Na s. 2 kontrolowanego postanowienia organ wymienił:
1) postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym L. R. z [...].06.2023 r.;
2) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec L. R. z [...].06.2023 r.;
3) sprawozdanie z analizy (...) do sprawy o sygn. [...] dotyczące Z. Sp. z o.o. z [...].06.2023 r.;
4) protokół przesłuchania świadka A. M. z [...].03.2023 r. wraz z załącznikami;
5) protokół przesłuchania świadka M. G. z [...].05.2023 r.;
6) protokół przesłuchania świadka A. S. z [...].05.2023 r.;
7) protokół przesłuchania świadka S. N. z [...].03.2025 r.;
8) protokół przesłuchania świadka M. Ł. z [...].03.2023 r.;
9) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec B. J. z [...].07.2023 r.;
10) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec A. S. z [...].05.2023 r.;
11) postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym A. S. z [...].05.2023 r.
Organ zaznaczył, że wyłączone dokumenty (11 szt.) organ I instancji zanonimizował, a następnie włączył je (ich zanonimizowane wyciągi) do akt kontroli celno-skarbowej.
Dalej organ motywował, że K. P., upoważniona przez spółkę WB do wglądu oraz wykonania fotokopii akt kontroli celno-skarbowej w zakresie VAT za okresy od lutego do marca 2023 r., uzyskała wgląd w akta (6 segregatorów k. od 1 do 4178). Jednak nie przyznano jej prawa do wykonania fotokopii akt kontroli w zakresie segregatorów 5 i 6, kart od 2711 do 4174, bowiem takie uprawnienie wyraźnie wyłączył prokurator w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r., w odniesieniu do dokumentów z akt śledztwa sygn. [...] Zarządzenie prokuratora zostało wydane na podstawie art. 156 § 5 K.p.k. i art. 46 ust. 1, ust. 2 ustawy o KAS. Wprost wykluczyło możliwość wykonywania kopii oraz fotokopii dokumentów udostępnionych z akt śledztwa sygn. [...]
Zdaniem organu, w tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ I instancji trafnie postanowił o odmowie przyznania spółce WB prawa do sporządzania kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które zostały pozyskane z akt śledztwa.
Kierując się art. 121 i art. 179 § 1 O.p., ze względu na interes publiczny, budowanie zaufania do instytucji władzy publicznej, dobro osób trzecich i tajemnicę skarbową, nie było dopuszczalne ujawnienie danych innych podmiotów i osób niezwiązanych ze sprawą, jakie zostały uzyskane w trakcie czynności służbowych, a które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację.
Treść zarządzenia prokuratora z [...] stycznia 2024 r. jednoznacznie wykluczyła możliwość wykonywania kopii oraz fotokopii dokumentów udostępnionych ze śledztwa. W przekonaniu organu, respektowanie zarządzenia prokuratora chroni dobro śledztwa, a tym samym interes publiczny.
Organ zaznaczył, że to prokurator jest dysponentem akt, które przekazał organowi I instancji na potrzeby kontroli celno-skarbowej. Podatnik, który chce wykonać kopie tej części akt, może zwrócić się do prokuratora o wyrażenie zgody.
Natomiast organ I instancji jest związany zarządzeniem prokuratora.
W kontekście argumentacji spółki WB, organ ocenił, że art. 179 § 1 O.p. odnosi się do sytuacji, w których indywidualny interes podatnika i jego uprawnienia muszą ustąpić na rzecz konieczności ochrony innych wartości.
Spółka WB (skarżąca spółka) złożyła skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 178 § 1, art. 179 § 1, § 2 O.p., art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389 - KPP) przez: - bezpodstawną odmowę prawa do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów pozyskanych z akt śledztwa sygn. [...]; - złamanie zasady jawności postępowania; - pozbawienie skarżącej spółki prawa do czynnego udziału w postępowaniu, prawa dostępu do akt sprawy, prawa do obrony;
- art.180 § 1, art. 179 § 1 O.p. z powodu: - włączenia do akt sprawy jawnych dla skarżącej spółki zanonimizowanych materiałów otrzymanych z Prokuratury Regionalnej we W., przy jednoczesnej odmowie prawa do wykonania fotokopii tych dokumentów; - powołania się na zarządzenie prokuratora z [...] stycznia 2024 r. wbrew prawu skarżącej spółki dostępu do akt; - wydania postanowień na podstawie "dyspozycji Prokuratury";
- art. 121, art. 122, art. 124 O.p. ze względu na: - prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych; - pozbawienie skarżącej spółki czynnego udziału w całej sprawie; - zaniechanie ewentualnie lakoniczne wyjaśnienie skarżącej spółce zasadności przesłanek, jakimi kierował się organ; - pominięcie, że dokumenty objęte zaskarżonym postanowieniem, po anonimizacji, znajdują się w aktach jawnych dla skarżącej spółki.
W następstwie formułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca spółka wykazywała, że nie kwestionuje zasadności dokonania anonimizacji dokumentów otrzymanych z Prokuratury Regionalnej we W. z uwagi na interes publiczny. Jednak zanonimizowane materiały zostały włączone do akt kontroli celno-skarbowej i skarżąca spółka ma pełne prawo do wglądu w te akta, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, wykonania ich fotokopii.
Stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, gdy zawierają informacje niejawne bądź, gdy organ wyłączy dokumenty z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W niniejszej sprawie żadna z tych sytuacji nie wystąpiła.
Skarżąca spółka podkreśliła, że prokurator wyraził zgodę na udostępnienie, wykorzystanie i włączenie dokumentów do akt sprawy. W konsekwencji skarżąca spółka ma prawo do sporządzania fotokopii tych dokumentów. W przekonaniu skarżącej spółki, organ naruszył zasady jawności postępowania, czynnego udziału strony w postępowaniu.
Skarżąca spółka chciała zrobić zdjęcia okazanych jej akt sprawy. Chodziło po prostu o umożliwienie sporządzenia kopii akt i miała do tego prawo. Zastrzeżenie prokuratora zawarte w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r. nie stanowiło podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Żądanie sporządzenia fotokopii materiałów, znajdujących się w udostępnionych aktach sprawy, nie jest niczym ograniczone i nie podlega uznaniu administracyjnemu.
Skarżąca spółka zwróciła uwagę na obszerność akt, bardzo skomplikowany charakter sprawy i konieczność przygotowania swojego stanowiska. Argumentowała, że skoro prokurator udostępnił określone dokumenty organowi I instancji, to oznacza, że nie zachodziła potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa w rozumieniu art. 156 K.p.k.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu jest zgodne z prawem.
Spór skarżącej spółki z organem koncentrował się na jej prawie do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczących dokumentów pozyskanych przez organ I instancji z akt śledztwa sygn. [...] prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną we W.. Takie żądanie skarżąca spółka zgłosiła w toku kontroli celno-skarbowej.
Stosownie do art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej przepisy między innymi działu IV rozdziału 10 O.p. stosuje się odpowiednio. Rozdział 10 działu IV O.p. stanowi o udostępnianiu akt.
W myśl art. 178 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1).
Czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu (§ 2).
Strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy (§ 3).
Organ podatkowy może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób, o którym mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 4).
W dalszej kolejności art. 179 O.p. przewiduje, że przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny (§ 1).
Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia (§ 2).
Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie (§ 3).
W realiach analizowanej sprawy podstawowe znaczenie ma okoliczność, że skarżąca spółka "chciała zrobić zdjęcia okazanych jej akt sprawy" w zakresie dokumentów udostępnionych organowi I instancji przez prokuratora. Dokumenty te pozyskał prokurator w ramach i na potrzeby śledztwa. Prokurator pozwolił organowi I instancji wykorzystać te dokumenty na zasadach wyraźnie określonych w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r. W treści tego zarządzenia prokurator wprost wykluczył uprawnienie do powielenia tych dokumentów w postaci wykonywania kopii, fotokopii.
Trzeba podkreślić, że prokurator nie traci kontroli, władztwa nad zasadami udostępniania dokumentów zgromadzanych w toku prowadzonego śledztwa, także wówczas, gdy udostępni je organowi podatkowemu. Oznacza to, że organ podatkowy jest uprawniony do udostępniania dokumentów otrzymanych od prokuratora z akt śledztwa tylko w takim zakresie i wyłącznie na takich zasadach, jakie wyznaczył prokurator jako organ odpowiedzialny za prowadzone śledztwo i jego rezultat. W przeciwnym razie organ podatkowy działałby wbrew prawu, bo z wyraźnym naruszeniem ograniczeń określonych przez prokuratora w reżimie postępowania karnego, czy karnego skarbowego.
Przepisy prawa należy wykładać nie tylko z perspektywy literalnej treści. Równie istotne są ich systemowe powiązania w ramach dyrektyw wykładni systemowej wewnętrznej i zewnętrznej. Biorąc pod uwagę ten systemowy kontekst, nie może ulegać wątpliwości, że wyłączenie przez prokuratora prawa do sporządzania kopii, fotokopii mocą zarządzenia z [...] stycznia 2024 r. systemowo, według reguł wykładni systemowej zewnętrznej, odpowiada przesłance ograniczenia dostępu do akt ze względu na interes publiczny w rozumieniu art. 179 § 1, § 2 O.p. Tyle że w takim szczególnym przypadku ograniczenie dostępu do akt pochodzi od prokuratora i jest wiążące dla organu podatkowego.
Nie można również pomijać znaczenia wykładni funkcjonalnej, a więc celu, jakiemu służy wyłączenie przez prokuratora prawa do sporządzania fotokopii dokumentów pochodzących z akt śledztwa. Zarówno w przypadku wyłączenia prawa do sporządzania kopii, fotokopii mocą zarządzenia prokuratora z [...] stycznia 2024 r., jak i zastosowania takiego wyłączenia przez organ podatkowy, cel jest wspólny w postaci ochrony interesu publicznego. Prokurator kieruje się koniecznością zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego, karnego skarbowego, a konkretnie, aby do czasu ustalenia podmiotowych i przedmiotowych znamion czynu zabronionego określonymi dokumentami, o określonej treści, nie dysponowały osoby poza kontrolą prokuratora prowadzącego śledztwo. Z kolei osiągnięcie celu postępowania karnego, karnego skarbowego bezpośrednio służy realizacji celów kontroli celno-skarbowej, czy przyszłego postępowania podatkowego.
Innymi słowy, art. 179 § 1, § 2 O.p. obejmuje swoim zakresem sytuacje, w których prokurator udostępnił organowi podatkowemu dokumenty ze śledztwa na wyraźnie określonych zasadach, wprost wyłączając prawo sporządzania kopii i fotokopii (a więc tym samym uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów). Organ podatkowy ma obowiązek respektować te ograniczenia, kierując się obiektywnie rozumianym interesem publicznym.
Jeśli skarżąca spółka pozostaje w przekonaniu, że dokumenty pozyskane przez prokuratora w ramach śledztwa powinna uzyskać w formie powielonej (fotokopii), z taką inicjatywą może wystąpić do prokuratora, jako dysponenta tego materiału dowodowego. Prokurator wówczas oceni i odniesie się do takiego żądania, na ile jest ono skuteczne i uzasadnione. Natomiast w realiach analizowanej sprawy organ I instancji, a za nim organ miały ustawowy obowiązek udostępnić skarżącej spółce dokumenty ze śledztwa tylko w takim zakresie, w takiej postaci, na jakie zgodził się prokurator, który cały czas jest dysponentem materiału dowodowego ze śledztwa. Szersze oczekiwania skarżącej spółki trafnie spotkały się z odmową ze strony organów przy prawidłowej interpretacji i adekwatnym zastosowaniu art. 179 § 1 - § 3 O.p.
W ocenie sądu, z punktu widzenia systemu obowiązującego prawa i celów procedur karnej, karej skarbowej, podatkowych, w żadnym razie nie można dopuścić do sytuacji, w której skarżąca spółka uzyskałaby powielone dokumenty ze śledztwa, choćby w postaci zdjęć, wbrew stanowisku prokuratora, bo to w sposób niewątpliwy godziłoby w interes publiczny rozumiany jako dobro śledztwa, a jednocześnie dobro procedur podatkowych, realną ochronę interesu państwa.
Wbrew przekonaniu skarżącej spółki, organy, stosując się do wymienionego zarządzenia prokuratora, nie naruszyły art. 47 KPP - praw skarżącej spółki do skutecznego środka prawnego, dostępu do bezstronnego sądu. Aktualnie toczy się kontrola celno-skarbowa, a w jej ramach skarżąca spółka ma pełną możliwość przedstawienia wiedzy i dowodów na okoliczności swojej działalności i jej kontrahentów. Nie zapadły żadne rozstrzygnięcia, kształtujące sytuację skarżącej spółki na gruncie prawa podatkowego. W konsekwencji nie mogło dojść do pozbawienia skarżącej spółki środków prawnych, służących ochronie jej interesów - zażalenia, odwołania, skargi do sądu. Jednocześnie z upływem czasu i postępem śledztwa prokurator może ocenić, że ustała potrzeba utrzymania ograniczeń przyjętych w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r.
W podsumowaniu sąd ocenia, że zarzuty zawarte w skardze nie mogły prowadzić do uchylenia kontrolowanego postanowienia.
Powoływanie się przez skarżącą spółkę na art. 121, art. 122, art. 124, art. 180 § 1 O.p. nie było trafne. Respektując zarządzenie prokuratora z [...] stycznia 2024 r., organ - z istoty rzeczy - nie mógł naruszyć tych unormowań.
Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.).