Wyrok WSA z dnia 20 maja 2026, sygn. I SA/Sz 40/26

W zażaleniu na ww. postanowienie Prezydenta Miasta z 18 września 2025 r.

o nałożeniu na Spółkę kary porządkowej w wysokości [...] zł Spółka wniosła o jego uchylenie.

Ponownie wskazała, że nieprzekazanie dokumentów i informacji wskazanych

w wezwaniu skierowanym przez organ wynikało z wątpliwości Spółki co do znaczenia i istotności wszystkich żądanych informacji. Powołała się również w zażaleniu,

na wydane wyroki w sprawie ze skarg Spółki i oczekiwanie na wykonanie zaleceń sądu, co pozwoli na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego istotnego dla wymiaru podatku za rok bieżący.

SKO zaskarżonym do Sądu ww. postanowieniem z 14 listopada 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z 22 października 2025 r. znak [...] o odmowie uchylenia kary porządkowej w wysokości [...] zł nałożonej postanowieniem z 18 września 2025 r. znak [...]

W uzasadnieniu postanowienia Organ przywołał treść art. 262 § 1

pkt 2, § 6 O.p. i wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo, że za usprawiedliwione niewykonanie obowiązków w rozumieniu art. 262 § 6 O.p. należy traktować takie okoliczności, które w sposób niezależny od strony i trudny do przezwyciężenia

(w normalnych warunkach) uniemożliwiały ich wykonanie, nawet przy dołożeniu należytej staranności. Nie ma znaczenia to, czy w subiektywnym przekonaniu Spółki powinna ona dany obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Na istnienie nałożonego przez organ obowiązku nie ma wpływu, według SKO, jakie okoliczności są sporne w postępowaniu podatkowym. Z tego obowiązku nie zwalnia podatnika fakt wydania orzeczeń sądowych w innych postępowaniach, gdyż "organ ma obowiązek ustalić stan faktyczny odrębnie

dla każdego roku podatkowego".

Odnosząc się do zarzutów odwołania, SKO stwierdziło, że Spółka

nie przedstawiła okoliczności uzasadniających niewykonanie czynności,

lecz kwestionuje ustalenia, które legły u podstaw nałożenia kary porządkowej

w postanowieniu z 18 września 2025 r. Okoliczności dotyczące zasadności wezwania do przedłożenia dokumentów, wyjaśnień i korekty deklaracji mogłyby podlegać analizie przypadku złożenia przez Stronę zażalenia na postanowienie z 18 września 2025 r.

a zatem skorzystania ze środka odwoławczego, który pozwala na pełną ocenę merytoryczną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 262 § 1 O.p.

Spółka zaskarżyła ww. postanowienie SKO z 14 listopada 2025 r. w sprawie utrzymania postanowienia Prezydenta Miasta z 22 października 2025 r. o odmowie uchylenia kary porządkowej skargą wniesiona do tutejszego Sądu wnosząc

o uchylenie powołanego postanowienia Organu podatkowego i zobowiązanie

do uchylenia wymierzonej kary porządkowej.

Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie:

1) art. 262 § 1 O.p. poprzez:

- uznanie, że Skarżąca bezzasadnie nie dokonała w terminie wyznaczonym

w wezwaniu złożenia wyjaśnień i dokumentów;

- nieuznanie, że nałożenie przez organ pierwszej instancji kary porządkowej

było niezasadne i przedwczesne, pomimo zgłoszonych przez Skarżącą temu organowi wyjaśnień uzasadniających niezasadność przedłożenia żądanych dokumentów i informacji oraz pomimo istnienia okoliczności uzasadniających dalsze przedłużenie terminu do ich złożenia;

2) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 262 § 6 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego uchylenia kary porządkowej, podczas gdy Skarżąca przedstawiła usprawiedliwione powody niewykonania obowiązków wynikających z wezwania do złożenia dokumentów i udzielenia informacji.

3) art. 217 § 2 w zw. z art. 121 O.p. poprzez niewykonanie obowiązku sporządzenia pełnego uzasadnienia postanowienia uwzględniającego również wskazanie zasadności wymiaru wysokości kary porządkowej jaki należy wywieźć z zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania do organów podatkowych oraz zasady udzielania niezbędnych informacji.

Skarżąca w uzasadnieniu zarzutów skargi ponownie wskazała na okoliczności podnoszone już w składanych do organów pismach i środkach zaskarżenia.

Skarżąca zwróciła ponadto uwagę, że brak przekazania dokumentów

i informacji wskazanych w wezwaniu skierowanym przez organ wynikało z wątpliwości zaistniałych po stronie Spółki, co do znaczenia i istotności wszystkich żądanych informacji. Ponadto Spółka miała na uwadze toczące się postępowania sądowo-administracyjne w sprawie podatku od nieruchomości za lata poprzednie, w którym wystąpiły kwestie sporne, istotne dla prawidłowości wymiaru podatku za rok bieżący. Zdaniem Spółki zapadłe wyroki i wskazania udzielone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniach wyroków uchylających decyzje organów podatkowych pozwalały dopiero po ich wydaniu zakreślić kierunek ustaleń faktycznych i zakres materiału dowodowego jaki jest istotny dla ustalenia obowiązku Spółki w zakresie podatku od nieruchomości za poszczególne lata od 2022 r.

do 2025 r.

Wykonanie zaleceń WSA w Szczecinie z udziałem Spółki pozwoli również

na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego istotnego dla wymiaru podatku za rok bieżący. Zatem, w ocenie Skarżącej, powołane wyroki pozwalają stwierdzić,

że niedopełnienie obowiązku zakreślonego wezwaniem Organu nie miało charakteru uchylającego możliwość ustalenia zgodnego z prawem zobowiązania Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za 2025 r. Natomiast oczekiwanie na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawach podatku

za poprzednie okresy może stanowić, zdaniem Spółki, o usprawiedliwionym niewykonaniu obowiązku przedłożenia dowodów i informacji istotnych dla sprawy, gdyż obecnie uzasadnienia wyroków WSA zakreślają zakres istotnych informacji jakie Spółka powinna udzielić oraz dowodów jakie Organ powinien zebrać w postępowaniu w sprawie podatku od nieruchomości za 2025 r.

W ocenie Spółki, zaskarżone postanowienie nie realizuje także obowiązku wyjaśnienia zasadności wymiaru kary porządkowej w ustalonej kwocie. Brak

tej informacji nie pozwala Spółce dokonać weryfikacji okoliczności jakim organy kierowały się wymiarem zobowiązania - kary porządkowej we wskazanej wysokości. Iluzoryczna staje się, w jej ocenie, możliwość kwestionowania wysokości kary

na maksymalnym poziomie.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Organ ten wskazał dodatkowo, że w zażaleniu na postanowienie Organu podatkowego I instancji z 10 października 2025 r. Skarżący nie przedstawił okoliczności uzasadniających niewykonanie czynności, do których został zobowiązany, lecz zakwestionował ustalenia, które legły u podstaw nałożenia kary porządkowej w postanowieniu z 18 września 2025 r. Okoliczności dotyczące zasadności wezwania do przedłożenia dokumentów, wyjaśnień i korekty deklaracji, mogłyby podlegać analizie w przypadku złożenia przez Stronę zażalenia

na postanowienie z 18 września 2025 r., a zatem skorzystania ze środka odwoławczego, który pozwala na pełną ocenę merytoryczną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych art. 262 § 1 O.p. Jedynie w tym przypadku zachodziłaby możliwość zweryfikowania zasadności wezwań skierowanych przez Organ podatkowy do strony i prawidłowości wywiązania się tego podmiotu z nałożonych obowiązków

w kontekście przesłanki "bezzasadnej odmowy" warunkującej możliwość ukarania karą porządkową.

W przekazanym do Sądu piśmie Prezydenta Miasta z 19 lutego 2026 r. skierowanym do SKO, Organ ten wskazał, że Skarżąca złożyła 10 października

2025 r. dwa wnioski: wniosek o uchylenie ww. postanowienia z 18 września 2025 r.

w sprawie nałożenia kary porządkowej oraz zażalenie na ww. postanowienie

z 18 września 2025 r. w sprawie nałożenia kary porządkowej.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2025 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji w sprawie odmowy uchylenia kary porządkowej. Prezydent Miasta wskazał w ww. piśmie, że po analizie przedmiotowego postanowienia, pismem z 21 listopada 2025 r. przekazał Organowi odwoławczemu, że postanowienie nie dotyczy sprawy (złożonego przez Spółkę zażalenia) przekazanej do SKO pismem z 22 października 2025 r. Organ odwoławczy otrzymał pismo Organu I instancji 24 listopada 2025 r. i do dnia wydania niniejszego pisma nie odniósł się do powyższego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 t.j.; dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Na podstawie art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy

na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na mocy przytoczonych przepisów niniejszą sprawę sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1

cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 P.p.s.a).

Zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Jak wynika z akt sprawy, SKO wydało zaskarżone, opisane wyżej, postanowienie z 14 listopada 2025 r., omyłkowo przyjmując, że Spółka złożyła do tego organu zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta z 22 października 2025 r. znak [...] odmawiające uchylenia kary porządkowej

w wysokości [...] zł nałożonej postanowieniem Prezydenta Miasta z 9 września

2025 r. znak [...]

W aktach sprawy znajduje się jedynie skierowane do SKO zażalenie Spółki

z 10 października 2025 r. na postanowienie Prezydenta [...] z 18 września 2025 r. nr [...] nakładające na Spółkę karę porządkową

w wysokości [...] zł płatną na rachunek Gminy Miasto S. w terminie 7 dni

od dnia doręczenia tego postanowienia.

Jak wskazano powyżej, Spółka złożyła jednocześnie skierowane do SKO zażalenie z 10 października 2025 r. na ww. postanowienie Prezydenta Miasta

z 18 września 2025 r. o nałożeniu kary porządkowej oraz skierowany do Prezydenta Miasta wniosek z 10 października 2025 r. o uchylenie tego postanowienia.

Zatem, SKO wydało zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy

ww. postanowienie Prezydenta Miasta z 22 października 2025 r. odmawiające uchylenia kary porządkowej, podczas gdy analiza akt sprawy nadesłanych do Sądu pozwala stwierdzić, że Spółka nie złożyła do SKO zażalenia na ww. postanowienie Prezydenta Miasta S. z 22 października 2025 r. odmawiającego uchylenia kary porządkowej. Spółka wniosła do SKO zażalenie w związku z nałożeniem

na nią ww. kary porządkowej lecz zażalenie to wniesione zostało na postanowienie Prezydenta Miasta z 19 września 2025 r. o nałożeniu kary porządkowej.

Z powyższego wynika zatem, że Organ odwoławczy orzekł w sprawie postanowienia Organu I instancji, które nie zostało zaskarżone i jest ostateczne.

Jest oczywiste, że organ odwoławczy ani nie orzeka w sprawie, w której strona

nie złożyła środka zaskarżenia, ani nie jest uprawniony do poddania kontroli niezaskarżonego postanowienia.

Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić bez żadnych wątpliwości,

że w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 233 § 1 pkt 1 w związku

z art. 239 O.p.

Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie, o czym Sąd orzekł w pkt. I. sentencji.

O kosztach postępowania, na które składają się uiszczony wpis od skargi

(100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.).