- zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT-4) za: marzec - listopad 2020 r., styczeń i marzec 2021 r., maj - grudzień 2022 r., styczeń - grudzień 2023 r.;
- składek ZUS, poczynając od września 2011 r. do stycznia 2024 r. (za wybrane miesiące w odniesieniu do poszczególnych kategorii składek - por. s. 8 decyzji organu).
Biorąc pod uwagę art. 10, art. 11 ust. 1, ust. 2, art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2015 r. (Dz.U.2012.1112 ze zm., Dz.U.2015.233 ze zm.), organ przyjął, że przesłanka obligująca zarząd spółki N. do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wystąpiła już w listopadzie 2011 r. Najwcześniejsze nieuregulowane zobowiązania podatkowe dotyczyły składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego za wrzesień 2011 r. (termin płatności [...].10.2011 r.) oraz za październik 2011 r. (termin płatności [...].11.2011 r.). Nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki N.. Nie wpłynęło oświadczenie o wszczęciu wobec spółki N. postępowania naprawczego. Nie otwarto wobec spółki N. postępowania restrukturyzacyjnego. Nie zatwierdzono też układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu (pismo Sądu Rejonowego S. -Centrum w S. XII Wydział Gospodarczy z [...].02.2024 r.).
Z upływem terminu płatności drugiej ze składek, tj. za październik 2011 r., nastąpiło trwałe zaprzestanie płacenia długów. W konsekwencji spółkę N. należało uznać za niewypłacalną w dacie powstania jej drugiej zaległości, tj. [...].11.2011 r. Problemy z płynnością finansową spółki N. nie ustały w kolejnych latach, o czym świadczy brak zapłaty zobowiązań publicznoprawnych z terminami płatności przypadającymi aż do 2024. Nie były to zatem przejściowe trudności. Wobec tego najpóźniej z dniem [...] listopada 2011 r. zarząd spółki N. miał obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości.
W okolicznościach tej sprawy nie można mówić o braku winy J. K. w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Członek zarządu był zobowiązany do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki i złożyć wniosek o ogłoszenia upadłości lub otwarcie postępowania układowego we właściwym czasie. J. K. nie przedstawił okoliczności niezależnych od niego, które uniemożliwiłyby wykonanie omawianego obowiązku. Miał świadomość pogarszającej się sytuacji finansowej, skoro spółka N. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Organ podkreślił, że dla określenia, czy istniały podstawy ogłoszenia upadłości, fundamentalne znaczenie miało wyłącznie ustalenie, czy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Analizowana przesłanka właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości ma charakter obiektywny.
Z tej przyczyny bez znaczenia pozostaje argumentacja J. K., że spółka N. regularnie podejmowała próby odzyskania wierzytelności, a nieuregulowanie zobowiązań przez C. P. S. miało kluczowy wpływ na jej sytuację finansową. Z przedstawionych dokumentów wynika, że P. S. nie reguluje należności od 2014 r., a niewypłacalność spółki N. powstała w 2011 r. Trudno znaleźć zatem związek przyczynowo-skutkowy między tymi dwoma zdarzeniami.
W ocenie organu, J. K. nie wskazał majątku spółki N., z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa, realnie skuteczna. Ponadto mienie to nie może być przedmiotem sporu. Musi rzeczywiście umożliwiać skuteczną egzekucję. Ma to być mienie, z którego w sposób prosty, bez podejmowania dodatkowych czynności w celu poszukiwania składników majątku lub ustalenia praw do tego mienia, można pokryć zaległości w znacznej części.
J. K. przedstawił: wydruki z konta rozrachunkowego, rozliczenie faktur w powiązaniu z zapłatami, wykaz faktur niezapłaconych, zestawienie wierzytelności przysługujących spółce N. od P. S.. Jednak mienie w postaci wierzytelności spółki z tytułu prac wykonanych na rzecz C. P. [...] było przedmiotem oceny w toku postępowania egzekucyjnego. W wyniku zajęcia wierzytelności organ uzyskał [...] zł (28.11.2019 r.), [...] zł (24.09.2021 r.) i [...] zł (7.02.2022 r.), co pozwoliło jedynie na częściowe zaspokojenie innych zaległości. Następnie [...] grudnia 2024 r. organ egzekucyjny ponownie dokonał zajęcia wierzytelności od tego kontrahenta. Nie wpłynęły z tego tytułu żadne kwoty, co oznacza, że egzekucja jest nadal bezskuteczna. J. K. stwierdził, że spółce N. - mimo regularnych prób - nie udało się odzyskać należności od tego kontrahenta.
Na zakończenie organ ocenił, że nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej (postanowienie z [...].04.2025 r.), J. K. argumentował, że chce złożyć zeznania, a także zachodzi potrzeba przesłuchania świadka na okoliczność istnienia i wartości majątku spółki N. oraz braku winy strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. J. K. składał pisemne wyjaśnienia w toku postępowania podatkowego. Natomiast okoliczności, które miałyby być wyjaśnione na rozprawie przez przesłuchanie świadka, zostały już ustalone. Na okoliczność istnienia i wartości majątku spółki N. (wierzytelności od firmy P. S.) J. K. przedstawił dokumenty wymienione wyżej.
W podsumowaniu organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły pozytywne przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności J. K. za zaległości podatkowe spółki N.. Jednocześnie nie zaistniały przesłanki, prowadzące do uwolnienia od tej odpowiedzialności podatkowej.
J. K. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu w części obejmującej pkt 2.
Zarzucił naruszenie:
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. bowiem: - skarżący wykazał, że sytuacja finansowa spółki N. uległa pogorszeniu w wyniku braku płatności ze strony strategicznego kontrahenta - C. P. [...], a spółka regularnie podejmowała działania, zmierzające do odzyskania wierzytelności; - spółka wykazała w dokumentach istnienie wierzytelności na ok. [...] zł i dochodzenie tych wierzytelności było aktywnie prowadzone; - środki egzekucyjne przynosiły wcześniej częściowy skutek (np. zajęcie z 2019 i 2021 r.); - skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za to, że organ egzekucyjny odstąpił od kontynuacji działań, za brak staranności organu egzekucyjnego; - egzekucja nie była bezskuteczna, skoro istniał realny majątek w postaci wierzytelności;
- art. 116 § 1 pkt 2 O.p. gdyż wskazane wierzytelności były realne, udokumentowane, a ich ściągalność była potwierdzona wcześniejszymi przelewami i nie były przedmiotem sporu sądowego;
- art. 122, art. 187, art. 191 O.p. z powodu: - nieprzeprowadzenia rzetelnego i wszechstronnego postępowania dowodowego; - niewyjaśnienia całokształtu sprawy; - pominięcia dokumentów, potwierdzających istnienie i wartość wierzytelności oraz czynności podejmowanych przez spółkę w celu odzyskania środków; - nieprzesłuchania świadka; - zignorowania kontekstu sytuacyjnego spółki N. i jej kontrahentów;
- art 200a O.p. ze względu na bezzasadną odmowę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej na okoliczności istnienia i wartości majątku, braku winy;
W następstwie formułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z [...] grudnia 2024 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący akcentował, że spółka N. przez długi czas prowadziła aktywne działania, zmierzające do odzyskania znacznych wierzytelności od kluczowego kontrahenta - C. P. [...]. Należności sięgały kwoty ok. [...] zł. Brak odzyskania tych należności nie wynikał z zaniechania czy niedbałości zarządu, lecz z sytuacji po stronie kontrahenta. Spółka podejmowała liczne kroki, w tym egzekucyjne, które w przeszłości przyniosły częściowy skutek. W tych okolicznościach brak wniosku o upadłość nie może być uznany za zawiniony.
Spółka N. nie zaprzestała nagle regulowania zobowiązań, lecz doświadczyła "długotrwałych problemów płynnościowych", zaś członek zarządu aktywnie działał w celu ich przezwyciężenia.
Skarżący wskazał istnienie konkretnego mienia spółki N. w postaci wierzytelności, których wartość przekraczała wymiar zaległości podatkowych. Wierzytelności te były potwierdzone dokumentami, nieobjęte sporem sądowym i w przeszłości skutecznie zajmowane przez organ egzekucyjny. Organ nie wykazał, że egzekucja z tych środków była rzeczywiście niemożliwa. Sam fakt, że w momencie ponownego zajęcia nie wpłynęły środki, nie oznacza, że mienie nie mogło posłużyć do zaspokojenia zaległości podatkowych.
Organ nie ocenił: - dowodów przedstawionych przez skarżącego, w tym zestawienia wierzytelności i korespondencji z kontrahentem; - rzeczywistych działań spółki N., zmierzających do odzyskania należności; - wnioskowanego przez skarżącego dowodu z przesłuchania świadka.
Przeprowadzenie rozprawy było potrzebne w celu przesłuchania świadka, mającego bezpośrednią wiedzę o wierzytelnościach. Skarżący chciał złożyć zeznania co do braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Organ nie wyjaśnił dlaczego nie zastosowano innych dopuszczalnych środków egzekucyjnych; czy rzeczywiście wyczerpano możliwości uzyskania środków z wierzytelności; czy majątek wskazany przez skarżącego mógł zostać zajęty z pominięciem przeszkód prawnych. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wymaga dogłębnej analizy i wykazania, że nie istniała realna możliwość zaspokojenia wierzyciela. W niniejszej sprawie organ nie dokonał takiej analizy.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem.
Stosownie do art. 107 § 1, § 2 pkt 2, pkt 4 O.p. odpowiedzialność osób trzecich obejmuje podatki, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Niewątpliwie VAT stanowi podatek według art. 6 O.p. Natomiast w myśl art. 51 § 1 O.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.
Prawidłowo organ przyjął, że zobowiązania spółki N. z tytułu VAT za grudzień 2018 r. i listopad 2019 r, nie uległy przedawnieniu, biorąc pod uwagę art. 70 § 1 , § 4 O.p. Zajęcie rachunku bankowego podatnika w 2023 r, spowodowało przerwę biegu terminu przedawniania, który po przerwie rozpoczął bieg na nowo.
Wobec tego organ adekwatnie zastosował instytucję odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.
Skarżący, jako członek jednoosobowego zarządu spółki N. od 2002 r., ponosi rozpatrywaną odpowiedzialność podatkową na zasadzie art. 116 § 1 i nast. O.p.
Zgodnie z art. 116 § 1, § 2 O.p. skarżący odpowiada solidarnie ze spółką N. całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Odpowiedzialność ta obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu spółki N..
Organ wykazał, że egzekucja prowadzona wobec spółki N. nie przyniosła zaspokojenia wierzyciela podatkowego, okazała się bezskuteczna. Wierzycielowi podatkowemu i organowi egzekucyjnemu nie udało się ustalić majątku spółki N., pozwalającego na wyegzekwowanie wymienionych zaległości podatkowych.
Jednocześnie skarżący nieprzerwanie od 2002 r. był członkiem jednoosobowego zarządu spółki N., kiedy upływały terminy płatności wymienionych zobowiązań podatkowych (obecnie zaległości podatkowych).
Nie można zgodzić się ze skarżącym co do tego, że organ podatkowy i organ egzekucyjny nie wykazały odpowiedniej inicjatywy w celu ustalenia majątku spółki N. i przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Trzeba zauważyć, że postanowienie organu egzekucyjnego z [...] listopada 2023 r., umarzające postępowanie egzekucyjne z powodu braku majątku, spółka N. zaakceptowała, a więc przyznała, że nie dysponowała majątkiem, pozwalającym na efektywną egzekucję zaległości podatkowych.
Dlatego adekwatnie do powyższych okoliczności organ I instancji postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r. wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie odpowiedniości podatkowej osoby trzeciej - jedynego członka zarządu spółki N..
Organ I instancji wszczął kontrolowane postępowanie podatkowe zgodnie z 108 § 2 pkt 3, § 3 O.p., a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec spółki N., gdy tytuły wykonawcze były wystawione na podstawie deklaracji na zasadach przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym przypadku według art. 3a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualnie Dz.U.2025.132 ze zm.).
Organ trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek, uwalniających od rozważnej odpowiedzialności podatkowej, określonych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b, pkt 2 O.p.
Po pierwsze - skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki N., gdy od września 2011 r. powstawały zaległości z tytułu składek wobec ZUS, od grudnia 2018 r. z tytułu VAT (por. s 10 decyzji organu). Zatem już w 2011 r. skarżący miał ustawowy obowiązek wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki N. stosownie do art. 10 , art. 11 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U.2009.175.1361 ze zm. w brzmieniu dla 2011 r.).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżący działał w warunkach zawinionego zaniechania, bowiem jako prezes jednoosobowego zarządu spółki N. wiedział bądź obiektywnie co najmniej powinien był wiedzieć o powstającym sukcesywnie zadłużeniu tej spółki.
Po drugie - skarżący nie wskazał mienia spółki N., z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Skarżący w tym kontekście powołał się na wierzytelność spółki N. w stosunku do kontrahenta "o wartości szacowanej na około [...] zł" (k. 34 akt odwoławczych).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. III FSK 811/23 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazanie mienia spółki, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., powinno nastąpić poprzez wskazanie konkretnego składnika majątkowego, nadającego się do efektywnej egzekucji. W zakresie wierzytelności przyjmuje się, że tylko wierzytelności spółki, które są stwierdzone i pewne w dacie wydawania decyzji przez organ odwoławczy, tzn. wynikają z orzeczenia sądu, zawartej ugody sądowej czy uznania długu, mogą być dochodzone w ramach prowadzonej egzekucji.
Tymczasem w okolicznościach kontrolowanego postępowania organ egzekucyjny podjął próbę skierowania egzekucji do wierzytelności wymienionej przez skarżącego. Uzyskane kwoty pozwoliły zaspokoić jedynie inne zaległości spółki N., nie te objęte zaskarżoną decyzją organu.
Trzeba podkreślić, że wskazywana przez skarżącego wierzytelność miała wynikać z niezapłaconych faktur, poczynając od 2014 r. Mimo upływu wielu lat spółka N. nie podjęła żadnych kroków prawnych w celu jej odzyskania. Analizowana wierzytelność nie wynika z orzeczenia sądowego, ugody czy uznania długu. W konsekwencji nie ma przymiotu wierzytelności pewnej w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 O.p.
Jeśli skarżący jako prezes jednoosobowego zarządu spółki N. wiedział o istnieniu wierzytelności i nie dochodził jej na drodze prawnej, to aktualnie nie może skutecznie powoływać się na przesłankę z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Nie wystarczy bowiem stwierdzenie, że spółka N. dysponuje fakturami niezapłaconymi przez kontrahenta od roku 2014, czy 2016.
Z punktu widzenia omawianej przesłanki kluczowe znaczenie ma natomiast okoliczność, że ta opisywana przez skarżącego wierzytelność nie została potwierdza w sposób, o którym mówił Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. III FSK 811/23. Zaniechanie skarżącego w tej mierze powoduje, że aktualnie nie może skutecznie uwolnić się od odpowiedzialności podatkowej jako osoba trzecia na podstawie wyłącznie twierdzeń swoich, czy kontrahenta spółki N..
Dodatkowo należy zaznaczyć, że organ I instancji wydał decyzję w warunkach art. 118 § 1 O.p., bowiem w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa.
W podsumowaniu sąd ocenia, że organ nie naruszył przepisów prawa podatkowego - proceduralnego, czy materialnego - w zakresie odpowiedzialności osób trzecich - członka zarządu spółki z organiczną odpowiedzialności. Zarzuty stawiane organowi przez skarżącego nie są uzasadniona ani na płaszczyźnie faktów, ani prawa. Wbrew stanowisku skarżącego, organ prawidłowo nie prowadził jakichkolwiek dodatkowych dowodów, bo obiektywnie nie mogły one wpływać na wynik sprawy. Wyłącznie twierdzenia skarżącego, czy kontrahenta spółki N. - co do zasady - nie mogły realizować ustawowych przesłanek kształtujących odpowiedzialność podatkową członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.).