Odnosząc się do ostatniego zarzutu organ odwoławczy stwierdził,
że - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - zasadnie organ I instancji uznał, iż w sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona czynu zabronionego
z art. 87 § 1 k.k.s. W konsekwencji organ I instancji był uprawniony do powiadomienia dłużnika o długu celnym po upływie terminu, o którym mowa w art. 103 ust. 1 UKC, czyli po upływie 3 lat. Nadto organ I instancji nie przekroczył okresu 5 lat na powiadomienie, o którym mowa w art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373); dalej: "Prawo celne". Działanie to było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, zarówno unijnego jak i krajowego.
Organ odwoławczy dodał, że kwalifikacja czynu, o którym mowa w art. 103 ust. 2 UKC dokonywana jest jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu lub poboru niewystarczających należności celnych. Wskazuje na to literalne brzmienie przepisu, orzecznictwo TSUE oraz krajowych sądów administracyjnych. Organ celny nie stwierdza popełnienia przestępstwa. Przepis ten nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który generalnie podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych.
Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że dla uznania, iż w sprawie możliwe jest powiadomienie dłużnika o długu celnym po upływie 3 lat od jego powstania, wystarczające jest stwierdzenie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Nie jest konieczne udowodnienie winy dłużnika, a także jego złej bądź dobrej wiary.
Spółka wniosła do sądu skargę na ww. decyzję, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 187 § 1 oraz art. 191 i art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego, poprzez pominięcie przez organ odwoławczy treści raportu końcowego OLAF sporządzonego w sprawie numer [...] w zakresie, w jakim raport wskazuje, iż nie stwierdzono w nim dowodów popełnienia czynu zabronionego pozwalającego na zastosowanie przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 UKC, podczas gdy pominięcie treści raportu OLAF we wskazanym w zakresie uniemożliwia uznanie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, a tym samym uniemożliwia powiadomienie spółki o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat od jego powstania i obciążenie jej obowiązkiem zapłaty tego długu;
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego, poprzez brak zebrania przez organy celne jakiegokolwiek materiału dowodowego, który pozwoliłby na stwierdzenie, że w stanie faktycznym sprawy doszłoby do wypełnienia znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s. przez jakąkolwiek osobę, co w sytuacji braku stwierdzenia takich znamion w raporcie OLAF, uniemożliwia uznanie, że dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, a tym samym uniemożliwia powiadomienie spółki o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat od jego powstania i obciążenie jej obowiązkiem zapłaty tego długu;
3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 2 UKC w zw. z art. 56 Prawa celnego oraz art. 1 § 1 i § 3 i art. 87 § 1 k.k.s., poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że czyn, który nie został przypisany żadnej osobie fizycznej i niemający tym samym charakteru czynu zabronionego, wypełnia znamiona czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s., a zatem jest czynem, który w czasie popełnia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu i umożliwiającym, zgodnie z art. 103 ust. 2 UKC i art. 56 Prawa celnego, powiadomienie o powstaniu długu celnego w terminie 5 lat, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że czyn, o którym mowa w art. 103 ust. 2 UKC jest czynem, którego stwierdzenie uzależnione jest od ustalenia wszystkich znamion odpowiedzialności karnej, zgodnie z przepisami ustanawiającymi odpowiedzialność karną w danym państwie członkowskim UE, co w odniesieniu do czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s. oznacza konieczność ustalenia osoby fizycznej, która w sposób zawiniony wypełniła znamiona przedmiotowe przestępstwa skarbowego, a tym samym uniemożliwia uznanie, że czyn taki został popełniony przez osobę prawną i pozbawia tym samym organy celne możliwości zastosowania art. 103 ust. 2 UKC w sprawie.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zwrot od organu odwoławczego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.): dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku tak przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zasadniczy spór w sprawie dotyczy zasadności nałożenia na skarżącą należności celnych i podatku od towarów i usług z tytułu importu tkanin i materiałów z włókna szklanego z Maroka, ale mających pochodzenie chińskie, jednak okolicznością przesadzającą o jego rozstrzygnięciu jest ocena organów podatkowych co do możliwości zastosowania w sprawie przedłużonego terminu na powiadomienie dłużnika o długu celnym określonego w art. 103 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.2013.261.1); dalej: "UKC", wobec przyjęcia, że w sprawie zaistniał czyn opisany w art. 87 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2023 r. poz. 654); dalej: "k.k.s.".
Skarżąca, podnosząc zarzuty naruszenia w art. 103 ust. 2 UKC w związku z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373); dalej: "Prawo celne", a także naruszenia przepisów proceduralnych, poprzez brak zebrania przez organy celne materiału dowodowego, który pozwoliłby na stwierdzenie, że w stanie faktycznym sprawy doszło do wypełnienia znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zabronionego z art. 87 § 1 k.k.s., zarzuciła organom błędne przyjęcie, że zaistniał ten czyn, tym bardziej, że nie został on przypisany żadnej osobie fizycznej ani prawnej, która w sposób zawiniony wypełniła znamiona przedmiotowe tego czynu.
W ocenie organów celnych 3. letni termin przedawnienia uległ przedłużeniu do lat 5 (art. 56 Prawa celnego), a powiadomienie dłużnika nastąpiło przed upływem tego ostatniego okresu. Wydłużenie okresu 3 lat, o którym mowa w art. 103 ust. 1 UKC, do lat 5 nastąpiło w związku ze stwierdzeniem przez organ I instancji, że został popełniony czyn podlegający sądowemu postępowaniu karnemu, a w sprawie nie jest wymagane stwierdzenie prawomocnym wyrokiem popełnienie czynu zabronionego ani nawet wszczęcie postępowania karnego; wystarczające jest, aby na skutek "czynu podlegającego postępowaniu sądowemu w sprawach karnych" organy celne nie były w stanie, w chwili powstania długu celnego, obliczyć prawidłowej kwoty należności celnych przywozowych.
Sąd podziela w ww. kwestii stanowisko organów celnych.
Zgodnie z art. 87 § 1 k.k.s., "Kto przez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej naraża należność celną na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.".
Z ustaleń organów, w szczególności z raportu końcowego OLAF, wynika, że towar w postaci tkaniny z włókna szklanego (zadeklarowany kod TARIC 7019 3900 80) produkowany w Maroku przez m.in. P. M. S. miał chińskie pochodzenie i podlegał obowiązkowi zapłaty ceł antydumpingowych i wyrównawczych. Jednak, spółka w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego przedstawiła świadectwo przewozowe EUR. 1, które potwierdzało preferencyjne pochodzenie importowanych towarów i zastosowała preferencyjną stawkę celną w wysokości 0%.
Swoje ustalenia OLAF oparł na analizie danych pozyskanych od państw członkowskich i marokańskich służb celnych. Informacje te, w połączeniu z wynikami dochodzenia Generalnej Dyrekcji ds. Handlu w sprawie obejścia ceł antydumpingowych i wyrównawczych, nałożonych na pochodzące z Chin tkaniny, doprowadziły do uzasadnionych wniosków, że środki ochronne, przewidziane w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/492 z dnia 1 kwietnia 2020 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu (Dz.U.UE.L.2020.108.1 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/776 z dnia 12 czerwca 2020 r. nakładającym ostateczne cła wyrównawcze na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu i zmienionym rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2020/492 nakładającym ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu (Dz.U.UE.L.2020.189.1), były obchodzone poprzez przenoszenie produkcji z Chin do Maroka.
Wskazać należy, że niezależnie od prowadzonego przez OLAF dochodzenia, Komisja Europejska wszczęła dochodzenia w sprawie obchodzenia środków antydumpingowych i wyrównawczych na przywóz tkanin GFF pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej poprzez ich przywóz z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka, odpowiednio:
- rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/864 z dnia 28 maja 2021 r. wszczynającym dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych, wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu przez przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych wysyłanych z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka, oraz poddanie tego przywozu obowiązkowej rejestracji (Dz.U.UE.L.2021.190.82) - dotyczącym środków antydumpingowych;
- rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/863 z dnia 28 maja 2021 r. wszczynającym dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków wyrównawczych, wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Egiptu przez przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych wysyłanych z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka, oraz poddanie tego przywozu obowiązkowej rejestracji (Dz.U.UE.L.2021.190.76) - dotyczącym środków wyrównawczych.
Dochodzenia te zakończono w lutym 2022 r. rozszerzeniem ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych ww. rozporządzeniami wykonawczymi (UE) 2020/492 i 2020/776 na przywóz materiałów z tkanin z włókna szklanego wysyłanych z Maroka, zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z Maroka. Uregulowania w tym zakresie zostały zawarte w:
- rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/302 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492, zmienionym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776, na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, oraz kończące dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka (Dz.U.UE.L.2022.46.49),
- rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/301 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, oraz kończące dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków wyrównawczych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka (Dz.U.UE.L.2022.46.31).
Te dwa rozporządzenia zawierały informacje, jakimi względami kierowała się spółka P. [...] przy przenoszeniu produkcji tkanin GFF z Chin do Maroka. Wskazano w nich wyraźnie, że na podstawie ustaleń Komisja stwierdziła, "że cło antydumpingowe nałożone na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Chin było obchodzone poprzez przywóz produktu objętego dochodzeniem wysyłanego z Maroka przez P. M. S.. Biorąc pod uwagę, że zgłoszona sprzedaż eksportowa P. M. S. była większa niż łączny przywóz z Maroka do UE i że żadne inne przedsiębiorstwo w Maroku nie wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie, Komisja uznała, że P. odpowiadało za cały wywóz materiałów z włókna szklanego z Maroka do UE. Tym samym uznała, że ustalenia dotyczące praktyk obchodzenia środków, które stwierdzono w odniesieniu do P. M. S., powinny zostać rozszerzone na całe państwo" (pkt 103) - na podstawie rozporządzenia 2022/302. W postępowaniu tym uczestniczył podmiot "L. W. P." i jak wskazano w ww. rozporządzeniu: "L. W. P., producent łopat turbin mający siedzibę w Unii, argumentował, że wszczęcie postępowania nie było uzasadnione ze względu na brak wystarczających dowodów, a zatem powinno zostać natychmiast zakończone (pkt 11). Twierdził on, że obejście środków nie miało miejsca, ponieważ praktyka, proces lub prace mające miejsce w Maroku nie należały do żadnej z kategorii wymienionych w art. 13 ust. 1 akapit czwarty rozporządzenia podstawowego. Jego zdaniem, w szczególności praktyki, procesu lub prac nie można zakwalifikować jako nieznacznej modyfikacji, ponieważ produkt objęty dochodzeniem jest produktem rynku niższego szczebla i jako taki jest produktem innym niż materiały wsadowe (głównie niedoprzędy z włókien szklanych), ani jako działalności montażowej, zwłaszcza że produkt objęty dochodzeniem i niedoprzędy z włókien szklanych nie są klasyfikowane w tych samych pozycjach taryfowych." (pkt 12).
Komisja Europejska argumentacji tej nie uwzględniła.
W tym miejscu należy także wskazać na wyrok sądu (dziesiąta izba w składzie powiększonym) z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie P. M. przeciwko Komisji Europejskiej sygn. T-245/22 o stwierdzenie nieważności ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/302 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492, zmienionym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776, na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka,
oraz kończącego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/492
na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka oraz wyrok sądu z dnia 4 grudnia 2024 r. w sprawie P. M. przeciwko Komisji Europejskiej, sygn. [...] o stwierdzenie nieważności ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/301 z dnia 24 lutego 2022 r. rozszerzającego ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("ChRL") na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzące z Maroka, oraz kończącego dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków wyrównawczych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2020/776 na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Egiptu przez przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka, którymi oddalono skargi P. M. popierane przez L. W. P. A/S z siedzibą w K. (D. ).
Ww. wyrokami sądy unijne, oddalając skargi P. M. , uznały zarzuty skarg albo za bezskuteczne, albo za bezzasadne.
Zauważyć także należy, że ze sprawozdań okresowych i rocznych P. [...] za 2019 r. (załączniki nr [...] i nr [...] raportu OLAF) wprost wynika, że utworzenie P. M. miało na celu "aktywną odpowiedź na dochodzenia antydumpingowe UE przeciwko [...]" oraz "przebicie się przez dochodzenia antydumpingowe UE". Jak wskazano nadto w raporcie OLAF, wszczęcie dochodzenia antydumpingowego przez Generalną Dyrekcję ds. Handlu było głównym wydarzeniem, które doprowadziło do przeniesienia części działalności P. do Maroka. Powyższe potwierdza także dokonana przez OLAF analiza czasowa dotycząca kontaktów między P. [...] a władzami Maroka, a następnie powstania i uruchomienia w Maroku P. M. S..
W tym miejscu wskazać należy, że OLAF jest organem unijnym powołanym
do ochrony interesów finansowych Wspólnoty (obecnie UE). Prowadząc dochodzenie, OLAF działa na rzecz i w imieniu UE. Urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz.U.WE.L.99.136.20). Kwestie dotyczące prowadzonych przez ten organ dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 (Dz.U.UE.L.2013. 248.1). Rozporządzenie to weszło w życie 1 października 2013 r.
Wskazane rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia urząd ten sporządza raport. Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia, raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. Z kolei, zgodnie z art. 12 ust. 1 tego rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom,WE) nr 2185/96 urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań, zgodnie z ich prawem krajowym.
Na gruncie ww. uregulowań w postępowaniu celnym prowadzonym przez krajowe organy, raport OLAF należy traktować tak, jak wszelkiego rodzaju protokoły z kontroli przeprowadzonych przez organy administracji krajowej, a więc jak dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111); dalej: "O.p.". Dokumenty urzędowe nie mają ostatecznej mocy dowodowej, przepis art. 194 § 3 O.p. dopuszcza bowiem możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. Ciężar dowodu spoczywa jednak na stronie wywodzącej przeciwne wnioski. W toku postępowania skarżąca nie obaliła wniosków płynących z raportu OLAF.
Ponadto należy podkreślić, że zarówno okoliczności sprawy jak i charakter dochodzenia, a także wnioski przedstawione w raporcie, wskazują na brak jakichkolwiek podstaw do podważania ustaleń OLAF. Okoliczności te zresztą nie są kwestionowane przez skarżącą, która zarzuciła jedynie pominięcie przez organy sformułowania zawartego na str. 5 raportu OLAF, z którego należy - w cenie skarżącej - wywieść, że nie stwierdzono dowodów popełnienia czynu zabronionego, a zatem brak jest podstaw
do zastosowania przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 UKC. Poglądu tego jednak nie można podzielić, bowiem - dokonując całościowej analizy raportu OLAF w powiązaniu z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego, okolicznościami sprawy oraz regulacjami prawnymi, znajdującymi zastosowanie w tej sprawie oraz wywiedzionymi na tej podstawie wnioskami organów celnych - stwierdzić należy, że organy miały uzasadnione podstawy, aby wykluczyć preferencyjne pochodzenie importowanego towaru z Maroka i uznać, że towar ma niepreferencyjne, chińskie pochodzenie, czego konsekwencją było określenie kwoty cła wyrównawczego oraz cła antydumpingowego.
Zatem, wprowadzenie w błąd organów celnych co do rzeczywistego pochodzenia towarów, w celu uniknięcia zapłaty należności celnych, spełnia znamiona oszustwa z art. 87 § 1 k.k.s., to jest narażenia należności celnych na uszczuplenie przez wprowadzenie organów celnych w błąd. Organy te prawidłowo więc przyjęły, że doszło do popełnienia czynu realizującego znamiona czynu zabronionego zdefiniowanego w art. 87 § 1 k.k.s. Wbrew twierdzeniom skarżącej, taki związek przyczynowo-skutkowy w przedmiotowej sprawie zaistniał, gdyż wadliwie zadeklarowano w poz. 34 zgłoszenia celnego przez zgłaszającego jako kraju pochodzenia MA (Maroko), co skutkowało wprowadzeniem w błąd organu uprawnionego do kontroli, a tym samym naraziło należność celną na uszczuplenie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów co do przedawnienia długu celnego, to poza sporem pozostaje okoliczność, że weryfikacja prawidłowości i kompletności informacji podanych w zgłoszeniu celnym nie jest czasowo nieograniczona. W art. 103 UKC ustawodawca unijny wprowadził ramy czasowe, w jakich procedura ta jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 103 ust. 1 UKC, o długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu 3 lat od dnia powstania długu celnego. W przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres 3 lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do 5 lat, a maksymalnie do 10, lat zgodnie z prawem krajowym (ust. 2). Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone, jeżeli: a) złożone zostaje odwołanie, zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub b) organy celne poinformowały dłużnika, zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia.
Okres przedawnienia długu celnego przedłuża się zatem w przypadku, gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu. Termin 5. letni jest obecnie terminem minimalnym określonym w UKC.
W wyroku z dnia 27 października 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 1065/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na ukształtowane w orzecznictwie TSUE i sądów krajowych stanowisko co do przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego i sformułował następujące tezy:
- to organ celny dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu i dokonuje tego całkowicie autonomicznie, nie będąc uzależniony od uprzedniego wszczęcia dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej od wydania prawomocnego wyroku skazującego przez sąd;
- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny czy jeden z dłużników solidarnych; konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani - dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC pozostaje bez znaczenia czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny, czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (wyrok ETS z dnia 16 lipca 2009 r. w sprawie Snauwert C -124/08);
- konieczne jest wykazanie, że pomiędzy popełnionym czynem zabronionym (przestępstwem) istnieje (realny i konkretny) związek przyczynowo-skutkowy, czyli skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego.
Wskazany kierunek wykładni art. 103 UKC został również zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia: 6 lipca 2022 r. sygn. akt I GSK 2688/18; 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt I GSK 2032/18; 27 lipca 2011 r. sygn. akt I GSK 190/10; 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I GSK 908/12; 21 stycznia 2014 r sygn. akt I GSK 868/12 i I GSK 1244/12; 9 maja 2018 r. sygn. akt I GSK 910/16).
Uwzględniając zatem również powołane orzecznictwo, wskazać należy, że z punktu widzenia zastosowania przepisów dotyczących przedłużenia terminu przedawnienia długu celnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia postępowania karnego i jego prawomocnego zakończenia, czy tylko mogło do tego dojść. Użyte w art. 103 ust. 2 UKC sformułowanie "(...) gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu (...)" nie może być rozumiane jako uruchomienie etapu postępowania, w którym orzeka już organ sądowy, bądź przynajmniej kiedy w wyniku prowadzenia postępowania przygotowawczego stwierdzona została konieczność wszczęcia procedury sądowej. Sformułowanie to bowiem oznacza jedynie, że czyn zabroniony (tj. czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia - przyp. sądu), w wyniku którego powstał dług celny, może być przedmiotem oceny przez sąd. Innymi słowy, brzmienie art. 103 ust. 2 UKC jednoznacznie wskazuje, że nie jest konieczne wszczynanie postępowania karnego, czy też karnego skarbowego dla zastosowania art. 103 ust. 2 UKC. Wystarczające jest bowiem, że czyn, który był podstawą do powstania długu celnego, był w momencie jego powstania penalizowany. Należy mieć przy tym na uwadze, że nie wszystkie czyny zabronione pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie ich popełnienia będą finalnie podlegały ocenie przez sąd. W danym przypadku okoliczności sprawy mogą bowiem determinować konieczność umorzenia postępowania karnego. Nie można nadto racjonalnie zakładać, że prawodawca unijny, tworząc regulację art. 103 ust. 2 UKC, zakładał, że możliwość powiadomienia o długu celnym w przedłużonym terminie dotyczyć może wyłącznie sytuacji, gdy uruchomiono już etap postępowania sądowego.
Należy mieć również na uwadze - co prawidłowo podkreślił organ odwoławczy - że organy administracji celnej dokonują kwalifikacji czynu jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu i odzyskanie należności celnych, a nie rozstrzygają o popełnieniu przestępstwa. Organ dokonuje "rozstrzygnięcia" na użytek prawa celnego, co nie uchyla domniemania niewinności dłużników w świetle odpowiedzialności karnej (karnej skarbowej). Jednak, ukrycie przed dłużnikiem celnym przez jej zagranicznego kontrahenta okoliczności faktycznego pochodzenia towaru nie może uzasadniać odmowy stosowania instytucji przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego.
Organy celne mogą więc skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych, podlegających zgodnie z prawem zapłacie, po upływie 3. letniego terminu od dnia powstania długu celnego w wypadku, gdy organy te nie mogły określić prawidłowej kwoty tych należności wskutek popełnienia czynu podlegającego ściganiu karnemu, choćby sprawcą tego czynu nie był dłużnik celny zgłaszający towar.
Konkludując, w przeciwieństwie do tego co twierdzi skarżąca, do powiadomienia o długu celnym po upływie 3. letniego terminu określonego w art. 103 ust. 1 UKC nie jest konieczne przeprowadzenie przez organy celne czynności pod kątem wykrycia sprawcy czynu, w tym również ustalenia, że sprawcą czynu jest dłużnik celny oraz ustalenie wszystkich jego okoliczności. Warunkiem koniecznym i wystarczającym jest natomiast jednoznaczne stwierdzenie, że w istocie zachowanie dłużnika celnego jest stypizowane jako czyn podlegający sądowemu postępowaniu karnemu, co w rozpoznawanej sprawie wystąpiło. Zatem, zgodzić należy się z organami, że przesłanka przedłużenia okresu przedawnienia długu celnego zaistniała, a termin przedawnienia należności celnych objętych zaskarżoną decyzją wynosi 5 lat. Decyzja organu I instancji, stanowiąca także akt powiadomienia skarżącej o długu celnym, została wydana i doręczona w 2025 r., tj. przed upływem tego 5. letniego terminu, liczonego od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, czyli od 22 kwietnia 2021 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że skarżąca błędnie odczytuje sformułowanie zawarte na str. 5 raportu OLAF i wadliwie wywodzi z niego, że w sprawie nie stwierdzono zaistnienia czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, a zatem brak jest podstaw do zastosowania przedłużonego terminu na powiadomienie o długu celnym przewidzianego w art. 103 ust. 2 UKC.
Dalej wskazać należy, że - zgodnie z art. 2 Prawa celnego - wprowadzenie towaru na obszar celny UE lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 158 ust. 1 UKC, wszystkie towary, które mają być objęte procedurą celną, z wyjątkiem procedury wolnego obszaru celnego, obejmuje się zgłoszeniem celnym właściwym dla danej procedury. Zgłoszenie celne spełniające wymogi objęcia towarów procedurą celną jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym.
Zgodnie natomiast z art. 77 ust. 1 lit. a UKC, dług celny powstaje w przypadku objęcia towarów nieunijnych, podlegających należnościom celnym przywozowym, procedurą dopuszczenia do obrotu. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 77 ust. 2 UKC). Kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego (art. 85 ust. 1 UKC).
Kwota należności celnych przywozowych jest zatem określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego, wobec czego data zgłoszenia celnego decyduje o stawce celnej właściwej dla zgłaszanego towaru, a także jest wyznacznikiem dla zastosowania wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Chodzi tu o preferencyjne środki taryfowe (art. 56 ust. 2 lit. e i ust. 3 UKC) oraz środki pozataryfowe, takie jak środki antydumpingowe w postaci ceł antydumpingowych, wprowadzane na mocy rozporządzeń Rady (WE) w wyniku postępowania antydumpingowego prowadzonego przez Komisję Europejską, jeżeli postępowanie takie wykaże stosowanie praktyk dumpingowych w przywozie określonego towaru na obszar celny UE.
Podstawę prawną dla określenia niepreferencyjnego pochodzenia towarów stanowi art. 60 ust. 2 UKC, zgodnie z którym: "Towar, w produkcję którego zaangażowane są więcej niż jeden kraj lub więcej niż jedno terytorium, uznaje się za pochodzący z kraju lub terytorium, w którym towar ten został poddany ostatniemu istotnemu, ekonomicznie uzasadnionemu przetwarzaniu lub obróbce, w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania.".
Szczegółowe zasady stosowania art. 60 UKC określa przepis art. 33 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.U.UE.L.2015.343.1), które precyzuje pojęcie ostatniego istotnego przetworzenia lub obróbki. Stanowi on, że towary, wymienione w załączniku 22-01 UKC uznaje się za poddane istotnemu przetworzeniu lub obróbce, jeżeli zostały spełnione reguły określone w tym załączniku dla danych towarów. Załącznik ten ma zastosowanie wyłącznie do wyraźnie wymienionych w nim towarów. Nie obejmuje tkanin z włókna szklanego, zaklasyfikowanych do pozycji HS 7019.
W przypadku towarów niewymienionych w załączniku 22-01 pochodzenie określa się indywidualnie dla każdego przypadku poprzez ocenę każdego procesu lub operacji w odniesieniu do koncepcji ostatniego istotnego przetworzenia lub obróbki, zgodnie z definicją zawartą w art. 60 ust. 2 UKC.
Aby uznać państwo lub terytorium za miejsce pochodzenia towarów do celów zastosowania środków unijnych odnoszących się do pochodzenia przywiezionych towarów, konieczne jest, aby ostatnia istotna obróbka lub przetworzenie były dokonane w tym miejscu i aby były one ekonomicznie uzasadnione.
Z motywu 21 preambuły do rozporządzenia delegowanego 2015/2446 wynika, że Komisja Europejska uznała, iż aby zapobiec manipulacji pochodzeniem przywożonych towarów w celu uniknięci zastosowania środków polityki handlowej w niektórych przypadkach należy uznać istotne przetworzenie lub obróbkę za nieuzasadnione ekonomicznie.
Kwestia ta została uregulowana w art. 33 rozporządzenia 2015/244. Zgodnie z tym przepisem: "Wszelkie operacje obróbki lub przetwarzania przeprowadzone w innym państwie lub na innym terytorium uznaje się za ekonomicznie nieuzasadnione, jeżeli na podstawie dostępnych faktów ustalono, że celem tych operacji było uniknięcie zastosowania środków, o których mowa w art. 59 kodeksu."
W przypadku towarów objętych załącznikiem 22-01 do tych towarów zastosowanie mają działowe reguły rezydualne.
W odniesieniu do towarów, które nie są objęte załącznikiem 22-01, dla których ostatnia obróbka lub przetworzenie zostały uznane za nieuzasadnione ekonomicznie, uznaje się, że towary te zostały poddane ostatniemu istotnemu, ekonomicznie uzasadnionemu przetworzeniu lub obróbce, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w państwie lub na terytorium, z którego pochodziła większa część materiałów, określona na podstawie wartości tych materiałów.
Natomiast kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma powołany art. 33 rozporządzenia 2015/2446.
Skarżąca kwestionuje zastosowanie art. 33 rozporządzenia 2015/2446, argumentując, że przepis ten sam w sobie nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do czynu o charakterze kryminalnym, a ten sam towar pochodzący z tej samej fabryki może stosownie do zmiennych okoliczności, podlegać albo nie podlegać zasadom ustalania niepreferencyjnego pochodzenia określonym w art. 33 rozporządzenia 2015/244. W tej kwestii należy przywołać wyrok TSUE z dnia 21 listopada 2024 r. w sprawie C-297/23 P (Harley-Davidson Europe Ltd.). W wyroku tym TSUE stwierdził, że jeżeli na podstawie dostępnych okoliczności faktycznych okazuje się, że głównym lub dominującym celem przeniesienia jest uniknięcie stosowania środków polityki handlowej UE, do danego podmiotu gospodarczego należy przedstawienie dowodu na to, że głównym lub dominującym celem tego przeniesienia nie było - w chwili podjęcia decyzji dotyczącej tego przeniesienia - uniknięcie stosowania takich środków.
Mając na uwadze powyższe, sąd ocenił jako nieuprawnione stanowisko skarżącej, że zakres działań realizowanych przez dostawcę towarów z Maroka stanowił istotny etap produkcji towarów i doprowadził do znaczącej, ekonomicznie uzasadnionej obróbki i przetworzenia, a w wyniku tych działań towar nabył nowe cechy i właściwości, których skutkiem była zmiana pozycji taryfowej towarów. Dokonana w Maroku obróbka w procesie szwalniczo-dziewiarskim, tj. przekształcanie niedoprzędów w produkty z włókna szklanego przy wykorzystaniu materiałów pochodzących z Chin w tkaninę GFF, umożliwiała dokonania przez organ oceny, że towar miał chińskie pochodzenie.
Wbrew stanowisku skarżącej, z zebranego materiału dowodowego wynika, że celem dostawcy towarów z Maroka było uniknięcie zastosowania środków, o których jest mowa w art. 59 UKC. Okoliczności założenia spółki eksportującej towar przez podmiot chiński, informacje podmiotu chińskiego co do celów przeniesienia działalności P. do Maroka, tj. "dalsza optymalizacja i dostosowanie strategii internacjonalizacji, konsolidacja i zwiększenie udziałów w rynku produktów w Europie i Stanach Zjednoczonych, zaspokojenie popytu klientów i ochrona dostaw dla klientów", w sposób bezpośredni i jednoznaczny wskazują na zamiar podmiotu chińskiego ominięcia ceł antydumpingowych przez przeniesienie etapu produkcji towaru do Maroka.
Sąd ocenił jako niezasadne stanowisko skarżącej, że zakres działań realizowanych przez dostawcę towarów z Maroka stanowił istotny etap produkcji towarów i doprowadził do znaczącej i ekonomicznie uzasadnionej obróbki i przetworzenia, a w wyniku tych działań towar nabył nowe cechy i właściwości, których skutkiem była zmiana pozycji taryfowej towarów.
Według sądu, dowody zebrane podczas misji OLAF jednoznacznie wskazują, że importowana tkanina GFF "wyprodukowana" została z chińskiego surowca, a nadto nie przeszła na terenie Maroka "obróbki", która zgodnie z przepisami unijnymi mogła zmienić pochodzenie z chińskiego na marokańskie, a skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów podważających ustalenia raportu OLAF w tym zakresie.
Konsekwencją ponownego określenia należności celnych przywozowych jest obowiązek określenia kwoty podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług należnym z tytułu importu towarów powstaje z mocy prawa, a tym samym decyzja wydana przez organ podatkowy ma charakter deklaratoryjny (vide: wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 kwietnia 2003 r. sygn. akt FSA 2/02). Opodatkowaniu tym podatkiem podlega bowiem wykonywanie czynności określonych w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 11 lipca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.); dalej: "u.p.t.u.", i dopiero niewykonanie przez podatnika obowiązków ciążących na nim z mocy prawa uprawnia organ podatkowy do określenia tego zobowiązania.
Zgodnie z art. 4 O.p., obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Natomiast, zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 3 u.p.t.u., jest import towarów na terytorium kraju.
Momentem powstania obowiązku podatkowego w imporcie towarów jest dzień powstania długu celnego, w rozumieniu przepisów prawa celnego (art. 19a ust. 9 u.p.t.u.). Dług celny z kolei, stosownie do art. 77 ust. 2 UKC, powstaje m.in. w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.
Wynikiem powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 5 O.p., jest powstanie zobowiązania podatkowego, tzn. skonkretyzowanego zobowiązania podatnika do zapłacenia (w tym przypadku na rzecz Skarbu Państwa), podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego. Zatem, należne kwoty zobowiązania podatkowego powstają z mocy prawa, a obowiązek ich obliczenia i wykazania ciąży, zgodnie z art. 33 ust. 1 u.p.t.u., na podatniku.
Jeżeli po zwolnieniu towaru, o którym mowa w art. 194 UKC, organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym, rozliczeniu zamknięcia albo decyzji kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, albo nie została określona w prawidłowej wysokości, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku już wykazaną albo określoną - art. 33 ust. 2a u.p.t.u.
Jeżeli, zgodnie z przepisami celnymi, powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego nie może nastąpić z uwagi na przedawnienie, a nie upłynęło 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, i istnieje podstawa do obliczenia lub zweryfikowania należności podatkowych, naczelnik urzędu celno-skarbowego może określić elementy kalkulacyjne według zasad określonych w przepisach celnych na potrzeby prawidłowego określenia należnego podatku z tytułu importu towarów - art. 38 ust. 2 ww. u.p.t.u.
Zgodnie z art. 30b ust. 1 u.p.t.u., podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło.
Na podstawie ww. przepisów organ prawidłowo określił różnicę między kwotą podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym.
Podsumowując, stwierdzić należało, że organy celne prawidłowo ustaliły, że towar importowany przez skarżącą ma pochodzenie chińskie, a nie marokańskie, na podstawie wiarygodnego materiału dowodowego w postaci raportu OLAF, sporządzonego we współpracy z organami marokańskimi. Operacje przeprowadzane przez P. M. S. stanowiły operacje ekonomicznie nieuzasadnione w rozumieniu art. 33 rozporządzenia 2015/2446, których głównym celem było uniknięcie ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych przez UE na chińskie tkaniny GFF.
Organy celne nie naruszyły przepisów postępowania, wydając swoje rozstrzygnięcia na podstawie raportu OLAF, jako dokumencie urzędowym korzystającym z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą. Zgodnie bowiem z orzecznictwem NSA i WSA (m.in. wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r. sygn. akt I GSK 376/13, wyrok z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 294-295/2020, wyrok WSA w Warszawie
z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 829/24), raport OLAF kończący dochodzenie ma wartość dowodową jak protokół krajowego organu kontroli, co oznacza, że - stosownie do art. 180 § 1 w zw. z art. 181 i art. 191 O.p. - podlega on ocenie organu prowadzącego postępowanie łącznie z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie. Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie, tym samym nie doszło do naruszenia art. 194 O.p. (zob. też P. Zapadka, Raport z dochodzenia OLAF jako dokument urzędowy w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu podatkowym, PUG 2020/9, s. 11-17).
Wskazać także należy, że w raporcie OLAF, oprócz przedstawienia ustalonych okoliczności faktycznych, został też zaprezentowany wynik dochodzenia. Raport ten został sporządzony na podstawie dokumentów źródłowych. Informacje ujęte w raporcie OLAF i załącznikach do niego zostały pozyskane przez funkcjonariuszy unijnych przy współudziale marokańskich władz administracyjnych, a tym samym nie ma uzasadnionych podstaw do ich ponownej weryfikacji z materiałem źródłowym, na podstawie którego powstał raport OLAF. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut, że organy celne nie przeprowadziły własnego postępowania dowodowego, a ograniczyły się wyłącznie do ustaleń OLAF.
Zgodnie z art. 48 UKC, po zwolnieniu towarów organy celne mogą weryfikować prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu. OLAF jest organem unijnym powołanym do ochrony interesów finansowych Unii, prowadząc dochodzenie działa na rzecz i w imieniu UE. Polskie organy celne nie mogą więc drugi raz weryfikować tego, co zostało stwierdzone przez powołany do przeprowadzenia stosownej weryfikacji organ unijny.
Organ celny miał zatem podstawy do uznania, że dysponuje wystarczającym materiałem dowodowym. Przedmiotem sporu było ustalenie kraju pochodzenia towaru
na podstawie przepisów UKC i rozporządzeń delegowanych, a w zakresie ustalania reguł pochodzenia towarów organem właściwym są wyłącznie organy celno-skarbowe (art. 69 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a Prawa celnego).
W sprawie okoliczności faktyczne bezspornie wskazują, że głównym celem działalności P. M. było uniknięcie ceł. Przemawiają za tym następujące okoliczności:
a) struktura własnościowa - "P. postanowiło zbudować jednostkę, w której posiada całościowy udział, w Maroku, aby przebić się przez dochodzenia antydumpingowe UE" - zależność P. M. od chińskiego producenta o nazwie P. [...],
b) wykorzystywanie wyłącznie surowców chińskich,
d) kontekst czasowy rozpoczęcia działalności - P. M. rozpoczęła produkcję komercyjną w październiku 2019 r., a więc po wprowadzeniu przez UE pierwszych środków antydumpingowych wobec chińskiej tkaniny GFF.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej, że dysponowała świadectwem preferencyjnego pochodzenia wystawionym przez uprawniony organ, które nie zostało zakwestionowane przez organy w trybie szczególnej procedury weryfikacji, wskazać należy, że świadectwo preferencyjnego lub niepreferencyjnego pochodzenia wystawione przez państwo trzecie nie może wiązać organów UE w zakresie ustalenia pochodzenia tych towarów, uniemożliwiając tym organom zbadanie owego pochodzenia za pomocą innych środków, jeżeli istnieją obiektywne, poważne i zgodne poszlaki wywołujące wątpliwość co do rzeczywistego pochodzenia towarów stanowiących przedmiot tych świadectw (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. III SA/Gd 844/15). W rzeczywistości, gdyby stosowanie takich świadectw mogło samo w sobie uzasadniać przyznanie obniżenia należności celnych, kontrole a posteriori zostałyby w dużej części pozbawione skuteczności.
W związku z tym, że w sprawie udowodniono w sposób niebudzący wątpliwości, że importowana przez skarżącą z Maroka tkanina GFF była pochodzenia chińskiego, towar ten podlega cłu wyrównawczemu i antydumpingowemu, które mają bezpośredni wpływ na wysokość opodatkowania podatkiem od towarów i usług z tytułu importu. Zasadne było zatem określenie różnicy między kwotą podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku wykazaną przez spółkę.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd stwierdził, że: organy celne prawidłowo ustaliły, iż towar importowany przez skarżącą ma pochodzenie chińskie, a nie marokańskie; operacje przeprowadzane przez P. M. S. stanowiły operacje ekonomicznie nieuzasadnione w rozumieniu art. 33 rozporządzenia 2015/2446, których głównym celem było uniknięcie ceł wyrównawczych i antydumpingowych nałożonych przez UE na chińskie tkaniny GFF; organy celne nie naruszyły przepisów postępowania, opierając swoje rozstrzygnięcia m.in. na raporcie OLAF, jako dokumencie urzędowym korzystającym z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą; prawidłowo zastosowano przepisy dotyczące cła wyrównawczego i antydumpingowego oraz określono różnicę w podatku od towarów i usług.
W ocenie sądu w kontrolowanym postępowaniu wyjaśniono wszystkie niezbędne do wydania decyzji okoliczności faktyczne. Podjęto wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia sprawy, zapewniając stronie udział w postępowaniu i podejmując niezbędne kroki w celu wyjaśniania przesłanek, jakimi kierował się organ celno-podatkowy w toku postępowania. Stan faktyczny sprawy został ustalony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy został wnikliwie rozpatrzony i oceniony, a dokonana ocena nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 O.p.
Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe i wnikliwe wykazanie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. - oddalił skargę.
Orzeczenia polskich sądów administracyjnych przywołanych w sprawie dostępne są na stronie internetowej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a orzeczenia sądów unijnych dostępne są na stronie internetowej pod adresem: www.eur-lex.europa.eu.