kraju przywozu produktów.
Z art. 32 ust. 5 Dodatku I do regionalnej konwencji wynika, że organy celne wnioskujące o weryfikację są informowane o jej wynikach możliwe najszybciej, w sytuacji, gdy wyniki takie jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania Konwencji.
W przepisie tym zatem są uregulowane sytuacje, w których wyniki weryfikacji są jednoznaczne i potwierdzają autentyczność świadectw pochodzenia i pochodzenie produktów.
Natomiast art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji stanowi, że jeśli w przypadkach uzasadnionych wątpliwości brak jest odpowiedzi w terminie dziesięciu miesięcy od dnia przedstawienia wniosku o weryfikację lub jeśli odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, organy celne występujące z wnioskiem o weryfikację odmawiają przyznania prawa do korzystania z preferencji.
Cytowany powyżej przepis reguluje w jakiej sytuacji organy celne, które występowały z wnioskiem o weryfikację odmawiają prawa do przyznania preferencji. Skutek w postaci odmowy prawa do przyznania preferencji jest dla podmiotu, który z tej preferencji przy przywozie produktów skorzystał jest daleko idący, z tego powodu przesłanki wystąpienia tego skutku powinny być precyzyjnie ustalone i przedstawione.
Przesłanki wystąpienia skutku w postaci odmowy przyznania prawa do preferencji wynikające z art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji są następujące:
- wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dowodu pochodzenia, statusu pochodzenia produktu lub spełnienia innych wymagań Regionalnej konwencji,
- brak odpowiedzi organu kraju wywozu w terminie dziesięciu miesięcy,
- sytuacja, w której odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów,
- brak wystąpienia szczególnych okoliczności.
Według sądu organy pominęły w rozpoznawanej sprawie, że odpowiedź szwajcarskich władz celnych, na której bazowały przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w istocie nie zawierała żadnych informacji odnoszących się do przeprowadzonego dochodzenia, a tym samym do zakresu weryfikacji i stwierdzonych konkretnych przeszkód w jednoznacznym ustaleniu pochodzenia przedmiotu importu. Trzeba podkreślić, że szwajcarskie władze celne w swojej odpowiedzi nie wykluczyły w istocie preferencyjnego pochodzenia przedmiotu importu. Szwajcarskie władze celne odpowiedziały tylko tyle, że w wyniku weryfikacji wskazano, że ww. pojazd ma nieustalony kraj pochodzenia i tym samym dotyczący go dowód pochodzenia został wystawiony nieprawidłowo. Tym samym, w ocenie sądu, nie ustalono jednoznacznie pochodzenia przedmiotu importu.
Odnosząc powyższe okoliczności do analizowanego przepisu w pierwszej kolejności wskazać należy, że w wydawanych przez organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji rozstrzygnięciach nie wskazano, jakie w przedmiotowej sprawie wystąpiły konkretnie uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dowodu pochodzenia czy statusu pochodzenia produktu. Wskazano jedynie na okoliczność, że towar był używany. Nie wskazano jednak, czy przedmiotem wątpliwości organów celnych jest autentyczność dowodu pochodzenia, czy też pochodzenie towaru. Wprawdzie na etapie wystąpienia do organów celnych kraju wywozu organ celny kraju przywozu nie ma obowiązku wskazywania uzasadnienia do wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, to jednak na etapie uznania, że podatnikowi należy odmówić prawa do skorzystania z preferencji, aktualizuje się obowiązek skonkretyzowania uzasadnionych wątpliwości. Podkreślić należy, że nie mogą to być jakiekolwiek wątpliwości, lecz wątpliwości uzasadnione i dotyczące autentyczności dowodu pochodzenia lub pochodzenia produktu. Wątpliwości takie, jak i ich uzasadnienie, w ocenie sądu powinny być wskazane w decyzji przez organ celny kraju przywozu w sposób wyraźny i poddający się kontroli sądu administracyjnego. Wynika to jednoznacznie z przytoczonego powyżej art. 32 ust. 6 Dodatku do Regionalnej konwencji. Dopiero wykazanie przesłanki istnienia uzasadnionych wątpliwości pozwala na skorzystanie przez organy celne z daleko idącego skutku w postaci odmowy przyznania preferencji. Odmowa ta może wystąpić w dwóch sytuacjach: braku odpowiedzi organu w terminie dziesięciu miesięcy od wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, lub w sytuacji braku informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów. W rozpoznawanej sprawie treść odpowiedzi organu celnego kraju wywozu może klasyfikować sytuację skarżącej jako drugi wymieniony wyżej przypadek, jednak organy nie wskazały de facto, czy chodzi tu o kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia czy też pochodzenia produktu.
Organy w rozpoznawanej sprawie nie wspomniały również, z jakich powodów uznały, że w sprawie nie występują szczególne okoliczności, o których mowa w art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji. Tymczasem jest to jedna z przesłanek, która powinna podlegać ocenie w ramach odmowy przyznania prawa do korzystania z preferencji celnych. Wyjaśnienia te winny znaleźć się przy tym w uzasadnieniu decyzji organu, której legalność ocenia sąd, a nie dopiero w pismach procesowych, które organ kieruje na etapie postepowania przed sądem administracyjnym
Zdaniem sądu, treść twierdzeń szwajcarskich władz celnych wymagała, aby organy przede wszystkim rozważyły, czy dotychczasowa odpowiedź władz szwajcarskich spełniała standardy Dodatku I do Regionalnej konwencji i może być uznana za wystarczającą, przesądzającą o niepreferencyjnym pochodzeniu przedmiotu importu. Organy powinny więc przeanalizować, czy tryb przeprowadzenia późniejszej weryfikacji spełnia wymagania zawarte w Dodatku I do Regionalnej konwencji, a w dalszej kolejności, czy w świetle twierdzeń i dowodów oferowanych przez skarżącą - wystąpiły szczególne okoliczności, do których nawiązuje art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji.
W opinii sądu ww. kwestie były kluczowe dla wyniku sprawy. Ich pominięcie przez organy świadczy o dowolności w rozpatrywaniu i rozstrzyganiu sprawy.
Sąd zwraca uwagę, że czym innym jest stanowcze stwierdzenie, że ustalenia władz celnych przesądzają o braku preferencyjnego pochodzenia, a czym innym stwierdzenie, że dochodzenie nie pozwoliło na jednoznaczne uznanie, że pojazd ma pochodzenie preferencyjne, czy też że nie ustalono kraju pochodzenia pojazdu, bez jakiegokolwiek omówienia, co konkretnie uwzględniało to dochodzenie.
Sąd wskazuje ponadto, że przepisy art. 32 ust. 2, ust. 3, ust. 5 Dodatku I do Regionalnej konwencji wyraźnie stanowią o tym, że wszelkie uzyskane dokumenty lub informacje wskazujące, że informacje podane na dowodzie pochodzenia są nieprawdziwe, są przekazywane wraz z wnioskiem o przeprowadzenie weryfikacji. Weryfikację przeprowadzają organy celne Umawiającej się Strony wywozu. W tym celu mają one prawo żądać przedstawienia wszelkich dowodów oraz przeprowadzić weryfikację ksiąg rachunkowych eksportera lub innego rodzaju kontrolę, którą uznają za stosowną. Natomiast wyniki weryfikacji jednoznacznie wskazują, czy dokumenty są autentyczne oraz czy przedmiotowe produkty mogą być uważane za produkty pochodzące z jednej z Umawiających się Stron i spełniają pozostałe wymagania niniejszej Konwencji.
Dostrzec należy, że o takich dokumentach, które podważałyby materialną rzetelność świadectwa pochodzenia EUR.1 rozpatrywanego przedmiotu importu, nie wspominają ani organy, ani odpowiedź szwajcarskich władz celnych.
Sąd zaznacza również, że zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego – do postępowania w sprawach celnych znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Działu IV (Postępowanie podatkowe) Rozdziału 11 (Dowody) - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Dodać zatem należy, że z reguł obowiązujących w postępowaniu podatkowym wynika, że organ podatkowy, dążąc do ustalenia prawdy materialnej, jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.). Jako dowód organ winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 i art. 181 O.p.). Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ winien uwzględnić, o ile przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem (art. 188 O.p.). Zebrane według powyższych reguł dowody, organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego, pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.).
Z uregulowań powyższych należy wyprowadzić wniosek, że organ podatkowy, na którym z mocy ustawy ciąży obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, musi czuwać, jako dysponent tego postępowania, aby prowadzone przez niego postępowanie doprowadziło do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Stąd przeprowadzane postępowanie dowodowe musi mieć przymiot istotności i kompletności, co nie oznacza, że organ podatkowy jest zobowiązany prowadzić postępowanie dowodowe w sposób nieograniczony. Postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a rezygnacja z przeprowadzania jakiegoś dowodu, czy odmienna od oczekiwań strony ocena dowodu nie musi automatycznie oznaczać naruszenia reguł postępowania dowodowego w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), oficjalności postępowania dowodowego, czy swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).
W ocenie sądu z powyżej przedstawionej analizy postępowania organów wynika, iż organy w rozpoznawanej sprawie nie sprostały powyższym wymogom postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym. Organy stwierdziły zaistnienie określonego faktu istotnego dla sprawy, tj. negatywnej weryfikacji przez władze Szwajcarii ww. świadectwa podnosząc, że są stanowiskiem tym związane.
Jednak, jak wskazano powyżej, oparcie się przez organy celne wyłącznie na wyniku weryfikacji uzyskanego od organu celnego Szwajcarii było przedwczesne, skoro organy nie wykazały istnienia pozostałych przesłanek przewidzianych w art. 32 Dodatku I do Regionalnej konwencji.
Sąd uznał zatem, że organy naruszyły wskazane w zarzutach skargi przepisy art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania w sprawie, skutkiem czego było także nieprawidłowe zastosowanie art. 32 ust. 6 Dodatku I do Regionalnej konwencji. Organy miały bowiem obowiązek wziąć pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, rozważyć jego kompletność, zupełność. Dopiero na tej podstawie wyprowadzić adekwatne wnioski dotyczące pochodzenia przedmiotu importu w rozumieniu Dodatku I do Regionalnej konwencji.
Organ, przeprowadzając ponowne postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie, zobowiązany będzie do uwzględnienia stanowiska prawnego przedstawionego przez sąd. Tym samym rzetelnie oceni normatywne wzorce, według których ustala się preferencyjne pochodzenie przedmiotu importu. Ponadto weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności rozpatrywanej sprawy i w szczególności przeanalizuje, czy treść odpowiedzi szwajcarskich władz celnych uzasadnia odmowę przyznania prawa do korzystania z preferencji, według standardów ustanowionych w Dodatku I do Regionalnej konwencji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia winny znaleźć się pogłębione rozważania dotyczące uzasadnionych wątpliwości, o których mowa w art. 32 ust. 1 Dodatku do Regionalnej konwencji oraz szczególnych okoliczności, do których nawiązuje ust. 6 tego przepisu.
Sąd podkreśla, że pismo szwajcarskich władz celnych z 28 maja 2025 r., nr [...] stanowi odpowiedź na korespondencję skierowaną przez organ odwoławczy z 16 maja 2025 r., a zatem już po wydaniu zaskarżonej decyzji i wniesieniu skargi w rozpoznawanej sprawie. Organ powołane dokumenty (w języku angielskim wraz z tłumaczeniem roboczym) nadesłał przed rozprawą wraz z pismem przewodnim, w którym zamieścił wniosek dowodowy oraz uzupełnienie argumentacji, co do meritum sprawy. W tym zakresie sąd rozpoznający sprawę podkreśla, że na rozprawie przedmiotowy wniosek został oddalony na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem ustaleń faktycznych w sprawie, lecz kontroluje prawidłowość ich przeprowadzenia, zaś celem uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 14 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2313/21).
Z uwagi na powyższe przedwczesnym było odnoszenie się do zarzutów skargi w pozostałym zakresie, w tym w szczególności naruszenia art. 30b ust. 1 i art. 33 ust. 2a u.p.t.u. oraz art. 56 ust. 1 i ust. 2 UKC, przepisów Taryfy Celnej UE i art. 2 i art. 3 ust. 2 mowy EWG-Szwajcaria.
Z powodów opisanych powyżej zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, § 4, art. 209 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1687). Koszty te obejmują wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (900 zł) i opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.