W ramach dochodzenia [...] ustalono, że Grupa [...] prowadziła w [...] działalność, która miała na celu obejście ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych w przywozie do UE na towary pochodzenia chińskiego. Informacje zebrane przez [...] doprowadziły do wniosku, że głównym celem przeniesienia przedsiębiorstwa [...] do [...] w 2019 r. było uniknięcie unijnych środków antydumpingowych i wyrównawczych, mających zastosowanie do tkanin GFF pochodzących z [...].
W związku z tym, że zgodnie z art. 33 rozporządzenia 2015/2446 produkcję tkanin GFF przez [...] uznano za ekonomicznie nieuzasadnioną, pochodzenie tkanin ustalono na podstawie wartości większej części materiałów wykorzystanych do ich produkcji i w rezultacie stwierdzono, że produkowane tkaniny mają chińskie niepreferencyjne pochodzenie. Dlatego nie miało znaczenia, że w dacie zgłoszenia nie obowiązywały środki ochronne dla towarów pochodzących z [...]. Nieprawidłowości opisane w raporcie [...] dotyczyły towarów wywożonych z [...] od 7.04.2020 r. (data nałożenia ostatecznych ceł antydumpingowych na przywóz tkanin GFF pochodzących z Chin i [...]) do 31.05.2021 r. (dzień poprzedzający wprowadzenie obowiązku rejestracji przywozu tkanin z [...] w związku z wszczęciem przez KE dochodzenia). W tym okresie obowiązywało cło antydumpingowe i wyrównawcze w przywozie do UE spornych towarów pochodzących z [...].
Organ nawiązał do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1036 z 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej (rozporządzenie podstawowe) oraz do Porozumienia o stosowaniu art. VI Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (porozumienie antydumpingowe z 1994 r.). W tym kontekście normatywnym stwierdził, że importowane tkaniny miały chińskie pochodzenie, co uzasadniało zastosowanie przepisów prawa opartych na porozumieniu antydumpingowym z 1994 r.
Organ zaznaczył, że raport [...] zawiera informacje o tle oszustwa, o obowiązujących przepisach, o poczynionych ustaleniach i o wyprowadzonych wnioskach. Ma on charakter dokumentu urzędowego. Ustalenia w nim przedstawione odnoszą się do zgłoszenia celnego, którego dotyczy postępowanie. Zostało ono wymienione w załączniku 17 do raportu. Spółka L. nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby podważyć treść raportu [...].
Następnie organ odnotował art. 56 u.p.c., art. 103 ust. 2 u.k.c., art. 87 § 1 ustawy Kodeks karny skarbowy (Dz.U.2025.633 - k.k.s.). Na kanwie tych unormowań organ stwierdził, że z punktu widzenia dłuższego terminu przedawnienia omawianych należności celnych istotne jest, aby czyn, w wyniku popełnienia którego powstał dług celny (w badanej sprawie wprowadzenie organu w błąd co do kraju pochodzenia towaru), był penalizowany na gruncie przepisów prawa karnego. Przy czym nie jest konieczne, aby postępowanie karne, czy karne skarbowe było wszczęte lub prawomocnie zakończone. Wystarczające jest, aby czyn ten był w momencie jego powstania penalizowany, a zatem uznany przez ustawodawcę za zabroniony.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy na podstawie informacji od G. (D. ), dotyczących potencjalnego obchodzenia ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych na przywóz tkanin z włókna szklanego pochodzących z [...] i [...], [...] we wrześniu 2020 r. wszczął dochodzenie w tej sprawie. Ustalono, że chiński producent tkanin z włókien szklanych [...] [...] przeniósł swoją produkcję z Chin do [...]. Operacje związane z przeniesieniem fabryki do [...] rozpoczęły się niemal natychmiast po wszczęciu przez KE (na podstawie zawiadomienia z 21.02.2019 r.) postępowania antydumpingowego. [...] objął dochodzeniem firmę [...]. Nieprawidłowość, której dotyczyło dochodzenie, została zaklasyfikowana do kategorii oszustwa w zakresie cła. W wyniku tego czynu (oszustwo) Tradycyjne Środki Własne Unii Europejskiej oraz Skarb Państwa zostały narażone na uszczuplenie należności celnych i podatkowych.
Poza tym, niezależnie od dochodzenia [...], w maju 2021 r. [...] wszczęła dochodzenia w sprawie możliwego obchodzenia środków antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych rozporządzeniami 492/2020 i 776/2020. Dochodzenia zakończyły się wprowadzeniem rozszerzonego cła antydumpingowego i wyrównawczego na przywóz materiałów z włókien szklanych z [...] bez względu na ich pochodzenie. Z preambuły do przytoczonych rozporządzeń wynika, że wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie ewentualnego obejścia środków ochronnych, złożony przez europejskiego producenta materiałów z włókien szklanych, zawierał wystarczające dowody dotyczące braku uzasadnienia ekonomicznego dla przeniesienia fabryki do [...] (innego niż nałożenie ceł).
Zdaniem organu, wszystkie opisane okoliczności dowodzą, że doszło do oczywistej zbieżności w czasie między utworzeniem [...] i wszczęciem dochodzenia antydumpingowego oraz między rozpoczęciem wywozu z [...] do UE i wdrożeniem ceł antydumpingowych na tkaniny z włókna szklanego pochodzące z Chin. [...] [...] nie podał ekonomicznego uzasadnienia dla przeniesienia produkcji do [...]. Przeciwnie, w sprawozdaniach okresowym i rocznym za 2019 r. stwierdził, że "inwestycja nie będzie miała znaczącego negatywnego wpływu na sytuację finansową i wyniki operacyjne spółki".
We wnioskach końcowych raportu [...], w wyniku czynności dochodzeniowych, ustalono, że uchylono się od zapłaty ceł antydumpingowych i wyrównawczych należnych za przywóz tkanin z włókien szklanych na podstawie zgłoszenia celnego.
Oznacza to, że doszło do popełnienia czynu, polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i na narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu zabronionego określonego w art. 87 § 1 k.k.s. Organ motywował przy tym, że "Kwalifikacja czynu, o którym mowa w art. 103 ust. 2 UKC dokonywana jest jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu lub poboru niewystarczających należności celnych. Wskazuje na to literalne brzmienie przepisu, orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów administracyjnych. Organ celny nie stwierdza popełnienia przestępstwa. Przepis ten nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych. Wszczęcie postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie zawsze musi być zasadne, gdyż w niektórych sytuacjach wystarczy, że organy celne mają tylko "podejrzenie" popełnienia wykroczenia lub przestępstwa karno-skarbowego."
Organ argumentował, że w świetle ustaleń [...] spółka L. miała wiedzę na temat motywów utworzenia [...].
Co więcej, przywóz towarów - U. od [...] [...] był kontynuowany w 2020 r. (zgodnie ze zgłoszeniami celnymi). Sytuacja uległa zmianie po wprowadzeniu ostatecznego cła antydumpingowego na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego pochodzących z [...]. Po 1.04.2020 r. w związku z rozporządzeniem [...] ten sam towar spółka L. zaczęła importować z [...] od [...] M. (zgodnie ze zgłoszeniami celnymi).
Organ zwrócił uwagę na treść preambuły rozporządzenia [...]. Podkreślił, że wszystkie informacje na temat wszczętych i zakończonych postępowań antydumpingowych są ogólnie dostępne na stronie KE i publikowane w Dzienniku Urzędowym UE.
Dodatkowo weryfikacja świadectw przewozowych [...] załączonych do zgłoszeń celnych z czerwca 2020 r. pozwoliła stwierdzić, że na opakowaniach towaru znajdowały się etykiety "[...] [...]" z chińskimi znakami/napisami oraz nazwą firmy "[...] [...]".
W tej sytuacji, zdaniem organu, trudno mówić o zachowaniu przez spółkę L. należytej staranności, o działaniu w dobrej wierze w czasie dokonywania zgłoszeń celnych (między kwietniem 2020 r. a majem 2021 r.), kiedy na terenie całej UE obowiązywało przede wszystkim tzw. rozporządzenie podstawowe w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej.
Organ zaznaczył, że organ I instancji nie stwierdził, aby spółka L., czy też jakakolwiek osoba działająca w imieniu tej spółki, umyślnie (w zamiarze bezpośrednim) wprowadziła w błąd organ uprawniony do kontroli celnej, narażając na uszczuplenie należność celną (popełniła czyn z art. 87 k.k.s.). Organ I instancji stwierdził jedynie, że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia czynu, polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i na narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu realizującego znamiona z art. 87 § 1 k.k.s. Nieprawidłowość, polegająca na deklarowaniu [...] jako kraju pochodzenia towaru importowanego do UE, miała na celu ominięcie uiszczania dodatkowych opłat i mieści się w kategorii oszustwa celnego w rozumieniu art. 87 § 1 k.k.s.
Według organu, organ I instancji był uprawniony do autonomicznego zakwalifikowania czynu jako podlegającego postępowaniu sądowemu bez konieczności przesądzania kto dopuścił się popełnienia tego czynu, gdzie został popełniony. Na stwierdzenie popełnienia przestępstwa oszustwa celnego wpływ miały ustalone fakty:
- zbieżność czasowa działań związanych z utworzeniem fabryki w [...] z datą zawiadomienia KE o wszczęciu postępowania antydumpingowego,
- przeniesienie produkcji eksportowanego towaru z Chin do [...] bez ekonomicznego uzasadnienia,
- zmiana kierunku eksportu towaru, bowiem towar zaczęto eksportować z [...], mimo że w poprzednich latach był eksportowany z Chin,
- znaczny wzrost eksportu z [...] po wprowadzeniu środków ochronnych w odniesieniu do Chin.
W tym stanie sprawy, zdaniem organu, organ I instancji trafnie powołał się na dłuższy termin przedawnienia określony w art. 103 ust. 2 u.k.c. w związku z art. 87 § 1 k.k.s.
Spółka L. złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 187 § 1, art. 191, art. 194 § 1 O.p., art. 73 ust. 1 pkt 1 u.p.c. przez: - pominięcie treści raportu [...], w którym nie stwierdzono dowodów popełnienia czynu zabronionego pozwalającego na zastosowanie terminu z art. 103 ust. 2 u.k.c.; - niezebranie jakiegokolwiek materiału dowodowego na okoliczność zrealizowania znamion przedmiotowych i podmiotowych czynu zabronionego z art. 87 § 1 k.k.s. przez jakąkolwiek osobę;
- art. 103 ust. 2 u.k.c., art. 56 u.p.c., art. 1 § 1, § 3, art. 87 § 1 k.k.s. z powodu przyjęcia, że czyn, który nie został przypisany żadnej osobie fizycznej i nie ma tym samym charakteru czynu zabronionego, wypełnia znamiona opisane w art. 87 § 1 k.k.s.;
- art. 56 u.p.c., gdyż art. 103 ust. 2 u.k.c. stanowi o czynie, którego stwierdzenie uzależnione jest od ustalenia wszystkich znamion odpowiedzialności karnej zgodnie z przepisami danego państwa członkowskiego UE, co w kontekście art. 87 § 1 k.k.s. oznacza konieczność ustalenia osoby fizycznej, która w sposób zawiniony wypełniła znamiona przedmiotowe wspomnianego przestępstwa skarbowego (wykluczone jest popełnienie takiego czynu przez osobę prawną).
W następstwie sformułowanych zarzutów spółka L. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z 9 kwietnia 2025 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka L. wykazywała, że całość materiału faktycznego niniejszej sprawy wynika z raportu [...]. Raport ten został wydany w związku z podejrzeniem, że [...] [...] był podmiotem wykorzystywanym do obejścia unijnych ceł antydumpingowych i wyrównawczych (por. rozporządzenia 2020/492 i 2020/776). Śledczy [...] ustalili, że [...] [...] prowadzi rzeczywistą działalność produkcyjną na terytorium [...]. Wykorzystuje przy tym półprodukty importowane z Chin. Tak więc wyroby z włókna szklanego produkowane przez [...] [...] mogą korzystać z preferencyjnej zerowej stawki celnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w handlu UE z [...]. Możliwość zastosowania tej preferencyjnej stawki celnej nie została zakwestionowana ani przez [...], ani przez organy celne. Zatem kwestia pochodzenia preferencyjnego nie budzi wątpliwości.
W kontekście art. 33 rozporządzenia 2015/2446 spółka L. podkreśliła, że towar będący przedmiotem niniejszej sprawy powinien być uznany za pochodzący z [...] zarówno na podstawie preferencyjnych, jak i niepreferencyjnych reguł pochodzenia.
Następnie spółka L. stwierdziła, że kwestia niepreferencyjnego pochodzenia importowanego towaru "nie jest jednak wymagana do kontroli legalności" decyzji organu, bowiem dług celny nie może być dochodzony z powodu przedawnienia. W raporcie [...] nie stwierdzono dowodów popełnienia czynu zabronionego, a organy nie przedstawiły innych dowodów, przemawiających za popełnieniem czynu zabronionego stypizowanego w art. 87 § 1 k.k.s.
Spółka L. zwróciła uwagę, że według raportu [...] "Na skutek niniejszego dochodzenia [...] ustalił, że doszło do uniknięcia zapłaty kwoty [...]EUR wynikającej z ceł konwencyjnych, antydumpingowych i wyrównawczych. Jednakże z uwagi na upływ czasu, jedynie kwota [...]EUR nadaje się do odzyskania, chyba że dowody czynu zabronionego zostaną ujawnione przez Państwa Członkowskie - w takim wypadku termin przewidziany prawem może zostać przedłużony." (por. też s. 16 raportu [...].
Niewątpliwie uwadze [...] nie uszedł fakt, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przerobieniem lub podrobieniem jakichkolwiek dokumentów przedstawionych do odprawy celnej ani świadomym ukrywaniem rzeczywistego pochodzenia towarów. Firma [...] prowadziła rzeczywistą działalność produkcyjną na terenie [...], a eksportowane przez nią towary mogą korzystać z preferencyjnego statusu celnego przy imporcie do UE.
Odpowiedzialność karna odnosi się tylko do takich czynów, które w ocenie prawodawcy są szkodliwe, a w interesie społeczeństwa jest zarówno ukaranie ich sprawców, jak i zapewnienie, że podobne czyny nie będą powtarzać się w przyszłości. Przesłanki odpowiedzialności karnej mają zatem charakter bezwzględny i odnoszą się do konkretnych zachowań sprzecznych z porządkiem społecznym. Nie każda nieprawidłowość związana z obliczeniem cła ma charakter przestępczy. Autorzy raportu [...] wykluczyli możliwość przypisania komukolwiek odpowiedzialności karnej na podstawie zebranych przez nich dowodów.
W ocenie spółki L., organ pominął treść raportu [...], w którym wyraźnie stwierdzono brak dowodów popełnienia przestępstwa przy powstaniu długu celnego. Przyjął zaistnienie czynu zabronionego wyłącznie na podstawie raportu [...] bez odwoływania się do jakichkolwiek nowych dowodów, gdy jednocześnie [...] zwrócił uwagę na potrzebę uzyskania dodatkowych dowodowych w zakresie dotyczącym odpowiedzialności karnej, czy karnej skarbowej.
W świetle orzecznictwa TSUE pojęcie czynu na gruncie art. 103 ust. 2 u.k.c. powinno być wykładane zgodnie z ustawodawstwem karnym danego państwa członkowskiego UE. Organy powinny były ustalić: - czy narażenie należności celnej na uszczuplenie nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej (znamiona strony przedmiotowej); - czy możliwe było przypisanie czynu określonej osobie fizycznej, której można zarzucić winę w czasie popełnienia czynu (znamiona strony podmiotowej).
W zakresie znamion przedmiotowych organ pominął, że "ta rzekoma nieprawdziwa deklaracja pochodzenia odnosi się tylko do kwestii pochodzenie niepreferencyjnego, które ustalone zostało w sposób specyficzny, tj. ex post na podstawie art. 33 RD UKC oraz po dokładnej analizie ekonomicznej produkcji w [...] podjętej przez [...] [...]. Pochodzenie preferencyjne nie zostało zakwestionowane i Spółka mogła w sposób prawidłowy zastosować preferencyjną stawkę celną obowiązującą we wzajemnych stosunkach UE z [...]."
Ponadto organ nawet nie próbował wskazać osób, które miały popełnić rzekome oszustwo celne. Przestępstwo skarbowe określone w art. 87 § 1 k.k.s. można popełnić tylko umyślnie. Osoby fizyczne ze strony spółki L. działały w zaufaniu do świadectwa przewozowego [...] W przypadku osób fizycznych, działających po stronie [...] [...], również nie można mówić o jakiejkolwiek umyślności. Przeniesienie produkcji do innego kraju w celu skorzystania z preferencyjnej stawki celnej to zwykły element kształtowania strategii celnej przedsiębiorstw. Podjęcie takiej decyzji jest naturalną konsekwencją środków polityki handlowej. Chodzi tu o przekierowanie produkcji z państw obciążonych wyższym cłem na rzecz państw obciążonych cłem niższym, z którymi zwykle UE zawiera umowy o wolnym lub preferencyjnym handlu. W chwili podejmowania decyzji o rozpoczęciu produkcji w [...], w chwili wysyłki towarów do UE nie można było zarzucić komukolwiek umyślnego oszustwa celnego.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia wyłącznie z sytuacją, w której organ celny uznaje, że rzeczywista działalność produkcyjna podjęta w innym państwie nie jest wystarczająca do przyznania towarom wyprodukowanym w tym państwie określonego pochodzenia. Rzecz sprowadza się tylko do odmiennej oceny charakteru działalności [...] [...], co nie jest równoznaczne z popełnieniem oszustwa celnego.
W podsumowaniu spółka L. stwierdziła, że organy nie wykazały wszystkich znamion czynu zabronionego - podmiotowych i przedmiotowych. W konsekwencji przyjęły wykładnię art. 103 ust. 2 u.k.c. oderwaną od zasad przypisywania odpowiedzialności karnej skarbowej.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga spółki L. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem.
Przede wszystkim dla ścisłości należy odnotować, że wpis nr [...] z 26 września 2025 r. zawarty w Krajowym Rejestrze Sądowym w sposób urzędowy dokumentuje zmianę nazwy spółki L. ) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skarżąca spółka).
Spór skarżącej spółki z organem koncentrował się na kwestii zastosowania przez organ art. 103 ust. 2 u.k.c., a więc terminu 5 lat na powiadomienie dłużnika o długu celnym.
Organ przyjął, że w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy zaistniał czyn opisany w art. 87 § 1 k.k.s. Tłumaczył, że doszło do popełnienia czynu, polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i na narażeniu należności celnych na uszczuplenie, a więc czynu zabronionego określonego w art. 87 § 1 k.k.s. Organ motywował przy tym, że "Kwalifikacja czynu, o którym mowa w art. 103 ust. 2 UKC dokonywana jest jedynie dla celów postępowania administracyjnego, aby umożliwić organom celnym skorygowanie błędu lub poboru niewystarczających należności celnych. Wskazuje na to literalne brzmienie przepisu, orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz krajowych sądów administracyjnych. Organ celny nie stwierdza popełnienia przestępstwa. Przepis ten nie odnosi się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych. Wszczęcie postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe nie zawsze musi być zasadne, gdyż w niektórych sytuacjach wystarczy, że organy celne mają tylko "podejrzenie" popełnienia wykroczenia lub przestępstwa karno-skarbowego."
Natomiast zdaniem skarżącej spółki, zastosowanie terminu z art. 103 ust. 2 u.k.c. wymagało od organu ustalenia wszystkich znamion strony przedmiotowej i podmiotowej czynu stypizowanego przez ustawodawcę w art. 87 § 1 k.k.s. Jak argumentowała skarżąca spółka, organy powinny były ustalić: - czy narażenie należności celnej na uszczuplenie nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej (znamiona strony przedmiotowej); - czy możliwe było przypisanie czynu określonej osobie fizycznej, której można zarzucić winę w czasie popełnienia czynu (znamiona strony podmiotowej). Tymczasem, w przekonaniu skarżącej spółki, nie doszło do popełnienia czynu zabronionego. Rzecz sprowadzała się wyłącznie do odmiennej oceny charakteru działalności [...] [...], co nie było równoznaczne z popełnieniem oszustwa celnego. Poza tym, organ nie przypisał zawinienia w tym zakresie jakiejkolwiek osobie fizycznej.
Sąd ocenia, że w tak zarysowanym sporze należy zaakceptować zapatrywanie organu jako zgodne z prawem, zarówno z punktu widzenia ustaleń faktycznych, jak również sposobu wykładni i zastosowania adekwatnych przepisów prawa.
W myśl art. 87 § 1 k.k.s. "Kto przez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej naraża należność celną na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.".
Według zaś art. 103 u.k.c. o długu celnym nie powiadamia się dłużnika po upływie okresu trzech lat od dnia powstania długu celnego (art. 103 ust. 1).
W przypadku gdy dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, okres trzech lat przewidziany w ust. 1 przedłuża się minimalnie do pięciu a maksymalnie do dziesięciu lat zgodnie z prawem krajowym (art. 103 ust. 2).
Okresy, o których mowa w ust. 1 i 2, zostają zawieszone jeżeli:
a) złożone zostaje odwołanie zgodnie z art. 44; takie zawieszenie obowiązuje od daty złożenia odwołania i przez okres trwania postępowania odwoławczego; lub
b) organy celne poinformowały dłużnika zgodnie z art. 22 ust. 6 o przyczynach, dla których zamierzają powiadomić o długu celnym; takie zawieszenie obowiązuje od daty takiego powiadomienia do końca okresu, w którym dłużnik ma możliwość przedstawienia swojego punktu widzenia (art. 103 ust. 3).
Jeżeli zgodnie z art. 116 ust. 7 dług celny zostanie przywrócony, okresy przewidziane w ust. 1 i 2 uznaje się za zawieszone od dnia, w którym złożony został wniosek o zwrot lub umorzenie zgodnie z art. 121, do dnia wydania decyzji w sprawie zwrotu lub umorzenia (art. 103 ust. 4).
Na potrzeby prawidłowego wdrożenia art. 103 ust. 2 u.k.c. przy jednoczesnym nawiązaniu do art. 87 § 1 k.k.s. organ trafnie bazował na raporcie [...]. Jak wskazuje sama nazwa, zadaniem Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych jest uruchamianie procedur weryfikacyjnych, dochodzeniowych we wszystkich przypadkach stwierdzenia okoliczności wskazujących na obchodzenie ceł, w tym ceł antydumpingowych i wyrównawczych. Dochodzenie [...] jednoznacznie wykazało, że wymienione przez organ zgłoszenie celne w rzeczywistości miało za przedmiot tkaniny z włókna szklanego (zadeklarowany kod TARIC 7019 3900 80), które - chociaż wyprodukowane w [...] - miały chińskie pochodzenie. Przeniesienie produkcji tych tkanin przez chińskiego przedsiębiorcę do [...] było pozbawione ekonomicznego uzasadnienia. Istota tego przedsięwzięcia sprowadzała się do obchodzenia ceł antydumpingowych i wyrównawczych.
[...] jednoznacznie wyprowadził powyższe ustalenia wprost z analizy danych pozyskanych od państw członkowskich UE oraz od marokańskich służb celnych.
Co więcej, ustalenia [...] były zbieżne z wynikami dochodzenia Generalnej Dyrekcji ds. Handlu w sprawie obejścia ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych na tkaniny pochodzące z Chin, stanowiących środki ochronne przewidziane w rozporządzeniach 2020/492 oraz 2020/776. Również w efekcie tego dochodzenia jednoznacznie stwierdzono obejście środków ochronnych, które polegało na przeniesieniu produkcji z Chin do [...] w sposób pozbawiony ekonomicznego uzasadnienia.
Niezależnie od powyższych procedur dochodzeniowych, także KE wszczęła dochodzenia w sprawie obchodzenia środków antydumpingowych i wyrównawczych na przywóz tkanin GFF pochodzących z [...] poprzez ich przywóz z [...], zgłoszonych lub niezgłoszonych jako pochodzące z [...], odpowiednio rozporządzeniami 2021/864 z 28 maja 2021 r. oraz 2021/863 z 28 maja 2021 r. Rezultat tych dochodzeń KE spowodował rozszerzenie ceł antydumpingowych i wyrównawczych nałożonych rozporządzeniami 2020/492 i 2020/776 zgodnie z:
- rozporządzeniem 2022/302 z 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem 2020/492 zmienionym rozporządzeniem 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka;
- rozporządzeniem 2022/301 z 24 lutego 2022 r. rozszerzającym ostateczne cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem 2020/776 na przywóz niektórych materiałów z włókna szklanego tkanych lub zszywanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej na przywóz materiałów z włókna szklanego wysyłany z Maroka, zgłoszony lub niezgłoszony jako pochodzący z Maroka.
W preambułach rozporządzeń 2022/302, 2022/301 obszernie przedstawiono okoliczności działalności [...] (także przy uwzględnieniu relacji handlowych ze skarżącą spółką). Na ich podstawie jednoznacznie stwierdzono, "że cło antydumpingowe nałożone na przywóz materiałów z włókna szklanego pochodzących z Chin było obchodzone poprzez przywóz produktu objętego dochodzeniem wysyłanego z [...] przez [...]. Biorąc pod uwagę, że zgłoszona sprzedaż eksportowa [...] była większa niż łączny przywóz z [...] do UE i że żadne inne przedsiębiorstwo w [...] nie wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie, Komisja uznała, że [...] odpowiadało za cały wywóz materiałów z włókna szklanego z [...] do UE. Tym samym uznała, że ustalenia dotyczące praktyk obchodzenia środków, które stwierdzono w odniesieniu do [...], powinny zostać rozszerzone na całe państwo".
Jednocześnie KE odniosła się do tłumaczeń skarżącej spółki (producent łopat turbin), w których skarżąca spółka przekonywała o: nieuzasadnionym wszczęciu dochodzeń, braku wystarczających dowodów obejścia środków ochronnych, istnieniu powodów i ekonomicznego uzasadnienia dla stosowanej praktyki (pkt 1.5). Zdaniem KE, wszystkie powyższe argumenty pozostawały w sprzeczności z treścią zebranych dowodów i z wnioskami narzuconymi przez logikę, przez racjonalną ocenę analizowanej sytuacji faktycznej i prawnej.
Wyniki dochodzeń zostały szczegółowo omówione przez KE w pkt 2 preambuł. KE w szczególności zwróciła uwagę i podkreśliła kluczowe znaczenie:
- zmiany struktury handlu;
- charakteru praktyk obchodzenia środków przy braku wystarczającej, racjonalnej przyczyny lub ekonomicznego uzasadnienia innego niż cło antydumpingowe lub wyrównawcze;
- rozpoczęcia lub znacznego zwiększenia działalności;
- wartości części i wartości dodanej;
- osłabienia skutków naprawczych cła antydumpingowego i cła wyrównawczego co do ilości i co do cen.
W konsekwencji w pkt 3 preambuł stwierdzono obejście omawianych środków w odniesieniu do [...].
Dla niniejszej oceny prawnej sporu skarżącej spółki z organem ważne są również wyroki w sprawach: T-245/22 z 4 grudnia 2024 r. oraz T-246/22 z 4 grudnia 2024 r. Sprawy rozstrzygane wymienionymi wyrokami zostały zainicjowane przez [...] i skierowane przeciwko KE. [...] domagała się w nich stwierdzenia nieważności rozporządzeń KE odpowiednio 2022/302 oraz 2022/301. Sąd (dziesiąta izba w składzie powiększonym) oddalił skargi [...]. W motywach podjętych rozstrzygnięć zaakceptował argumenty faktyczne i prawne, które KE przedstawiła, wprowadzając do unijnego porządku prawnego rozporządzenia 2022/302 oraz 2022/301 (zawarte w preambułach tych rozporządzeń).
Analizując materiał dowodowy zgromadzony w toku unijnych dochodzeń, zasadnie organ zwrócił uwagę na sprawozdania okresowe i roczne [...] [...] za 2019 r. (załączniki nr [...] i nr [...] do raportu [...], w których motywowano, że utworzenie [...] miało na celu "aktywną odpowiedź na dochodzenia antydumpingowe UE przeciwko [...]" oraz "przebicie się przez dochodzenia antydumpingowe UE". Błędnie skarżąca spółka potraktowała taką motywację [...] [...] jako element uprawnionej strategii ekonomicznej. Prawidłowo rozumiana strategia ekonomiczna wyklucza wszelkie próby obchodzenia ceł, natomiast uwzględnia w przygotowywanych kalkulacjach wszystkie należności przewidziane przez prawo, w tym także obowiązujące cła.
Słusznie organ odnotował również zbieżność czasową tworzenia marokańskiej spółki z wszczęciem dochodzeń dotyczących obchodzenia środków ochronnych. Na tę zbieżność zwrócono uwagę w dochodzeniach, w których weryfikowano prawidłowość stosowania unijnych regulacji celnych.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że [...] jest organem unijnym powołanym
do ochrony interesów finansowych Wspólnoty (obecnie UE). Prowadząc dochodzenie, [...] działa na rzecz i w imieniu UE. Urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z 28 kwietnia 1999 r. (Dz.U.WE.L.99.136.20). Kwestie dotyczące prowadzenia dochodzeń przez [...] normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z 11 września 2013 r. (Dz.U.UE.L.2013.248.1 - rozporządzenie 883/2013), które weszło w życie 1 października 2013 r. i stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia urząd ten sporządza raport. Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 883/2013, raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2013, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96, urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań, zgodnie z ich prawem krajowym.
W świetle powyższych unijnych, normatywnych rozwiązań raport [...] jest dokumentem urzędowym w postępowaniu celnym prowadzonym przez krajowe organy, w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. Stosownie do art. 194 § 3 O.p. istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. Jednak ciężar dowodu spoczywa wówczas na stronie, która chce podważyć treść dokumentu urzędowego.
Wobec tego kluczowe znaczenie ma spostrzeżenie, że ani w ramach kontrolowanego postępowania przed organem, ani następnie w analizowanej skardze do sądu skarżąca spółka nie podważyła wniosków kolejnych unijnych dochodzeń. Nie przedstawiła żadnych dowodów, czy choćby źródeł dowodowych, mogących obiektywnie prowadzić do zakwestionowania rezultatów unijnych procedur weryfikacyjnych. Tymczasem wnioski sformułowane przez [...], przez KE i w sprawach: T-245/22, T-246/22 zostały wywiedzione z konkretnych faktów, tworzą konsekwentną, spójną całość i jednoznacznie obrazują aktywność ukierunkowaną na obejście środków ochronnych z uszczerbkiem dla należności celnych.
Trzeba zauważyć, że skarżąca spółka, koncentrując się na kwestii czynu zabronionego w rozumieniu art. 103 ust. 2 u.k.c., w istocie rzeczy tym samym przyznała, że nie dysponuje żadnymi argumentami faktycznymi i prawnymi, które mogłyby prowadzić do innych wniosków niż przyjęte przez organ za raportem [...], za stanowiskiem KE oraz za wyrokami w sprawach: T-245/22, T-246/22.
Na kanwie raportu [...], stanowiska KE oraz wyroków w sprawach: T-245/22, T-246/22 konsekwentnie nie można zgodzić się ze skarżącą spółką także co do wykładni art. 103 ust. 2 u.k.c. Niewątpliwe i wielokrotne zatajanie przed organami celnymi rzeczywistego pochodzenia towarów w celu uniknięcia zapłaty należności celnych, to sytuacja nawiązująca do art. 87 § 1 k.k.s., to jest do narażenia należności celnych na uszczuplenie przez wprowadzenie organów celnych w błąd. Taka aktywność podlega sądowemu postępowaniu karnemu.
Innymi słowy, wielokrotne deklarowanie organowi celnemu pochodzenia przedmiotu importu z [...], w przypadku chińskiego pochodzenia, było sukcesywnym wprowadzaniem w błąd organu uprawnionego do kontroli, wprost skutkującym uszczupleniem należności celnych, podlegającym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w sądowym postępowaniu karnym. Żadnych innych, dodatkowych przesłanek - podmiotowych, czy przedmiotowych - art. 103 ust. 2 u.k.c. nie ustanawia.
W wyroku w sprawie sygn. III SA/Gd 1065/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na ukształtowane orzecznictwo TSUE i sądów krajowych w odniesieniu do przedłużonego terminu przedawnienia długu celnego i sformułował w tej materii następujące tezy:
- to organ celny całkowicie autonomicznie dokonuje kwalifikacji czynu jako podlegającego w chwili popełnienia postępowaniu karnemu;
- nie jest wymagane uprzednie wszczęcie dochodzenia (śledztwa) przez właściwe organy ścigania, a tym bardziej wydanie prawomocnego wyroku skazującego przez sąd;
- nie jest konieczne, aby przestępstwa (w tym przestępstwa skarbowego) dopuścił się dłużnik celny, czy jeden z dłużników solidarnych;
- konsekwencje związku między penalizowanym czynem i długiem celnym ponoszą nawet dłużnicy, mogący być osobiście przez ten czyn poszkodowani;
- nie ma znaczenia, czy przestępstwa dopuścił się dłużnik celny, czy też nawet osoba niezwiązana z dłużnikiem celnym (wyrok w sprawie C -124/08);
- konieczne jest wykazanie realnego, konkretnego związku przyczynowo-skutkowego, czyli następstwem popełnienia czynu zabronionego ma być powstanie długu celnego.
Taki kierunek wykładni art. 103 ust. 2 u.k.c. został również konsekwentnie zaprezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki sygn.: I GSK 2688/18, I GSK 2032/18, I GSK 190/10, I GSK 908/12, I GSK 868/12, I GSK 1244/12, I GSK 910/16).
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko prawne wypracowane w orzecznictwie sądowym na gruncie art. 103 ust. 2 u.k.c. Wobec tego, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, z perspektywy art. 103 ust. 2 u.k.c. nie ma znaczenia, czy doszło do wszczęcia postępowania karnego i do jego prawomocnego zakończenia, czy komukolwiek postawiono zarzuty i przypisano zawinienie. Treść art. 103 ust. 2 u.k.c. takich warunków nie formułuje. Natomiast opisuje sytuację, w której dług celny powstał w wyniku czynu, który w czasie popełnienia, podlegał sądowemu postępowaniu karnemu.
Organy uprawnione do poboru i weryfikacji cła nie zastępują sądu prowadzącego postępowanie karne. Ich obowiązek sprowadza się do analizy, czy w konkretnych okolicznościach indywidualnej sprawy uszczuplenie należności celnych podlega sądowemu postępowaniu karnemu.
W kontrolowanym postępowaniu organ prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku. Zasadnie przyjął, że obchodzenie środków ochronnych w przypadku importu towarów pochodzących z ChRL, chociaż przywożonych z [...], to sytuacja, która podlegała sądowemu postępowaniu karnemu jako pozostająca w bezpośrednim związku z działaniami wprost ukierunkowanymi na uszczuplenia należności celnych, w znacznej skali.
Tym samym organy celne mogły skutecznie powiadomić dłużnika o kwocie należności celnych po upływie trzyletniego terminu liczonego od dnia powstania długu celnego. Uczyniły to w granicach terminu pięciu lat. Takie uprawnienie przysługiwało organom celnym niezależnie od tego, kto był sprawcą czynu podlegającego sądowemu postępowaniu karnemu. Warunkiem koniecznym i wystarczającym było natomiast jednoznaczne stwierdzenie, że obchodzenie środków ochronnych polegało na wprowadzaniu w błąd organów celnych i wprost prowadziło do istotnego uszczuplenia należności celnych. Taki stan rzeczy podlega sądowemu postępowaniu karnemu.
Wobec tego organy nie działały w warunkach przekroczenia terminu przewidzianego na powiadomienie dłużnika o długu celnym. Zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu zostały doręczone przed upływem 5 lat, poczynając od przyjęcia zgłoszenia celnego.
Skarżąca spółka błędnie odczytywała raport [...] i przekonywała, że nie stwierdzono w nim zaistnienia czynu, który w czasie popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu; że w celu zastosowania art. 103 ust. 2 u.k.c. należało poszukiwać dodatkowych dowodów, okoliczności.
Po pierwsze - ustalenia [...], KE, w sprawach: T-245/22, T-246/22 wprost przedstawiły obraz działań, stanowiących zaplanowane i odpowiednio zorganizowane obejście środków ochronnych, a więc nierzetelnych, świadomie naruszających prawo unijne ze szkodą dla należności celnych.
Po drugie - ustalenia dokonywane na poziomie unijnym nie odnosiły się do konkretnych przesłanek - podmiotowych i przedmiotowych - odpowiedzialności karnej, bo te są uregulowane w ustawodawstwach krajowych poszczególnych państw członkowskich. Wyłącznie w tym kontekście, dotyczącym krajowych ustawodawstw z zakresu prawa karnego, [...] nie wykluczył potrzeby dokonania dodatkowych ustaleń, poszukiwania dodatkowych dowodów. Natomiast [...] nie stwierdził, że ustalone obchodzenie środków ochronnych pozostawało poza zakresem art. 103 ust. 2 u.k.c.
Skarżąca spółka dowolnie pominęła - w kontekście relacji treści raportu [...] do art. 103 ust. 2 u.k.c. - wszystkie argumenty przedstawione przez [...]. W omawianym raporcie stwierdzono upływ terminu przedawnienia, ale z zastrzeżeniem możliwości znalezienia dowodów popełnienia przestępstwa za skutkiem wydłużenia terminu przedawniania (s. 5, 41 raportu [...]. Jednocześnie [...] wyraźnie zwrócił uwagę na uprawnienie do skorzystania z dłuższego terminu przedawnienia (s. 40 raportu [...]. Jednoznacznie wykazał w treści raportu, że w wyniku stwierdzonych czynności doszło do uniknięcia zapłaty należności celnych i wymienił kwoty uszczupleń, przypadających na poszczególne państwa członkowskie (s. 38, 42, 43, 45 raportu [...].
W świetle powyższego, biorąc pod uwagę pełną treść raportu [...], odnotowana potrzeba znalezienia dowodów popełnienia przestępstwa (s. 5, 41 raportu [...] nie stanowiła zobowiązania państw członkowskich do poszukiwania nowych dowodów. W ten sposób [...] zwrócił uwagę wyłącznie na to, że przełożenie dotychczasowych dowodów i ustaleń na grunt konkretnych przesłanek odpowiedzialności karnej pozostawało poza ramami kognicji i wniosków [...], natomiast należało do organów krajowych według krajowego ustawodawstwa. W realiach analizowanej sprawy organ prawidłowo powiązał ustalenia [...], KE, w sprawach: T-245/22, T-246/22 z art. 103 ust. 2 u.k.c. i przedmiotem sądowego postępowania karnego na gruncie krajowego porządku prawnego.
W rezultacie powyższych argumentów sąd ocenia, że organ nie działał z naruszeniem art. 103 ust. 2 u.k.c.
Zgodnie z art. 2 u.p.c. wprowadzenie towaru na obszar celny UE lub jego wyprowadzenie z tego obszaru powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.
W myśl art. 158 ust. 1 u.k.c. wszystkie towary, które mają być objęte procedurą celną, z wyjątkiem procedury wolnego obszaru celnego, obejmuje się zgłoszeniem celnym właściwym dla danej procedury. Zgłoszenie celne spełniające wymogi objęcia towarów procedurą celną jest niezwłocznie przyjmowane przez organy celne, jeżeli towary, których dotyczy zostały przedstawione organom celnym.
Stosownie do art. 77 ust. 1 lit. a, ust. 2 u.k.c. dług celny powstaje w przypadku objęcia towarów nieunijnych, podlegających należnościom celnym przywozowym, procedurą dopuszczenia do obrotu. Dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.
Według art. 85 ust. 1 u.k.c. kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego.
Zatem kwota należności celnych przywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego. Data zgłoszenia celnego decyduje o stawce celnej właściwej dla zgłaszanego towaru oraz o środkach polityki handlowej, jakie należy zastosować w odniesieniu do danego towaru. Chodzi tu zarówno o preferencyjne środki taryfowe, jak i o środki pozataryfowe, w tym środki ochronne (cła antydumpingowe, wyrównawcze).
Na potrzeby rozpoznania niepreferencyjnego pochodzenia towarów art. 59 u.k.c. stanowi, że w art. 60 oraz 61 ustanawia się reguły określania niepreferencyjnego pochodzenia towarów do celów stosowania:
a) wspólnej taryfy celnej z wyjątkiem środków, o których mowa w art. 56 ust. 2 lit. d) i e);
b) środków pozataryfowych ustanowionych w przepisach unijnych regulujących określone dziedziny wymiany towarowej; oraz
c) innych środków unijnych odnoszących się do pochodzenia towarów.
W art. 60 u.k.c. przyjęto, że towar całkowicie uzyskany w danym kraju lub na danym terytorium uznawany jest za pochodzący z tego kraju lub terytorium (art. 60 ust. 1).
Towar, w produkcję którego zaangażowane są więcej niż jeden kraj lub więcej niż jedno terytorium, uznaje się za pochodzący z kraju lub terytorium, w którym towar ten został poddany ostatniemu istotnemu, ekonomicznie uzasadnionemu przetwarzaniu lub obróbce, w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania (art. 60 ust. 2).
Następnie w art. 61 u.k.c. przewidziano, że jeżeli w zgłoszeniu celnym wskazane zostaje pochodzenie zgodnie z przepisami prawa celnego, organy celne mogą zażądać od zgłaszającego udowodnienia pochodzenia towarów (art. 61 ust. 1).
Niezależnie od przedstawienia dowodu pochodzenia zgodnie z przepisami prawa celnego lub innym prawodawstwem unijnym regulującym określone dziedziny, w przypadku uzasadnionych wątpliwości organy celne mogą zażądać dodatkowego dowodu w celu upewnienia się, że wskazane pochodzenie jest zgodne z regułami określonymi w stosownych przepisach unijnych (art. 61 ust. 2).
Jeżeli takie są wymogi wymiany handlowej, dokument potwierdzający pochodzenie może być wystawiony w Unii na podstawie reguł pochodzenia obowiązujących w kraju przeznaczenia lub na terytorium przeznaczenia lub zgodnie z inną metodą określającą kraj, w którym towary zostały całkowicie uzyskane lub zostały poddane ostatniemu istotnemu przetworzeniu (art. 61 ust. 3).
Do art. 60 ust. 2 u.k.c. nawiązuje rozporządzenie 2015/2446.
Jak stanowi art. 32 rozporządzenia 2015/2446, towary wymienione w załączniku 22-01 uznaje się za towary, które zostały poddane ostatniemu istotnemu przetwarzaniu lub obróbce, co spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w państwie lub na terytorium, gdzie reguły określone w tym załączniku są spełnione lub które są określone przez te reguły.
Następnie w art. 33 rozporządzenia 2015/2446 przyjęto, że wszelkie operacje obróbki lub przetwarzania przeprowadzone w innym państwie lub na innym terytorium uznaje się za ekonomicznie nieuzasadnione, jeżeli na podstawie dostępnych faktów ustalono, że celem tych operacji było uniknięcie zastosowania środków, o których mowa w art. 59 kodeksu.
W przypadku towarów objętych załącznikiem 22-01 do tych towarów zastosowanie mają działowe reguły rezydualne.
W przypadku towarów nieobjętych załącznikiem 22-01, gdy ostatnią obróbkę lub przetworzenie uznaje się za nieuzasadnione ekonomicznie, towary uznaje się za poddane ostatniej istotnej ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu skutkującymi wytworzeniem nowego produktu lub stanowiącymi istotny etap wytwarzania w państwie lub na terytorium, z którego pochodzi większa część materiałów. W przypadku gdy produkt końcowy ma być sklasyfikowany w działach 1-29 lub 31-40 Systemu Zharmonizowanego, większą część materiałów określa się na podstawie masy tych materiałów. W przypadku gdy produkt końcowy ma być sklasyfikowany w działach 30 lub 41-97 Systemu Zharmonizowanego, większą część materiałów określa się na podstawie wartości tych materiałów.
Wymaga zaznaczenia, że towar, będący przedmiotem rozpatrywanego importu, należał do kategorii towarów nieobjętych załącznikiem 22-01 (HS 7019).
Ponadto w preambule rozporządzenia 2015/2446 KE przyjęła, że aby zapobiec manipulacji pochodzeniem przywożonych towarów w celu uniknięcia zastosowania środków polityki handlowej w niektórych przypadkach należy uznać istotne przetworzenie lub obróbkę za nieuzasadnione ekonomicznie.
Odnosząc się do tych rozwiązań prawnych w dochodzeniach [...], KE oraz w sprawach: T-245/22, T-246/22 konsekwentnie stwierdzono, że w okolicznościach analizowanego importu doszło do zorganizowania uwarunkowań w celu uniknięcia stosowania środków polityki handlowej UE. Takiego celu nie można było wpisać w ekonomiczne uzasadnienie dla utworzenia marokańskiej spółki. Konsekwentnie wykluczono funkcjonowanie marokańskiej spółki z zakresu: - istotnego etapu produkcji towarów; - ekonomicznie uzasadnionej znaczącej obróbki i przetworzenia. Konstatacja była jedna, dokonana w [...] obróbka (przekształcanie niedoprzędów w produkty z włókna szklanego przy wykorzystaniu materiałów pochodzących z Chin w tkaninę GFF) nie uzasadniała odejścia od chińskiego pochodzenia towaru deklarowanego w zgłoszeniu celnym przez skarżącą spółkę.
Raz jeszcze trzeba zauważyć, że w wymienionych sprawach: T-245/22, T-246/22 potwierdzono ustalenia faktyczne i argumenty prawne [...], KE wywiedzione z analizy:
- zmiany struktury handlu;
- charakteru praktyk obchodzenia środków przy braku wystarczającej, racjonalnej przyczyny lub ekonomicznego uzasadnienia innego niż cło antydumpingowe lub wyrównawcze;
- rozpoczęcia lub znacznego zwiększenia działalności;
- wartości części i wartości dodanej;
- osłabienia skutków naprawczych cła antydumpingowego i cła wyrównawczego co do ilości i co do cen.
Skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, czy źródeł dowodowych w celu wykazania istotnych luk bądź błędów w ustaleniach [...], KE i w sprawach: T-245/22, T-246/22. Natomiast organ miał obowiązek przyjąć stanowisko [...], KE i w sprawach: T-245/22, T-246/22, aby zapewnić efektywność prawu unijnemu w zakresie stosowania środków ochronnych.
Ponowne określenie należności celnych spowodowało konieczność określenia wyższej kwoty VAT. Import podlega opodatkowaniu VAT zgodnie z art. 4, art. 5, art. 6 O.p., art. 2 pkt 7, art. 5 ust 1 pkt 3 ustawy o VAT.
Stosownie do art. 19a ust. 9 ustawy o VAT, art. 77 ust. 2 u.k.c. obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje w momencie powstania długu celnego, a więc w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym.
Skarżąca spółka miała obowiązek obliczyć i zapłacić VAT w prawidłowej wysokości, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o VAT.
Według art. 30b ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło.
Następnie art. 33 ust. 2a ustawy o VAT przewiduje, że jeżeli po zwolnieniu towaru, o którym mowa w art. 194 u.k.c., organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym, rozliczeniu zamknięcia albo decyzji kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, albo nie została określona w prawidłowej wysokości, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję określającą różnicę między kwotą podatku w prawidłowej wysokości, a kwotą podatku już wykazaną albo określoną.
Z kolei w art. 38 ust. 2 ustawy o VAT przyjęto, że jeżeli, zgodnie z przepisami celnymi, powiadomienie dłużnika o wysokości długu celnego nie może nastąpić z uwagi na przedawnienie, a nie upłynęło 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów, i istnieje podstawa do obliczenia lub zweryfikowania należności podatkowych, naczelnik urzędu celno-skarbowego może określić elementy kalkulacyjne według zasad określonych w przepisach celnych na potrzeby prawidłowego określenia należnego podatku z tytułu importu towarów.
Organ prawidłowo zastosował przytoczone unormowania ustawy o VAT, określając skarżącej spółce różnicę między kwotą VAT w prawidłowej wysokości a kwotą VAT wykazaną w zgłoszeniu celnym. Kwotę VAT skarżąca spółka zaniżyła w ramach realizacji obejścia środków ochronnych.
W przedstawionym stanie sprawy - faktycznym i prawnym – skarżąca spółka błędnie powoływała się na świadectwo pochodzenia, jakie przedstawiła organom. Rozstrzygające znaczenie miała bowiem okoliczność, że nie opisywało ono rzeczywistości w tym znaczeniu, że było elementem obchodzenia środków ochronnych. Nie wykluczało ustalenia pochodzenia towarów w zgodzie z prawem unijnym.
W podsumowaniu powyższych rozważań sąd ocenia, że organy prawidłowo przyjęły chińskie pochodzenie importowanego towaru. Adekwatnie zastosowały cła antydumpingowe i wyrównawcze, odpowiednio zwiększyły VAT, zapewniając efektywność prawu unijnemu.
Z tych powodów sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143).
Orzeczenia wymienione w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronach internetowych: orzeczenia.nsa.gov.pl, eur-lex.europa.eu.