na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych, nie do uniknięcia przez racjonalnie działający podmiot, można uznać za zdarzenie losowe, które uzasadnia zaliczenie powstałej straty w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Jeżeli więc faktycznie poniesiono stratę - mimo prowadzenia racjonalnych działań w ramach działalności gospodarczej lub strata
ta poniesiona została w wyniku zdarzeń losowych, chociaż starannie zabezpieczono
się przed jej powstaniem, ponadto poniesienie straty było właściwie udokumentowane
i nie miało związku z nadużyciami, niegospodarnością lub zaniedbaniem podatnika
(brak nadzoru i odpowiedzialności - strata może być uznana za koszty uzyskania przychodu. Przy czym kradzież ta nie może być skutkiem działań lub zaniedbań podatnika, np. niewłaściwego zabezpieczenia składników majątkowych. Ocena,
czy podatnik dochował należytej staranności przy zabezpieczeniu składników majątkowych ma charakter indywidualny i jest uzależnioną od konkretnych faktów
i okoliczności towarzyszących powstałej stracie.
Powyższe oznacza, że jeżeli strata w środkach obrotowych jest normalnym następstwem prowadzonej działalności w danej branży, a podatnikowi nie będzie można przypisać winy przy jej powstaniu, jeśli jednocześnie podatnik zachował należną staranność, przeciwdziałając ewentualnemu wystąpieniu uszczerbku w swoim majątku, to powstałą stratę będzie mógł zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.
Ponadto, aby zaliczyć poniesioną stratę do kosztów uzyskania przychodów niezbędne jest spełnienie warunku formalnego, tj. właściwe udokumentowanie poniesionego kosztu. Zaistnienie szkody powinno być uprawdopodobnione przez właściwe organy, np. Policję (umorzenie dochodzenia), 1 komornika sądowego (postanowienie), itp.
Jak dalej wskazał Organ z opisu sprawy wynika, że Strona jest wspólnikiem spółki opodatkowanym podatkiem liniowym. Spółka prowadzi działalność związaną
ze sprzedażą produktów galanteryjnych. 5 marca 2024 r. Spółka zatrudniła Pracownicę na stanowisko koordynator biura. Do obowiązków pracownicy należało m.in. przygotowywanie i wysyłanie faktur, dokonywanie płatności, kontakt z biurem rachunkowym. Ponadto Pracownica posiadała dostęp do rachunku bankowego spółki
i mogła samodzielnie wykonywać przelewy. Odpowiadała również za dostarczanie dokumentów finansowych do księgowości. W drugiej połowie grudnia 2024 r. firma powzięła wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń i zaczęła weryfikować dokumenty księgowe oraz rachunki bankowe. Podczas sprawdzania rachunków bankowych podejrzenie Spółki wzbudziła duża liczba przelewów wykonywanych na rzecz M. i na rzecz M. S.A. w W.. Przelewy te były tym bardziej dziwne, że występowały różne rachunki bankowe tych kontrahentów, jak również te same rachunki bankowe były przypisane do tych dwóch kontrahentów.
Po sprawdzeniu przelewów wykonanych na wątpliwe rachunki bankowe okazało się, że w okresie od 11 marca 2024 r. do 30 listopada 2024 r. łącznie została przelana kwota [...]zł.
Spółka wskazuje, że w celu dochowania należytej staranności wspólnik zarządzający spółką dokonywał wyrywkowych kontroli wykonywanych przelewów i pytał o konkretne przelewy na spotkaniach. Zewnętrzne biuro księgowe, które w tamtym okresie obsługiwało spółkę, miało obowiązek przekazywać co miesiąc listę braków,
tj. listę przelewów, które nie znajdują potwierdzenia w dokumentach źródłowych. Ponadto Pracownica wykonująca przelewy miała swój indywidualny login i hasło.
Spółka złożyła do odpowiednich organów spółka złożyła zawiadomienie
o popełnieniu przestępstwa. Na tę chwilę prowadzone jest postępowanie przez Prokuraturę Rejonową S. - [...] w S.. W opisie sprawy Strona wskazała, że Spółka na ten moment nie uzyskała rozstrzygnięcia organu ścigania
w zakresie możliwości odzyskania środków. Jednakże z uwagi na wielkość szkody oraz znane Spółce okoliczności dotyczący braku możliwości majątkowych i zarobkowych sprawcy przestępstwa, w tym postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko sprawcy, naprawienie szkody jest znacznie utrudnione, jak nie nawet niemożliwe.
Wobec tak przedstawionej treści wniosku i uzupełnienia, Organ stwierdził,
że opisane zdarzenie ni może być uznane za zdarzenie losowe, niezależne
od dochowania należytej staranności w zapobieganiu powstania straty. Prowadząc działalność gospodarczą Strona ponosi ryzyko z nią związane, a w celu jego wyeliminowania Strona winna podjąć wszelkie niezbędne działania zabezpieczające przed powstaniem straty, zwłaszcza w przypadku obrotu mieniem o znacznej wartości. W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że dochowano należytej staranności, skoro nowo zatrudniony pracownik mógł bez nadzoru wykonywać przelewy bankowe. Opisane działania nie potwierdzają, że sprawowano należytą kontrolę i nadzór nad Pracownicą, która dopuściła się przywłaszczenia środków pieniężnych.
Określając należytą staranność, należy mieć na uwadze staranność ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju, chodzi tu o pewien wzorzec zachowania
w zakresie zaangażowania i dbałości w wykonaniu pewnych czynności. Jest to zatem pewne obiektywne minimum, którego można, a wręcz należy oczekiwać od przeciętnego człowieka. Ocena należytej staranności w zakresie prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej musi tym bardziej uwzględniać zawodowy charakter
tej działalności. W tym przypadku, zawodowy charakter działalności określa obiektywny wzorzec wymaganej staranności.
Podkreślić równocześnie należy, że uczestniczące w obrocie gospodarczym podmioty prowadzące działalność gospodarczą na własne ryzyko, nie mogą wynikających z niego konsekwencji "przerzucać" na Skarb Państwa. Ciężar właściwego rozporządzania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych spoczywał na Stronie, a samo zaistnienie sytuacji opisanej we wniosku, nie uprawnia
do zaliczenia powstałej straty do kosztów uzyskania przychodów. Zaistniałe niedobory
w środkach pieniężnych powstały przez niedostateczne wypełnianie funkcji kontrolnych
i nadzoru nad działaniami nieuczciwego pracownika.
Należy zauważyć, że przy odpowiedniej kontroli i nadzorze ze strony Spółki
nad Pracownicą można było uniknąć przywłaszczenia środków pieniężnych. Proceder przelewania środków pieniężnych trwał bowiem jakiś czas - kwota wyprowadzonych środków opiewa na przeszło 500 tys. zł. Przez ten okres czasu przedsiębiorca działający w sposób racjonalny i z należytą starannością, powinien być w stanie wykryć ubytek środków pieniężnych powstały w wyniku naruszeń, których dopuścił się pracownik.
Ponadto zaistnienie szkody powinno być uprawdopodobnione przez właściwe organy ścigania, np. policję, co jest jednakże możliwe dopiero po zakończeniu postępowania (w przypadku niewykrycia sprawcy, dokumentem tym będzie postanowienie o umorzeniu śledztwa).
Niemniej jednak zaznaczyć należy, że to na Stronie ciąży obowiązek wykazania, że dochowała należytej staranności, o której mowa we wniosku, jak również podjęła wszelkie możliwe w określonych okolicznościach czynności w celu odzyskania utraconych środków, oraz że dysponuje stosownymi dokumentami potwierdzającymi spełnienie ww. okoliczności. Wykazanie ww. okoliczności jest warunkiem koniecznym
dla uznania straty za koszt uzyskania przychodu. Mając na uwadze całokształt okoliczności przedstawionych we wniosku - poniesiona przez Stronę strata w majątku obrotowym powstała w wyniku kradzieży środków pieniężnych z rachunku bankowego przez Pracownicę, z uwagi na powyższe nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
W związku z tym, Organ uznał stanowisko Strony za nieprawidłowe.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Strona, zaskarżyła ww. interpretację indywidualną wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji indywidualnej Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez dopuszczenie się błędnej wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego poprzez uznanie, że opisane zdarzenie nie może być uznane
za zdarzenie losowe, niezależne od dochowania staranności w zapobieganiu straty, ponieważ w ocenie organu Skarżący nie dochował należytej staranności
w zabezpieczeniu środków, a samo zaistnienie kradzieży środków z rachunku bankowego nie uprawnia do zaliczenia powstałej straty do kosztów uzyskania przychodów, gdy w rzeczywistości wnioskodawca dochował należytej staranności
w zapobieganiu straty.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 a ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "P.p.s.a.") podlegała indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego
z 21 maja 2024 r., w której Organ interpretacyjny stwierdził, że stanowisko Skarżącego
w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zgodnie z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny
jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza że Sąd
nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych,
poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad
w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą, nie może
ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (por. A. Kabat, Komentarz do art. 57a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie VI Wolters Kluwer, wyd. elektr.).
Podkreślenia również wymaga, że postępowanie w sprawie wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego polega na tym, że właściwy organ interpretujący ocenia tylko i wyłącznie stan faktyczny/zdarzenie przyszłe przedstawione przez wnioskodawcę oraz wyrażoną przez niego ocenę prawną - art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 t.j.; dalej: "O.p.").
Zakres oceny stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego zawartego we wniosku
o wydanie interpretacji, wyznaczony jest przez treść zadanego przez wnioskodawcę pytania. Sąd szczególnie podkreśla, że organ dokonujący interpretacji nie może więc wykraczać poza granice, które wyznaczają: treść zadanego pytania i okoliczności stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przytoczone we wniosku. Interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego
lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (art. 14c § 1 O.p.).
Z istoty postępowania dotyczącego udzielenia indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (art. 14b i art. 14c O.p.) wynika zatem, że organ interpretacyjny, a następnie także sąd administracyjny w ramach kontroli zaskarżonej interpretacji, są związani przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega bowiem przede wszystkim na tym, że organ wydający interpretację "porusza się" niejako tylko
i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej. W związku z powyższym, co Sąd szczególnie podkreśla, uzupełnienie stanu faktycznego w uzasadnieniu zarzutów skargi nie może być brane pod uwagę przez Sąd przy kontroli zaskarżonej interpretacji - jednakże może ewentualnie mieć wpływ na prawidłowość przyszłych rozliczeń podatkowych wnioskodawcy pomimo uzyskania negatywnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
Zarzut skargi dotyczył naruszenia przez Organ przepisu prawa materialnego,
tj. art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez dopuszczenie błędnej wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego poprzez uznanie, że opisane zdarzenie nie może być uznane za zdarzenie losowe, niezależne
od dochowania staranności w zapobieganiu straty, ponieważ w ocenie organu Skarżący nie dochował należytej staranności w zabezpieczeniu środków.
Istota sporu między stronami sprowadza się do odmiennej oceny przez organ
i Skarżącego możliwości uznania za koszty uzyskania przychodu straty z tytułu przywłaszczonych przez Pracownicę Spółki środków pieniężnych.
W ocenie Organu kwota ta nie może być zakwalifikowana do kosztów uzyskania przychodów jako strata w środkach obrotowych ze względu na brak spełnienia
warunku w postaci braku nadzoru nad pracownikiem, jej uprawdopodobnienia
i właściwego udokumentowania. Zaistnienie szkody, zdaniem Organu, powinno
być uprawdopodobnione przez właściwe organy ścigania, np. policję, co jest jednakże możliwe dopiero po zakończeniu postępowania (w przypadku niewykrycia sprawcy, dokumentem tym będzie postanowienie o umorzeniu śledztwa). Organ uznał, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, przy odpowiedniej kontroli i nadzorze ze strony Spółki nad Pracownicą można było uniknąć przywłaszczenia środków pieniężnych, albowiem proceder przelewania środków pieniężnych trwał jakiś czas a kwota wyprowadzonych środków opiewa na przeszło 500 tys. zł. Przez ten okres czasu,
w ocenie Organu, przedsiębiorca działający w sposób racjonalny i z należytą starannością, powinien być w stanie wykryć ubytek środków pieniężnych powstały
w wyniku naruszeń, których dopuściła się Pracownica.
Zdaniem Skarżącego, warunki do uznania ww. straty za koszt uzyskania przychodu zostały spełnione, bowiem całokształt przedstawionych okoliczności świadczy de facto o tym, że poniesiona przez Spółkę strata jest rzeczywista oraz udokumentowana, powstała w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a przy tym powstała wskutek nadzwyczajnego zdarzenia, niezależnego od Spółki w okolicznościach zachowania przez Spółkę należytej staranności w celu jej zapobieżenia.
W powyższym sporze Sąd, co do zasady, przyznał rację Organowi interpretacyjnemu.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów skargi Sąd wskazuje, że zgodnie
z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów,
z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Przepis ten stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione
w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Zgodzić należy się z Organem interpretacyjnym co do tego, że stosownie do treści cytowanego przepisu oraz utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa sądów, kosztem uzyskania przychodów jest każdy wydatek, który spełnia łącznie następujące warunki:
- został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
- jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
- pozostaje w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika,
- poniesiony został w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,
- został właściwie udokumentowany,
- nie został wyłączony z katalogu wydatków nie uznawanych za koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f.
Tym samym o kwalifikacji podatkowej danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu decyduje przede wszystkim istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodów lub realną szansą powstania przychodów, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania. Kosztami podatkowymi mogą być wydatki zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio związane z uzyskiwanym przychodem oraz koszty związane z całokształtem działalności podatnika, pod warunkiem istnienia i wykazania związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Każdorazowy wydatek podatnika powinien jednak podlegać indywidualnej analizie w celu oceny istnienia wspomnianego związku. Wyjątkiem jest sytuacja,
gdy cytowana ustawa wyraźnie wskazuje przynależność danego wydatku (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 lipca 2022 r., I SA/Łd 284/22).
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych zarówno ustawa
o podatku dochodowym od osób prawnych jak i ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają szczegółowych regulacji dotyczących zaliczania do kosztów uzyskania przychodów materiałów, towarów, surowców czy też wartości pieniężnych utraconych w wyniku kradzieży czy wyłudzenia. Straty środków pieniężnych powstałe
w wyniku kradzieży czy wyłudzenia nie zostały wymienione w katalogu wyłączeni
z kosztów uzyskania przychodów, określonym zarówno w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.
jak i art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. Wśród kosztów wymienionych w tzw. negatywnym katalogu kosztów, ujętym zarówno w art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. jak i art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p.,
nie wyszczególniono strat w środkach obrotowych. Oznacza to, że co do zasady straty te, jako związane z prowadzoną działalnością, mogą zostać uznane za koszty uzyskania przychodów. Zaliczenie strat w środkach obrotowych do kosztów uzyskania przychodów powinno być jednak każdorazowo oceniane, jak zasadnie wskazał Organ interpretacyjny w zaskarżonej interpretacji, w aspekcie:
- całokształtu prowadzonej przez podatnika działalności,
- okoliczności, które spowodowały powstanie straty,
- udokumentowania straty,
- podjętych przez podatnika działań zabezpieczających.
Możliwość zaliczenia tego rodzaju strat do kosztów uzyskania przychodów powinna być uzależniona m.in. od tego, czy przy zachowaniu należytej staranności racjonalnie działający podmiot gospodarczy (podatnik) mógłby zapobiec tym stratom
w normalnych warunkach działalności gospodarczej. Ten warunek - jak stwierdził Organ w zaskarżonej interpretacji - nie został przez Spółkę spełniony.
W związku z brakiem w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych definicji zarówno straty, jak i środków obrotowych, należy posiłkować się w tym zakresie wykładnią językową. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w takiej sytuacji naturalną koleją rzeczy jest podejmowanie prób wyjaśnienia sposobu i zakresu rozumienia pojęcia "straty" w ujęciu słownikowym, a więc w znaczeniu, w jakim występuje ono w języku polskim. Jako że jednak podłoże i przyczyna powstawania strat mogą mieć bardzo zróżnicowany charakter, z tego względu z dużą ostrożnością należy podchodzić do wykorzystania ogólnych definicji słownikowych, jako miarodajnego i przesądzającego kryterium rozumienia tego określenia. Dodać też trzeba, że słownikowe wyjaśnienie znaczenia danego wyrazu w języku potocznym siłą rzeczy musi być syntetycznym, kierunkowym jedynie, opisem danej rzeczy, zdarzenia, czy też zjawiska, ujmującym zwykle ich najczęściej spotykaną, typową formę. Drugim istotnym źródłem wskazań, zarówno co do sposobu rozumienia pojęcia "straty", jak i koniecznych warunków, jakie muszą zostać spełnione, aby strata mogła być uznana za koszt uzyskania przychodów jest orzecznictwo sądów administracyjnych. (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r.,
II FSK 487/21).
Strata w języku potocznym oznacza ubytek, poniesioną szkodę, to co się przestało posiadać. Na ogół stratą jest zniszczenie, uszkodzenie, utracenie towarów lub maszyn
i urządzeń czy tez środków pieniężnych w wyniku pożaru, powodzi lub kradzieży, czyli jest ona następstwem zdarzeń losowych i nie wynika z celowego działania podatnika. Przyjmuje się zatem, że dla celów podatkowych tylko stratę powstałą na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych (nie do uniknięcia przez racjonalnie działający podmiot) można uznać za zdarzenie, które uzasadnia zaliczenie powstałej straty w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Należy podkreślić, że jedynie straty w środkach obrotowych powstałe w trakcie normalnego, racjonalnego działania podatnika, ze szczególnym uwzględnieniem dochowania należytej staranności w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu. Każdy przypadek straty w środkach obrotowych, należy rozpatrywać zatem indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie i oceniać pod kątem całokształtu działalności prowadzonej przez podatnika. Natomiast jednym z warunków uznania straty w środkach obrotowych za koszt uzyskania przychodów jest nie tylko zachowanie należytej staranności przez podatnika w zapobieżeniu straty ale i właściwe udokumentowanie straty. Również ten warunek jak de facto stwierdził Organ
w zaskarżonej interpretacji - nie został przez Spółkę spełniony, albowiem zaistnienie szkody powinno być uprawdopodobnione przez właściwe organy ścigania, np. policję,
co jest jednakże możliwe dopiero po zakończeniu postępowania (w przypadku niewykrycia sprawcy, dokumentem tym będzie postanowienie o umorzeniu śledztwa).
W istocie Organ prezentuje stanowisko, że omawiana strata może zostać zaliczona
do kosztów uzyskania przychodów, gdy postępowanie prowadzone przez organy ścigania zostanie zakończone.
W powyższym kontekście obok kwestii dotyczących samego rozumienia pojęcia strat na gruncie przepisów o podatkach dochodowych, jako bardzo ważne, wręcz decydujące dla uznania określonych strat za koszty uzyskania przychodów, jawi
się kryterium "należytej staranności" ze strony prowadzącego działalność gospodarczą podatnika. Stosowanie tego kryterium w zakresie kosztów uzyskania przychodów
jest powszechnie akceptowane. Rzecz jednak w tym, podobnie jak w przypadku definicyjnego ujmowania strat, aby kryterium to nie było traktowane w sposób sztywny, stereotypowy i rutynowy, polegający na zastosowaniu utartych schematów, lecz
w najbardziej możliwym stopniu w sposób zindywidualizowany z uwzględnieniem wszystkich uwarunkowań oraz realnych możliwości i środków będących w dyspozycji podatnika. Jak bowiem trafnie akcentuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie można też tworzyć abstrakcyjnego wzorca owej staranności, nawet wobec osób prowadzących zawodowo działalność gospodarczą, który można by określić jako
"meta-staranność", czyli wyższy poziom staranności w ponadstandardowym wydaniu, oceniany już ex-post, czyli po zaistnieniu określonego zdarzenia, któremu "niestaranny" podatnik nie zapobiegł (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2024 r., II FSK 487/21).
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, Organ interpretacyjny prawidłowo zastosował powyższe podejście przez pryzmat stanu faktycznego wskazanego
we wniosku Skarżącego.
Jak bowiem wynikało z wniosku Skarżącego strata wynikał z działania Pracownicy, która 5 marca 2024 r. zatrudniona została na stanowisku koordynator biura na okres próbny, 29 kwietnia 2024 r. na czas określony do 4 listopada 2024 r. zaś 28 października 2024 r. po raz kolejny na czas określony do 31 grudnia 2024 r. i która posiadała dostęp do rachunku bankowego Spółki i mogła samodzielnie wykonywać przelewy.
Do obowiązków Pracownicy należało m. in. przygotowywanie i wysyłanie faktur, dokonywanie płatności, kontakt z biurem rachunkowym oraz dostarczanie dokumentów finansowych do księgowości. W dniu 13 grudnia 2024 r. Spółka podjęła – z uwagi na zachowanie Pracownicy decyzję o zwolnieniu jej z dalszego obowiązku świadczenia pracy, co w tym samym dniu zostało jej przekazane. W drugiej połowie grudnia 2024 r. Spółka powzięła wątpliwości co do prawidłowości rozliczeń i zaczęła je weryfikować. Dokonała weryfikacji dokumentów księgowych, rachunków bankowych, wyjaśnień
ze wskazanymi dostawcami, sprawdzenia rachunków użytych do przewłaszczenia środków pieniężnych Spółki na tzw. białej liście, zwróciła się do swojego biura księgowego o przekazanie informacji, jakie faktury nie zostały dostarczone przez Pracownicę do biura księgowego oraz uzyskała od ww. biura wydruk wyciągu bankowego z oznaczonymi przelewami, co do których brakuje faktur od kontrahentów.
W wyniku powyższych działań Spółka powzięła wiedzę, że w okresie trwającym od 11 marca 2024 r. do 30 listopada 2024 r. Pracownica dokonała przelewów środków pieniężnych należących do Spółki w łącznej kwocie [...]zł na trzy różne rachunki bankowe, które nie należały do kontrahentów Spółki. Przy czym jak wynikało ze stanu faktycznego wniosku Pracownica dostarczała do księgowości dokumenty finansowe Spółki, w których zmienione były: saldo z początkowe, suma uznań, suma obciążeń, saldo końcowe i dodatkowo Pracownica usunęła część wiadomość mail ze służbowej skrzynki. W uzupełnieniu wniosku Skarżący wskazał, że wspólnik zarządzający spółką dokonywał wyrywkowych kontroli wykonywanych przelewów i pytał o konkretne przelewy na spotkaniach; zewnętrzne biuro księgowe, które w tamtym okresie obsługiwało spółkę, miało obowiązek przekazywać co miesiąc listę braków, tj. listę przelewów, które
nie znajdują potwierdzenia w dokumentach źródłowych; pracownik wykonujący przelewy miał swój indywidualny login i hasło.
Mając na uwadze ww. okoliczności faktyczne wniosku zasadnie, w ocenie Sądu, wskazał Organ, że w przedmiotowej sprawie opisane działania nie potwierdzają,
że sprawowano należytą kontrolę i nadzór nad Pracownicą, która dopuściła
się przywłaszczenia środków pieniężnych a tym samym, że nie można uznać,
że dochowano należytej staranności w zapobieżeniu wskazanej stracie. Jak bowiem trafnie wskazał Organ przy odpowiedniej kontroli i nadzorze ze strony Spółki
nad Pracownicą można było uniknąć przywłaszczenia środków pieniężnych, albowiem po pierwsze proceder przelewania środków pieniężnych trwał przez długi okres czasu
(9 miesięcy) po drugie zaś kwota wyprowadzonych środków pieniężnych była znacząca (przeszło 500 tys. zł). Ponadto, oceniając zachowanie należytej staranności przez Spółkę w zakresie nadzoru nad Pracownicą i tym samym zapobieżeniu wskazanej stracie
w kwocie [...]zł, również trafnie uznał Organ, że o braku tej staranności świadczy fakt powierzenia jej - jako nowozatrudnionemu pracownikowi - prawa do wykonywania przelewów bankowych bez nadzoru ze strony Spółki. W tym kontekście Sąd zauważa,
że stanowisko Organu okazuje się zasadne – jak bowiem wynika ze stanu faktycznego wniosku nieuprawnione przelewy z rachunku Spółki były dokonywane przez Pracownicę już od 11 marca 2024 r. zaś zatrudniona ona została na okres próbny 5 marca 2024 r., co w praktyce oznacza, że już od początku jej zatrudnienia – w okresie próbnym – miały miejsce wskazane przez Skarżącego nieprawidłowości. Dodatkowo nowozatrudniona Pracownica odpowiedzialna była za dostarczanie dokumentów finansowych do biura rachunkowego Spółki, co oznacza, że w jej gestii pozostawione zostały sprawy finansowe dotyczące Spółki. Ponadto, jak wynika ze stanu faktycznego wniosku, kontrola działalności Pracownicy ze strony Spółki była dokonywana jedynie wyrywko przez wspólnika zarządzającego. Takiego działania ze strony Spółki nie sposób uznać,
w ocenie Sądu, jak tego oczekuje Skarżąca, za zachowanie należytej staranności w celu zapobieżenia powstania straty. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, przyjęty przez Organ na tle ww. stanu faktycznego wniosku miernik staranności nie stanowi wskazywanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego "meta-staranności", czyli wyższego poziomu staranności w ponadstandardowym wydaniu. Sąd zauważa,
że wprawdzie we wniosku wskazano również na obowiązki biura rachunkowego Spółki, jednakże – mając na uwadze długi okres trwania wskazanych nieprawidłowości, znaczącą kwotę wskazanej straty, i jedynie wyrywkową kontrolę nad nowozatrudnionym pracownikiem ze strony Spółki, któremu powierzono odpowiedzialne zadania mające znaczący wpływ na finanse Spółki (samodzielne dysponowanie środkami finansowymi oraz odpowiedzialność za dokumentację finansową spółki i jej przekazywanie do biura rachunkowego) nie sposób uznać stanowiska Organu w powyższym zakresie
za nieprawidłowe.
A zatem zasadne okazało się stanowisko Organu, że w okolicznościach faktycznych wniosku przedsiębiorca działający w sposób racjonalny i z należytą starannością, powinien być w stanie wykryć ubytek środków pieniężnych powstały
w wyniku naruszeń, których dopuściła się Pracownica.
Sąd zauważa, że już powyższe stanowi o prawidłowości zaskarżonej interpretacji w zakresie uznania przez Organ stanowiska Skarżącej za nieprawidłowe, tj. z uwagi
na powyższe nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., strata wskazana
we wniosku Skarżącego.
Odnosząc się z kolei do właściwego udokumentowania ww. straty, który
to warunek Organ również uznał za niespełniony, Sąd wskazuje, że brak jest konkretnego przepisu wskazującego, że jedynym dowodem uprawdopodabniającym zaistnienie straty jest postanowienie o umorzeniu postępowania przed organami ścigania. Jednakże niewątpliwie warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów jest jego definitywność czyli jego rzeczywiste i bezzwrotne poniesienie przez podatnika,
co podatnik powinien wykazać.
Mając na uwadze powyższe przepisy, Sąd uznał, że Organ zasadnie przyjął,
nie pomijając istotnych elementów stanu faktycznego wniosku, że na tle przedstawionego stanu faktycznego, stanowisko Skarżącego w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów straty pieniężnej powstałej w wyniku przestępstwa - jest nieprawidłowe. Organ – jak trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę - sformułował czytelną ocenę zagadnienia będącego przedmiotem wątpliwości Skarżącego, ustosunkowując się w sposób wyczerpujący do przedstawionych argumentów, analizując przedstawiony przez Skarżącego we wniosku temat w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów u.p.d.o.f. jak i przedstawił jasny pogląd, w jaki sposób należy interpretować art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. na tle opisanego przez Skarżącego stanu faktycznego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 u.p.d.o.f. za niezasadne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Wszystkie powołane wyżej orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.