Wyrok WSA z dnia 21 stycznia 2026, sygn. I SA/Sz 548/25

Sygnatura: I SA/Sz 548/25
Data orzeczenia: 21 stycznia 2026
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Spółka O. sp. z o.o. dokonała importu folii aluminiowej, deklarując w zgłoszeniu celnym z 2017 r. pochodzenie z Malezji, co wiązało się z niższą stawką celną. W rzeczywistości towar pochodził z Chin, co ustalił OLAF. W związku z tym organ celny decyzją z lutego 2020 r. określił dług celny w postaci cła antydumpingowego (stawka 35,6%) i odsetek, wyznaczając termin płatności na marzec 2020 r. Spółka nie uiściła należności, a egzekucja okazała się bezskuteczna. Q.H., który od 2013 r. był prezesem zarządu spółki (kadencja wygasła w marcu 2019 r., ale nadal faktycznie pełnił funkcję), został decyzją z grudnia 2024 r. pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości celne spółki jako osoba trzecia. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący Q.H. zakwestionował…

decyzję, podnosząc m.in., że prawo do wydania decyzji o jego odpowiedzialności przedawniło się, ponieważ dług celny powstał w momencie pierwotnego zgłoszenia celnego w 2017 r., a pięcioletni termin z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął z końcem 2022 r. Twierdził, że decyzja celna z 2020 r. miała charakter deklaratoryjny, a zaległość powstała już po upływie terminu płatności od zgłoszenia. Ponadto argumentował, że nie pełnił funkcji prezesa w chwili powstania zaległości, nie zaistniały przesłanki do zgłoszenia upadłości, działał w dobrej wierze i nie brał udziału w oszustwie. Wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji lub jej uchylenie, a także o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że termin przedawnienia nie upłynął. Sąd podkreślił, że w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości po przyjęciu zgłoszenia (art. 79 ust. 2 lit. b UKC), momentem powstania długu celnego jest chwila wydania decyzji określającej należności, a nie pierwotnego zgłoszenia. Decyzja z 2020 r. miała charakter konstytutywny, a zaległość powstała po upływie 10 dni od jej doręczenia, tj. w marcu 2020 r. Zatem pięcioletni termin przedawnienia z art. 118 § 1 O.p. upływał dopiero z końcem 2025 r. Sąd stwierdził również, że skarżący faktycznie pełnił funkcję prezesa w momencie powstania zaległości, a przesłanki odpowiedzialności solidarnej z art. 116 § 1 O.p. zostały spełnione. Bezskuteczność egzekucji została wykazana, a skarżący nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość ani nie wskazał majątku umożliwiającego zaspokojenie. Argument dobrej wiary nie mógł skutkować wygaśnięciem długu, gdyż skarżący nie przyczynił się do walki z nadużyciami. Sąd oddalił również wnioski dowodowe i odmówił wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym.

jeszcze 259 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Q. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 lipca 2025 r. nr 3201-IEW.437.16.2025.15 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości z tytułu długu celnego wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.

Uzasadnienie

Q. H. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej

w S. (Dyrektor Izby) z [...] lipca 2025 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego

w S. (Naczelnik UCS) z [...] grudnia 2024 r. nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Q. H., jako prezesa zarządu O. spółki z o.o. z siedzibą w S. (O. , spółka), za zaległości tej spółki z tytułu nieuiszczonego cła antydumpingowego wraz z odsetkami za zwłokę należnego z tytułu importu foli aluminiowej, pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej, oraz kosztami egzekucyjnymi.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Naczelnik UCS decyzją

z [...] lutego 2020 r. nr [...] określił O. kwotę należności celnych w wysokości [...] zł w postaci ostatecznego cła antydumpingowego (typ opłaty A30) należną z tytułu importu folii aluminiowej bez podłoża, walcowanej, o wymiarach: szerokość 720 mm i grubość 0,015 mm, objętej procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z [...] stycznia 2017 r., pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi spółki [...] marca 2020 r. i stała się ostateczna.

Wskazano także w ww. decyzji, że - zgodnie z umową z [...] października 2013 r., zawartą w formie aktu notarialnego - O. została założona 23 października

2013 r., jej siedziba mieści się w S. przy ul. [...]. Spółka prowadziła różnorodną działalność gospodarczą, w tym m.in.: produkcję włóknin i wyrobów wykonywanych z włóknin, z wyłączeniem odzieży (PKD [...]), produkcję wyrobów

z aluminium i stopów aluminium (PDK [...]). Aktualnie spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Z umowy spółki wynika, że Q. H. został powołany

[...] października 2013 r. na prezesa zarządu spółki na pięcioletnią kadencję, która wygasła w dniu zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok 2018, tj. [...] marca

2019 r. Po tej dacie skarżący nadal dokonywał w imieniu spółki szeregu czynności faktycznych, sprawując w rzeczywistości funkcję prezesa zarządu spółki.

Według organu okres pełnienia przez Q. H. obowiązków prezesa zarządu spółki rozpoczął się z chwilą zawarcia umowy spółki i trwa nadal. Obejmuje więc także dzień [...] marca 2020 r., w którym upłynął termin płatności kwoty długu celnego zaksięgowanego ww. decyzją Naczelnika UCS z [...] lutego 2020 r.

Nadto organ wskazał, że [...] stycznia 2017 r. A. działając jako przedstawiciel bezpośredni spółki, zgłosiła

do procedury dopuszczenia do obrotu, na podstawie dokumentu SAD nr [...] opisany wyżej towar w ilości [...] ton i wartości [...] USD. Towar został zakwalifikowany do kodu Taric 76071119 40. Jako kraj pochodzenia zadeklarowano Malezję. Wymiaru należności celno-podatkowych dokonano

z zastosowaniem stawki celnej ERGA OMNES w wysokości 7,5 %. Eksporterem towaru była firma D. .

Podstawą wydania decyzji z [...] lutego 2020 r. były ustalenia Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), które potwierdziły, że deklarowane przez spółkę malezyjskie pochodzenie importowanego towaru było fikcyjne. Towar był bowiem przywożony z Chin do Malezji, do wolnego obszaru celnego w porcie K. i tam przeładowywany, bez żadnych ingerencji na towarze, do innych kontenerów, skąd trafiał bezpośrednio do Unii Europejskiej, w tym do Polski. Towar ten nigdy nie znajdował się

na terenie obszaru celnego Malezji i w momencie importu do Polski zachowywał chińskie pochodzenie. W konsekwencji na towary chińskie nałożone zostało cło antydumpingowe ze stawką 35,6 %, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 217/2013

z dnia 11 marca 2013 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącym

o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz niektórych rodzajów folii aluminiowej w rolkach pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U.UE.L. 2013.69, s. 11). W decyzji dłużnik został powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty należności celnych w wysokości [...] zł, które powinien uiścić wraz z odsetkami od tej kwoty. Powiadomienie nastąpiło poprzez doręczenie decyzji pełnomocnikowi spółki

[...] marca 2020 r., zatem dłużnik zobowiązany był do zapłaty tej kwoty w terminie 10 dni licząc od dnia doręczenia decyzji, tj. do [...] marca 2020 r. Po upływie tego terminu niezapłacone należności przywozowe przekształciły się w zaległość z tytułu długu celnego. Z uwagi na okoliczność, że spółka nie uiściła należności celnych, w sprawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, które okazało się nieskuteczne.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2024 r. Naczelnik UCS orzekł

o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako prezesa zarządu O. ,

za zaległości spółki z tytułu nieuiszczonego cła antydumpingowego wraz z odsetkami

za zwłokę należnego z tytułu importu foli aluminiowej - pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej - oraz kosztami egzekucyjnymi.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że w okresie, gdy upływał termin płatności należności celnych ([...] marca 2020 r.) skarżący faktycznie pełnił funkcję prezesa zarządu spółki. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący nie złożył we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości ani wniosku o jej restrukturyzację, bądź układ i nie wykazał braku winy w tym zakresie. Nie wskazał również majątku spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości w znacznej części.

W złożonym odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu

I instancji i umorzenie postępowania. Wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów m.in. z opinii biegłego z zakresu rachunkowości oraz z zakresu prawa handlowego.

Dyrektor Izby utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UCS, podzielając ustalenia faktyczne i oceny prawne organu I instancji.

Q. H. zaskarżył do tut. sądu decyzję Dyrektora Izby w całości, podnosząc zarzuty rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

z 2025 r. poz. 111 ze zm. – O.p.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie upłynął pięcioletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania celne spółki, podczas gdy długi celne z tytułu cła antydumpingowego i tym samym zaległości celne (podatkowe) powstały w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] grudnia 2018 r., tym samym organy naruszyły art. 116 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania zaskarżonych decyzji o odpowiedzialności skarżącego, pomimo upływu pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku, w którym powstały zaległości celne (podatkowe).

Według skarżącego ww. naruszenie ma również związek z naruszeniem:

• art. 77 oraz art. 79 oraz art. 114 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny

(Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 ze zm. – UKC) w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373 – Prawo celne) oraz w zw.

z art. 5 i art. 51 ust. 1 O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,

że zaległość celna (podatkowa) nie powstaje z chwilą upływu terminu płatności pierwotnego długu celnego powstałego w wyniku pierwotnego złożenia zgłoszenia celnego, co z kolei doprowadziło do naruszenia przez organy:

• art. 101 ust. 1 w zw. z art. 102 ust. 2 i ust. 3 oraz w zw. z art. 104 ust. 1 i art. 108 ust. 1 UKC w zw. z art. 65 ust. 1 Prawa celnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że moment powstania zaległości celnej (podatkowej) z tytułu długu celnego należy utożsamiać z upływem terminu płatności wskazanego w decyzjach celnych, zamiast z terminem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa. Przyjęta przez organy rekonstrukcja normy prawnomaterialnej, statuującej uprawnienie

do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na osobę trzecią, narusza art. 2, art. 32 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i prowadzi

do sytuacji, w której rozstrzygnięcia przedstawione w zaskarżonych decyzjach pozostają w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą zaufania

do organów administracji podatkowej oraz zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań podatnika;

Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 128 w zw. z art. 107 § 2 O.p., polegające na tym, że organy dokonały zmiany rozstrzygnięć zawartych w pierwotnych decyzjach celnych w zakresie momentu powstania długu celnego oraz naliczania odsetek, co pozostaje w sprzeczności z art. 107 § 2 pkt 2 O.p. i doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 128 O.p., a organ, wydając decyzję o powiadomieniu i zaksięgowaniu długu celnego, jednoznacznie określił moment jego powstania i na tej podstawie naliczał odsetki od momentu powstania zaległości w rozumieniu art. 51 § 1 O.p.;

• art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. polegające na przypisaniu odpowiedzialności osobie trzeciej w warunkach braku wyraźnej podstawy ustawowej, przy jednoczesnym dokonaniu wykładni rozszerzającej pojęć "dług celny" oraz "zaległość podatkowa", bowiem organy, odstępując od jednoznacznego brzmienia przepisów i utrwalonej wykładni systemowej, wykroczyły poza granice zasady legalizmu, co doprowadziło

do arbitralnego ukształtowania zakresu odpowiedzialności strony. Jednocześnie organy naruszyły zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, dokonując ustaleń nieprzewidywalnych i sprzecznych z wcześniejszym rozstrzygnięciem, a także zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ograniczając się do wybiórczej oceny materiału dowodowego i pomijając istotne okoliczności sprawy, skutkiem czego jest wydanie decyzji w sposób sprzeczny

z zasadami rzetelności i praworządności, co w sposób istotny wpłynęło na treść rozstrzygnięcia;

• art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. polegające na nieuchyleniu przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji oraz braku umorzenia postępowania, pomimo że w świetle podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego było to w pełni zasadne.

Dodatkowo, z ostrożności procesowej, na wypadek, gdyby powyższe zarzuty nie znalazły uznania składu orzekającego, wskazanym decyzjom skarżący zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 O.p. w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP polegające na sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób sprzeczny z wymogami prawa, tj. bez wskazania konkretnych faktów prawotwórczych uznanych za udowodnione, bez wskazania dowodów, którym organ ostatecznie dał wiarę, oraz bez podania jasnych

i szczegółowych przyczyn odmówienia wiarygodności twierdzeniom strony, zaś uzasadnienie decyzji zostało oparte na dowolnej, arbitralnej i wybiórczej - a nie swobodnej - ocenie materiału dowodowego, co doprowadziło do pominięcia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności faktu, że dług celny spółki, a tym samym zaległość podatkowa związana ze zgłoszeniami celnymi z przełomu lat 2017- 2018, uległy przedawnieniu w świetle art. 118 § 1 O.p., ponadto organy pominęły wątpliwości dotyczące pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu w okresie, w którym doszło do niewypłacalności spółki, co miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 116 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że odwołujący w okresie, w którym nastąpiła niewypłacalność spółki pełnił funkcję członka zarządu, co skutkowało przypisaniem odpowiedzialności za zobowiązania spółki odwołującemu;

• art. 116 § 2 ust. 1 lit. b O.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wskazane przez odwołującego okoliczności nie wskazywały na brak winy odwołującego jako członka zarządu spółki przy niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki, co skutkowało niezastosowaniem, wskazanego przepisu w rozpoznawanej sprawie.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, a gdyby sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji - uchylenie decyzji organów obu instancji; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; połączenie spraw w toczących się przed sądem w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, gdyż pozostają one ze sobą w związku (wszystkie dotyczą odpowiedzialności skarżącego, jako osoby trzeciej za zobowiązania wynikające

z poszczególnych decyzji wydanych wobec spółki).

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżący podniósł, że decyzje organów opierają się na błędnej wykładni przepisów prawa celnego dotyczących momentu powstania długu celnego i jego konsekwencji dla ustalenia początku biegu terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Według skarżącego, przepisy art. 77 ust. 1 i art. 79 UKC nie pozostawiają miejsca na interpretację, że dług celny powstaje w jakimkolwiek innym momencie, niż z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. W sprawie wszystkie zgłoszenia celne zostały dokonane

w 2017 r. i 2018 r. (z wyjątkiem zgłoszenia celnego z [...] lutego 2019 r.), a zatem w tych latach powstał dług celny, a w konsekwencji również zobowiązanie podatkowe z tego tytułu. W związku z tym organy błędnie przyjęły, że zaległość podatkowa powstała dopiero po upływie terminu płatności wskazanego w decyzjach określających wysokość cła antydumpingowego, podczas gdy decyzje te miały charakter wyłącznie deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 Prawa celnego w zw. z art. 108 ust. 1 UKC, termin płatności cła wynosi 10 dni od daty przyjęcia zgłoszenia celnego,

a to oznacza, że zaległość podatkowa z tytułu cła antydumpingowego powstała już

w 2017 r. i 2018 r., po upływie dziesięciodniowego terminu od dnia zgłoszenia celnego. Skoro więc pierwotny dług celny powstał w latach 2017-2018, to dla każdego z nich termin płatności wynosił 10 dni od zgłoszenia i po jego upływie rozpoczął bieg 5 lat, czyli dla roku 2017 prawo do wydania decyzji upływało w 2022 r., a dla roku 2018 prawo do wydania decyzji upłynęło w 2023 r. Przy czym prawo organów podatkowych do dalszego dochodzenia należności celnych z tytułu długu celnego od spółki pozostaje całkowicie niezależne od upływu pięcioletniego okresu przedawnienia materialnoprawnego uprawnienia organów do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Skarżący zarzucając naruszenie art. 128 O.p., podniósł, że treść zaskarżonych rozstrzygnięć pozostaje w sprzeczności z treścią ostatecznych decyzji określających wysokość długu celnego. Decyzje podatkowe mają charakter relatywny względem decyzji celnych, co oznacza, że ich treść pozostaje w ścisłej zależności od ustaleń organu celnego w przedmiocie wartości determinujących podstawę opodatkowania, takich jak wartość celna towaru, klasyfikacja taryfowa (pozycja CN) czy wysokość należnego cła. W postępowaniu podatkowym nie ma możliwości samodzielnej weryfikacji tych elementów. Dopóki więc w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja celna, stanowi ona element niezbędny i wiążący przy wydawaniu decyzji podatkowych. Relacja ta polega na determinowaniu rozstrzygnięcia podatkowego przez uprzednie rozstrzygnięcie organu celnego w zakresie długu celnego. Decyzja organu celnego, która stała się ostateczna i prawomocna, ma charakter wiążący dla organów podatkowych, zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym opodatkowania. Skoro zatem organ celny jednoznacznie określił moment powstania długu celnego w każdej z decyzji, niezrozumiałe dla skarżącego pozostaje, dlaczego organy podatkowe - wbrew regulacjom UKC - rezygnują z naliczenia odsetek, zwłaszcza, że - zgodnie z art. 107 § 2 ust. 2 O.p. - odpowiedzialność osoby trzeciej obejmuje obok należności głównej również odsetki. Jest to o tyle dziwne, że odsetki od kwoty należności wynikającej z długu celnego posiadają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej i powstają z mocy prawa w sytuacjach, w których powstaje zaległość z powodu nieuiszczenia długu celnego. Charakter akcesoryjny świadczenia z tytułu odsetek nie pozwala na oderwanie go od należności głównej. Według skarżącego, jedynym powodem, dla którego organy prezentują takie podejście, jest fakt, że przyjęcie tych ustaleń pozbawiłoby organy prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki.

Skarżący podniósł ponadto, że organ, posiadając informacje o niewypłacalności spółki i bezskuteczności egzekucji, nie podjął działań zmierzających do przypisania odpowiedzialności skarżącemu w momencie, gdy umorzył postępowanie egzekucyjne, choć wtedy organ nie przekroczyłby terminu przedawnienia uprawnienia materialnoprawnego do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, wynikającego z art. 118 § 1 O.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] stycznia 2026 r. skarżący podniósł dodatkowy zarzut oraz złożył wniosek o wystąpienie przez sąd z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

Według skarżącego zaskarżona decyzja narusza także:

1. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 – EKPCz), w zw. z art. 9, art. 91 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające

na nieuwzględnieniu minimalnego standardu ochrony przewidzianego w wyrokach TSUE, skutkujące przypisaniem skarżącemu solidarnej odpowiedzialności

za zobowiązania celne spółki, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że dochował on należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki, a jego udział w nadużyciu lub oszustwie jest wykluczony, w konsekwencji, organy naruszyły:

2. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 Konstytucji RP oraz art. 14 EKPCz w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 13 EKPCz poprzez ich niezastosowanie, skutkiem tego zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem zasady proporcjonalności, co nadaje jej charakter arbitralny.

Jednocześnie, na wypadek, gdyby sąd nie podzielił argumentów przedstawionych w skardze, skarżący - na podstawie art. 46 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 267 TFUE - zwrócił się z wnioskiem o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w zakresie wykładni: art. 77 ust. 1 lit. a i lit. b oraz ust. 2, a także art. 79 ust. 2 lit. b oraz art. 114 ust. 2 UKC

w zw. z art. 66 ust. 1 Prawa Celnego oraz w zw. z art. 116 § 1 i art. 118 § 1 O.p., a także w zw. z art. 5 i art. 51 § 1 O.p. o następującej treści:

1. Czy zasada proporcjonalności wyrażona w prawie Unii dopuszcza zróżnicowanie momentu powstania zaległości podatkowej oraz zaległości z tytułu długu celnego w ten sposób, że:

- dla zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa zaległość powstaje

z datą pierwotnego terminu płatności, niezależnie od daty wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania, podczas gdy

- dla długu celnego powstałego z mocy prawa zaległość powstaje dopiero

w momencie wydania przez organ celny decyzji o zaksięgowaniu długu, a nie

w dacie jego powstania zaistnienia zdarzenia, które z mocy prawa kreuje zobowiązanie publicznoprawne?

2. Czy minimalny standard ochrony wynikający z prawa Unii dopuszcza nałożenie na osobę trzecią odpowiedzialności za dług celny w sytuacji, gdy osoba ta dochowała należytej staranności w prowadzeniu spraw podmiotu odpowiedzialnego za zapłatę długu celnego, a jej udział w nadużyciu lub oszustwie jest wykluczony?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sporna w sprawie jest kwestia oceny zaistnienia przesłanek do ustalenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego razem z O. za zaległości spółki z tytułu nieuiszczonego cła antydumpingowego wraz z odsetkami za zwłokę należnego z tytułu importu foli aluminiowej (pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej) oraz kosztami egzekucyjnymi.

Według organów obu instancji w sprawie zaistniały pozytywne przesłanki określone w art. 116 § 1 i § 2 O.p. do ustalenia odpowiedzialności skarżącego, natomiast, według skarżącego, w sprawie doszło do przedawniania prawa do wydania takiej decyzji, gdyż termin, określony w art. 118 § 1 O.p., upłynął z końcem 2022 r., a decyzja ustalająca organu I instancji została wydana i doręczona w 2024 r. Nadto w dacie, gdy powstała zaległość skarżący nie był prezesem zarządu spółki oraz nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki.

Argumentacja skarżącego co do przedawniania prawa oraz braku przesłanek pozytywnych do wydania wobec niego decyzji ustalającej jego odpowiedzialność solidarną ze spółka opiera się na założeniu, że:

1) dług celny powstaje z mocy prawa w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a decyzja celna ma charakter wyłącznie deklaratoryjny, zatem momentem powstania zaległości celnej jest upływ terminu płatności, który wynosi 10 dni od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego;

2) w sprawie zobowiązanie powstało w 2017 r., zatem decyzja wobec skarżącego - jako osoby trzeciej - mogła zostać skutecznie wydana najpóźniej do [...] grudnia 2022 r. (art. 118 § 1 O.p.);

3) mandat skarżącego, jako prezesa zarządu spółki, wygasł w 2019 r., tj. w dniu odbycia zgromadzenia wspólników spółki zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy jego kadencji, zatem twierdzenia organu o jego przedłużeniu per factam concludentiam pozostają w rażącej sprzeczności z art. 202 § 2 ustawy z dnia

15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18); dalej: "ksh.", który wymaga formalnego aktu powołania na nową kadencję;

4) organy nie wykazały, że w czasie pełnienia funkcji przez skarżącego wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, także z powodu braku rzetelnej analizy stanu majątkowego spółki i jego ewolucji;

5) organy nie przeanalizowały przesłanek egzoneracyjnych, tj. nie zbadały, czy skarżący posiadał realną możliwość złożenia wniosku o upadłość, czy też działał

w warunkach wyłączających przypisanie odpowiedzialności (np. brak wiedzy, brak dostępu do danych, faktyczne wyłączenie z zarządzania);

6) naruszenie przez organy prawa skarżącego do obrony, zasady proporcjonalności

i rzetelności procedury, jak też pominięcie działania skarżącego w dobrej wierze, dochowanie należytej staranności i brak udziału w oszustwie, które to okoliczności wykluczają odpowiedzialność osoby trzeciej;

7) organy zignorowały motyw 38 preambuły UKC, który nakazuje uwzględniać dobrą wiarę przedsiębiorcy i minimalizować negatywne skutki naruszeń formalnych, a spółka

i skarżący działali w przekonaniu o prawidłowości dokumentów związanych z importem folii aluminiowej, zaś nieuczciwe działania miały miejsce po stronie eksporterów.

Mając na uwadze taki zakres sporu, należy na wstępie odwołać się do przepisów regulujących odpowiedzialność osób trzecich z tytułu długu celnego, a następnie

do przepisów regulujących powstanie długu celnego w związku z zarzutami skarżącego dotyczącymi przedawniania prawa do wydania decyzji ustalającej jego solidarną odpowiedzialność ze spółką za dług celny.

Organem celnym właściwym do orzekania w sprawach odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art. 114 UKC, jest naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy ze względu na miejsce powstania długu celnego. Zgłoszenie celne spółka złożyła w S., zatem organem właściwym

w sprawie jest Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego

w S..

Zgodnie z art. 66 Prawa celnego, do odpowiedzialności z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art. 114 UKC, stosuje się odpowiednio przepisy art. 29 oraz działu III (Zobowiązania podatkowe) rozdziałów 14 (Prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych) i 15 (Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich) O.p.

Art. 114 ust. 1 UKC stanowi, że odsetki za zwłokę naliczane są od kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych począwszy od dnia, w którym upłynął wyznaczony termin, aż do dnia zapłaty należności.

Z przywołanej regulacji prawnej wynika, że do odpowiedzialności za dług celny stosuje się odpowiednio przepisy o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym art. 116 O.p. (odpowiedzialność członka zarządu bądź osoby, która była członkiem zarządu w czasie, gdy upływał termin płatności należności).

Zgodnie z art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

(ust. 1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia [...] maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu

o zatwierdzenie układu, o którym mowa w tej ustawie, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

(ust. 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przepis art. 116 § 2 O.p. stanowi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Nadto zakres odpowiedzialności podmiotów, o których mowa w art. 116 O.p., obejmuje - na postawie art. 107 § 1 O.p. - zaległości podatkowe podatnika oraz należności wskazane w art. 107 § 2, tj.: podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów; odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz oprocentowanie tych zaliczek; koszty postępowania egzekucyjnego.

Stosownie także do brzmienia do art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p., postępowanie

w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem

o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2 (art. 108 § 3 O.p.). Wówczas postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Z brzmienia ww. art. 116 O.p. wynika, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać w ramach postępowania dowodowego tzw. pozytywne przesłanki tej odpowiedzialności, tj.:

1) istnienie zaległości podatkowych spółki,

2) pełnienie przez stronę postępowania obowiązków członka zarządu spółki w czasie,

w którym upływał termin płatności zobowiązań podatkowych spółki,

3) bezskuteczność w całości lub w części egzekucji zaległości podatkowych wobec spółki.

Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które powinien wykazać on, zalicza się:

1) wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub

w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy Prawo restrukturyzacyjne, albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie Prawo restrukturyzacyjne, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; ewentualnie

2) wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zasadniczą kwestią sporną, która determinuje w sprawie odpowiedzialność solidarną skarżącego ze spółką, jest ustalenie istnienia zaległości z tytułu długu celnego w dacie wydania przez organ I instancji decyzji o tej odpowiedzialności skarżącego ze spółką. Decyzję w sprawie organ celno-skarbowy (jako organ I instancji) wydał [...] grudnia 2024 r. Nie jest sporne w sprawie, że taka decyzja, jako ustalająca tę odpowiedzialność, ma charakter decyzji konstytutywnej, zatem dla jej wejścia do obrotu prawnego konieczne jest jej doręczenie stronie. W sprawie decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącego [...] grudnia 2024 r.

Dalej, konieczne w sprawie jest ustalenie, czy w dacie doręczenia stronie decyzji o solidarnej odpowiedzialności ze spółką za dług celny organ celno-skarbowy wykazał istnienie zaległości z tytułu należności celnych spółki

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Naczelnik UCS określił O. należności celne

w wysokości [...] zł w postaci ostatecznego cła antydumpingowego należnego z tytułu importu foli aluminiowej, objętej procedurą dopuszczenia do obrotu, na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z [...] stycznia 2017 r., pochodzącej

z Chińskiej Republiki Ludowej wraz z należnymi odsetkami. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi spółki [...] marca 2020 r. Od decyzji strona nie złożyła odwołania, wobec czego stała się ona ostateczna w administracyjnym toku instancji (także prawomocna).

Na podstawie art. 65 ust. 1 Prawa celnego, spółka jako dłużnik celny zobowiązana była do zapłaty ww. kwoty w terminie 10 dni licząc od dnia doręczenia decyzji,

tj. do [...] marca 2020 r. Po upływie tego terminu niezapłacone przez spółkę należności przywozowe przekształciły się w zaległość z tytułu długu celnego, tj. z [...] marca 2020 r.

Według składu orzekającego w sprawie, ustalając, czy w sprawie doszło

do przedawnienia należności z tytułu długu celnego spółki, organy obu instancji prawidłowo odwołały się do poniższych regulacji Prawa celnego oraz UKC.

Na podstawie art. 65 ust. 1 Prawa celnego, termin, o którym mowa w art. 108 ust. 1 UKC (kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadająca długowi celnemu, podana do wiadomości zgodnie z art. 102, zostaje uiszczona przez dłużnika w terminie wyznaczonym przez organy celne), wynosi 10 dni.

Na podstawie art. 102 ust. 7 Prawa celnego, kwot należności można dochodzić

w terminie 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zaksięgowane.

Jak stanowi natomiast przepis art. 65 ust. 8 Prawa celnego, bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 7, zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.

W sprawie do zaksięgowania kwoty długu celnego doszło w dniu wydania decyzji z [...] lutego 2020 r. (pkt 2 tej decyzji). Zatem, nawet bez uwzględnienia sytuacji powodującej przerwanie biegu terminu przedawnienia, przedawnienie ww. należności celnej następowało po upływie 5 lat, tj. [...] lutego 2025 r. Jednak, w rozpoznawanej sprawie bieg terminu przedawnienia ww. należności przerwany został 15 maja

2020 r. wskutek zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego w postaci

zajęcia rachunku bankowego spółki w banku [...]. (tytuł wykonawczy

nr [...] z [...] maja 2020 r.). Wezwanie do zapłaty w egzekucji

z rachunku bankowego, wraz z odpisem tytułu wykonawczego, zostało spółce doręczone [...] czerwca 2020 r. Zatem, w sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu długu celnego.

Odnosząc się do przeciwnej argumentacji skarżącego, że w sprawie doszło

do przedawnienia prawa do wydania decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego ze spółką za ww. należności, gdyż dług celny - w jego ocenie - powstał

w dacie złożenia przez spółkę pierwotnego zgłoszenia celnego ([...] stycznia 2017 r.),

a nie w dacie wydania decyzji, na podstawie której m.in. zaksięgowano kwotę długu celnego ([...] lutego 2020 r.), należy uznać, że argumentacja skarżącego pomija zasadniczą kwestię, tj. istotnej odmienności regulacji, tak Prawa celnego jak i UKC,

od regulacji prawa podatkowego, w zakresie trybu i sposobu zgłaszania należności celnych przez zgłaszającego oraz weryfikacji poprawności takiego zgłoszenia przez właściwe organy celne, a w konsekwencji skutków poprawnego zgłoszenia celnego

i wadliwego zgłoszenia celnego, tj. w wyniku niewypełnienia warunków lub obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego, w szczególności w sytuacji, gdy dochodzi

do weryfikacji zgłoszenia celnego poprzez objęcie zgłoszonego towaru cłem antydumpingowym.

Zgodnie z art. 5 pkt 18 UKC, dług celny oznacza nałożony na określoną osobę obowiązek zapłaty stosownej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych, określonej dla danych towarów na mocy obowiązujących przepisów prawa celnego.

Na podstawie art. 77 ust. 1 lit. a i ust. 2 UKC, dług celny w przywozie powstaje

w wyniku objęcia towarów nieunijnych podlegających należnościom celnym przywozowym jedną z następujących procedur celnych:

a) dopuszczenia do obrotu, w tym na mocy przepisów o końcowym przeznaczeniu.

Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 UKC).

Powołane przepisy art. 77 ust. 1 i ust. 2 UKC statuują warunki dokonania przez zgłaszającego do objęcia właściwą procedurą towarów nieunijnych. W przypadku prawidłowego zgłoszenia celnego, dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 UKC).

Jednak, jak wynika z przepisów następujących po art. 77 UKC, normodawca unijny określił sytuacje, w których do powstania długu celnego dochodzi w innym momencie, niż w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

I tak, w art. 78 ust. 1 UKC przyjęto, że dług celny (w sytuacji tam określonej) powstaje w wyniku przyjęcia zgłoszenia do powrotnego wywozu dotyczącego danych produktów.

Normowadca unijny także dalej, tj. w art. 79 UKC, uregulował natomiast

te szczególne sytuacje, gdy dług celny powstaje w innym momencie, niż w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, również w wyniku niespełnienia przez zgłaszającego warunków lub obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego. Tak m.in. postanowił w art. 79 ust. 2 lit. b UKC, przyjmując, że dług celny powstaje z chwilą, gdy przyjęte zostaje zgłoszenie celne o objęcie towarów procedurą celną, a następnie zostaje stwierdzone, że warunek wymagany do objęcia towarów tą procedurą lub przyznania zwolnienia z cła lub obniżonej stawki celnej przywozowej ze względu na końcowe przeznaczenia towarów nie został faktycznie wypełniony.

W dalszych jednostkach redakcyjnych UKC, postanowiono, że w przypadku, gdy należna kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest równa kwocie wpisanej do zgłoszenia celnego, zwolnienie towarów przez organy celne jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o długu celnym (art. 102 ust. 2). Jednak, jeżeli ust. 2 nie ma zastosowania, dłużnik zostaje powiadomiony o długu celnym przez organy celne, gdy są one w stanie określić należną kwotę należności celnych przywozowych lub wywozowych i wydać decyzję w tej sprawie (art. 102 ust.3).

W przepisie art. 103 ust. 1 UKC przewidziano, że dłużnika nie powiadamia się

o długu celnym po upływie okresu 3 lat od dnia powstania długu celnego, a w art. 103 ust. 2 UKC, że w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okresu trzech lat przedłuża się minimalnie do pięciu lat oraz maksymalnie do dziesięciu lat, zgodnie z prawem krajowym.

W Prawie celnym (w prawie krajowym) ww. okres maksymalny określono na pięć lat (art. 65 ust. 7).

Z kolei w art. 104 ust. 1 UKC przewidziano, że organy celne, o których mowa

w art. 101, księgują zgodnie z prawem krajowym należną kwotę należności celnych przywozowych lub wywozowych określoną zgodnie z tym artykułem.

Nadto, zgodnie z art. 108 ust. 1 UKC, kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadająca długowi celnemu, podana do wiadomości zgodnie z art. 102, zostaje uiszczona przez dłużnika w terminie wyznaczonym przez organy celny (...).

Termin, o którym mowa w art. 108 ust. 1 UKC, wynosi 10 dni (art. 65 ust. 1 Prawa celnego).

Jak z powyższej regulacji prawnej wynika, przepisy Prawa celnego i UKC,

co do momentu powstania długu celnego i terminu zapłaty należności celnych, zawierają własne, szczególne regulacje, które są odrębne od tych określonych w prawie podatkowym. Na gruncie tych szczególnych regulacji prawnych, obowiązek zapłaty należności celnych uzależniony jest od powiadomienia dłużnika o określonej w zgłoszeniu celnym albo w decyzji, kwocie należności celnych i od dnia powiadomienia liczony jest termin na zapłatę tych należności.

Zatem, obszerna argumentacja skarżącego co do charakteru deklaratoryjnego decyzji organu celnego, wydanej na podstawie art. 102 ust. 3 w zw. z art. 79 ust. 2 lit. b UKC i jej skutków co do liczenia terminu powstania długu celnego (według skarżącego od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. w rozpoznawanej sprawie [...] stycznia 2017 r.

- art. 77 ust. 2 UKC), a zatem upływu terminu na wydanie decyzji o zaksięgowaniu długu celnego i powiadomienia dłużnika o powstaniu długu celnego, tj. 5 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego - art. 103 ust. 2 UKC) i w konsekwencji - niedopuszczalności liczenia terminu o powstaniu długu celnego od daty powiadomienia skarżącego o zaksięgowaniu długu celnego na podstawie decyzji z [...] lutego 2020 r., nie zasługiwała na uwzględnienie. Niewątpliwie bowiem decyzja z [...] lutego 2020 r., którą m.in. powiadomiono skarżącego o zaksięgowaniu kwoty długu celnego, nie nosi cech decyzji deklaratoryjnej. Decyzja

ta nie może potwierdzać, że dług celny powstał w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego

z kilku powodów: po pierwsze - art. 79 ust. 2 lit. b UKC wyraźnie wskazuje inny moment powstania długu celnego wobec stwierdzonych później, tj. po przyjęciu zgłoszenia celnego, nieprawidłowości; po drugie - decyzja ta nie może potwierdzać zadeklarowania przez zgłaszającego towar do procedury celnej należności, których tenże nie zadeklarował, czyli cła antydumpingowego, ustalonego dopiero w decyzji

o zaksięgowaniu należności celnych; po trzecie - użycie przez normodawcę unijnego

w art. 102 ust. 3 UKC wyrazu "określić" w odniesieniu do działań organów celnych (gdy organy celne są w stanie "określić" należną kwotę należności celnych), nie oznacza,

że decyzja takich organów ma charakter deklaratoryjny, tym bardziej, że in fine tej regulacji użyto zwrotu: "i wydać decyzję w tej sprawie", bez przymiotnika określającego charakter decyzji; po czwarte - nie wskazano w tej regulacji, że chodzi o decyzję deklaratoryjną, a nawet gdyby normodawca unijny użył zwrotu: "i wydać decyzję określającą należną kwotę należności celnych", to i tak dalej nie dowodziłoby to, że

w takiej regulacji chodziłoby o decyzję deklaratoryjną, bowiem z całego powołanego kontekstu regulacyjnego (Prawo celne i UKC), jasno wynika, że decyzja organu celnego wydana na podstawie art. 102 ust. 3 w zw. z art. 79 ust. 2 lit. b UKC ma charakter decyzji konstytutywnej, czyli wywołującej skutki od daty jej doręczenia.

Mając na uwadze powołaną argumentację, należało uznać, że skoro organ wydał i doręczył skarżącemu decyzję w przedmiocie długu celnego oraz powiadomił

o zaksięgowaniu długu celnego decyzją z [...] lutego 2020 r., doręczoną [...] marca 2020 r., to dług celny powstał [...] marca 2020 r. (10 dni od dnia zaksięgowania i powiadomienia

- art. 108 ust. 1 UKC oraz art. 65 ust 1 i ust. 7 Prawa celnego). Zatem, organ

celno-podatkowy mógł w terminie do końca 2025 r. wydać także decyzję orzekającą

o odpowiedzialności solidarnej skarżącego ze spółką za zaległości celne (art. 118 § 1 O.p.). Decyzja tego organu została wydana [...] grudnia 2024 r. i doręczona skarżącemu

[...] grudnia 2024 r., a więc przed upływem terminu, niezależnie od ww. okoliczności przerwania biegu terminu na dochodzenie zaksięgowanych należności, wynikających

z art. 65 ust. 7 i ust. 8 Prawa celnego.

Odnosząc się w dalszej kolejności do kwestii wykazania przez organy zaistnienia w sprawie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego ze spółką za dług celny, należy podzielić ocenę tychże organów, że w sprawie takie przesłanki zaistniały.

Jak już wskazano, spółka zobowiązana była do zapłaty kwoty długu celnego

w terminie 10 dni licząc od dnia doręczenia decyzji z [...] lutego 2020 r., tj. do [...] marca 2020 r. Po upływie tego terminu niezapłacone przez spółkę należności przywozowe przekształciły się w zaległość z tytułu długu celnego (od [...] marca 2020 r.).

Wszczęta do majątku spółki egzekucja okazała się bezskuteczna. Egzekucja

z wierzytelności z rachunku bankowego oraz z innych wierzytelności pozostała bezskuteczna z powodu braku środków oraz obrotów na rachunkach. W trakcie prowadzonego postępowania organ egzekucyjny ustalił, że spółka nie posiada nieruchomości. Natomiast majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego marki

[...] oraz maszyn został zajęty, a następnie zlicytowany przez Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S.. Uzyskana kwota zaspokoiła jedynie koszty egzekucyjne prowadzonego postępowania. W związku z tym, postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec O. , prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] maja 2020 r., z uwagi na brak ujawnionego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić skutecznie egzekucję).

Oceniając dalej zaistnienie przesłanki pełnienia przez skarżącego, w okresie

w którym upływał termin płatności należności celnych spółki, funkcji prezesa - według składu orzekającego w sprawie - organy wykazały, że wymieniony taką funkcję pełnił. Jak ustaliły bowiem organy, wymieniony od daty zawarcia, tj. od [...] października 2013 r., umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do daty wydania decyzji w sprawie, faktycznie tę funkcję pełnił. Z umowy spółki wynika, że został on powołany

[...] października 2013 r. na prezesa jednoosobowego zarządu spółki na pięcioletnią kadencję, która wygasła w dniu zatwierdzenia sprawozdania finansowego za 2018 r.,

tj. - jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego - [...] marca 2019 r. Jednak, po tej dacie wymieniony podejmował w imieniu spółki szereg czynności faktycznych, dowodzących, że nadal pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu.

Jak też ustaliły organy, w dacie wydania zaskarżonej decyzji spółka nie prowadziła już działalności gospodarczej. Prezes jej zarządu - obywatel Chin, przebywa w [...] i brak jest z nim kontaktu. Prokurentem spółki jest obywatelka C. z kartą pobytu

do [...] marca 2021 r.

Organy poddając w sprawie analizie terminy "kadencja" i "mandat", a nadto odwołując się szeroko do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sposób uprawniony wywiodły, że - na gruncie przepisów ksh

- w przypadku spółki z o.o. pojęcie mandatu jest komplementarne wobec pojęcia kadencji, gdyż obejmuje szerszy aspekt upoważnienia do pełnienia obowiązków

i wykonywania praw członka zarządu. Członek zarządu posiadający mandat jest uprawniony do realizacji wszelkich uprawnień członka zarządu, pomimo upływu kadencji, na którą został powołany, bowiem okres faktycznego sprawowania funkcji (ważności mandatu) może być znacząco dłuższy od kadencji.

W sprawie, jak prawidłowo ustaliły to organy, rezygnacja przez wymienionego

z funkcji prezesa zarządu ww. spółki nie została zgłoszona do Krajowego Rejestru Sądowego. Nadto, po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego za rok 2018 r. (po

[...] marca 2019 r.), wymieniony wykonywał szereg czynności w imieniu spółki. Z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że po [...] marca 2019 r. dokonane były przez sąd rejestrowy wpisy w następujących datach: [...] marca 2019 r., [...] lutego 2020 r., [...] czerwca 2020 r., [...] listopada 2020 r. (zmiany danych w rejestrze), które mogły być dokonane jedynie na wniosek wymienionego, gdyż - zgodnie z danymi z tego rejestru - nie było innej osoby uprawnionej do reprezentowania spółki. Ponadto [...] lutego 2020 r. odbyło się zgromadzenie wspólników spółki, na którym przedstawiono sprawozdanie z działalności zarządu spółki za rok 2019; przedłożono bilans oraz rachunek zysków i strat; informacje dodatkowe do sprawozdania finansowego; wnioski i uchwały w przedmiocie przyjęcia sprawozdania, bilansu oraz przeznaczenia zysków spółki. Na wszystkich tych dokumentach znajdowały się podpisy prezesa zarządu spółki - Q. H.. Także

w uchwale nr [...] zgromadzenia wspólników spółki z dnia [...] lutego 2020 r. widniał podpis prezesa zarządu spółki. W dokumencie tym w § 2 zapisano, że: "Zarząd działa

w roku 2020". Nadto w okresie pandemii Covid-19 spółka korzystała z pomocy de minimis. Pomoc ta, rekompensująca negatywne konsekwencje ekonomiczne związane

z COVID-19, została spółce udzielona [...] czerwca 2020 r. przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zatem, jak prawidłowo wykazały organy w sprawie, także po [...] marca 2019 r., skarżący nie kwestionował swojego statusu jako członka zarządu spółki z powodu wygaśnięcia mandatu, ani też tego statusu nie kwestionowała spółka. Zatem faktyczne wykonywanie przez skarżącego obowiązków członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu, przewidzianą w art. 116 § 2 O.p. W sytuacji bowiem, gdy taka osoba, z akceptacją zgromadzenia wspólników, pomimo wygaśnięcia mandatu, nadal wykonuje obowiązki członka zarządu, może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p., tym bardziej, że żadna nowa osoba nie została w jej miejsce powołana.

W konsekwencji, okres pełnienia przez wymienionego funkcji członka zarządu ww. spółki obejmował także dzień [...] marca 2020 r., czyli dzień, w którym upłynął termin płatności kwoty długu celnego zaksięgowanego ww. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r.

Według składu orzekającego w sprawie organy obu instancji prawidłowo także przyjęły, że skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, wyłączających jego odpowiedzialność solidarną ze spółką za ww. dług celny, tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości albo, że niezgłoszenie wniosku

o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Na podstawie art. 10 ustawy z dnia 8 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U.

z 2020 r. poz. 1228); dalej: "u.p.u.", w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność

do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Art. 11 ust. 1a u.pu. stanowi, że: domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność

do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie

w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, natomiast z brzmienia art. 11 ust. 2 u.p.u. wynika, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Na podstawie art. 21 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest obowiązany, nie później niż

w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Z przywołanych regulacji wynika, że u.p.u. wprowadza dwie niezależne od siebie przesłanki ogłoszenia upadłości, tj.: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych (tzw. niewypłacalność płynnościowa art. 11 ust 1 i 1 a u.p.u.) albo w postaci trwającego ponad 24 miesiące stanu nadwyżki pasywów nad aktywami (tzw. niewypłacalność zadłużeniowa). Przesłanki te mają charakter alternatywny

i równorzędny, co oznacza, że zaistnienie chociażby jednej z nich, daje podstawę

do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, a tym samym obliguje jego reprezentantów

do złożenia stosownego wniosku. Moment ziszczenia się choćby jednej z wymienionych przesłanek jest czasem, w którym to członek zarządu, chcący uwolnić się

od odpowiedzialności, powinien złożyć wniosek o upadłość (bądź wszczęcie postępowania układowego).

Jak prawidłowo przyjęły organy obu instancji, w sprawie zaistniała pierwsza

z przesłanek wskazanych w u.p.u., bowiem spółka zaprzestała regulowania zobowiązań z tytułu nieuiszczenia cła antydumpingowego. Pierwsza, najstarsza zaległość nieuiszczenia cła antydumpingowego wynikała z decyzji wydanej przez Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] lutego

2020 r. nr [...] Spółka nie zapłaciła w terminie płatności

(tj. do [...] marca 2020 r.) zobowiązania w kwocie [...]zł. Druga zaległość w kwocie

[...] zł wynikała z decyzji tegoż organu z dnia [...] lutego 2020 r. nr

[...], której spółka także nie zapłaciła w terminie płatności

(tj. do [...] marca 2020 r.). Nie był to stan przejściowy, bowiem z upływem czasu zaległe zobowiązania z tytułu nieuiszczenia cła antydumpingowego wzrastały. Spółka stała się niewypłacalna [...] marca 2020 r., zatem podstawa do ogłoszenia upadłości wystąpiła

[...] czerwca 2020 r. Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien był zostać złożony

w terminie 30 dni, licząc od dnia [...] czerwca 2020 r. Jednak w sprawie zastosowanie znajdował przepis art. 15 zzra ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem

COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

(Dz. U. z 2020 r. poz. 374); dalej: "ustawa o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19, bieg terminu do złożenia wniosku

o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 21 u.p.u. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu. Po tym okresie termin ten biegnie na nowo. Jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19 (ust. 1). Nadto, jeżeli termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości ustalany jest z uwzględnieniem postanowień ust. 1 i wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie złożony przez dłużnika w tym terminie, a brak jest wcześniejszego wniosku

o ogłoszenie upadłości, określone przepisami u.p.u., terminy, dla których obliczania znaczenie ma dzień zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wydłuża się o liczbę dni pomiędzy dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a ostatnim dniem, w którym wniosek ten winien być złożony stosownie do art. 21 ust. 1, lub odpowiednio art. 21 ust. 2a u.p.u., bez uwzględniania postanowień ust. 1 niniejszego artykułu.

Dla skorzystania z przepisu 15zzra ustawy COVID-19, konieczne było spełnienie

przez dłużnika dwóch przesłanek:

1) podstawa do ogłoszenia upadłości dłużnika powstała w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19,

2) stan niewypłacalności powstał z powodu COVID-19.

W sprawie podstawa do ogłoszenia upadłości spółki powstała w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. W zakresie drugiej przesłanki, tj. stanu niewypłacalności, ustawodawca wprowadził domniemanie prawne, zgodnie z którym, jeżeli stan niewypłacalności powstał w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 domniemywa się, że zaistniał z powodu COVID-19. W sprawie stan niewypłacalności powstał w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, a zatem druga przesłanka także została spełniona.

Stan zagrożenia epidemicznego przestał obowiązywać w Polsce [...] lipca 2023 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. - Dz. U. z 2023 r. poz. 1118), więc termin do ogłoszenia upadłości spółki upłynął [...] lipca 2023 r., jednak stan zagrożenia epidemicznego oraz stan epidemii nie wyłączał uprawnienia do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Członek zarządu mógł złożyć stosowny wniosek

o ogłoszenie upadłości w okresie obowiązywania epidemii COVID-19.

Jak wynika z akt sprawy, spółka złożyła [...] kwietnia 2020 r. do Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. wniosek o ogłoszenie upadłości, jednak wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku, zarządzeniem z dnia 22 października

2020 r. (prawomocnym od [...] listopada 2020 r.) wniosek ten został zwrócony (pismo Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w S. XII Wydział Gospodarczy z dnia

[...] kwietnia 2025 r. sygn. akt [...]). Zatem, zwrot wniosku oznacza,

że w sprawie ani nie zgłoszono wniosku o upadłość (art. 130 § 2 ustawy z dnia

[...] listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 2024 r. poz. 1568), ani też nie doszło do ogłoszenia upadłości spółki. Stosownie bowiem do art. 130 § 2 zdanie 2. kpc pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.

W okolicznościach sprawy nie można również mówić o braku winy skarżącego

w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący bowiem, jako członek zarządu spółki, będąc uprawniony i zobowiązany do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, miał obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenia upadłość lub otwarcie postępowania układowego. Jeżeli członek zarządu nie wykona tego obowiązku, aby uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powinien wykazać, że pomimo zachowania należytej staranności, obiektywnie zaistniały przyczyny, które uniemożliwiły jemu podjęcie działań zmierzających do wszczęcia postępowania upadłościowego lub układowego. O braku winy, o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., w sytuacji niezłożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył w wymaganym terminie z przyczyn od niego niezależnych. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną

i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego w kwestii oceny przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku we właściwym czasie o ogłoszenie upadłości spółki, wskazać należy, że zakończenie działalności operacyjnej oraz wyjazd wspólników z kraju nie zwalnia skarżącego z obowiązku złożenia wniosku o upadłość. Obowiązek ten powstaje z chwilą niewypłacalności, a nie z chwilą formalnego zakończenia działalności. Członek zarządu, jako osoba odpowiedzialna za prowadzenie spraw spółki, powinien mieć także świadomość powstających zobowiązań podatkowych czy celnych i dopilnować ich realizacji. Osoba, która godzi się pełnić funkcję członka zarządu, przyjmuje na siebie ryzyko, że będzie odpowiadała za zaległe zobowiązania. Skoro skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość, to nie uwolnił się od tego ryzyka.

Także, powoływane przez skarżącego okoliczności związane z pandemią

COVID-19, nie mogły mieć wpływu na ocenę przesłanki niezgłoszenia wniosku

o upadłość spółki. Stan zagrożenia epidemicznego na terytorium Polski został zniesiony, jak już wskazano, [...] lipca 2023 r. Tym samym, również w dacie upływu ustawowego terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. [...] lipca 2023 r., nie istniały już żadne nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby uzasadniać zaniechanie lub opóźnienie w wykonaniu tego obowiązku.

Ponadto skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa chociażby w części. Skoro więc w czasie, w którym toczyło się postępowanie dotyczące orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, skarżący takiego mienia nie wskazał, to nie uwolnił się od tej odpowiedzialności, tym bardziej, że skarżący, jako członek zarządu spółki, który pełnił swoją funkcję w trakcie toczonego względem spółki postępowania wymiarowego, ze względu na pełnioną przez siebie funkcję, miał możliwość zgłaszania zarzutów już w tym postępowaniu jako reprezentant spółki.

Odnosząc się także do podnoszonej w skardze argumentacji, że organy pominęły działania skarżącego w dobrej wierze, dochowanie należytej staranności i brak jego udziału w oszustwie, czym również zignorowały motyw 38 preambuły UKC, który nakazuje uwzględniać dobrą wiarę przedsiębiorcy i minimalizować negatywne skutki naruszeń formalnych, a w sprawie, zarówno spółka jak i skarżący, działali w przekonaniu o prawidłowości dokumentów związanych z importem folii aluminiowej, zaś nieuczciwe działania miały miejsce po stronie eksporterów - należy wskazać, że motyw 38 preambuły UKC stanowi, iż "W przypadkach gdy dług celny powstaje w wyniku niewypełnienia warunków lub obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego, należy uwzględnić istnienie dobrej wiary dłużnika oraz ograniczyć skutki spowodowanego przez niego zaniedbania.". Wyjaśnić jednak należy, że motyw ten ściśle jest skorelowany z przepisami UKC, w szczególności z przepisem art. 124, który reguluje przypadki wygaśnięcia długu celnego. W art. 124 ust. 7 UKC przyjęto, że jeżeli dług celny powstał zgodnie z art. 79, wygasa on w odniesieniu do osoby, której zachowanie nie było podyktowane zamiarem popełnienia oszustwa i przyczyniło się do walki z nadużyciami finansowymi. W sprawie niewątpliwie dług celny powstał na podstawie art. 79 ust. 2 lit. b (w zw. z art. 102 ust. 3) UKC, zatem, przepis ten mógłby znaleźć zastosowanie w sprawie, gdyby zachowanie skarżącego nie było podyktowane zamiarem popełnienia oszustwa i przyczyniło się do walki z nadużyciami finansowymi. Użycie w tym ostatnio powołanym przepisie łącznika "i" wskazuje, że normodawca unijny powiązał możliwość zwolnienia dłużnika celnego

z długu (poprzez wygaśnięcie) z zaistnieniem w sprawie dwóch przesłanek: zachowanie skarżącego nie było podyktowane zamiarem popełnienia oszustwa (pierwsza przesłanka) i przyczyniło się do walki z nadużyciami finansowymi (druga przesłanka). Tymczasem, jeżeli by nawet przyjąć, że zachowanie skarżącego nie było podyktowane zamiarem popełnienia oszustwa (pierwsza przesłanka), to z całą pewnością skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do walki z nadużyciami finansowymi (druga przesłanka), bowiem nadużycia w tej sprawie zostały ujawnione przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który potwierdził, że deklarowane przez spółkę malezyjskie pochodzenie importowanego towaru było fikcyjne. Towar był bowiem przywożony z Chin przez Malezję na obszar Unii Europejskiej.

W ocenie składu orzekającego w sprawie, analiza zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzione z niego wnioski uzasadniały wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgromadzony materiał dowodowy jest zupełny, spójny i kompletny,

a uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie dowodów, które organy wzięły pod uwagę oraz okoliczności, którym nie dały wiary. Na każdym etapie postępowania skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, poinformowano także skarżącego o prawie do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zapoznania się z nim (art. 123 § 1 i art. 200 § 1 O.p.). Pełnomocnik skarżącego zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i przedstawił stanowisko skarżącego w tym zakresie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 1 pkt 4 i § 4 O.p.

Na koniec podzielić należy ocenę organów, że w sprawie skarżący miał także zapewnioną pełną możliwość podejmowania czynności, również po ustaniu obostrzeń związanych z COVID-19, bowiem [...] lipca 2024 r. organ celno-skarbowy skierował

do skarżącego powiadomienie o prawie do przedstawienia swojego stanowiska

w sprawie (w terminie dni 30). Pismo to nie zostało odebrane i odesłane przez niemiecki urząd pocztowy z adnotacją "nicht abgeholt". Jednak powiadomienie to odebrał pełnomocnik skarżącego, który stawił się w organie celno-skarbowym [...] października 2024 r., a w piśmie z [...] października 2024 r. przedstawił stanowisko w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności skarżącego z tytułu długu celnego. Decyzja

o odpowiedzialności skarżącego za zaległości celne spółki została wydana natomiast

[...] grudnia 2024 r.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił zasadność zgłoszonych wniosków dowodowych w odwołaniu i jego uzupełnieniu

w wydanych postanowieniach o odmowie przeprowadzenia tych dowodów.

W szczególności, organ ten prawidłowo nie zgodził się z koniecznością uwzględnienia wniosków skarżącego co do powołania w sprawie biegłych z zakresu rachunkowości

i z zakresu prawa handlowego na okoliczność czy wystąpiła druga z przesłanek upadłości - przewaga zobowiązań pieniężnych nad majątkiem, tj. przesłanka z art. 11 ust. 2 u.p.u. oraz czy skarżący posiadał mandat do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki

w okresie, w którym upływał termin płatności należności celnych.

W art. 11 ust. 1 u.p.u. ustawodawca nie powiązał stanu niewypłacalności

ze stanem majątku dłużnika, lecz z jego zachowaniem, a konkretnie z zaniechaniem,

tj. zaprzestaniem płacenia długów. Zatem, zaistnienie przyczyny niewypłacalności (związanej z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań) powoduje,

że badanie "właściwego czasu", w szczególności zaś przez biegłego z zakresu rachunkowości, na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy zobowiązania przekraczają jego wartość. Nadto, zbędne było w sprawie powoływanie biegłego z zakresu prawa handlowego na okoliczność, czy skarżący posiadał mandat do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki w okresie, w którym upływał termin płatności należności celnych, bowiem ta okoliczność stanowi element oceny stanu faktycznego sprawy, a wiadomości specjalne z zakresu prawa handlowego biegłego przydatne byłyby, gdyby zachodziła potrzeba dokonania skomplikowanej wykładni przepisów ksh. Tymczasem, organy prawidłowo dla oceny tej okoliczności szeroko i trafnie odwołały się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co było wystarczające dla ustalenia, czy skarżący posiadał mandat do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki.

Odnosząc się końcowo do wniosku skarżącego zawartego w piśmie procesowym z [...] grudnia 2025 r. o skierowanie wskazanych pytań prejudycjalnych do TSUE, sąd uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Skład orzekający w sprawie nie dostrzega celowości wystąpienia do TSUE z ww. pytaniami prejudycjalnymi,

z następujących przyczyn: po pierwsze - jak już wzmiankowano - regulacje UKC dotyczące momentu powstania zaległości z tytułu długu celnego są różne w zależności od tego czy dług celny powstaje w związku z dopuszczeniem do obrotu na podstawie przyjęcia przez organ celny prawidłowego zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2), czy też

na skutek niespełnienia przez dłużnika warunków lub obowiązków określonych

w przepisach prawa celnego (np. art. 79 ust. 2 lit. b UKC - tak jak w sprawie);

po drugie - systematyka przepisów UKC jasno wskazuje, że pierwotnym momentem powstania zaległości z tytułu długu celnego jest dopuszczenie towaru do obrotu

na podstawie prawidłowego zgłoszenia celnego (przyjęcie zgłoszenia celnego),

a dopiero, gdy w wyniku kontroli organ celny stwierdzi, że zgłoszenie celne jest wadliwe wskutek niespełnienia przez dłużnika warunków lub obowiązków określonych

w przepisach prawa celnego, wydaje decyzję, w której wskazuje (ustala) poprawne należności celne (i ewentualnie pochodne, np. podatki). Tym momentem jest wydanie decyzji na podstawie art. 102 ust. 3 UKC. Po trzecie - decyzja taka nie może mieć charakteru deklaratotyjnego tylko z tego powodu, że w przepisach O.p. jest określone,

iż co do podatków deklarowanych przez podatników następcze decyzje organów podatkowych mają taki charakter (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). Analogia proponowana przez skarżącego co do charakteru zgłoszenia celnego i następczej decyzji organów celnych (też deklaratoryjna) nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, tym bardziej - jak już wskazano - dłużnik celny w sprawie nie deklarował cła antydumpingowego. Konieczne więc stało się jego ustalenie (w decyzji o charakterze konstytutywnym).

Nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja co do deklaratoryjnego charakteru decyzji ustalającej należności celne oraz wniosku o wystąpienie z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE - wywodzona z tego, że odsetki od długu celnego są naliczane od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, a nie po upływie 10 dni od dnia doręczenia takiej decyzji dłużnikowi celnemu. Przepis art. 114 ust. 1 UKC stanowi jasno, że odsetki

za zwłokę naliczane są od kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych począwszy od dnia, w którym upłynął wyznaczony termin, aż do dnia zapłaty należności. Natomiast, przepis art. 65 ust. 1 Prawa celnego przewiduje, że termin, o którym mowa

w art. 108 ust. 1 UKC wynosi 10 dni. Zatem, wbrew argumentacji skarżącego, odsetki

od zaległości celnych liczy się od daty doręczenia decyzji i wynosi 10 dni. W sprawie decyzję z [...] lutego 2020 r., którą zaksięgowano kwotę długu celnego i powiadomiono dłużnika o jej zarejestrowaniu, doręczono pełnomocnikowi skarżącego [...] marca 2020 r. Zatem zaległość powstała po upływie 10 dni od jej doręczenia. Od tej daty organ

I instancji w decyzji z [...] grudnia 2024 r. orzekającej o odpowiedzialności skarżącego

ze spółką za zaległości tej spółki naliczył odsetki od daty upływu 10 dni od dnia jej doręczenia, tj. od [...] marca 2020 r. do [...] grudnia 2024 r., co wynika wprost z tej decyzji (str. 10 in fine). Dalej organ wyjaśnił również, że decyzja ta ma charakter decyzji konstytutywnej, więc zarówno niezapłacone należności celne jak i odsetki skarżący powinien uiścić w terminie dni 14 od dnia jej doręczenia (str. 11 initio).

Także w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w sentencji wyraźnie wskazał

na wysokość odsetek w tej samej kwocie, jaka wynika z decyzji organu I instancji. Zatem ani w decyzji organu I instancji, ani w decyzji organu odwoławczego, organy nie naliczały odsetek od zaległości z tytułu należności celnych od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. od [...] stycznia 2017 r.

Zatem, na uwzględnienie nie zasługiwała argumentacja skarżącego, że organy dokonały zmiany rozstrzygnięcia zawartego w "pierwotnej decyzji celnej" w zakresie momentu powstania długu celnego oraz naliczania odsetek - co miałoby naruszać art. 107 § 2 pkt 2 O.p. i doprowadzić do wydania decyzji z naruszeniem art. 128 O.p., skoro organ celno-skarbowy, wydając decyzję o powiadomieniu i zaksięgowaniu długu celnego, jednoznacznie określił moment jego powstania i na tej podstawie naliczał odsetki

od momentu powstania zaległości w rozumieniu art. 51 § 1 O.p. - bowiem, według składu orzekającego w sprawie, "pierwotna decyzja celna", po pierwsze - zaadresowana została do spółki, a nie do skarżącego; w decyzjach organów obu instancji zaadresowanej

do skarżącego data, od której naliczono odsetki została przyjęta zgodnie z powołanymi już regulacjami UKC i Prawa celnego; po trzecie - ewentualny spór skarżącego

z organem celno-skarbowym co do rachunkowego obliczenia odsetek stanowi inną sprawę, która może podlegać także kontroli sądowoadministracyjnej.

W tej sytuacji, wobec tego, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, sąd

- na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - skargę oddalił jako nieuzasadnioną.

jeszcze 6718 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo