Zatem wniosek Podatnika o zmianę decyzji DIAS z 3 listopada 2020 r. pośrednio zmierza do uchylenia decyzji NUS z 11 kwietnia 2019 r., określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Tym samym, uwzględnienie wniosku Podatnika prowadziłoby do obejścia zakazu wynikającego z art. 253b pkt 1 O.p.
Wobec tego, zmiana decyzji DIAS z 3 listopada 2020 r., naruszyłaby omawiany przepis. W tej sytuacji, postępowanie w sprawie zmiany tej decyzji, nie mogło zostać wszczęte.
Organ I instancji nie naruszył ani art. 165a O.p., ani art. 253b O.p. Przepis
ten znajduje bowiem zastosowanie w sprawie, z uwagi na jego cel, jaki ma realizować (ochrona trwałości wymienionych w nim decyzji). Zatem jego powołanie
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia było uzasadnione.
W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie (omyłkowo wskazując, że zaskarżył decyzję) Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa przez adwokata, zgodnie z właściwymi przepisami.
W jego ocenie zaskarżone postanowienie z 18 grudnia 2025 r., którego przedmiotem "jest utrzymanie w mocy decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego odmawiającej zmiany decyzji ostatecznej, narusza interes skarżącego."
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 253 § w związku z art. 253b pkt 1 O.p., poprzez błędne ustalenie, że decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe jest decyzją, o której mowa w art. 253b § 1 O.p.,
w następstwie czego nie można jej uchylić;
2) art. 253 § 1 O.p., poprzez błędne ustalenie, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest przesłanek do uchylenia decyzji wskazanej we wniosku, niezbadanie występowania interesu publicznego ani ważnego interesu podatnika;
3) art. 253b pkt 1 O.p., poprzez dokonanie wykładni rozszerzającej przepis normujący enumeratywnie wskazane wyłączenia stosowania przepisów
art. 253 i art. 253a O.p.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że 5 czerwca 2019 r. zwrócił
się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem
o wznowienie postępowania określającego mu zobowiązanie podatkowe. Organ wznowił postępowanie, gdyż Skarżący powołał się na ustawową podstawę wznowienia i złożył wniosek w terminie. Ostatecznie jednak organ odmówił uchylenia decyzji,
a na skutek odwołania Skarżącego DIAS decyzją z 3 listopada 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. Skarżący jak podstawę wznowienia wskazał art. 240 § 1
pkt 5 O.p. Decyzja której dotyczył wniosek o wznowienie zapadła bowiem w takich okolicznościach, że organ I instancji nie dysponował ani fakturami potwierdzającymi wysokość podatku naliczonego odliczonego przez Skarżącego w deklaracjach
od podatku należnego, ani dokumentami potwierdzającymi prawidłowość zastosowania przez Skarżącego obniżonej stawki VAT 8 % dla robót budowlanych
w ramach społecznego programu mieszkaniowego. Skarżący dysponował natomiast dokumentami potwierdzającymi prawo do odliczenia i możliwość zastosowania stawki 8 % i złożył je wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania. W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Skarżącego o wznowienie postępowania organy obu instancji przyjęły, że powyższe dowody nie są dowodami, które uzasadniałyby zmianę decyzji w wyniku wznowienia postępowania, gdyż były znane Skarżącemu w trakcie postępowania podatkowego.
Skarżący 20 października 2025 r. złożył wniosek o zmianę decyzji ostatecznej DIAS z 3 listopada 2020 r.
W uzasadnieniu wniosku powołał się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2025 r. wydaną w postępowaniu z udziałem
m. in. prokuratora Prokuratury Krajowej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały wyjaśniającej: "Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r.
poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?" w której Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: Na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą
być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała.
Gdyby w postępowaniu o wznowienie postępowania organy obu instancji zinterpretowały art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w taki sposób jak Naczelny Sąd Administracyjny w powyższej uchwale decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego zostałaby zmieniona stosownie do przedłożonych przez Skarżącego dowodów
i to na korzyść Skarżącego, gdyż w decyzji został on pozbawiony w całości prawa
do odliczenie podatku naliczonego, cały cała sprzedaż wykazana jako opodatkowanie stawka 8 % została uznana za sprzedaż opodatkowaną stawką 23 %.
Wniosek o zmianę decyzji został złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 256 O.p.
Skarżący zwrócił uwagę w uzasadnieniu zarzutów skargi, że organy obu instancji wskazały, że nie mogą uwzględnić wniosku o zmianę decyzji, gdyż nie można złożyć wniosku o zmianę decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Stanowisko organów obu instancji jest w ocenie Skarżącego błędne. Wskazał na przepis art. art. 253 § 1 O.p., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Stwierdził, że stanowi on generalną zasadę możliwości zmiany każdej decyzji ostatecznej jeżeli są spełnione następujące warunki:
1) na postawie decyzji strona nie nabyła prawa,
2) za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes podatnika.
Dalej podniósł, że przepis art. 253b O.p., zgodnie z którym przepisów
art. 253 O.p. i art. 253a O.p. nie stosuje się do decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego, stanowi przepis szczególny wobec
od art. 253 O.p. Zgodnie zaś z zasadami interpretacji aktów normatywnych wyjątków nie można interpretować rozszerzająco. A skoro tak to nie można stosować
go w stosunku do decyzji, które nie ustalają lub określają wysokości zobowiązania podatkowego, lecz odmawiają zmiany decyzji ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Z uwagi na to, że przepis stanowi wyjątek od zasady jaką jest możliwość zmiany lub uchylenia decyzji podatkowej, podlega on wykładni restryktywnej - jest to tym bardziej zasadne, gdy bierze się pod uwagę, że ograniczenie jakie wprowadza komentowany przepis ma na celu ochronę wyłącznie interesu fiskalnego, w opozycji do interesów podatnika (B. Rodak [w:] A, Mariański (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 2, 2023, art. 253b). Dopuszczalność rozszerzającej interpretacji
art. 253b O.p. została zakwestionowana także w szeregu wyroków sądów administracyjnych np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z 25 czerwca 2024 r., I SA/Wr 59/24; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 25 czerwca 2024 r., I SA/Wr 193/24; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 25 czerwca 2024 r., I SA/Wr 58/24; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r., II FSK 477/13.
W ocenie Skarżącego, organ niezasadnie rozciąga zastosowanie ww. przepisu na decyzje dotyczące wznowienia postępowania, które nie zostały w tym przepisie wymienione. Podstawową zasadą interpretacji ustaw podatkowych, a w szczególności przepisów ograniczających prawa podatników i stanowiących wyjątek od reguły, powinna być interpretacja literalna, a w konsekwencji przyjęcie przez organ,
że "co nie jest zabronione, jest dozwolone".
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U.2026.143 t.j.; dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Na podstawie art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy
na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na mocy przytoczonych przepisów niniejszą sprawę sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl
zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści
art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność
z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego
w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania,
jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś,
gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie
z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że Sąd nie dopatrzył
się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania
z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przedmiotem sporu jest ocena czy zasadnie DIAS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją z 3 listopada 2020 r.
W ocenie organów podatkowych uwzględnienie wniosku Skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej doprowadziłoby do zmiany ostatecznej decyzji określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług
od stycznia do grudnia 2015 r., czemu sprzeciwia się art. 253b pkt 1 O.p.
Skarżący natomiast w toku postępowania podkreślał, że złożony przez niego wniosek dotyczył zmiany decyzji DIAS odmawiającej uchylenia decyzji wymiarowej,
a nie bezpośrednio decyzji wymiarowej. W opinii Skarżącego bez znaczenia
dla rozpatrywanego wniosku pozostawał fakt, że decyzja, którą odmówiono uchylenia decyzji, odnosiła się do decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2015 r. Zdaniem Skarżącego nie miało to przełożenia na zastosowanie w sprawie art. 253b pkt 1 O.p.
Z poglądem powyższym nie można się jednak zgodzić. Z treści art. 253 § 1 O.p. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może
być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika.
Cytowany przepis wprowadza jeden z rodzajów trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji, o których mowa w art. 128 O.p. Nie jest on związany z wyraźnie wymienionymi wadami postępowania lub samej decyzji podatkowej, lecz z cechą wyróżniającą decyzję spośród innych. Cechą tą, wynikającą z treści decyzji podatkowej, jest brak nabycia w niej praw przez strony. Decyzja, której dotyczą przepisy art. 253 O.p. może być wydana w prawidłowym postępowaniu i treść jej może być niewadliwa, jak również może być tak, że przy jej wydaniu zaistniały wadliwości, czy też jakieś wady zawiera sama decyzja, które nie są jednak wprost nazwane
w przepisach Ordynacji podatkowej. Tryb nadzwyczajny weryfikacji ostatecznej decyzji, dopuszczony przepisami art. 253 O.p., pozwala na usunięcie niekwalifikowanych wad procesowych lub rozstrzygnięcia sprawy, jak i po prostu zmianę stanowiska organu podatkowego w sprawie i rozstrzygnięcie sprawy
w granicach obowiązującego prawa inne niż poprzednio, stosownie do wymagań interesu publicznego lub ważnych interesów stron postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2006, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2006, s. 925-926).
Niewątpliwie decyzja DIAS z 3 listopada 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji DIAS z 11 kwietnia 2019 r. była decyzją ostateczną,
na mocy której strona nie nabyła prawa, a zatem spełniała formalne warunki
z art. 253 § 1 O.p.
Należy mieć jednak na uwadze, że przepis art. 253b § 1 O.p. wyklucza możliwość zastosowania art. 253 i art. 253a O.p. do decyzji ustalającej
albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Z całą pewnością decyzja odmawiająca uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania nie jest decyzją, o której mowa w art. 253b § 1 O.p., jednakże przy zastosowaniu tego przepisu nie można mieć
na uwadze wyłącznie jego literalnego brzmienia, ale również cel, który miał realizować. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że w tym przepisie ochronie podlegają bowiem nie prawa nabyte, lecz decyzje wymiarowe, nazywane ustalającymi i określającymi, oraz decyzje przypisujące powinność zapłaty płatnikom, inkasentom i osobom trzecim. Przepis art. 253b O.p. jest profiskalnym zabezpieczeniem przed zmianami zobowiązań podatkowych (H. Dzwonkowski [w:] Dzwonkowski H., Huchla A., Kosikowski C., Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, ABC, 2003).
Mając powyższe na uwadze, należy przypomnieć, że Skarżący, formułując wniosek o zmianę decyzji, wskazał, że za zmianą decyzji przemawia zarówno interes publiczny, jak i interes podatnika. Uzasadniając swój wniosek Skarżący wskazywał,
że zmiana decyzji, której dotyczy wniosek jest w jego interesie, "gdyż w tej sytuacji mógłby nie płacić podatku od towarów i usług za 2015 rok, zapłacić go w niższych wysokości, a także domagać się od organu (...) podatkowego zwrotu zapłaconego podatku".
Nie można zatem uznać, że organy podatkowe naruszyły treść
art. 253b § 1 O.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga i zawarte w niej zarzuty
i wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw, a w sprawie brak jest uchybień mogących powodować uchylenie zaskarżonego aktu z innych powodów. Dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.
Powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl