Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu i we wniesionej
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze, zaskarżyła w całości decyzję, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm. - zwanej dalej: o.p.) oraz art. 191 i art. 194 § 1 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1373 - zwanej dalej: pc) poprzez pominięcie przez organ odwoławczy treści raportu końcowego Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) sporządzonego w sprawie numer [...] w zakresie, w jakim raport wskazuje, iż nie stwierdzono w nim dowodów popełnienia czynu zabronionego pozwalającego na zastosowanie przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013
z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, podczas gdy pominięcie treści raportu OLAF we wskazanym w zakresie uniemożliwia uznanie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, a tym samym uniemożliwia powiadomienie spółki o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat od jego powstania i obciążenie jej obowiązkiem zapłaty tego długu;
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 o.p. oraz art. 191 o.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 pc poprzez brak zebrania w toku sprawy przez organy celne jakiegokolwiek materiału dowodowego, który pozwoliłby na stwierdzenie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszłoby
do wypełnienia znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 628 ze zm. – zwanej dalej: kks) poprzez jakąkolwiek osobę, co w sytuacji braku stwierdzenia takich znamion w raporcie OLAF, uniemożliwia uznanie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, a tym samym uniemożliwia powiadomienie spółki o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat od jego powstania i obciążenie jej obowiązkiem zapłaty tego długu;
3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 269, str. 1 ze
zm. – zwanego dalej: ukc). w zw. z art. 56 pc oraz art. 1 § 1 i 3 oraz art. 87 § 1 kks poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że czyn, który nie został przypisany żadnej osobie fizycznej i nie mający tym samym charakteru czynu zabronionego, wypełnia znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 kks, a zatem jest czynem, który w czasie popełnia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu
i umożliwiającym, zgodnie z art. 103 ust. 2 ukc i art. 56 pc, powiadomienie
o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat, podczas gdy prawidłowa wykładnia wspomnianych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że czyn, o którym mowa w art. 103 ust. 2 ukc jest czynem, którego stwierdzenie uzależnione jest
od ustalenia wszystkich znamion odpowiedzialności karnej zgodnie z przepisami ustanawiającymi odpowiedzialność karną w danym państwie członkowskim UE, co w odniesieniu do czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 kks oznacza konieczność ustalenia osoby fizycznej, która w sposób zawiniony wypełniła znamiona przedmiotowe wspomnianego przestępstwa skarbowego, a tym samym uniemożliwia uznanie, że czyn taki został popełniony przez osobę prawną
i pozbawia tym samym organy celne możliwości zastosowania art. 103 ust. 2 ukc w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Ponadto wniosła o zwrot od organu odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi strona odniosła się szerzej do wyżej przytoczonych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie. Ustosunkowując się
do podniesionych zarzutów, organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się
do kwestii pochodzenia towaru, a następnie do przedawnienia długu celnego.
W dniu [...] stycznia 2026 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek formalny
o skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE o następującej treści: czy wyrażenie "czyn, który w czasie popełnienia podlegał postępowaniu karnemu" wskazany
w art. 103 ust. 2 u.k.c. odnosi się do czynów, w przypadku których nie przypisano jakiejkolwiek osobie zamiaru popełnienia czynu zabronionego. Pełnomocnicy organu wnieśli o odrzucenie wniosku pełnomocnika skarżącej spółki. Sąd postanowił nie uwzględnić ww. wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa procesowego, a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.
Spór w sprawie dotyczy ustaleń organów obu instancji, że w sprawie zaistniał czyn z art. 87 § 1 k.k.s, który umożliwił organom celnym zastosowanie przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 u.k.c. oraz pominięcia przez organy treści raportu OLAF, co uniemożliwia uznanie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, Na tym tle skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia w art. 103 ust. 2 u.k.c. w związku z art. 56 Prawa celnego, a także naruszenia przepisów proceduralnych poprzez brak zebrania w toku sprawy przez organy celne jakiegokolwiek materiału dowodowego, który pozwoliłby na stwierdzenie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do wypełnienia znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zabronionego z art. 87 § 1 u.k.s. Skoro błędne było przyjęcie przez organy, że zaistniał ww. czyn, a nadto nie został on przypisany żadnej osobie fizycznej, która w sposób zawiniony wypełniła znamiona przedmiotowe wspomnianego przestępstwa skarbowego, brak jest zdaniem skarżącej, możliwości ustalenia, że czyn taki został popełniony przez osobę prawną.
Zdaniem organów celnych, trzyletni termin przedawnienia uległ przedłużeniu do lat 5 (art. 56 Prawa celnego), a powiadomienie nastąpiło przed upływem tego ostatniego okresu. Wydłużenie okresu 3 lat, o którym mowa w art. 103 ust. 1 u.k.c., do lat 5 nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez organ I instancji, że został popełniony czyn podlegający sądowemu postępowaniu karnemu. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie jest wymagane stwierdzenie prawomocnym wyrokiem popełnienie czynu zabronionego ani nawet wszczęcie postępowania karnego. Wystarczające jest, aby na skutek "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" organy celne nie były w stanie, w chwili powstania długu celnego, obliczyć prawidłowej kwoty należności celnych przywozowych.
Sąd podziela w tej kwestii stanowisko organów celnych.
Organy wskazały, że czynem, o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.k.c. jest w przedmiotowej sprawie oszustwo celne z art. 87 k.k.s.
Zgodnie z § 1 ww. regulacji "kto przez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej naraża należność celną na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie".
Z ustaleń organów popartych materiałem dowodowym, w szczególności treścią raportu końcowego OLAF, wynika, że towar - tkaniny z włókna szklanego (zadeklarowany kod TARIC 7019 3900 80) - produkowane w Maroku przez m.in. P. miały chińskie pochodzenie i podlegały obowiązkowi zapłaty ceł antydumpingowych i wyrównawczych. Tymczasem, w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego spółka przedstawiła świadectwo przewozowe EUR. 1, które potwierdzało preferencyjne pochodzenie importowanych towarów i zastosowała preferencyjną stawkę celną w wysokości 0%.
Swoje ustalenia OLAF oparł na analizie danych pozyskanych od państw członkowskich i marokańskich służb celnych. Informacje te, w połączeniu z wynikami dochodzenia Generalnej Dyrekcji ds. Handlu w sprawie obejścia ceł antydumpingowych i wyrównawczych, nałożonych na pochodzące z Chin tkaniny, doprowadziły do uzasadnionych wniosków, że środki ochronne, przewidziane w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/492 z dnia 1 kwietnia 2020 r., na mocy którego zostało nałożone ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu (Dz. Urz. UE L 108 z 6 kwietnia 2020 r.) oraz Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/776 z dnia 12 czerwca 2020 r., na mocy którego nałożone zostało ostateczne cło wyrównawcze na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu i zmienionego rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2020/492 (Dz. Urz. UE L 189 z 15 czerwca 2020 r.), były obchodzone poprzez przenoszenie produkcji z Chin do Maroka.
Przypomnieć należy, że niezależnie od prowadzonego przez OLAF dochodzenia, Komisja Europejska wszczęła dochodzenia w sprawie obchodzenia środków antydumpingowych i wyrównawczych na przywóz tkanin GFF pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej poprzez ich przywóz z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka odpowiednio:
- Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE 2021/864 z dnia 28 maja 2021 r. (Dz. Urz. UE L 190 z 31 maja 2021 r.) - dotyczącym środków antydumpingowych;
- Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/863 z dnia 28 maja 2021 r. (Dz. Urz. UE L 190 z 31 maja 2021 r.) - dotyczącym środków wyrównawczych.
Dochodzenia te zakończono w lutym 2022 r. rozszerzeniem ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych Rozporządzeniami wykonawczymi (UE) 2020/492 i 2020/776 na przywóz materiałów z tkanin z włókna szklanego wysyłanych z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka.
Uregulowania w tym zakresie zostały zawarte w:
- Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/302 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492, zmienionym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776, na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, oraz kończące dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka (Dz. Urz. UE L 46 z 25 lutego 2022 r.);
- Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/301 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, oraz kończące dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków wyrównawczych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka (Dz. Urz. UE L 46 z 25 lutego 2025 r.).
Te dwa rozporządzenia dostarczają informacji, jakimi względami kierowała się Spółka P. C. przy przenoszeniu produkcji tkanin GFF z Chin do Maroka bowiem wskazano w nich wyraźnie, że na podstawie ustaleń Komisja stwierdziła, "że cło antydumpingowe nałożone na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z ChRL było obchodzone poprzez przywóz produktu objętego dochodzeniem wysyłanego z [...] przez P. . Biorąc pod uwagę, że zgłoszona sprzedaż eksportowa P. była większa niż łączny przywóz z Maroka do Unii i że żadne inne przedsiębiorstwo w Maroku nie wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie, Komisja uznała, że P. odpowiadało za cały wywóz materiałów z włókna szklanego z Maroka do Unii. Tym samym uznała, że ustalenia dotyczące praktyk obchodzenia środków, które stwierdzono w odniesieniu do P. , powinny zostać rozszerzone na całe państwo" (pkt 103) - Rozporządzenia 2022/302. W postępowaniu tym uczestniczył podmiot "L. P." i jak wskazano w ww. Rozporządzeniu "L. , producent łopat turbin mający siedzibę w Unii, argumentował, że wszczęcie postępowania nie było uzasadnione ze względu na brak wystarczających dowodów, a zatem powinno zostać natychmiast zakończone (pkt 11). Twierdził on, że obejście środków nie miało miejsca, ponieważ praktyka, proces lub prace mające miejsce w Maroku nie należały do żadnej z kategorii wymienionych w art. 13 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia podstawowego. Jego zdaniem w szczególności praktyki, procesu lub prac nie można zakwalifikować jako nieznacznej modyfikacji, ponieważ produkt objęty dochodzeniem jest produktem rynku niższego szczebla i jako taki jest produktem innym niż materiały wsadowe (głównie niedoprzędy z włókien szklanych), ani jako działalności montażowej, zwłaszcza że produkt objęty dochodzeniem i niedoprzędy z włókien szklanych nie są klasyfikowane w tych samych pozycjach taryfowych." (pkt 12).
Komisja Europejska argumentacji tej nie uwzględniła.
W tym miejscu należy także wskazać na wyrok Sądu (dziesiąta izba w składzie powiększonym) z dnia [...] grudnia 2024 r. w sprawie P. przeciwko Komisji Europejskiej, sygn. T-245/22 o stwierdzenie nieważności Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/302 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492, zmienionym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776, na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka,
oraz kończącego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492
na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka oraz wyrok Sądu (dziesiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie PGTEX Morocco przeciwko Komisji Europejskiej, sygn.
T-246/22 o stwierdzenie nieważności rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/301 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającego ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzące z Maroka, oraz kończącego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków wyrównawczych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, którymi oddalono skargi P. popierane przez L. ).
Zauważyć także należy, że ze sprawozdań okresowych i rocznych P. C. za 2019 r. (Załącznik nr 11 i 12 raportu OLAF) wprost wynika, że utworzenie PGTEX Morocco miało na celu "aktywną odpowiedź na dochodzenia antydumpingowe UE przeciwko Chinom" oraz "przebicie się przez dochodzenia antydumpingowe UE". Jak wskazano nadto w raporcie OLAF wszczęcie dochodzenia antydumpingowego przez DG ds. Handlu było głównym wydarzeniem, które doprowadziło do przeniesienia części działalności P. do Maroka. Powyższe potwierdza także dokonana przez OLAF analiza czasowa dotycząca kontaktów między P. C. a władzami Maroka,
a następnie powstania i uruchomienia w [...] P. .
W tym miejscu wskazać należy, że OLAF jest organem unijnym powołanym
do ochrony interesów finansowych Wspólnoty (obecnie Unii Europejskiej). Prowadząc dochodzenie, OLAF działa na rzecz i w imieniu UE. Urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99. 136. 20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz. U. UE. L. 2013. 248. 1). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 1 października 2013 r.
Rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia, raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.
Z kolei, zgodnie z art. 12 ust. 1 wyżej wskazanego Rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego Rozporządzenia i przepisów Rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.
W tym świetle należy wskazać, że w postępowaniu celnym prowadzonym przez krajowe organy, raport OLAF należy traktować tak, jak wszelkiego rodzaju protokoły z kontroli przeprowadzonych przez organy administracji krajowej, a więc jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 O.p. Dokumenty urzędowe nie mają ostatecznej mocy dowodowej, przepis art. 194 § 3 O.p. dopuszcza bowiem możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. Ciężar dowodu spoczywa jednak na stronie wywodzącej przeciwne wnioski. W toku postępowania skarżącej nie udało się wniosków płynących z raportu OLAF obalić.
Należy podkreślić ponadto, że zarówno okoliczności sprawy jak i charakter dochodzenia, a także wnioski przedstawione w raporcie wskazują na brak jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń OLAF. Okoliczności te zresztą nie są kwestionowane przez stronę skarżącą, która skupia się na pominięciu, w jej ocenie, przez organy sformułowania zawartego na str. 5 raportu OLAF, z którego należy wywieść, że nie stwierdzono dowodów popełnienia czynu zabronionego, a zatem brak jest podstaw
do zastosowania przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 U.k.c.
Poglądu tego jednak nie można podzielić, a dokonując całościowej analizy raportu OLAF w powiązaniu z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego, okolicznościami sprawy oraz regulacjami prawnymi, znajdującymi zastosowanie w tej sprawie oraz wywiedzionymi na tej podstawie wnioskami organów celnych z całą stanowczością stwierdzić należy, że organy celno-skarbowe miały uzasadnione podstawy, aby wykluczyć preferencyjne pochodzenie importowanego towaru z Maroka i uznać, że towar ma niepreferencyjne chińskie pochodzenie, czego konsekwencją było określenie kwoty cła konwencjonalnego oraz cła antydumpingowego.
Wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych, spełnia znamiona oszustwa celnego z art. 87 § 1 k.k.s., to jest narażenia należności celnych na uszczuplenie poprzez wprowadzenie organów celnych w błąd. Organy słusznie więc przyjęły, że doszło
do popełnienia czynu realizującego znamiona czynu zabronionego zdefiniowanego w art. 87 k.k.s. Wbrew twierdzeniom skarżącej taki związek przyczynowo-skutkowy w przedmiotowej sprawie miał miejsce - błędne zadeklarowanie w poz. 34 zgłoszenia celnego przez zgłaszającego kraju pochodzenia jako MA (Maroko) doprowadziło bowiem do wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli, a tym samym naraziło należność celną na uszczuplenie.
Odnosząc się do zarzutów w kwestii przedawnienia, to poza sporem pozostaje okoliczność, że weryfikacja prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym nie jest czasowo nieograniczona. W art. 103 u.k.c. ustawodawca wspólnotowy wprowadził ramy czasowe, w jakich procedura ta jest dopuszczalna. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 103 ust. 1 u.k.c., o długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu trzech lat od dnia powstania długu celnego. W przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu, a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym (ust. 2). Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone, jeżeli: a) złożone zostaje odwołanie zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub b) organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.
Okres przedawnienia długu celnego przedłuża się zatem w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Termin pięcioletni jest obecnie terminem minimalnym określonym w u.k.c.
W wyroku z 27 października 2022 r. (sygn. akt III SA/Gd 1065/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na ukształtowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i sądów krajowych stanowisko co do przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego i sformułował następujące tezy:
- to organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu i dokonuje tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależnionym od uprzedniego wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd;
- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani – dla zastosowania art. 103 ust. 2 u.k.c pozostaje bez znaczenia czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny, czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (wyrok TS z 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwert: C -124/08);
- konieczne jest wykazanie, że pomiędzy popełnionym czynem zabronionym (przestępstwem) istnieje (realny i konkretny) związek przyczynowo-skutkowy, czyli skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego.
Wskazany wyżej kierunek wykładni art. 103 u.k.c. został również zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2688/18; z 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2032/18; z 27 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 190/10; z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 908/12; z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 868/12 i I GSK 1244/12; z 9 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 910/16).
Akceptując powyższe, sąd wskazuje, że z punktu widzenia zastosowania przepisów dotyczących przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia postępowania karnego i jego prawomocnego zakończenia, czy tylko mogło do tego dojść. Użyte w treści art. 103 ust. 2 u.k.c. sformułowanie "(...) gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu (...)" nie może być rozumiane jako uruchomienie etapu postępowania, w którym orzeka już organ sądowy, bądź przynajmniej kiedy w wyniku prowadzenia postępowania przygotowawczego stwierdzona została konieczność wszczęcia procedury sądowej. Sformułowanie to, zdaniem sądu, oznacza jedynie, że czyn zabroniony (tj. czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia – przyp. Sądu), w wyniku którego powstał dług celny, może być przedmiotem oceny ze strony sądu. Innymi słowy, brzmienie art. 103 ust. 2 u.k.c. jednoznacznie wskazuje, że nie jest konieczne wszczynanie postępowania karnego, czy też karnego skarbowego dla zastosowania art. 103 ust. 2 u.k.c. Wystarczające jest bowiem, że czyn, który był podstawą do powstania długu celnego, był w momencie jego powstania penalizowany. Należy mieć przy tym na uwadze, że nie wszystkie czyny zabronione pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie ich popełnienia będą finalnie podlegały ocenie ze strony sądu. W danym przypadku okoliczności sprawy mogą bowiem determinować konieczność umorzenia postępowania karnego. Trudno nadto racjonalnie zakładać, że prawodawca unijny tworząc regulację art. 103 ust. 2 u.k.c., zakładał, że możliwość powiadomienia o długu celnym w przedłużonym terminie dotyczyć może wyłącznie sytuacji, gdy uruchomiono już etap postępowania sądowego.
Należy mieć również na uwadze, co podkreślił też organ odwoławczy, że organy administracji celnej dokonują kwalifikacji czynu jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu i odzyskanie należności celnych, a nie rozstrzygają o popełnieniu przestępstwa. Organ dokonuje "rozstrzygnięcia" na użytek prawa celnego, co nie uchyla domniemania niewinności dłużników w świetle odpowiedzialności karnej (karnej skarbowej). Jednak ukrycie przed dłużnikiem celnym przez jej zagranicznego kontrahenta okoliczności faktycznego pochodzenia towaru nie może uzasadniać odmowy stosowania instytucji przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego.
Organy celne mogą więc skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był dłużnik celny zgłaszający towar.
Konkludując, w przeciwieństwie do tego co twierdzi skarżąca, do powiadomienia o długu celnym po upływie trzyletniego terminu określonego w art. 103 ust. 1 u.k.c., nie jest konieczne przeprowadzenie przez organy celne czynności pod kątem wykrycia sprawcy czynu, w tym również ustalenia, że sprawcą czynu jest dłużnik celny oraz ustalenie wszystkich jego okoliczności. Warunkiem koniecznym i wystarczającym jest natomiast jednoznaczne stwierdzenie, że w istocie doszło do popełnienia czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu, co w rozpoznawanej sprawie miało niewątpliwie miejsce.
Zatem zgodzić należy się z organami, że przesłanka przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego została wyczerpana, a termin przedawnienia należności celnych objętych zaskarżoną decyzją wynosił 5 lat. Decyzja organu I instancji, stanowiąca akt powiadomienia skarżącej o długu celnym, została wydana i doręczona
w 2025 r., tj. przed upływem tego terminu, liczonego od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, czyli od [...] marca 2021 r.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że strona błędne odczytuje sformułowanie zawarte na str. 5 raportu OLAF i wadliwie wywodzi z niego, że w sprawie nie stwierdzono dowodów popełnienia czynu zabronionego, a zatem brak jest podstaw do zastosowanie przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidziane w art. 103 ust. 2 u.k.c.
W myśl art. 2 prawa celnego wprowadzenie towaru na obszar celny Unii lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 158 ust. 1 u.k.c. wszystkie towary, które mają być objęte procedurą celną, z wyjątkiem procedury wolnego obszaru celnego, obejmuje się zgłoszeniem celnym właściwym dla danej procedury. Zgłoszenie celne spełniające wymogi objęcia towarów procedurą celną jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym.
Zgodnie natomiast z art. 77 ust. 1 lit. a u.k.c., dług celny powstaje w przypadku objęcia towarów nieunijnych, podlegających należnościom celnym przywozowym, procedurą dopuszczenia do obrotu. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 u.k.c.). Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego (art. 85 ust. 1 u.k.c.).
Kwota należności celnych przywozowych jest zatem określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego, wobec czego data zgłoszenia celnego decyduje o stawce celnej właściwej dla zgłaszanego towaru, a także jest wyznacznikiem dla zastosowania wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Chodzi tu o preferencyjne środki taryfowe (art. 56 ust. 2 lit. e i ust. 3 u.k.c.) oraz środki pozataryfowe, takie jak środki antydumpingowe w postaci ceł antydumpingowych, wprowadzane na mocy Rozporządzeń Rady (WE) w wyniku postępowania antydumpingowego prowadzonego przez Komisję Europejską, jeżeli postępowanie takie wykaże stosowanie praktyk dumpingowych w przywozie określonego towaru na wspólnotowy obszar celny.
Podstawę prawną dla określenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów stanowi art. 60 ust. 2 u.k.c., zgodnie z którym: "w przypadku gdy dwa lub więcej krajów uczestniczy w produkcji, towary uznaje się za pochodzące z kraju, w którym przeszły ostatnie, zasadnicze i ekonomicznie uzasadnione przetwarzanie lub obróbkę w przedsiębiorstwie wyposażonym dla tego celu, którego wynikiem jest wytworzenie nowego produktu lub stanowiące istotny etap produkcji".
Szczegółowe zasady stosowania art. 60 u.k.c. określa Rozporządzenie delegowane 2015/2446 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego, które precyzuje pojęcie "ostatniego istotnego przetworzenia lub obróbki". Stanowi on, że towary, wymienione w załączniku 22-01 RD - u.k.c. uznaje się za poddane istotnemu przetworzeniu lub obróbce jeżeli zostały spełnione reguły określone w tym załączniku dla danych towarów. Załącznik ten ma zastosowanie wyłącznie do wyraźnie wymienionych w nim towarów. Nie obejmuje tkanin z włókna szklanego, zaklasyfikowanych do pozycji HS 7019.
W przypadku towarów niewymienionych w załączniku 22-01 pochodzenie określa się indywidualnie dla każdego przypadku poprzez ocenę każdego procesu lub operacji w odniesieniu do koncepcji ostatniego istotnego przetworzenia lub obróbki, zgodnie z definicją zawartą w art. 60 ust. 2 u.k.c.
Aby uznać państwo lub terytorium za miejsce pochodzenia towarów do celów zastosowania środków unijnych odnoszących się do pochodzenia przywiezionych towarów, konieczne jest by ostatnia istotna obróbka lub przetworzenie były dokonane w tym miejscu i aby były one ekonomicznie uzasadnione.
Z motywu 21 preambuły do Rozporządzenia delegowanego 2015/2446 wynika, że Komisja Europejska uznała, że aby zapobiec manipulacji pochodzeniem przywożonych towarów w celu uniknięcia zastosowania środków polityki handlowej W niektórych przypadkach należy uznać istotne przetworzenie lub obróbkę za nieuzasadnione ekonomicznie.
Kwestia ta została uregulowana w art. 33 Rozporządzenia 2015/244. Zgodnie
z treścią tego przepisu: Wszelkie operacje obróbki lub przetwarzania przeprowadzone
w innym państwie lub na innym terytorium uznaje się za ekonomicznie nieuzasadnione, jeżeli na podstawie dostępnych faktów ustalono, że celem tych operacji było uniknięcie zastosowania środków, o których mowa w art. 59 u.k.c.
W przypadku towarów objętych załącznikiem 22-01 do tych towarów zastosowanie mają działowe reguły rezydualne.
W odniesieniu do towarów, które nie są objęte załącznikiem 22-01, dla których ostatnia obróbka lub przetworzenie zostały uznane za nieuzasadnione ekonomicznie, uznaje się, że towary te zostały poddane ostatniemu istotnemu, ekonomicznie uzasadnionemu przetworzeniu lub obróbce, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w państwie lub na terytorium, z którego pochodziła większa część materiałów, określona na podstawie wartości tych materiałów.
Natomiast kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma art. 33 Rozporządzenia 2015/2446, który stanowi: "Wszelkie operacje obróbki lub przetwarzania przeprowadzone w innym państwie lub na innym terytorium uznaje się za ekonomicznie nieuzasadnione, jeżeli na podstawie dostępnych faktów ustalono, że celem tych operacji było uniknięcie zastosowania środków, o których mowa w art. 59 kodeksu".
Skarżąca spółka kwestionuje zastosowanie art. 33 Rozporządzenia 2015/2446, argumentując, że przepis ten sam w sobie nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do czynu o charakterze kryminalnym, a ten sam towar pochodzący z tej samej fabryki może stosownie do zmiennych okoliczności, podlegać albo nie podlegać zasadom ustalania niepreferencyjnego pochodzenia określonym w art. 33 Rozporządzenia 2015/244. W tej kwestii należy przywołać wyrok TSUE z dnia 21 listopada 2024 r. w sprawie C-297/23 P (Harley-Davidson Europe Ltd.). W wyroku tym TSUE stwierdził, że jeżeli na podstawie dostępnych okoliczności faktycznych okazuje się, że głównym lub dominującym celem przeniesienia jest uniknięcie stosowania środków polityki handlowej Unii, do danego podmiotu gospodarczego należy przedstawienie dowodu na to, że głównym lub dominującym celem tego przeniesienia nie było - w chwili podjęcia decyzji dotyczącej tego przeniesienia - uniknięcie stosowania takich środków".
Mając na uwadze powyższe, Sąd ocenił jako niezasadne stanowisko skarżącej, że zakres działań realizowanych przez dostawcę towarów z [...] stanowił istotny etap produkcji towarów i doprowadził do znaczącej, ekonomicznie uzasadnionej obróbki i przetworzenia, a w wyniku tych działań towar nabył nowe cechy i właściwości, których skutkiem była zmiana pozycji taryfowej towarów. Dokonana w [...] obróbka zatem w procesie szwalniczo-dziewiarskim, tj. przekształcanie niedoprzędów w produkty z włókna szklanego przy wykorzystaniu materiałów pochodzących z Chin w tkaninę GFF, nie uniemożliwiała dokonania przez organ oceny, że towar miał chińskie pochodzenie.
Wbrew stanowisku skarżącej, z zebranego materiału dowodowego wynika, że celem dostawcy towarów z Maroka było uniknięcie zastosowania środków, o których jest mowa w art. 59 u.k.c. Okoliczności założenia spółki eksportującej towar przez podmiot chiński, informacje podmiotu chińskiego, co do celów przeniesienia działalności P. do Maroka, tj. "dalsza optymalizacja i dostosowanie strategii internacjonalizacji, konsolidacja i zwiększenie udziałów w rynku produktów w Europie i Stanach Zjednoczonych, zaspokojenie popytu klientów i ochrona dostaw dla klientów"– w sposób bezpośredni i jednoznaczny wskazują na zamiar podmiotu chińskiego ominięcia ceł antydumpingowych przez przeniesienie etapu produkcji towaru do Maroka.
Sąd ocenił jako niezasadne więc stanowisko skarżącej, że zakres działań realizowanych przez dostawcę towarów z Maroka stanowił istotny etap produkcji towarów i doprowadził do znaczącej i ekonomicznie uzasadnionej obróbki i przetworzenia, a w wyniku tych działań towar nabył nowe cechy i właściwości, których skutkiem była zmiana pozycji taryfowej towarów.
Zdaniem Sądu, dowody zebrane podczas misji OLAF jednoznacznie wskazują, że importowana tkanina GFF "wyprodukowana" została z chińskiego surowca, a nadto nie przeszła na terenie Maroka obróbki, która zgodnie z przepisami unijnymi mogła zmienić pochodzenie z chińskiego na marokańskie, a skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalenia raportu OLAF w tym zakresie.
Konsekwencją ponownego określenia należności celnych przywozowych jest obowiązek określenia kwoty podatku VAT w prawidłowej wysokości. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług należnym z tytułu importu towarów powstaje z mocy prawa, a tym samym decyzja wydana przez organ podatkowy ma charakter deklaratoryjny (vide wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 kwietnia 2003 r. - sygn. akt FSA 2/02). Opodatkowaniu tym podatkiem podlega bowiem wykonywanie czynności określonych w art. 2 pkt 7 ustawy o VAT i dopiero niewykonanie przez podatnika obowiązków ciążących na nim z mocy prawa uprawnia organ podatkowy do określenia tego zobowiązania.
Zgodnie z art. 4 O.p. obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Natomiast zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 3 ustawy
z dnia 11 lipca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., dalej, w skrócie: "ustawa o VAT"), jest import towarów na terytorium kraju.
Momentem powstania obowiązku podatkowego w imporcie towarów jest dzień powstania długu celnego w rozumieniu przepisów prawa celnego (art. 19a ust. 9 ustawy o VAT). Dług celny z kolei, stosownie do art. 77 ust. 2 u.k.c powstaje m.in. w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.
Wynikiem powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 5 O.p., jest powstanie zobowiązania podatkowego - tzn. skonkretyzowanego zobowiązania podatnika do zapłacenia (w tym przypadku na rzecz Skarbu Państwa), podatku
w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego. Zatem należne kwoty zobowiązania podatkowego powstają z mocy prawa, a obowiązek ich obliczenia i wykazania ciąży, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, na podatniku.
Jeżeli po zwolnieniu towaru, o którym mowa w art. 194 u.k.c., organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym, rozliczeniu zamknięcia albo decyzji kwota podatku została wykazana nieprawidłowo albo nie została określona w prawidłowej wysokości, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości a kwotą podatku już wykazaną albo określoną - art. 33 ust. 2a ustawy o VAT.
Jeżeli, zgodnie z przepisami celnymi, powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego nie może nastąpić z uwagi na przedawnienie, a nie upłynęło 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, i istnieje podstawa do obliczenia lub zweryfikowania należności podatkowych, naczelnik urzędu celno-skarbowego może określić elementy kalkulacyjne według zasad określonych w przepisach celnych na potrzeby prawidłowego określenia należnego podatku z tytułu importu towarów - art. 38 ust. 2 ww. ustawy VAT.
Zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło.
Wobec powyższego działanie organu w zakresie określenia różnicy między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości a kwotą podatku już wykazaną albo określoną było prawidłowe.
Podsumowując zatem, stwierdzić należało, że organy celne prawidłowo ustaliły, że towar importowany przez skarżącą spółkę ma pochodzenie chińskie, a nie marokańskie, w oparciu o wiarygodny materiał dowodowy w postaci raportu OLAF sporządzonego we współpracy z organami marokańskimi. Operacje przeprowadzane przez P. stanowiły operacje ekonomicznie nieuzasadnione
w rozumieniu art. 33 Rozporządzenia 2015/2446, których głównym celem było uniknięcie ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych przez UE na chińskie tkaniny GFF.
Organy celne nie naruszyły przepisów postępowania, opierając swoje rozstrzygnięcie na raporcie OLAF jako dokumencie urzędowym korzystającym z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Zgodnie bowiem z orzecznictwem NSA i WSA (m.in. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt I GSK 376/13, wyrok z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 294-295/2020, wyrok WSA w Warszawie
z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt V SAWa 829/24), raport OLAF kończący dochodzenie ma wartość dowodową jak protokół krajowego organu kontroli, co oznacza, że stosownie do art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 181, art. 191 O.p. podlega on ocenie organu prowadzącego postępowanie łącznie z pozostałym materiałem zgromadzonym
w sprawie. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie, a tym samym nie doszło
do naruszenia art. 194 O.p. (Zob. też P. Zapadka, Raport z dochodzenia OLAF jako dokument urzędowy w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu podatkowym, PUG 2020/9, s. 11–17). Odnosząc to do stanu sprawy, wypada wskazać, że w raporcie OLAF oprócz przedstawienia ustalonych okoliczności faktycznych, został też zaprezentowany wynik dochodzenia. Raport ten został sporządzony na podstawie dokumentów źródłowych. Informacje ujęte w raporcie OLAF i załącznikach do niego, zostały pozyskane przez funkcjonariuszy unijnych przy współudziale marokańskich władz administracyjnych, a tym samym nie ma uzasadnionych podstaw do ich ponownej weryfikacji z materiałem źródłowym, na podstawie którego powstał raport OLAF.
Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut, że organy celne nie przeprowadziły własnego postępowania dowodowego, a ograniczyły się wyłącznie do ustaleń OLAF.
Zgodnie z art. 48 u.k.c., po zwolnieniu towarów organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu. OLAF jest organem unijnym powołanym do ochrony interesów finansowych Unii, prowadząc dochodzenie działa na rzecz i w imieniu Unii. Polskie organy celne nie mogą więc drugi raz weryfikować tego, co zostało stwierdzone przez powołany do przeprowadzenia stosownej weryfikacji organ unijny.
Organ celny miał zatem podstawy do uznania, że dysponuje wystarczającym materiałem dowodowym. Przedmiotem sporu było ustalenie kraju pochodzenia towaru
na podstawie przepisów u.k.c. i Rozporządzeń delegowanych, a w zakresie ustalania reguł pochodzenia towarów organem właściwym są wyłącznie organy celno-skarbowe (art. 69 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a prawa celnego).
W niniejszej sprawie zatem okoliczności faktyczne bezspornie wskazują,
że głównym celem działalności P. było uniknięcie ceł. Przemawiają za tym bowiem następujące fakty:
a) struktura własnościowa – "P. postanowiło zbudować jednostkę, w której posiada całościowy udział, w Maroku, aby przebić się przez dochodzenia antydumpingowe UE" - zależność P. od chińskiego producenta o nazwie P. C.,
b) wykorzystywanie wyłącznie surowców chińskich,
d) kontekst czasowy rozpoczęcia działalności – P. rozpoczęła produkcję komercyjną w październiku 2019 r., a więc po wprowadzeniu przez UE pierwszych środków antydumpingowych wobec chińskiej tkaniny GFF.
Skarżąca spółka podnosi, że dysponowała świadectwem preferencyjnego pochodzenia wystawionym przez uprawniony organ, które nie zostało zakwestionowane przez organy w trybie szczególnej procedury weryfikacji.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, świadectwo preferencyjnego lub niepreferencyjnego pochodzenia wystawione przez państwo trzecie nie może wiązać organów Unii w zakresie ustalenia pochodzenia tych towarów, uniemożliwiając tym organom zbadanie owego pochodzenia za pomocą innych środków, jeżeli istnieją obiektywne, poważne i zgodne poszlaki wywołujące wątpliwość co do rzeczywistego pochodzenia towarów stanowiących przedmiot tych świadectw (wyrok WSA w Gdańsku z 28 stycznia 2016 r., sygn. III SA/Gd 844/15). W rzeczywistości, gdyby stosowanie takich świadectw mogło samo w sobie uzasadniać przyznanie obniżenia należności celnych, kontrole a posteriori zostałyby w dużej części pozbawione skuteczności.
W związku z tym, że w sprawie udowodniono w sposób nie budzący wątpliwości, że importowana przez skarżącą spółkę z [...] tkanina GFF była pochodzenia chińskiego, towar ten podlega cłu antydumpingowemu i wyrównawczemu, które mają bezpośredni wpływ na wysokość opodatkowania podatkiem VAT z tytułu importu. Zasadnym było zatem określenie różnicy między kwotą podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru w prawidłowej wysokości a kwotą podatku wykazaną przez spółkę.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie stwierdził, że: organy celne prawidłowo ustaliły, że towar importowany przez skarżącą spółkę ma pochodzenie chińskie, a nie marokańskie, w oparciu o wiarygodny materiał dowodowy w postaci raportu OLAF; operacje przeprowadzane przez P. stanowiły operacje ekonomicznie nieuzasadnione w rozumieniu art. 33 Rozporządzenia 2015/2446, których głównym celem było uniknięcie ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych przez UE na chińskie tkaniny GFF; organy celne nie naruszyły przepisów postępowania, opierając swoje rozstrzygnięcie na raporcie OLAF jako dokumencie urzędowym korzystającym z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą; prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące cła antydumpingowego i wyrównawczego oraz określono różnicę w podatku VAT.
W ocenie Sądu, w kontrolowanym postępowaniu wyjaśniono wszystkie niezbędne do wydania decyzji okoliczności faktyczne. Podjęto wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia sprawy, zapewniając stronie udział w postępowaniu i podejmując niezbędne kroki w celu wyjaśniania przesłanek, jakimi kierował się organ celno-podatkowy w toku postępowania. Stan faktyczny sprawy został ustalony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy został wnikliwie rozpatrzony i oceniony, a dokonana ocena nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 O.p.
Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe i wnikliwe wykazanie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.
Odnosząc się na koniec do wniosku skarżącej spółki zgłoszonego ustnie
do protokołu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2026 r. o skierowanie wskazanego pytania prejudycjalnego do TSUE, Sąd uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Skład orzekający w sprawie nie dostrzega celowości wystąpienia do TSUE
z ww. pytaniem prejudycjalnym, albowiem z art. 267 TFUE wynika obowiązek sądu przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Unii Europejskiej. Określone wyrażenie, aby mogło być przedmiotem wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym, musi dotyczyć kwestii interpretacji prawa wspólnotowego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, a nie oceny postępowania organów czy sądów podejmujących na tle rozpoznawanej sprawy konkretne rozstrzygnięcia i formułowanych przez nie stanowisk. Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego (w tym raportu OLAF) zasadnie organy celne uznały,
że w sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu
w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych
na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona czynu zabronionego z art. 87 § 1 kks. Zaznaczyć trzeba, że w świetle art. 103 ust. 2 u.k.c. organ celny nie jest zobowiązany
do stwierdzenia popełnienia przestępstwa. Ustawodawca unijny nie ustanowił też wymogu wszczęcia postępowania karnego, wniesienia aktu oskarżenia ani wydania przez sąd karny wyroku skazującego. Wydłużenie okresu trzech lat zależy jedynie od popełnienia czynu, który podlegał (szeroko rozumianemu) sądowemu postępowaniu karnemu. Wydłużenie okresu 3 lat, do lat 5 (o których mowa w art. 103 ust. 1 ukc), nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez organ I instancji, że został popełniony czyn podlegający sądowemu postępowaniu karnemu. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanego wyrażenia zawartego w art. 103 ustęp 2 u.k.c. Stąd też nie było podstaw do wystąpienia do TSUE. Do wydania bowiem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie było niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia polskich sądów administracyjnych przywołanych w sprawie dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Pozostałe orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: www.eur-lex.europa.eu.